+ Nhan đề có hai chữ Bài thơ : thể hiện rõ cách nhìn, cách khai thác hiện thực của tác giả : không phải PTD chỉ viết về những chiếc xe không kính hay hiện thực khốc liệt của chiến tranh [r]
Trang 1Bài thơ về tiểu đội xe không kính
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
- Sinh năm 1941, quê ở Phú Thọ
- Là nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ
- Phong cách: sôi nổi, hồn nhiên, tinh nghịch
2 Tác phẩm:
- Bài thơ sáng tác năm 1969, in trong tập thơ “Vầng trăng- quầng lửa ”
2 Phân tích
- Nhan đề bài thơ :
+ Nhan đề khá dài, tưởng chừng có chỗ thừa nhưng lại thu hút người đọc ở cái lạ, cái độc đáo của nó Nhan đề bài thơ đã làm nổi bật rõ hình ảnh những chiếc xe không kính Hình ảnh này là một phát hiện thú vị của tác giả thể hiện sự gắn bó và am hiểu hiện thực đời sống chiến tranh trên tuyến đường TS
+ Nhan đề có hai chữ Bài thơ : thể hiện rõ cách nhìn, cách khai thác hiện thực của tác
giả : không phải PTD chỉ viết về những chiếc xe không kính hay hiện thực khốc liệt của chiến tranh mà PTD chủ yếu muốn nói về chất thơ của hiện thực ấy, chất thơ của tuổi trẻ hiên ngang, dũng cảm vượt lên gian khổ hiểm nguy của chiến tranh
a Hình ảnh những chiếc xe không kính
- Xưa nay, hình ảnh xe cộ, tàu thuyền đưa vào thơ thường mang ý nghĩa biểu tượng,
đươcj mĩ lệ hoá, lãng mạn hoá hơn là tả thực VD: "Đoàn thuyền đánh cá ".
- Không có kính
- Không có đèn
- Không có mui xe
- Thùng xe có xước
- Hình ảnh thực đến trần trụi vô cùng độc đáo, chỉ có trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt, dữ dội của chiến tranh
-> Vẫn băng băng ra trận
- Nguyên nhân xe không kính : Rất thực "Bom giật "
Câu thơ được diễn tả bằng hai câu thơ rất gần với văn xuôi lại có giọng điệu thản nhiên : Không có kính vỡ đi rồi=> càng gây ra sự chú ý về vẻ khác lạ của nó
- Bom đạn còn làm xe biến dạng , trần trụi hơn :
"Không có đèn , mui xe , thùng xước ".
-> Hồn thơ nhạy cảm, nét ngang tàng, thích cái lạ Hình ảnh thơ thực, ngôn ngữ mộc mạc tự nhiên, giọng thơ thản nhiên gây sự chú ý về sự khác lạ của những chiếc xe không kính mà vẫn băng băng ra trận
b Hình ảnh những chiến sĩ lái xe :
- Thiếu những phương tiện vật chất tối thiểu lại là hoàn cảnh để người lái xe bộc lộ phẩm chất cao đẹp, sức mạnh tinh thần lớn lao của họ Đặc biệt là lòng dũng cảm, tinh thần bất chấp gian khổ, khó khăn
Trang 2- Hai câu thơ đầu cĩ giọng điệu ngang tàng, lí sự với cấu trúc khơng cĩ, khơng phải
vì khơng cĩ Giọng này rất phù hợp với tính cách ngang tàng, dũng cảm, đầy nghị lực
thích tếu nhộn của những người lính lái xe Trường Sơn
- Tcs giả đã diễn đạt cuh thể và gợi cảm những ấn tượng, cảm giác của người lái xe trên chiếc xe khơng kính : mạnh, đột ngột
- Những nét tính cách cao đẹp :
+ Tư thế ung dung , hiên ngang :"Ung dung ", nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng qua
khung cửa xe khơng cịn kính chắn giĩ, người lái xe tiếp xúc trực tiếp với thế giới bên
ngồi Điệp từ nhìn+thấy diễn tả cảm giác thị giác của người lính lái xe Cảm giác kì
lạ, đột ngột cho xe chạy nhanh, do khơng cĩ kính chắn giĩ nên mới thấy đắng, thấy
cay mắt, thấy giĩ thổi thốc vào mặt Thiên nhiên trực tiếp vun vút sa, ùa vào buồng lái :sao trời, cánh chim, con đường Hình ảnh con đường chạy thẳng vào tim diễn tả
cái cảm giác xúc động, khoan khối khi cho xe phĩng nhanh
+ Thái độ bất chấp khĩ khăn , nguy hiểm :
" Khơng cĩ kính ừ thì "
" Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha "
Giọng điệu ngang tàng, đùa tếu Các từ ừ thì, chưa cần, tiếp tục đưa giọng điệu của
ngơn ngữ lái xe, ngơn ngữ văn xuơi đời thường vào thơ làm cho bài thơ cĩ giọng điệu mới mẻ, trẻ trung rất nghịch
+ Những người lính lái xe cĩ tình đồng chí, đồng đội ấm áp : bắt tay nhau qua cửa kính vỡ rồi
+ Tâm hồn sơi nổi của tuổi trẻ, ý chí thống nhất tổ quốc :
"Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước
Chỉ cần trong xe cĩ một trái tim".
ẹiẽùp tửứ sửù lyự giaỷi baỏt ngụ,ứ khaỳng ủũnh tinh thần quyeỏt tãm chieỏn ủaỏu
vỡ miền nam thãn yẽu.Traựi tim yẽu nửụực, khaựt vóng giaỷi phoựng miền nam táo sửực mánh cho ho.ù
-> Vẻ đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam thời kháng chiến chống Mỹ
Câu thơ diễn tả cảm giác chiếc xe đang lao nhanh Qua khung cửa khơng chỉ cĩ mặt đất mà cịn cĩ cả sao trời, cánh chim như ùa vào buồng lái Câu thơ diễn tả chính xác* Ý nghĩa văn bản: Ca ngợi người chiến sĩ lái xe Trường Sơn dũng cảm, hiên ngang, tràn đầy niềm tin chiến thắng trong thời kì chống giặc Mĩ xâm lược
1 Nghệ thuật
- Lựa chọn chi tiết độc đáo, cĩ tính chất phát hiện, hình ảnh đậm chất hiện thực
Trang 3- Sử dụng ngôn ngữ của đời sống, tạo nhịp điệu linh hoạt thể hiện giọng điệu ngang tàng, trẻ trung, tinh nghịch
Hỡnh tượng anh bộ đội trong thơ ca thời kỡ chống Phỏp và chống Mĩ vừa mang những phẩm chất chung hết sức đẹp đẽ của người lính Cụ Hồ vừa có những nét cá
tính riêng khá độc đáo Qua hai bài thơ Đồng chí của Chớnh Hữu và Bài thơ về tiểu
đội xe không kớnh của Phạm Tiến Duật, em hóy làm sỏng tỏ nội dung vấn đề trên
Cõu 1: (6 điểm)
Yêu cầu : Biết làm bài văn nghị luận, bố cục rừ ràng, kết cấu hợp lớ
Nội dung :
1 Mở bài : Giới thiệu về người lính trong hai bài thơ
2 Thân bài : Cần làm rừ hai nội dung :
- Những phẩm chất chung hết sức đẹp đẽ của người lính Cụ Hồ
- Những nét riêng độc đáo trong tính cách, tâm hồn của người lính
Nội dung1 :
- Người lính chiến đấu cho một lí tưởng cao đẹp
- Những con người dũng cảm bất chấp khó khăn, coi thường thiếu thốn, hiểm nguy
- Những con người thắm thiết tỡnh đồng đội
- Những con người lạc quan yêu đời, tâm hồn bay bổng lóng mạn
Nội dung 2 :
- Nét chân chất, mộc mạc của người nông dân mặc áo lính (bài thơ Đồng chí).
- Nột ngang tàng, trẻ trung của một thế hệ cầm sỳng mới (Bài thơ về tiểu đội xe
không kính).
3 Kết bài : Cảm nghĩ của người viết về hỡnh ảnh người lính