Tài liệu ĐIÊU TRI HƠP LY BÊNH HEN ppt

iêu nay đung v i ca hen di ng va không do di ng.. C chê viêm noi trên con ch a hoan toan sang to... iêu tri: Salbutamol phun sương 5 mg ho c terbutalin phun sặ ương 10 mg... PoW Mediha

IÊU TRI H P LY BÊNH HEN

Khai niêm vê hen ̣ ̀

Y hoc hiên đai đa cho thây co th t đ̣ ̣ ̣ ́ ắ ường th do hen, ngoai c n cung nh luc lên c n hen n ng,ở ơ ̃ ư ơ ặ đêu do viêm ̀ Đường th ngở ười hen thâm nhiêm nhiêu tê bao viêm, bao gôm bach câu a eosin,̃ ̀ ́ ̀ ̣ ̀ ư đai th c bao va lympho bao Ngay ca ng̣ ự ̉ ở ười hen co ch c n ng phôi binh thứ ă ̉ ường luc ngoai c nơ

va không co c n hen nao m i xay ra, cung co môt lơ ớ ̉ ̃ ̣ ượng l n bach câu a eosin va cac tê bao ớ ̣ ̀ ư ́ viêm khac đở ường th iêu nay đung v i ca hen di ng va không do di ng Sau tiêp xuc v i ở Đ ̀ ớ ̉ ̣ ứ ̣ ứ ́ ớ

di nguyên, sô ḷ ́ ượng tê bao viêm gia t ng thêm nǵ ă ở ười hen di ng.̣ ứ

So sanh v i ngớ ười binh thường, người hen cung co thanh đ̃ ường th day h n va tê bao viêm ở ơ ́

t ng h n mô phôi C chê viêm noi trên con ch a hoan toan sang to khoang 50% tre em ă ơ ở ̉ ơ ́ ư ̉ ở ̉ ̉

va môt ty lê nho h n nhiêu ng̣ ̉ ̣ ̉ ơ ̀ ở ườ ới l n, co thê xac đinh đ̉ ̣ ược di nguyên tiêp xuc gây ra hen ̣ ́ ở

nh ng ngữ ười bênh nay, tiêp xuc v i di nguyên đa it nhiêu gây viêm trong hen, thông qua phan ̣ ́ ớ ̣ ̀ ̉

ng loai qua mân t c thi (typ I) ai đa sô ng i l n hen, va khoang 50% tre em bi hen, không

xac đinh đ̣ ược ngay cac thanh phân di ng đôi v i hen Tuy nhiên, nghiên c u dich tê hoc cho ̀ ̣ ứ ́ ớ ứ ̣ ̃ ̣ thây co t́ ương quan gi a m c IgE t ng va ty lê m c bênh hen, va đai đa sô cac trữ ứ ă ̉ ̣ ắ ̣ ̣ ́ ường h p hen ợ

th c s co thê do môt thanh phân di ng tuy không dê xac đinh đự ự ̉ ̣ ̀ ̣ ứ ̃ ̣ ược b ng cac test da thông ằ

thường

Hen di ng đa đ̣ ứ ược dung lam mô hinh đê nghiên c u chung bênh hen, môt phân vi co thê gây ̉ ứ ̣ ̣ ̀ ̉

được cac c n hen b ng tiêp xuc v i di nguyên thich h p Nghiên c u ky c chê hen di ng cho ơ ằ ́ ớ ̣ ợ ứ ̃ ơ ́ ̣ ứ phep hiêu thâu đao cach tiêp cân điêu tri h p ly đôi v i hen IgE đ c hiêu đôi v i di nguyên g n̉ ́ ́ ̣ ̀ ̣ ợ ́ ớ ặ ̣ ́ ớ ̣ ắ vao dưỡng bao thông qua thu thê Fc Khi di nguyên tiêp xuc v i IgE, ḍ ̉ ̣ ́ ớ ưỡng bao được hoat hoa ̣

va giai phong môt l̉ ̣ ượng l n chât trung gian gây viêm C chê bao gôm giai phong cac chât ớ ́ ơ ́ ̀ ̉ ́

ch a trong cac hat cua dứ ̣ ̉ ưỡng bao san xuât cytokin Nhiêu chât trung gian đ̉ ́ ̀ ́ ược giai phong, ̉ môi h p chât đêu co môt sô tac dung đên viêm đ̃ ợ ́ ̀ ̣ ́ ̣ ́ ường th ở

Tac dung bao gôm gian mach va t ng tinh thâm mach, va t ng nhiêu tê bao viêm h n vao cac ̣ ̀ ̣ ă ́ ̣ ă ̀ ́ ơ

mô phôi, chu yêu lympho bao, bach câu a eosin va đai th c bao Môt khi cac tê bao m i bô ̉ ̉ ́ ̣ ̀ ư ̣ ự ̣ ́ ớ ̉ sung thêm nay vao t i phôi, cac tê bao nay cung lai giai phong cac chât trung gian cua ban ớ ̉ ́ ̃ ̣ ̉ ́ ̉ ̉ thân minh, lam t ng thêm tac dung viêm Viêm trong hen co đ c tinh la t ng tinh phan ng ă ̣ ặ ă ̉ ứ cua phê quan, vi vây khac v i viêm trong cac bênh khac, nh trong viêm phôi Kêt qua lâu dai ̉ ́ ̉ ̣ ớ ̣ ư ̉ ́ ̉

la phu nê đ̀ ường th , phi đai c tr n, tê bao biêu mô bong rung, va t ng tinh phan ng cua phêở ̣ ơ ơ ́ ̉ ̣ ă ̉ ứ ̉ ́ quan đôi v i nh ng tac nhân kich thich không đ c hiêu nh mui n ng, không khi lanh, ô nhiêm ̉ ́ ớ ữ ặ ̣ ư ặ ̣ ̃

va histamin Viêm đường th do hen cung thở ̃ ường gây t ng hep phê quan do đôi giao cam.ă ̣ ́ ̉ ́ ̉

C chê hen noi trên cho thây trơ ́ ́ ước r ng môt thuôc chi tac đông đên môt chât trung gian, ằ ̣ ́ ̉ ̣ ́ ̣ ́ không ch c co l i ich nhiêu, đ n gian la vi co nhiêu chât trung gian tham gia Thi du, ro rang ắ ợ ̀ ơ ̉ ̀ ́ ̣ histamin được giai phong trong phan ng hen di ng, nh ng thuôc khang histamin lai không cỏ ̉ ứ ̣ ứ ư ́ ̣ ich l i trong hen di ng Th c tê, thuôc khang histamin co kha n ng gây suy hô hâp, nên khôngợ ̣ ứ ự ́ ́ ̉ ă ́ thich h p đê dung điêu tri hen.ợ ̉ ̀ ̣

iêu tri hen, theo mô ta bênh trên đây, cân s dung glucocorticoid đê chông lai s huy đông

cac tê bao viêm Liêu phap glucocorticoid đ́ ̣ ược coi nh môt điêu tri d phong cân thiêt đê ư ̣ ̀ ̣ ự ̀ ́ ̉

ng n ng a bênh n ng h n Tuy nhiên đôi v i hen câp, glucocorticoid co tac dung rât han chê, ă ừ ̣ ặ ơ ́ ớ ́ ̣ ́ ̣ ́

vi vây, thuôc đâu tiên đ̣ ́ ̀ ược chon la cac thuôc chu vân thu thê betạ ́ ̉ ̣ ̣ ̉ 2, nh salbutamol Ngoai ra ư đôi v i thanh phân cholinergic cua co th t phê quan, ipratropium th́ ớ ̀ ̉ ắ ́ ̉ ường la thuôc điêu tri thêḿ ̀ ̣

co ich, đ c biêt đôi v i ngặ ̣ ́ ớ ười dung salbutamol ho c terbutalin không đu tac dung, khi ngặ ̉ ̣ ười đo không thê dung nap salbutamol ho c terbutalin liêu cao h n nh ng tr̉ ̣ ặ ̀ ơ ở ữ ường h p đo, phôi h p ợ ́ ợ salbutamol va ipratropium thường la cach điêu tri co ich Trong y hoc hiên đai, theophylin ̀ ̣ ̣ ̣ ̣ không phai la thuôc đâu tiên đ̉ ́ ̀ ược chon Thuôc nay chi danh đê dung cho cac tṛ ́ ̉ ̉ ường h p rât ợ ́

n ng, vi thuôc co nguy c gây loan nhip tim n ng.ặ ́ ơ ̣ ̣ ặ

X tri hen câp n ng trong th c hanh chung ử ́ ặ ự

Hen câp ng ́ ở ườ ớ i l n

Noi binh thường

Mach < 110/phut.̣

Th < 25 lân/phut.ở ̀

L u lư ượng đinh > 50% d đoan ho c trong gi i han tôt nhât.̉ ự ặ ớ ̣ ́ ́

iêu tri tai nha nh ng phai đanh gia đap ng v i điêu tri tr c khi thây thuôc ra vê

iêu tri:

Salbutamol phun sương 5 mg ho c terbutalin phun sặ ương 10 mg

Theo doi đap ng sau phun sứ ương 15 - 30 phut

Nêu l u l ́ ư ượ ng đinh ̉ 50 - 75% d đoan ho c trong gi i han tôt nhât, cho: ự ặ ớ ̣ ́ ́

Prednisolon uông 30 - 60 mg va cho điêu tri thông th́ ̀ ̣ ường

Cach khac: Nêu l u l ́ ư ượ ng đinh >75% d kiên ho c trong gi i han tôt nhât, ̉ ự ́ ặ ớ ̣ ́ ́

Cho điêu tri thông th̀ ̣ ường

Theo dõi:

Giam sat cac triêu ch ng va l u ḷ ứ ư ượng đinh.̉

Thiêt lâp môt kê hoach t x tri.́ ̣ ̣ ́ ̣ ự ử

Duyêt lai tai khoa ngoai trong vong 48 gi ̣ ̣ ̣ ̣ ờ

Thay đôi điêu tri luc duyêt lai theo h̉ ̀ ̣ ̣ ̣ ướng dân đôi v i hen man.̃ ́ ớ ̣

Quan trong: ̣ Hay coi môi lân kham câp c u nh la môt hen n ng câp cho t i khi biêu hiên khac.̃ ̀ ́ ứ ư ̣ ặ ́ ớ ̉ ̣

Hen câp n ng ng ́ ặ ở ườ ớ i l n

Không thê noi đu thanh câu.̉ ̉

Mach ̣ ³ 110/phut

Th ở ³ 25 lân/phut.̀

L u lư ượng đinh ̉ £ 50% d kiên ho c trong gi i han tôt nhât.ự ́ ặ ớ ̣ ́ ́

Hay cân nh c nghiêm tuc cho nhâp viên, nêu co trên môt dâu hiêu kê trên.ắ ̣ ̣ ́ ̣ ́ ̣ ̉

iêu tri:

Oxygen 40 - 60%, nêu s n co.́ ẵ

Salbutamol phun sương 5 mg ho c terbutalin phun sặ ương 10 mg

Prednisolon uông 30 - 60 mg ho c tiêm tinh mach hydrocortison 200 mg.́ ặ ̃ ̣

Giam sat đap ng sau phun sứ ương 15 - 30 phut

Nêu con bât c môt dâu hiêu hen câp nao: ́ ́ ứ ̣ ́ ̣ ́

Thu xêp cho nhâp viên.́ ̣ ̣

Khi ch đ i xe c u thờ ợ ứ ương, l p lai ipratropium phun sặ ̣ ương 500 microgam

Ho c cho tiêm dặ ưới da terbutalin.

Ho c cho tiêm tinh mach châm aminophylin 250 mg (quan trong: không tiêm nêu đang uông ặ ̃ ̣ ̣ ̣ ́ ́ theophylin)

Cach khac: Nêu triêu ch ng cai thiên, hô hâp va mach ôn đinh, va l u l ́ ̣ ứ ̉ ̣ ́ ̣ ̉ ̣ ư ượ ng đinh > 50% d ̉ ự kiên ho c trong gi i han tôt nhât: ́ ặ ớ ̣ ́ ́

Cho điêu tri thông th̀ ̣ ường va tiêp tuc prednisolon.́ ̣

Theo dõi:

Giam sat triêu ch ng va l u ḷ ứ ư ượng đinh.̉

Thiêt lâp kê hoach t x tri.́ ̣ ́ ̣ ự ử

Duyêt lai tai khoa ngoai trong vong 24 gi ̣ ̣ ̣ ̣ ờ

Thay đôi điêu tri luc duyêt lai.̉ ̀ ̣ ̣ ̣

Hen đe doa tinh mang ng ̣ ̣ ở ườ ớ i l n

Lông ng c im l ng.̀ ự ặ

Xanh tim

Tim châm ho c kiêt s c.̣ ặ ̣ ứ

L u lư ượng đinh < 33% d kiên ho c trong gi i han tôt nhât.̉ ự ́ ặ ớ ̣ ́ ́

Cân cho nhâp viên ngay.̀ ̣ ̣

iêu tri:

Prednisolon uông 30 - 60 mg ho c tiêm tinh mach hydrocortison 200 mg (ngay lâp t c).́ ặ ̃ ̣ ̣ ứ

May phun mu chay b ng oxygen trong xe c u tḥ ằ ứ ương

Dung thuôc phun mu kich thich betá 2 cung v i ipratropium;ớ

ho c tiêm dặ ưới da terbutalin;

ho c tiêm tinh mach châm aminophylin 250 mg (quan trong: Không tiêm nêu đang uông ặ ̃ ̣ ̣ ̣ ́ ́ theophylin)

Nêu không co s n may phun mu, cho xit 2 lân thuôc kich thich betá ẵ ̣ ̀ ́ 2, dung binh hit thê tich l n ̉ ớ

va l p lai 10-20 lân.ặ ̣ ̀

Quan trong: ̣ Không tiêm ca liêu aminophylin môt luc cho ng̉ ̀ ̣ ười bênh đa dung theophylin uông.̣ ́

Quan trong: ̣ Người bênh co c n hen n ng ho c đe doa tinh mang không đ̣ ơ ặ ặ ̣ ̣ ược qua lo l ng c ng ắ ă

th ng vât va kiêt s c; co bât c môt bât thẳ ̣ ̣ ứ ́ ứ ̣ ́ ường nao cung phai bao cho thây thuôc.̃ ̉ ̀ ́

Hay lai v i ng ở ̣ ớ ườ i bênh t i khi xe câp c u đên ̣ ớ ́ ứ ́

Hen câp tre em ́ ở ̉

Hen câp n ng ́ ặ

Kho th đên m c không noi đở ́ ứ ược

Kho th đên m c không n đở ́ ứ ă ược

Th ở ³ 50/phut

Mach ̣ ³ 140/phut

L u lư ượng đinh ̉ £ 50% l u lư ượng đinh d kiên ho c trong gi i han tôt nhât.̉ ự ́ ặ ớ ̣ ́ ́

Dâu hiêu đe doa tinh mang: ́ ̣ ̣ ̣

L u lư ượng đinh <33% d kiên ho c trong gi i han tôt nhât.̉ ự ́ ặ ớ ̣ ́ ́

Xanh tim, lông ng c im l ng, ho c th yêu khi phai g ng s c.̀ ự ặ ặ ở ́ ̉ ắ ứ

Mêt moi, kiêt s c.̣ ̉ ̣ ứ

Vât va, ho c y th c giam.̣ ặ ứ ̉

Quan trong: ̣ Không đap ng thoa đang v i điêu tri bât c th i điêm nao cung cân phai chuyênứ ̉ ớ ̀ ̣ ở ́ ứ ờ ̉ ̃ ̀ ̉ ̉ ngay đên bênh viên.́ ̣ ̣

Net đ c tr ng điêu tri hen câp tre em ặ ư ̀ ̣ ́ ở ̉

Dung binh khi dung thuôc kich thich betá 2 tac dung ng n co liêu đinh ḷ ắ ̀ ̣ ượng kem theo, binh hit thê tich l n co thê cung hiêu qua nh dung may phun mu; liêu: 1 xit cach nhau vai giây cho t ỉ ớ ̉ ̃ ̣ ̉ ư ̀ ̣ ớ khi co cai thiên (tôi đa 20 xit) dung m t na tre nho.̉ ̣ ́ ̣ ặ ̣ ở ̉ ̉

Co thê tiêm d̉ ưới da terbutalin trong đ t n ngợ ặ

Cho th oxygen: Co ich.ở

Tre em nao cân thuôc hit gian phê quan liêu cao cung phai uông viên prednisolon tan 1- 2 ̉ ̀ ́ ́ ̉ ̀ ̃ ̉ ́ mg/kg (tôi đa 40 mg) 1 lân/ngay cho t i 5 ngay nêu cân ; tre cân phai g i đi bênh viên ngay ́ ̀ ớ ́ ̀ ̉ ̀ ̉ ử ̣ ̣ nêu không đap ng v i điêu tri.́ ứ ớ ̀ ̣

Aminophylin không con được dung cho tre em tai nha n a.̉ ̣ ữ

iêu tri thêm cho nh ng ng i bênh nay bênh viên la an toan h n, vi s n co cac ph ng tiên

hôi s c Không bao gi đ̀ ứ ờ ược tri hoan điêu tri đê lam xet nghiêm, không bao gi đ̀ ̣ ̉ ̣ ờ ược dung thuôc an thân cho nǵ ̀ ười bênh, va cung phai nh co kha n ng bi tran khi mang phôi.̣ ̃ ̉ ớ ̉ ă ̣ ̉

Nêu bênh xâu đi m c du đa đ́ ̣ ́ ặ ược điêu tri thuôc thich h p, co thê t ng luc phai cho thông khi ap̀ ̣ ́ ợ ̉ ừ ̉

l c dự ương cach quang

X tri hen man ng ử ̣ ở ườ ớ i l n

B t đâu bắ ̀ ở ước thich h p nhât đôi v i m c đô n ng ban đâu ; liêu phap"c u nguy" dung ợ ́ ́ ớ ứ ̣ ặ ̀ ̣ ứ prednisolon bât c th i điêm nao va bât c bở ́ ứ ờ ̉ ́ ứ ước nao

B ướ c 1: Đôi khi m i phai dung thuôc gian phê quan.ớ ̉ ́ ́ ̉

Dung thuôc hit kich thich betá 2 tac dung ng n, khi cân (không nhiêu qua 1 lân/ngay).̣ ắ ̀ ̀ ̀

Ghi chú: Chuyên sang b̉ ước 2 nêu cân hit trên 1 lân/ngay (ho c triêu ch ng hen vê đêm).́ ̀ ̀ ặ ̣ ứ ̀

B ướ c 2: Dung liêu phap d phong tḥ ự ường xuyên b ng hit.ằ

Dung thuôc hit kich thich betá 2 tac dung ng n, khi cân.̣ ắ ̀

Công thêm ̣ corticosteroid hit đêu đ n, liêu thông th̀ ặ ̀ ường

Ho c th dung ặ ử cromoglycat ho c nedocromil hit đêu đ n (nh ng chuyên sang hit ặ ̀ ặ ư ̉

corticosteroid, nêu không kiêm soat đ́ ̉ ược)

Ghi chú: Liêu hit corticosteroid co thê phai cao h n đê đat kiêm soat ban đâu; môt sô ng̀ ̉ ̉ ơ ̉ ̣ ̉ ̀ ̣ ́ ườ ới l n phai dung liêu gâp đôi trong môt th i gian ng n đê không chê hen trâm trong.̉ ̀ ́ ̣ ờ ắ ̉ ́ ́ ̀ ̣

B ướ c 3: Corticoteroid hit liêu cao ho c liêu thông th̀ ặ ̀ ường + thuôc kich thich betá 2 hit, tac dung̣ keo dai

Dung thuôc hit kich thich betá 2 tac dung ng n, khi cân.̣ ắ ̀

Công thêm ̣ corticosteroid hit đêu đ n liêu cao (binh hit thê tich l n).̀ ặ ̀ ̉ ớ

Ghi chú: Môt sô it ng̣ ́ ười co vân đê khi hit corticos-́ ̀

teroid liêu cao, co thê tiêp tuc hit corticosteroid liêu thông th̀ ̉ ́ ̣ ̀ ường kem thêm hit đêu đ n thuôc ̀ ặ ́ kich thich beta2 tac dung dai ho c uông đêu đ n theophylin giai phong thay đôi ho c co thê ̣ ặ ́ ̀ ặ ̉ ̉ ặ ̉

th dung đêu đ n cromog-lycat ho c nedocromil.ử ̀ ặ ặ

môt sô it ng i co triêu ch ng n ng khac th ng vê đêm (m c du, cac th i gian khac, đa

kiêm soat tôt v i hit corticosteroid liêu thông th̉ ́ ớ ̀ ường hay liêu cao) co thê cân nh c dung ̀ ̉ ắ

theophylin uông (giai phong thay đôi) ho c môt thuôc hit kich thich betá ̉ ̉ ặ ̣ ́ 2 tac dung keo dai ̣

ho c môt thuôc kich thich betaặ ̣ ́ 2 giai phong t t vao ban đêm.̉ ừ ừ

B ướ c 4: Corticosteroid hit liêu cao + thuôc gian phê quan th̀ ́ ́ ̉ ường xuyên

Dung thuôc hit kich thich betá 2 tac dung ng n, khi cân cung v i corticosteroid liêu cao hit đêu ̣ ắ ̀ ớ ̀ ̀

đ n (binh hit thê tich l n).ặ ̉ ớ

Công, th điêu tri lân l ̣ ử ̀ ̣ ̀ ượ t v i môt ho c vai thuôc sau: ớ ̣ ặ ́

Thuôc hit kich thich betá 2 tac dung keo dai.̣

Theophylin uông (giai phong thay đôi).́ ̉ ̉

Ipratropium ho c oxitropium hit.ặ

Thuôc uông kich thich betá ́ 2 giai phong thay đôi.̉ ̉

Thuôc hit gian phê quan liêu cao.́ ́ ̉ ̀

Cromoglycat ho c nedocromil.ặ

Ghi chú: Chi xet đên thuôc hit gian phê quan liêu cao nêu ng̉ ́ ́ ́ ̉ ̀ ́ ười bênh không đap ng v i liêu ̣ ứ ớ ̀ thông thường; co thê cho thuôc kich thich betả ́ 2 va ipratropium b ng may phun mu (ho c xit ằ ặ ̣ nhiêu lân b ng binh khi dung co liêu đinh l̀ ̀ ằ ̀ ̣ ượng kem môt binh hit thê tich l n); cho theo nhu ̣ ̉ ớ câu tr̀ ước va khi kê đ n dung may phun mu.ơ

B ướ c 5: Corticosteroid uông th́ ường xuyên

Dung thuôc hit kich thich betá 2 tac dung ng n, khi cân.̣ ắ ̀

V i corticosteroid hit đêu đ n liêu cao (binh hit thê tich l n) va v i môt ho c vai thuôc gian phêớ ̀ ặ ̀ ̉ ớ ớ ̣ ặ ́ ́ quan tac dung keo dai (xem b̉ ̣ ước 4)

Công ̣

Prednisolon uông đêu đ n (uông liêu đ n hang ngay).́ ̀ ặ ́ ̀ ơ

Ghi chú: Ngoai viên prednisolon uông đêu đ n, tiêp tuc hit corticosteroid liêu cao (trong tŕ ̀ ặ ́ ̣ ̀ ường

h p ngoai lê, co thê dung liêu vợ ̣ ̣ ̉ ̀ ượt qua liêu quy đinh); th̀ ̣ ường phai đ a nh ng ng̉ ư ữ ười bênh đi ̣ khoa hen bênh viên.̣ ̣

Giam điêu tri t ng b ̉ ̀ ̣ ừ ướ c

Cach 3-6 thang duyêt lai cach điêu tri; nêu đa kiêm chê đ̣ ̣ ̀ ̣ ́ ̀ ́ ược bênh, co thê lui ḅ ̉ ước; ngở ười bênh m i b t đâu điêu tri ḅ ớ ắ ̀ ̀ ̣ ở ước 4 ho c 5 (ho c đa dung viên corticosteroid), thi co thê giam ặ ặ ̉ ̉ sau môt th i gian ng n; hen man, phai co th i gian ôn đinh t 3 đên 6 thang tṛ ờ ắ ở ̣ ̉ ờ ̉ ̣ ừ ́ ước khi th c ự hiên lui ḅ ước

Tre em d ̉ ướ i 5 tuôi: ̉

B ướ c 1: Đôi khi m i phai dung thuôc gian phê quan.ớ ̉ ́ ́ ̉

Dung thuôc kich thich betá 2 tac dung ng n, khi cân (không nhiêu h n 1 lân môi ngay).̣ ắ ̀ ̀ ơ ̀ ̃

Ghi chú: Hit nêu co thê (uông kem hiêu qua va nhiêu tac dung phu h n).́ ̉ ́ ̣ ̉ ̀ ̣ ̣ ơ

B ướ c 2: Liêu phap d phong tḥ ự ường xuyên b ng khi dung.ằ

Dung thuôc hit kich thich betá 2 tac dung ng n, khi câṇ ắ ̀

Công ̣

Cromoglycat hit đêu đ n (ông hit bôt ho c binh hit thê tich l n).̀ ặ ́ ̣ ặ ̉ ớ

Ghi chú: Th dung cromoglycat trong 4 - 6 tuân trử ̀ ước khi sang bước 3 (cung câp l u ĺ ư ượng đinh̉

- kê n i thich h p).́ ở ơ ợ

B ướ c 3: Corticosteroid hit phai t ng liêu.̉ ă ̀

Dung thuôc hit kich thich betá 2 tac dung ng n, khi cân.̣ ắ ̀

Công ̣

Corticosteroid hit đêu đ n, liêu thông th̀ ặ ̀ ường tre em (binh hit thê tich l n).̉ ̉ ớ

ê ôn đinh, cân nh c dung:

Viên prednisolon tan, 1 - 2 mg/kg môi ngay, trong 1 - 5 ngay (tôi đa 40 mg/ngay) ho c tam th ĩ ́ ặ ̣ ờ

t ng gâp đôi liêu hit corticosteroid.ă ́ ̀

Ghi chú; Sau 1 thang, đanh gia tac dung d a trên l u ḷ ự ư ượng đinh va/ho c triêu ch ng va điêu ̉ ặ ̣ ứ ̀ chinh liêu; nêu ch a kiêm soat đ̉ ̀ ́ ư ̉ ược, cân nh c t ng liêu corticosteroid hit gâp đôi trong 1 ắ ă ̀ ́ thang (cach khac, cho uông viên prednisolon tan môt đ t ng n ngay ho c cân nh c dung cach ́ ̣ ợ ắ ặ ắ điêu tri khac).̀ ̣

B ướ c 4: Corticosteroid hit liêu cao + thuôc gian phê quan th̀ ́ ́ ̉ ường xuyên

Dung thuôc hit kich thich betá 2 tac dung ng n, khi cân.̣ ắ ̀

Công ̣

Corticosteroid hit đêu đ n v i liêu cao tre em (binh hit thê tich l n ho c ông hit bôt khô) ̀ ặ ớ ̀ ̉ ̉ ớ ặ ́ ̣

Cân nh c ắ

Uông viên prednisolon tan, 1 - 2 mg/kg/ngay, trong ́

1 - 5 ngay (tôi đa 40 mg/ngay).́

Dung đêu đ n thuôc hit kich thich betà ặ ́ 2 tac dung keo dai.̣

Ghi chú: Thuôc kich thich betá 2 tac dung keo dai co le phai danh đê bô sung điêu tri cho tre đa ̣ ̃ ̉ ̉ ̉ ̀ ̣ ̉ dung

cromo-glycat ho c môt corticosteroid.ặ ̣

B ướ c 5a:

Dung thuôc hit kich thich betá 2 tac dung ng n, khi cân.̣ ắ ̀

Cung v i: ớ Corticosteroid hit đêu đ n v i liêu cao tre em (binh hit thê tich l n ho c ông hit bôt ̀ ặ ớ ̀ ̉ ̉ ớ ặ ́ ̣ khô)

Nh trong bư ước 4, cân nh c dung viên prednisolon hoa tan cung v i dung đêu đ n thuôc hit ắ ớ ̀ ặ ́ beta2 tac dung keo dai.̣

Công ̣

Uông đêu đ n theophylin giai phong thay đôi co thê co ich (đ c biêt đôi v i triêu ch ng ban ́ ̀ ặ ̉ ̉ ̉ ặ ̣ ́ ớ ̣ ứ đêm) nh ng co tac dung phu đang kê t i 1/3 sô tre em (khuyên cao giam sat nông đô huyêt ư ̣ ̣ ̉ ở ớ ́ ̉ ́ ̀ ̣ ́

tương ho c nặ ước bot); uông salbutamol giai phong thay đôi cho kêt qua lâm sang ṭ ́ ̉ ̉ ́ ̉ ương t , ự

nh ng it tac dung phu h n.ư ̣ ̣ ơ

B ướ c 5b

Nh bư ước 5a

Công ̣

Prednisolon 5 - 10 mg, uông cach 1 ngay.́

Cân nh c ắ

Hit đêu đ n ipratropium ho c tiêm d̀ ặ ặ ưới da thuôc kich thich betá 2 tac dung ng n.̣ ắ

Giam điêu tri theo t ng b ̉ ̀ ̣ ừ ướ ở c tre em ̉

êu đ n duyêt lai nhu câu điêu tri ; tre l n dung cach ghi l u l ng đinh đê đanh gia tôc

đô ng ng thuôc; ng ng cromoglycat ho c corticosteroid sau 6 - 12 thang nêu con it ho c ̣ ừ ́ ừ ặ ́ ặ không con triêu ch ng (nêu triêu ch ng theo mua, cân nh c ng ng thuôc vao cuôi mua).̣ ứ ́ ̣ ứ ắ ừ ́ ́

Thuôc dung trong hen ́

Cac thuôc d́ ưới đây thường được dung trong hen:

Thuôc kich thich thu thê adrenalin ́ ̣ ̉ (Thuôc giông giao cam)́ ́ ̉

Thuôc kich thich chon loc beta ́ ̣ ̣ 2 adrenergic (thuôc kich thich chon loc betá ̣ ̣ 2, thuôc chu vân choń ̉ ̣ ̣ loc betạ 2) nh salbutamol ho c terbutalin (đư ặ ượ ưc a dung dưới dang hit khi dung) la cac thuôc ̣ ́ kich thich beta an toan va hiêu qua nhât đôi v i hen Cac thuôc nay đ̣ ̉ ́ ́ ớ ́ ược khuyên cao nên dunǵ

h n la cac thuôc kich thich beta kem chon loc nh isoprenalin ho c orciprenalin, la thuôc nên ơ ́ ̣ ̣ ư ặ ́ tranh dung nêu co thê đ́ ̉ ược

Adrenalin (thuôc co ca hai tinh chât kich thich alpha va beta adrenergic) đ́ ̉ ́ ược dung trong điêu ̀ tri câp c u cac phan ng di ng va phan vê.̣ ́ ứ ̉ ứ ̣ ứ ̉ ̣

Phân l n cac c n hen t nhe đên v a đap ng nhanh v i khi dung thuôc kich thich chon loc ̀ ớ ơ ừ ̣ ́ ừ ứ ớ ́ ̣ ̣ beta2

adre-nergic nh salbutamol ho c terbutalin ư ặ

Người viêm phê quan man va khi phê thung th́ ̉ ̣ ́ ̃ ường được mô ta la t c đ̉ ắ ường th không hôi ở ̀ phuc, nh ng tḥ ư ường đap ng môt phân v i cac thuôc kich thich betaứ ̣ ̀ ớ ́ 2 adrenergic ho c v i ặ ớ thuôc ipratropium ho c oxitropium khang muscarin.́ ặ

Co môt sô ch ng c ng̣ ́ ứ ứ ười bênh dung thuôc kich thich betạ ́ 2 adrenergic khi cân, bênh hen đ̀ ̣ ược cai thiên tôt h n ng̉ ̣ ́ ơ ười dung thuôc nay đêu đ n ôi v i nǵ ̀ ặ Đ ́ ớ ười hen cân thuôc kich thich betà ́ 2 adrenergic trên 1 lân/ngay, nên th điêu tri d phong b ng hit corticosteroid, cromoglycat ̀ ử ̀ ̣ ự ằ

ho c nedocromil.ặ

Co vai điêm khac biêt gi a cac thuôc kich thich chon loc betả ̣ ữ ́ ̣ ̣ 2 adrenergic.

Isoprenalin sulfat

Chi đinh:̉ ̣ T c đắ ường th hôi phuc đở ̀ ̣ ược, nh ng xem ghi chu trên.ư ở

Thân trong, tac dung không mong muôn: Xem salbu-tamol va ghi chu trên.̣ ̣ ̣ ́ ở

Tương tac: Thuôc giông giao cam.́ ́ ̉

T vân: Khuyên ngư ́ ười bênh không ṿ ượt qua liêu kê đ n va theo h̀ ơ ướng dân cua nha san xuât; ̃ ̉ ̉ ́ nêu 1 liêu hit isoprenalin tŕ ̀ ước đây co tac dung ma không lam đ bênh it nhât 3 gi , nên kham ̣ ỡ ̣ ́ ờ lai cang s m cang tôt ̣ ớ ́

PoW Medihaler - iso (3M)

Khi dung, isoprenalin sulfat 80 microgam/liêu hit, lo 400 liêu.̀ ̣ ̀

Ta dược: Bao gôm chât đây CFC.̀ ́ ̉

Ghi chu: không khuyên cao, nên không noi liêu ĺ ̀ ượng

PoW Medihaler - iso Forte (3M)

Khi dung, isoprenalin sulfat 400 microgam/liêu hit, lo 400 liêu.̀ ̣ ̀

Ta dược: Bao gôm chât dây CFC.̀ ́ ̉

Ghi chu: Không khuyên cao, nên không noi liêu ĺ ̀ ượng

Salbutamol va terbutalin được dung rông rai nhât trong công th c điêu tri.̣ ́ ứ ̀ ̣

Rimiterol co th i gian tac dung ng n h n salbutamol, terbutalin va fenoterol ờ ̣ ắ ơ

Fenoterol co thê la thuôc kich thich chon loc betả ́ ̣ ̣ 2 kem h n salbutamol.ơ

Salmeterol la thuôc kich thich betá 2 adrenergic tac dung keo dai, dung 2 lân/ngay; thuôc không̣ ̀ ́ phai đê c t c n hen (nên dung môt thuôc kich thich betả ̉ ắ ơ ̣ ́ 2 tac dung ng n nh salbutamol) ̣ ắ ư Salmeterol nên thêm vao liêu phap corticosteroid đang dung va không thay thê đ̣ ́ ược liêu phap̣ nay

Eformoterol la thuôc kich thich betá 2 adrenergic tac dung keo dai đa đ̣ ược đ a vao s dung gânư ử ̣ ̀ đây Thuôc đ́ ược bao cao co tac dung ṭ ương t nh salmeterol nh ng b t đâu tac dung nhanh ự ư ư ắ ̀ ̣

h n.ơ

Thuôc gian phê quan khang muscarin ́ ́ ̉

Cac thuôc nay theo truyên thông đa đ́ ̀ ́ ược coi co hiêu qua h n trong lam giam co th t phê quaṇ ̉ ơ ̉ ắ ́ ̉

do viêm phê quan man ́ ̉ ̣

Ipratropium co thê lam gian phê quan phân nao trong viêm phê quan man khi ma cac thuôc ̉ ́ ̉ ̀ ́ ̉ ̣ ́ kich thich chon loc betạ ̣ 2 adrenergic đa thât bai Không giông cac thuôc khang muscarin cu, it ́ ̣ ́ ́ ̃

g p tac dung phu cua thuôc Khi dung co tac dung tôi đa 30 - 60 phut sau khi dung.Th i gian ặ ̣ ̣ ̉ ́ ̣ ́ ờ tac dung lâu t 3 đên 6 gi va tḥ ừ ́ ờ ường co thê duy tri gian phê quan v i điêu tri 3 lân/ngay ̉ ́ ̉ ớ ̀ ̣ ̀

Oxitropium co tac dung ṭ ương t nh ipratropium.ự ư

Cach dung thuôc điêu tri bênh hen ́ ̀ ̣ ̣

Hit: Hit dưới ap l c (khi dung) la môt phự ̣ ương phap s dung hiêu qua va thuân tiên đê điêu tri ử ̣ ̣ ̉ ̣ ̣ ̉ ̀ ̣

t c đắ ường th t nhe đên v a Th i gian tac dung cua khi dung phu thuôc vao thuôc ch a ở ừ ̣ ́ ừ ờ ̣ ̉ ̣ ̣ ́ ứ trong binh va liêu l̀ ượng V i liêu khuyên cao, rimiterol thớ ̀ ́ ường tac dung t 1 đên 2 gi , ̣ ừ ́ ờ

salbutamol, terbutalin va fenoterol t 3 đên 5 gi , va salmeterol trong khoang 12 gi Hit khi ừ ́ ờ ̉ ờ dung đượ ưc a thich vi bênh đ nhanh h n va it tac dung phu (nh run va c ng th ng thân ̣ ỡ ơ ̣ ̣ ư ă ẳ ̀ kinh) h n thuôc viên uông, vi thuôc đơ ́ ́ ́ ược đ a tr c tiêp t i phê quan va do đo co hiêu qua v i ư ự ́ ớ ́ ̉ ̣ ̉ ớ liêu nho h n.̀ ̉ ơ

Người bênh phai đ̣ ̉ ược hướng dân cân thân cach dung binh khi dung d̃ ̉ ̣ ưới ap l c va điêu quan ự ̀ trong phai kiêm tra xem ho co tiêp tuc dung đung không, vi ky thuât không đung co thê lâm la ̣ ̉ ̉ ̣ ́ ̣ ̃ ̣ ̉ ̀ thuôc không tac dung ́ ̣ Đặc biêt, phai nhân manh la ho phai hit vao châm va nhin th trong 10 ̣ ̉ ́ ̣ ̣ ̉ ̣ ̣ ở giây sau khi hit Phân l n ng̀ ớ ười bênh đ̣ ược hướng dân s dung thanh công Nh ng môt sô ̃ ử ̣ ư ̣ ́

người, đ c biêt ngặ ̣ ười cao tuôi, ng̉ ười bênh kh p, va tre nho không thê dung đ̣ ớ ̉ ̉ ̉ ược binh khi dung; môt sô ng̣ ́ ười bênh không thê th đông nhip v i luc lam khi dung ôi v i nh ng ng̣ ̉ ở ̀ ̣ ớ Đ ́ ớ ữ ười bênh đo, hiên nay đa co nhiêu loai binh khi dung kh i đông do th va phêu đê th Cach khac, ̣ ̣ ̀ ̣ ở ̣ ở ̃ ̉ ở binh hit bôt khô đ̣ ược kh i đông khi ngở ̣ ười bênh hit vao cung co gia tri; môt sô binh đôi khi gây ̣ ̃ ̣ ̣ ́

ho

Liêu l̀ ượng phai đ̉ ược noi ro rang b ng sô lằ ́ ượng hit môi lân, tân sô, va sô lân tôi đa đ̃ ̀ ̀ ́ ́ ̀ ́ ược phep hit trong 24 gi Liêu cao thuôc kich thich betaờ ̀ ́ 2 co thê nguy hiêm đôi v i môt sô ng̉ ̉ ́ ớ ̣ ́ ười bênh ̣ Dung qua m c thứ ường ch ng to điêu tri hen không thoa đang va phai dung thuôc d phong ứ ̉ ̀ ̣ ̉ ̉ ́ ự

nh corticosteroid hit Ngư ười bênh đ̣ ược khuyên đi kham thây thuôc khi không đat đ̀ ́ ̣ ược m c đôứ ̣

đ triêu ch ng thỡ ̣ ứ ường lê, vi điêu nay tḥ ̀ ường ch ng to hen n ng lên va co thê đoi hoi phai dungứ ̉ ặ ̉ ̉ ̉ thuôc khac Khi nǵ ười bi hen không đ̣ ược kiêm soat thoa đang b ng hit thuôc kich thich betả ̉ ằ ́ 2 1

ho c 2 lân môi ngay, cân phai xem xet dung thêm thuôc d phong nh corticosteroid hit (xem ặ ̀ ̃ ̀ ̉ ́ ự ư

bang Hen man); điêu nay thuân l i đôi v i ng̉ ̣ ̀ ̣ ợ ́ ớ ười bênh h n la dung liêu thuôc kich thich betạ ơ ̀ ́ 2 cao h n va thơ ường cho phep kiêm soat toan bô tôt h n.̉ ̣ ́ ơ

Dung dich salbutamol va terbutalin cho may th (ho c may phun mu) đ̣ ở ặ ược dung đê điêu tri ̉ ̀ ̣ hen câp ca bênh viên va trong th c hanh chung bênh viên dung may phun mu hoat đông ́ ở ̉ ̣ ̣ ự ở ̣ ̣ ̣ ̣

b ng oxygen trong th i gian khoang 15 phut May nen khi chay điên la phu h p nhât đê dung ằ ờ ̉ ̣ ̣ ợ ́ ̉ tai nha nh ng may đ t tiên Ng̣ ư ắ ̀ ười co c n hen n ng phai th oxygen, nêu co thê, trong khi ơ ặ ̉ ở ́ ̉ phun mu vi thuôc kich thich betá 2 co thê gây t ng tinh trang giam oxygen huyêt đông mach ̉ ă ̣ ̉ ́ ̣ ̣ Tuy vây, đôi v i ng̣ ́ ớ ười bi viêm phê quan man va t ng carbon dioxid huyêt, oxygen co thê nguy ̣ ́ ̉ ̣ ă ́ ̉ hiêm va may phun mu phai hoat đông b ng không khi Liêu kê đ n cho may phun mu cao h n ̉ ̉ ̣ ̣ ằ ̀ ơ ơ nhiêu so v i liêu kê đ n cho binh khi dung co liêu đinh l̀ ớ ̀ ơ ̀ ̣ ượng Thi du, môt ông phun mu ̣ ̣ ́

Ventolin 2,5 ml ch a 2,5 mg salbutamol la tứ ương đương v i 25 xit cua binh khi dung Do đo, ớ ̣ ̉

người bênh cân phai đ̣ ̀ ̉ ược canh bao se nguy hiêm nêu v̉ ̃ ̉ ́ ượt liêu quy đinh va nêu ho không đap ̀ ̣ ́ ̣

ng v i liêu thông th ng dung dich dung cho may th , ho phai đi kham

Uông ́ : a co chê phâm uông cho ngĐ ́ ̉ ́ ười không thê s dung b ng đ̉ ử ̣ ằ ường hit Thuôc uông đôi khi ́ ́ dung cho tre em, tuy dung đ̉ ường hit tôt h n va đa sô tre em co thê dung đ́ ơ ́ ̉ ̉ ược loai binh hit ̣ hiên co Thuôc uông co th i gian b t đâu co tac dung châm h n, nh ng tac dung h i dai h n sọ ́ ́ ờ ắ ̀ ̣ ̣ ơ ư ̣ ơ ơ

v i binh khi dung Chê phâm giai phong thuôc thay đôi co thê co gia tri đôi v i ngớ ́ ̉ ̉ ́ ̉ ̉ ̣ ́ ớ ười hen ban đêm va la thuôc thay thê cho chê phâm theophylin giai phong thay đôi.́ ́ ́ ̉ ̉ ̉

Tiêm: Tiêm tinh mach, salbutamol va terbutalin đôi khi tiêm d̃ ̣ ưới da trong co th t phê quan ắ ́ ̉

n ng.ặ

Tre em: ̉ Thuôc kich thich chon loc betá ̣ ̣ 2 adrenergic co ich ngay ca tre em d̉ ở ̉ ưới 18 thang Thuôc hiêu qua nhât b ng đ́ ̣ ̉ ́ ằ ường hit, nh ng cân phai co môt binh hit (v i ky thuât đư ̀ ̉ ̣ ớ ̃ ̣ ược kiêm ̉ tra cân thân).Thuôc cung hiêu qua qua đ̉ ̣ ́ ̃ ̣ ̉ ường uông Trong c n hen n ng, nên cho phun mu ́ ơ ặ môt thuôc kich thich chon loc betạ ́ ̣ ̣ 2

adre-nergic ho c ipratropium.ặ

Mang thai và cho con bu: iêu đ c biêt quan trong la hen phai đĐ ̀ ặ ̣ ̣ ̉ ược kiêm soat tôt khi mang ̉ ́ thai; nêu đat đ́ ̣ ược thi hen không gây tac hai quan trong đên thai ky, luc chuyên da ho c thai ̣ ̣ ́ ̀ ̉ ̣ ặ nhi

Cho thuôc b ng đ́ ằ ường hit trong khi mang thai co l i đ c biêt vi co thê đat đợ ặ ̣ ̉ ̣ ược tac dung điêu ̣ ̀ tri ma không cân co nông đô thuôc trong huyêt ṭ ̀ ̀ ̣ ́ ́ ương kha di co tac dung d̉ ̃ ̣ ược ly đên thai nhi.́

C n hen trâm trong co thê tac hai đên thai ky, phai đơ ̀ ̣ ̉ ̣ ́ ̀ ̉ ược điêu tri nhanh b ng liêu phap thông ̀ ̣ ằ ̣

thường, bao gôm corticosteroid uông ho c tiêm va phun mu thuôc kich thich chon loc betà ́ ặ ́ ̣ ̣ 2 adrenergic; corticosteroid uông đ́ ượ ưc a thich la prednisolon vi thuôc qua nhau thai châm h n ́ ̣ ơ

so v i môt vai thuôc khac.ớ ̣ ́

Tuy theophylin đa được dung, noi chung không gây tac dung phu nao trong thai ky ho c trong ̣ ̣ ̀ ặ

th i gian cho con bu, nh ng đôi khi cung co thông bao vê đôc tinh v i thai nhi va tre m i sinh.ờ ư ̃ ̀ ̣ ớ ̉ ớ