Giáo trình Thực tập Điện công nghiệp: Phần 2 - CĐ Giao thông Vận tải

Tiếp nội dung phần 1, Giáo trình Thực tập Điện công nghiệp: Phần 2 cung cấp cho người học những kiến thức như: Lắp mạch khởi động gián tiếp động cơ không đồng bộ ba pha qua hai cấp điện trở (cuộn kháng); Lắp mạch khởi động gián tiếp động cơ không đồng bộ ba pha bằng phương đổi nối sao – tam giác; Lắp mạch đảo chiều quay gián tiếp động cơ không đồng bộ ba pha; Lắp mạch đảo chiều quay trực tiếp động cơ không đồng bộ ba pha;...

Trang 1

Bài 11: Lắp mạch khởi động gián tiếp động cơ không đồng bộ ba pha qua hai cấp điện trở (cuộn kháng)

BÀI 11: LẮP MẠCH KHỞI ĐỘNG GIÁN TIẾP ĐỘNG

CƠ KHƠNG ĐỒNG BỘ BA PHA QUA HAI

CẤP ĐIỆN TRỞ (CUỘN KHÁNG)

Thời lượng: 12 giờ

Mục tiêu:

 Trình bày được nguyên lý hoạt động của mạch

 Lắp ráp, vận hành mạch đúng yêu cầu kỹ thuật, đảm bảo an tồn khi thao tác

Nội dung:

11.1 TĨM TẮT LÝ THUYẾT

- Tương tự mạch trên, nhưng mạch này được khởi động qua hai cấp

- Sau khi nhấn nút khởi động, động cơ được khởi động qua hai cấp điện trở, sau đó, lần lượt được lọai bỏ từng cấp R1 và R2 thông qua hai contactor KM2 và KM3

*) Nguyên lý họat động:

- Khi cuộn hút contactor KM1 có điện:

 Tiếp điểm (13-14)KM1 đóng lại duy trì cấp điện cho cuộn hút contactor KM1 có điện

Trang 2

Giáo Trình Thực Tập Điện Công Nghiệp Trang 69

 Ba Tiếp điểm chính KM1 bên mạch động lực đóng lại: Làm nhiệm

vụ cấp điện 3 pha vào cho động cơ M1 khởi động qua 2 cấp điện trở R1 và R2

- Khi cuộn dây Rơle thời gian TP1 có điện: Sẽ đếm thời gian Khi hết thời gian đã được cài đặt:

 Tiếp điểm (67-68)TP1 đóng lại: Cung cấp điện cho cuộn hút Rơle

trung gian KA1

- Khi cuộn hút Rơle trung gian KA1 có điện:

 Tiếp điểm (13-14)KA1 đóng lại, cung cấp điện cho cuộn hút contactor KM2 và rơle thời gian TP2

 Ba Tiếp điểm chính KM2 bên mạch động lực đóng lại: Làm nhiệm

vụ nối tắt bộ điện trở R1 để lọai bỏ R1 ra khỏi mạch Lúc này mạch chỉ khởi

động với 1 bộ điện trở R2

- Khi cuộn dây Rơle thời gian TP2 có điện: Sẽ đếm thời gian Khi hết thời gian đã được cài đặt:

 Tiếp điểm (67-68)TP2 đóng lại: Cung cấp điện cho cuộn hút Rơle trung gian KA2

- Khi cuộn hút Rơle trung gian KA2 có điện:

 Tiếp điểm (13-14)KA2 đóng lại, cung cấp điện cho cuộn hút contactor KM3

 Ba Tiếp điểm chính KM3 bên mạch động lực đóng lại: Làm nhiệm vụ nối tắt bộ điện trở R2, để lọai bỏ bộ điện trở R2 ra khỏi mạch động lực Lúc này động cơ làm việc bình thừơng, kết thúc quá trình khởi động

Trang 3

b Dừng máy:Nhấn nút S1 Tòan bộ mạch bị mất điện và trở về trạng thái ban đầu

- Rơ le thời gian

- Rơ le trung gian

- Điện trở mở máy

- Động cơ điện 3 pha

- Dây điện đấu nối

- Đồng hồ vạn năng, tuốc nơ vít, ampe kìm

2/ Sơ đồ thực hành:

Trang 4

Sơ đồ mạch động lực và điều khiển:

3/ Các bước thực hiện:

Bước 1: Kiểm tra nguồn và thiết bị

Bước 2: Đấu mạch điều khiển theo sơ đồ

Bước 3: Đo và kiểm tra thông mạch mạch điều khiển

Bước 4: Vận hành mạch điều khiển

Bước 5: Đấu mạch động lực theo sơ đồ

Hình 11.1: Mạch điều khiển và động lực

Trang 5

Bước 6: Đo và kiểm tra thông mạch mạch động lực

Bước 7: Vận hành toàn mạch

Bước 8: Kiểm tra chế độ quá tải

Chú ý: Trong quá trình vận hành phải theo dõi hoạt động của mạch và ghi vào bảng báo cáo

- Kiểm tra sơ đồ dấu dây động cơ xem

cĩ chạy đúng ở chế độ Sao (X-Y-Z nối tắt)

- Đo kiểm tra các tiếp điểm thường mở KA1 (13-14) mạch điều khiển

- Kiểm tra các tiếp điểm chính của KM2 (1-2,3-4,5-6) ở mạch động lực

Trang 6

- Kiểm tra sơ đồ dấu dây mạch động lực

11.3 VIẾT BÁO CÁO THỰC HÀNH

1/ Tên bài

2/ Trang bị điện và nguyên lý hoạt động của mạch

3/ Sơ đồ thực hành

4/ Bảng chân lý

5/ Nhận xét

Trang 7

Tiếp điểm phụ KM1

CÂU HỎI KIỂM TRA:

1/ So sánh các phương pháp mở máy gián tiếp?

2/ So sánh trường hợp mở máy qua 1 cấp điện trở và 2 cấp điện trở?

Trang 8

BÀI 12: LẮP MẠCH KHỞI ĐỘNG GIÁN TIẾP

ĐỘNGCƠ KHƠNG ĐỒNG BỘ BA PHA BẰNGPHƯƠNG

PHÁP ĐỔI NỐI SAO – TAM GIÁC

Mục tiêu:

Nội dung:

Đổi nối sao tam giác bằng cầu dao hai ngã tuy lắp ráp đơn giản, giảm giá thành nhưng vận hành phức tạp, tốn sức lao động, khó xác định chính xác thời điểm kết thúc quá trình mở máy Để khắc phục nhược điểm này người ta thay thế cầu dao bằng công tắc tơ và rờ le thời gian

Trong bài này chúng ta nghiên cứu mạch điện tự động mở máy động cơ không đồng bộ ba pha rôto lồng sóc theo kiểu đổi nối sao tam giác

*) Nguyên lý hoạt động:

a Mở máy:

- Đóng CB Q1

- Nhấn nút S2

 Nối tắt (3-4)S2 cấp điện cho cuộn hút contactor KM1, cuộn hút Rơle

trung gian KA1 và Role thời gan TP1.(Lúc này Role thời gian TP1 sẽ bắt đầu đếm thời gian)

Khi cuộn hút contactor KM1:

Trang 9

Bài 12: Lắp mạch khởi động gián tiếp động cơ không đồng bộ ba pha bằng phương pháp đổi nối sao – tam giác

 Tiếp điểm (13-14)KM1 đóng lại Duy trì cấp điện cho cuộn hút contactor KM1 và Role thời gian TP1

 Ba tiếp điểm chính KM1 bên mạch động lực đóng lại Chuẩn bị cấp điện cho động cơ khởi động (động cơ chỉ được khởi động khi ba tiếp điểm

chính KM2 đóng)

Khi cuộn hút Rơle trung gian KA1 có điện:

 Tiếp điểm (13-14)KA1 đóng lại, cấp điện cho cuộn hút contactor KM2 Khi đó, tiếp điểm (21-22)KM2 mở ra, khóa chéo KM3, không cho KM3 họat động trong lúc KM2 họat động Đồng thời ba tiếp điểm chính KM2 bên mạch động lực đóng lại, nối bộ dây quấn động cơ theo hình Sao Lúc này động cơ sẽ khởi động chế độ đấu hình Sao

Khi hết thời gian cài đặt của Rơle thời gian TP1:

 Tiếp điểm (55-56)TP1 mở ra, ngắt điện cho rơle KA1, tiếp 14)KA1 mở ra, ngắt điện cuộn hút contactor KM2, tiếp điểm (21-22)KM2 đóng lại, ba tiếp điểm KM2 bên mạch động lực mở ra Động cơ kết thúc quá trình khởi động hình sao

điểm(13- Đồng thời Tiếp điểm (67-68)TP1 đóng lại, cấp điện cho cuộn hút rơle trung gian KA2 Khi KA2 có điện, tiếp điểm (23-24)KA2 đóng lại, cấp điện cho cuộn hút contactor KM3

 Khi KM3 có điện, tiếp điểm (11-12)KM3 mở ra, không cho phép KM2 họat động trong lúc KM3 họat động Đồng thời ba tếp điểm chính KM3 bên mạch động lực đóng lại, nối bộ dây quấn động cơ theo hình tam giác Lúc này động cơ được chuyển sang chế độ làm việc bình thường

b Dừng máy:Nhấn nút S1, toàn bộ mạch điều khiển mất điện, mạch trở về trạng thái ban đầu, động cơ ngưng họat động

Trang 10

- Rơ le thời gian

- Rơ le trung gian

Trang 11

Sơ đồ mạch điều khiển

Hình 12.1: Mạch điều khiển

Trang 12

Sơ đồ mạch động lực

Điều kiện: KM2 và KM3 không được phép đồng thời có điện

Hình 12.2: Mạch động lực

Trang 13

Chú ý: Trong quá trình vận hành phải theo dõi hoạt động của mạch và ghi vào bảng báo cáo

- Đo kiểm tra các tiếp điểm KA1, KA2

Trang 14

1/ Tên bài

4/ Bảng chân lý

5/ Nhận xét

Trang 15

V CÂU HỎI KIỂM TRA:

1/ Tại sao phải đặt ra vấn đề mở máy các động cơ không đồng bộ?

2/ So sánh dòng điện mở máy động cơ khi dùng biện pháp đổi nối sao tam giác với dòng điện mở máy khi dùng biện pháp mở máy động cơ trực tiếp?

Trang 16

BÀI 13: LẮP MẠCH ĐẢO CHIỀU QUAY GIÁN TIẾP

ĐỘNG CƠ KHƠNG ĐỒNG BỘ BA PHA

Mục tiêu:

 Lắp ráp, vận hành mạch đúng yêu cầu kỹ thuật, đảm bảo an tồn khi thao

tác

Nội dung:

Trong tiến trình làm việc của một số máy móc trong công nghiệp, sẽ có

thời điểm cần đảo chiều quay động cơ để chuyển sang chế độ làm việc khác

Ví dụ: quá trình cắt ren của máy tiện, quá trình nâng hạ của cầu thang, máy

nâng hạ tải

Để thay đổi chiều quay của động cơ xoay chiều ba pha, về nguyên tắc

ta phải thay đổi chiều của từ trường quay stato bằng cách thay đổi thứ tự của

hai trong ba pha vào động cơ

Chúng ta có thể thay đổi thứ tự pha vào động cơ bằng cầu dao hai ngả

Như dùng cách này tuy có giảm giá thành, dễ đấu lắp nhưng bất tiện trong

quá trình vận hành, quá trình đóng nhả các tiếp điểm không dứt khoát dễ phát

sinh hồ quang Để khắc phục nhược điểm trên chúng ta sử dụng bộ khởi động

từ kép kèm theo bộ nút ấn Tuy nhiên tùy theo yêu cầu công việc mà ta chọn

cách điều khiển phù hợp

Sau đây chúng ta nghiên cứu mạch điện đảo chiều quay động cơ xoay

chiều ba pha bằng khởi động từ kép với phương thức điều khiển: trước khi đổi

chiều quay phải ấn nút dừng Mạch điện này mô phỏng hoạt động của một

Trang 17

Bài 13: Lắp mạch đảo chiều quay gián tiếp động cơ không đồng bộ ba pha

băng tải khi hàng được tải đến vị trí đã định thì băng tải dừng một thời gian để

bốc hàng sau đó mới quay trờ lại cho chu trình tiếp theo

Mạch sử dụng 2 contactor KM1 và KM2 dùng để đóng điện cho Động cơ M1

họat động theo chiều quay Thuận hoặc Ngược

a Mở máy:

- Đóng CB Q2

- Nhấn nút S2: Nối tắt (3-4)S2, cung cấp điện cho cuộn hút contactor

KM1

- Khi cuộn dây KM1 có điện:

 Tiếp điểm (21-22)KM1 mở ra: không cho dòng điện qua cuôn dây

KM2(mạch KM2 luôn bị hở mạch trong suốt quá trình mạch KM1 làm việc)

 Tiếp điểm (13-14)KM1 đóng lại: Làm nhiệm vụ duy trì dòng điện

qua cuôn dây KM1

 Ba Tiếp điểm chính KM1 đóng lại: Làm nhiệm vụ cấp điện 3 pha

vào cho động cơ quay với chiều quay thứ nhất

b Đảo chiều quay:

Nhấn nút S1 để dừng máy (lúc này mạch trở về trạng thái ban đầu) Sau

đó nhấn nút S3 để cấp điện cho cuộn hút Contactor KM2

 Tiếp điểm (11-12)KM2 mở ra: Không cho dòng điện qua cuộn dây

qua cuôn dây KM2

Trang 18

vào cho động cơ quay với chiều quay thứ hai (vì đã được đảo 2 trong ba pha

cấp vào cho động cơ)

CHÚ Ý: Hai contator KM1 và KM2 không được phép đồng thời có điện

Trang 19

Sơ đồ mạch điều khiển và mạch động lực:

Trang 20

Chú ý: Trong quá trình vận hành phải theo dõi hoạt động của mạch và ghi

vào bảng báo cáo

3 Nhấn nút OFF S1

động cơ vẫn cịn

- Dùng VOM đo, kiểm tra nút nhấn

Trang 21

1/ Tên bài

4/ Bảng chân lý

Trang 22

CÂU HỎI KIỂM TRA:

1/ Dùng đồ thị dòng điện xoay chiều ba pha chứng minh rằng khi đổi thứ tự

của hai pha trong ba pha vào động cơ thì chiều của từ trường quay trong động

cơ bị thay đổi?

2/ Trong trường hợp ta có hai công tắc tơ điện áp định mức khác nhau thì

có thể sử dụng trong mạch đảo chiều động cơ được không? Nếu được hãy vẽõ

sơ đồ mạch?

Trang 23

Bài 14: Lắp mạch đảo chiều quay trực tiếp động cơ không đồng bộ ba pha

BÀI 14: LẮP MẠCH ĐẢO CHIỀU QUAY TRỰC TIẾP

ĐỘNG CƠ KHƠNG ĐỒNG BỘ BA PHA

Mục tiêu:

 Lắp ráp, vận hành mạch đúng yêu cầu kỹ thuật, đảm bảo an tồn khi thao

tác

Nội dung:

Trong quá trình làm việc của một số máy móc, việc đổi chiều quay

diễn ra tức thì Chẳng hạn như trong quá trình cắt ren của máy tiện, khi dao

cắt đi hết hành trình cắt thì lặp tức người thợ phải kéo dao ra, đồng thời đổi

chiều quay của trục chính để đưa dao về vị trí xuất phát ban đầu, chuẩn bị cho

hành trình cắt tiếp theo Việc đổi chiều quay yêu cầu diễn ra một cách nhanh

chóng, không có đủ thời gian cho người thợ sử dụng thêm thao tác ấn nút

dừng Để đáp ứng yêu cầu trên ta sử dụng bộ nút ấn hai tầng tiếp điểm thay

thế cho bộ nút ấn một tầng tiếp điểm thông thường

Sau đây chúng ta nghiên cứu mạch điện tự động đổi chiều quay tức thì

động cơ xoay chiều ba pha

Mạch sử dụng 2 contactor KM1 và KM2 dùng để đóng điện cho Động cơ M1

họat động theo chiều quay Thuận hoặc Ngược

a Mở máy:

- Đóng CB Q2

- Nhấn nút S2:

Trang 24

 Hở mạch (1-2)S2 bên mạch KM2, không cho phép mạch KM2 hoạt

động cùng lúc với KM1

 Nối tắt (3-4)S2, cung cấp điện cho cuộn hút contactor KM1

qua cuôn dây KM1

vào cho động cơ quay với chiều quay thứ nhất

b Đảo chiều quay:

Nhấn nút S3

 Hở mạch (1-2)S3 bên mạch KM2, không cho phép mạch KM1 hoạt

động cùng lúc với KM2

 Nối tắt (3-4)S3, cung cấp điện cho cuộn hút contactor KM2

qua cuôn dây KM2

vào cho động cơ quay với chiều quay thứ hai (vì đã được đảo 2 trong ba pha

cấp vào cho động cơ)

*) Ứng dụng thực tế:

Dùng để ứng dụng điều khiển các cần trục, balang, thang máy, cửa

cuốn…

Trang 25

Trang 26

Sơ đồ mạch điều khiển và động lực:

Trang 27

Trang 28

1/ Tên bài

4/ Bảng chân lý

Trang 29

Bài 15: Lắp mạch đảo chiều quay tự độngđộng cơ không đồng bộ ba pha dùng giới hạn hành trình

BÀI 15: LẮP MẠCH ĐẢO CHIỀU QUAY TỰ ĐỘNG

ĐỘNG CƠ KHƠNG ĐỒNG BỘ BA PHA DÙNG

GIỚI HẠN HÀNH TRÌNH

Mục tiêu:

Nội dung:

Trong một số máy móc, việc khống chế hành trình chuyển động cần được tự động hóa Ví dụ hành trình chuyển động của bàn xe dao máy cắt gọt kim loại, hành trình chuyển động của máy bào giường

Để thực hiện điều này đối với các máy móc sử dụng động cơ điện, người ta sử dụng công tắc hành trình gắn vào vị trí cần khống chế Khoảng cách giữa hai công tắc hành trình được coi là phạm vi chuyển động thiết bị công tắc Sau đây chúng ta nghiên cứu mạch điện tự động giới hạn hành trình được mô phỏng bởi hoạt động của bàn xe dao máy cắt gọt kim loại

Trang 30

 Tiếp điểm (21-22)KM1 mở ra: không cho dòng điện qua cuôn dây KM2(mạch KM2 luôn bị hở mạch trong suốt quá trình mạch KM1 làm việc)

 Tiếp điểm (13-14)KM1 đóng lại: Làm nhiệm vụ duy trì dòng điện qua cuôn dây KM1

 Ba Tiếp điểm chính KM1 đóng lại: Làm nhiệm vụ cấp điện 3 pha vào cho động cơ quay với chiều quay thứ nhất

- Khi chạm công tắc hành trình LS2:

Thường đóng LS2 mở ra, cuộn dây KM1 mất điện, tiếp điểm 22)KM1 đóng lại, đồng thời thường mở LS2 đóng lại, cuộn dây KM2 có điện ,

(21-ba tiếp điểm chính KM2 đóng lại làm nhiệm vụ cấp điện 3 pha vào cho động

cơ quay với chiều quay thứ thứ hai, tiếp điểm (11-12)KM2 mở ra, mạch KM1 luôn bị hở mạch trong suốt quá trình mạch KM2 làm việc)

- Khi chạm công tắc hành trình LS1: thực hiện tương tự như chạm vào công tắc hành trình LS1 và động cơ quay lại theo chiều thứ nhất

b Dừng máy: Nhấn nút S1 để dừng máy (lúc này mạch trở về trạng thái ban đầu)

CHÚ Ý:Hai contator KM1 và KM2 không được phép đồng thời có điện

Trang 31

Bài 15: Lắp mạch đảo chiều quay tự độngđộng cơ không đồng bộ ba pha dùng giới hạn hành trình

- Rơ le nhiệt

- Công tắc hành trình

Sơ đồ mạch điều khiển và mạch động lực

Định dạng
Số trang	63
Dung lượng	2,11 MB