Tài liệu Đề cương da liễu: Ghẻ và tổ đỉa pptx

Chẩn đoán ghẻ giản đơn: * Có tổn thương đặc hiệu ở vị trí đặc biệt: - Vị trí: kẽ tay, cổ tay, cùi tay, bờ trước nách, quanh rốn, mông, chân, sinh dục ngoài - Tổn thương cơ bản: mụn nướ

Ghẻ Câu hỏi

1 Biện luận chẩn đoán bệnh ghẻ

2 Chẩn đoán phân biệt ghẻ với những bệnh gì?

3 Biến chứng của ghẻ

4 Đặc điểm sinh học của KST ghẻ?

5 Điều trị ghẻ: nguyên tắc và điều trị cụ thể? Thuốc nam điều trị ghẻ?

6 Câu hỏi trắc nghiệm

7 Biện luận chẩn đoán tổ đỉa

8 Các thể lâm sàng của tổ đỉa

9 Chẩn đóan phân biệt tổ đỉa với những bệnh nào? Biện luận?

10 Điều trị tổ đỉa

11 Các hình ảnh ghẻ và tổ đỉa

Câu 1 Biện luận chẩn đoán

Các thể lâm sàng:

- Ghẻ giản đơn

- Ghẻ nhiễm khuẩn

- Ghẻ viêm da eczema hóa

- Ghe Nauy( thể vẩy ):ghẻ sẩn cục ( tăng sừng ) : ở bệnh nhân nhân HIV / AIDS ,mảng đỏ dầy vẩy da, sẩn vẩy , sẩn cục …

1 Chẩn đoán ghẻ giản đơn:

* Có tổn thương đặc hiệu ở vị trí đặc biệt:

- Vị trí: kẽ tay, cổ tay, cùi tay, bờ trước nách, quanh rốn, mông, chân, sinh dục ngoài

- Tổn thương cơ bản: mụn nước, đường hang

Đường hang ngoằn ngoèo hình chữ chi màu trắng xám dài vài mm, đầu đường hang là mụn nước 1-2mm, KST ghe thường cư trú ở đây

* Tổn thương phụ(thứ phát do giã ngứa tạo thành): vết xước da, vế trợt vẩy tiết, sẹo thẫm màu, bạc màu

* Cơ năng: ngứa nhiều về đêm

* Dịch tế: có yếu yếu tố lây lan trong tập thể và gia đình

* Chẩn đoán xác định: nhể hoặc khêu bắt được KST ghẻ Hoặc dùng thìa nạo, nạo luống ghẻ, mụn nước cho vào lam kính soi, kính hiển vi thất KST ghẻ hay trứng ghẻ

2 Chẩn đoán ghẻ nhiễm khuẩn:

Ghẻ nhiễm khuẩn là ghẻ giản đơn bị bội nhiễm nên có thêm mụn mủ

Vậy chẩn đóan ghẻ nhiễm khuẩn= ghẻ giản đơn+ mụn mủ nhiễm khuẩn

3 Chẩn đóan ghẻ viêm da hóa:

- Chẩn đóan ghẻ giản đơn(5 yếu tố)

- Có đám viêm da hóa thường ở vùng da mỏng(mặt trong 2 đùi) do cào gãi chà xát bằng dao, que, móng tay, đám viêm da đỏ đường kính 5-10-15cm, trên nền đỏ rải rác có mụn nước, vết trợt khô hoặc vẩn dịch, ngứa

Đám viêm da không được xử trí tốt lâu ngày dẫn đến eczema hóa trên nền đỏ viem có chi chít mụn nước đùn từ dưới leen, đám tổn thương chảy dịch trong nhiều ngày

Hình ảnh đường hang dưới hính hiển vi: có nhiều trứng trong đường hang và cái ghẻ nằm ở

cuối đường hang

Các vị trí tổn thương trong bệnh ghẻ Câu 2 Chẩn đoán phân biệt

- Tổ đỉa

- Rận mu: chỉ thấy ở vùng mu , tìm thấy ký sinh trùng rận

- Sẩn ngứa do côn trùng

- Sẩn ngứa nội giới ở bệnh nhân thai nghén , rối loạn nội tiết chuyển hoá…

- Viêm da dị ứng với cây cỏ …

1 Tổ đỉa: khác với ghẻ:

- Vị trí: 2 lòng bàn tay, lòng bàn chân(đầu ngón, mặt dưới ngón, rìa ngón, vòm lòng bàn tay, ô mô cái, ô mô út, vòm lòng bàn chân)

- Tổn thương cơ bản: mụn nước sâu chìm dưới da, như khảm vào da, không có đường hang

- Cơ năng: ngứa mọi lúc còn ghẻ ngứa về đêm

- Không có cái ghẻ

- Không có tính chất lây lan

Tổ đỉa

2 Sẩn ngứa do côn trùng: không có tổn thương ở lòng bàn tay, quy đầu, chỉ có sẩn vảy ở cẳng tay, cẳng chân, quanh thắt lưng

3 Viêm da cỏ ngứa, lá ngứa: chỉ có từng đám sẩn lan toả phần lớn ở lưng, da bụng, các chi không có tổn thương ở lòng bàn tay, kẽ tay

Câu 3 Biến chứng:

- Bội nhiễm: do gãi tạo thành các vết xước, vết trợt, khi nhiễm khuẩn có thể gây viêm da, lâu ngày gãi nhiều tạo thành eczema, có thể tạo thành mụn mủ, chốc hoá Đặc biệt nhiễm vi khuẩn gây viêm da nhất là nhiễm Streptococcus gây viêm cầu thận cấp

- Bội Nhiễm có thể gây nhiễm khuẩn huyết

Câu 4 Đặc điểm sinh học KST ghẻ

KST ghẻ ( Sarcoptes Scabiei hominis ) sống ký sinh ở lớp thượng bì da người, ra ngoài sống 2- 4 ngày

+ Cấu tạo : Giống rùa , 8 chân , vòi đào hầm hút thức ăn

+ Sinh sản :

Đẻ 1-5 trứng / ngày -> 3-5 ngày trứng nở -> sau 20-25 ngày ghẻ trưởng thành

Ghẻ đực chết sau giao hợp

Một cái ghẻ -> sau 3 tháng -> 150 triệu con

+ Hoạt động và lây truyền :

Ban đêm đào hang, bò lên mặt da tìm con đực -> gây ngứa -> gãi -> vung vãi

Lây do nằm chung , giặt quần áo chung

Quan hệ trực tiếp qua da – da … -> STD

+ Cách lây truyền :

Lây do nằm chung , mặc quần áo chung …

Lây qua tiếp xúc trực tiếp da – da , khi quan hệ tình dục ( STD )

Bệnh xuất hiện trong gia đình , tập thể , ổ gái điếm , thành dịch trong chiến tranh ,thảm hoạ môi trường…

Câu 5 Điều trị:

1 Nguyên tắc điều trị ghẻ:

- Phát hiện sớm , điều trị sớm

- Điều trị cùng lúc tất cả những người bị ghẻ trong gia đình , tập thể

- Điều trị liên tục 10 – 15 ngày, theo dõi sau 10 – 15 ngày để có thể có đợt trứng mới nở

- Bôi thuốc đúng phương pháp và bôi bào buổi tối trước khi đi ngủ: bôi rộng quanh vùng tổn thương(bôi theo kiểu quang dầubôi), bôi 1 lớp mỏng từ cổ tới chân; bôi 2 – 3 đêm liên tục mới tắm

- Tránh kì cọ, cạo gãi vì gây viêm da, nhiễm khuẩn Không bôi thuốc độc hại như thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ …

- Điều trị kết hợp với phòng chống lây lan: vệ sinh(cách ly, luộc quần áo và chăn màn)

2 Điều trị cụ thể: Phác đồ

2.1 Ghẻ giản đơn :

* Thuốc bôi ngoài da : Dùng một trong các thuốc trị ghẻ sau:

- Dung dịch DEP ( Diethyl phtalate )

- Crem , dầu Permethrin 1 – 5 %

- Mỡ lưu huỳnh( mỡ diêm sinh) 10% cho trẻ em , 30 % cho người lớn

- Dầu Benzyl benzoate 33 %

- Dung dịch hoặc kem Kwell rất tốt chỉ cần bôi sau 3 phút bôi tiếp

- Lidan 1% ( crem và dung dịch )

- Kết hợp tắm xà phòng Sastid , Betsomol

Các pp hiện nay ít dùng:

- PP Demianovich:

Bôi dd Hyposulfir natri 10% sau 3 phút bôi tiếp

dd acid Chlohydric 6% xảy ra phản ứng hóa học làm giải phóng diêm sinh mới có tác dụng trị ghẻ

- PP Diakova: xà phòng giặt 50g; bột diêm sinh 125g; nước cất 350ml

Bôi ngày 2 lần

- Licơ Wenming: vôi tôi, diêm sinh nấu trong nước sôi: thuốc này dễ gây viêm da

- Đông y :

+ Tắm cây lá đắng : ba gạc , xoan , xà cừ , cúc tần + Dầu hạt máu chó

* Toàn thân :

- Uống thuốc chống ngứa kháng Histamin

2.2 Ghẻ viêm da, bội nhiễm, chàm hoá :

* Nguyên tắc :

- Điều trị ghẻ bội nhiễm, ghẻ viêm da eczema hoá trước, sau đó mới bôi các thuốc ghẻ

* Thuốc uống toàn thân :

- Nếu là ghẻ nhiễm khuẩn cho thêm 1 đợt kháng sinh như Ampixilin 500mg* 3v/ngày * 7 ngày

- Kháng Histamin như chlopheniramin 4mg * 2viên/ngày trưa 1 viên, tối 1 viên; sinh tố B1 , C

* Tại chỗ:

- Với ghẻ eczema hóa các vùng da bị eczema hóa bôi hồ nước giai đoạn đầu, mỡ corticoid giai doạn sau và vẫn phải điều trị ghẻ(nguyên nhân viêm da)

- Với các vùng da bị viêm bôi thêm thuốc màu chống bội nhiễm: dung dịch Milian, tím Methyl

1 %, hồ nước hoặc mỡ oxyd kẽm vào các mụn mủ và vào các vết trợt

- Không bôi thuốc điều trị ghẻ vào tổn thương chợt, viêm, mụn mủ vì dễ gây phản ứng tại chỗ

* EURAX

- Thành phần: Crotamiton

- Tác dụng: Eurax coự taực duùng leõn nhieàu daùng ngửựa khaực nhau Thuoỏc coự taực duùng choỏng ngửựa nhanh vaứ duy trỡ trong khoaỷng 6 giụứ Nhụứ sửỷ duùng Eurax, seừ traựnh ủửụùc caực sang thửụng gaõy ngửựa vaứ do ủoự giaỷm nguy cụ bũ nhieóm truứng thửự phaựt Eurax coự taực duùng dieọt caựi gheỷ vaứ taực duùng kỡm khuaồn ủoỏi vụựi lieõn caàu khuaồn vaứ tuù caàu khuaồn, do ủoự raỏt toỏt khi ủửụùc duứng ủeồ ủieàu trũ beọnh gheỷ ngửựa bũ boọi nhieóm coự muỷ Eurax cuừng ủửụùc chửựng minh raỏt coự hieọu quaỷ choỏng laùi taực nhaõn gaõy beọnh chaỏy raọn (Pediculus capitis)

Eurax thaỏm toỏt qua da sau khi ủửụùc thoa nheù ; thuoỏc khoõng coự chaỏt mụừ vaứ khoõng ủeồ laùi veỏt baồn sau khi sửỷ duùng Daùng thuoỏc nửụực thớch hụùp cho caực sang thửụng ụỷ vuứng coự loõng hoaởc hụỷ, hoaởc sang thửụng coự rổ dũch

- Dạng thuốc:

+ kem boõi ngoaứi da 10 % : oỏng 10 g vaứ 20 g

+ thuoỏc nửụực daùng xửực 10 % : chai 50 ml

Câu 6 Câu hỏi trắc nghiệm: hãy đánh dấu vào lựa chọn

Câu 1: Vị trí đặc biệt của bệnh ghẻ :

1 Vùng kín ( nách , bẹn , quanh thắt lng )

2 Kẽ ngón tay , lòng bàn tay và vùng sinh dục ngoài …

3 Vùng tì đè ( khuỷu tay , kẽ mông , đầu gối )

4 Tất cả các vị trí trên

Câu 2: Phân biệt tổn thơng đặc hiệu và tổn thơng thứ phát của bệnh ghẻ :

A- Ký hiệu tổn thơng đặc hiệu

B- Ký hiệu tổn thơng thứ phát

1 Mụn nước rải rác toàn thân

2 Sẩn chợt và mụn nước thành đám

3 Vết xước, vết chợt, đường hang và mụn nước

4 Mụn nước và đường hang rải rác kẽ tay, sinh dục ngoài …

Câu 3: Triệu chứng cơ năng của bệnh ghẻ :

1 Ngứa khi ra mồ hôi, vận động

2 Ngứa ban ngày và ban đêm

3 Ngứa nhiều về đêm

4 Ngứa mọi lúc mọi nơi

Câu 4: Chẩn đoán bệnh ghẻ dựa vào các tiêu chuẩn sau :

1 Mụn nước rải rác toàn thân

2 Tổn thương đặc hiệu ở vị trí đặc biệt

3 Ngứa nhiều nhất là về đêm

4 Bắt được cái ghẻ

5 Tất cả các ý trên đều đúng

Câu 5: Nguyên tắc điều trị bệnh ghẻ :

1 Nên cào gãi chà xát trước khi bôi để thuốc dễ ngấm và chóng khỏi

2 Bôi thuốc trước khi đi ngủ và bôi vào nơi có tổn thương ghẻ

3 Bôi thuốc đúng phương pháp và bôi vào buổi tối

4 Phát hiện sớm điều trị sớm khi bệnh chưa lây lan

5 Đáp án 3, 4 đúng

Câu 6: Thuốc sử dụng điều trị bệnh ghẻ giản đơn :

1 Dầu DEP ; dầu Permethin 5 % ; Eurax crem hoặc Lindan 1 %

2 Dung dịch BSI 1 % hoặc dung dịch ASA và mỡ Flucinar

3 Dầu hạt máu chó kết hợp tắm lá đắng , cúc tần , lá xoan , xà cừ …

4 Có thể dùng thuốc diệt cỏ , thuốc trừ sâu …

Câu 7 Chẩn đoán tổ đỉa

Tổ đỉa là bệnh dị ứng có thể địa dị ứng, tác nhân kích thích là vi khuẩn(tụ cầu, liên cầu), hóa chất, môi trường, một số trường hợp là nấm

Chẩn đoán tổ đỉa:

- Vị trí: 2 lòng bàn tay, lòng bàn chân(đầu ngón, mặt dưới ngón, rìa ngón, vòm lòng bàn tay, ô mô cái, ô mô út, vòm lòng bàn chân)

- Tổn thương cơ bản: mụn nước sâu chìm dưới da, như khảm vào da, kích thước 1-2mm không

tự vỡ

Mụn nước phân bố rải rác hay thành cụm

- Cơ năng: ngứa nhiều mọi lúc

- Hay tái phát, thường vào hè

- Tổn thương thứ phát(do gãi): các vết xước da, trợt da, nếu có nhiễm khuẩn xuất hiện mụn

mủ, có thể xuất hiện hạch ở nách, bẹn sưng(tổ đỉa nhiễm khuẩn)

Câu 8 Các thể lâm sàng:

- Tổ đỉa thể giản đơn: tổn thương là mụn nước sâu ở các vị trí nêu trên

- Tổ đỉa nhiễm khuẩn: có mụn mủ, chợt loét, sưng viêm tấy

- Tổ đỉa thể khô: lòng bàn tay chân có đam đỏ, róc vẩy

Câu 9 Chẩn đóan phân biệt

* Ghẻ:

- vị trí kẽ ngón tay, ngấn cổ tay

- Tổn thương cơ bản là mụn nước và đường hang

- Nhẻ khêu bắt được cái ghẻ

- Ngứa nhiều về đêm

- Có tính chất lây lan

* Eczema bàn tay, bàn chân

- Vị trí thường ở mặt lưng(mu) bàn tay chân

- TTCB: Đám đỏ nền có mụn nước nhỏ, nông chi chít, tự vỡ; đám tổn thương chợt chảy dịch Lâu ngày liken chóa dày cộm(tổ đỉa không bao giờ lichen hóa)

Câu 10 Điều trị tổ đỉa

* Tại chỗ:

- Mụn nước dơn thuần bôi cồn focmolsalicylic 3%

- Mụn mủ, trợt bôi thuốc màu(dd tím Metyl 1%, xanh metylen 1%)

- Khi tổn thương khô bôi mỡ corticoid(Flucinar, Synalar )

* Toàn thân:

- Nếu có bội nhiễm cho uống 1 đợt kháng sinh

- Kháng Histamin tổng hợp: Histalong 10mg * 1v/ngày

- Vitamin C 0,5mg * 2viên/ngày hoặc Ascorivt 500mg * 2ống/ ngày tiêm tĩnh mạch chậm

- Đông y: xông khói thương thuật 5 phút(bàn tay, bàn chân)

- Một số trường hợp tổ đỉa căn nguyên do nấm thì dùng kháng sinh chống nấm: Griseofulvin 0,5g * 2viên/ngày * 30 ngày

- Chú ý:

+ Giữ bàn tay, bàn chân khô sạch

+ Hạn chế xà phòng

+ Tránh ngâm nước nhiều, nước bẩn, phân đất cát

Các hình ảnh

Ghẻ cái

Vòng đời của ghẻ

GhÎ c¸i Tæn th−¬ng ghÎ:

GhÎ Nauy:

GhÎ sÈn côc:

Tổ đỉa

Các mụn nước thường xẹp

đi và khô đét, thượng bì

bao phủ mụn nước sẽ có

màu vàng và bong ra để lộ

một nền da hồng, bóng,

hình cung hoăc tròn viền

có vảy xung quanh(hình

dưới)

Các mụn nước thông thường chỉ độ 1-2mm đường kính có thể thành những bọng nước khá to