Đổi mới quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng trên địa bàn tỉnh cao bằng

Lý do chọn đề tài luận văn Thi đua, khen thưởng là bộ phận cấu thành quan trọng của đời sống xã hội, là động lực nhằm phát triển kinh tế - xã hội bền vững, góp phần bảo vệ chế độ chính

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN THỊ TÚ LIỄU

ĐỔI MỚI QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THI ĐUA, KHEN THƯỞNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH CAO BẰNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ CÔNG

MÃ SỐ: 8 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS PHẠM THỊ HỒNG THẮM

HÀ NỘI – 2021

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan bản Luận văn là sản phẩm của quá trình nghiên

cứu, tìm tòi, sưu tầm và xử lý của cá nhân tác giả, dưới sự hướng dẫn của

TS Phạm Thị Hồng Thắm Các số liệu, kết quả nêu trong Luận văn có

tham khảo và sử dụng các thông tin, số liệu có nguồn gốc rõ ràng được

trích dẫn trong Danh mục tài liệu tham khảo

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Trần Thị Tú Liễu

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu, xây dựng và hoàn thành luận văn thạc sĩ, tôi

đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, hỗ trợ của các Thầy, Cô giáo, các cơ quan, đơn vị và bạn bè đồng nghiệp

Lời đầu tiên cho phép tôi được bày tỏ sự cảm ơn, trân quý tới Tiến sĩ Phạm Thị Hồng Thắm, giảng viên trực tiếp hướng dẫn luận văn Cảm ơn Tiến

sĩ đã luôn tận tình hướng dẫn, tâm huyết chỉ bảo, động viên, khích lệ để cá nhân tôi bày tỏ được quan điểm, những kinh nghiệm công tác của bản thân

Từ đó, Tiến sĩ đã định hướng, góp ý, chỉnh sửa để các quan điểm, kinh nghiệm công tác đó trở thành từng vấn đề nghiên cứu cụ thể trong bản Luận văn, góp phần lớn trong việc nghiên cứu hoàn thành bản Luận văn này

Qua đây, cho phép tôi được bày tỏ sự cảm ơn chân thành đến cơ quan Sở Nội vụ tỉnh Cao Bằng; Văn phòng UBND tỉnh Cao Bằng đã tạo điều kiện hỗ trợ

về thông tin, dữ liệu và tài liệu Chân thành cảm ơn Lãnh đạo cơ quan Văn phòng Tỉnh uỷ Cao Bằng đã quan tâm tạo điều kiện về thời gian và các điều kiện khác cho cá nhân tôi trong quá trình nghiên cứu, hoàn thiện Luận văn

Xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Cô giáo Chủ nhiệm và các thầy cô trong khoa Sau đại học đã nhiệt tình giúp đỡ, hỗ trợ tôi trong quá trình học tập cũng như trong quá trình nghiên cứu hoàn thành Luận văn thạc sĩ Xin được gửi lời cảm ơn đến những người thân trong gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập, công tác, nghiên cứu khóa học và hoàn thành luận văn

Mặc dù đã nỗ lực, cố gắng, song kinh nghiệm và khả năng còn hạn chế nên luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được ý kiến đóng góp của quý thầy, cô, bạn bè, đồng nghiệp để tác giả có thể hoàn thiện Luận văn tốt hơn

Cao Bằng, ngày 04 tháng 01 năm 2021

Tác giả

Trần Thị Tú Liễu

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SƠ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ CÔNG TÁC THI ĐUA, KHEN THƯỞNG 13

1.1 Những vấn đề chung về thi đua, khen thưởng 13

1.1.1 Khái niệm, bản chất và mối quan hệ thi đua, khen thưởng 13

1.1.2 Vị trí, vai trò của thi đua, khen thưởng 21

1.2 Quản lý nhà nước về công tác thi đua, khen thưởng 23

1.2.1 Vai trò của QLNN về thi đua, khen thưởng 23

1.2.2 Nội dung QLNN về thi đua, khen thưởng 24

1.2.3 Đổi mới QLNN về thi đua, khen thưởng 24

Tiểu kết chương 1 26

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THI ĐUA, KHEN THƯỞNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH CAO BẰNG 27

2.1 Đặc điểm địa bàn tỉnh Cao Bằng 27

2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên 27

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội 27

2.1.3 Bộ máy quản lý về công tác thi đua, khen thưởng 29

2.2 Thực trạng công tác quản lý Nhà nước về thi đua, khen thưởng trên địa bàn tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2015 - 2020 37

2.2.1 Ban hành các văn bản pháp luật và xây dựng chính sách về thi đua, khen thưởng 37

2.2.2 Tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về thi đua, khen thưởng 44

2.2.3 Thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định của pháp luật

về thi đua, khen thưởng; giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm pháp luật

về thi đua, khen thưởng 48

2.2.4 Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức làm công tác thi đua, khen thưởng 50

2.2.5 Sơ kết, tổng kết, tặng thưởng các hình thức khen thưởng; đánh giá hiệu quả công tác thi đua, khen thưởng 50

2.2.6 Hợp tác quốc tế về thi đua, khen thưởng 52

2.3 Đánh giá thực trạng công tác quản lý Nhà nước về thi đua, khen thưởng tỉnh Cao Bằng 53

2.3.1 Ưu điểm, nguyên nhân 53

2.3.2 Hạn chế, nguyên nhân 56

2.4 Đánh giá công tác đổi mới quản lý Nhà nước về thi đua, khen thưởng tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2015 - 2020 58

2.4.1 Công tác ban hành văn bản 59

2.4.2 Hoạt động khối, cụm thi đua thuộc tỉnh 60

2.4.3 Công tác tuyên truyền các phong trào thi đua yêu nước 60

2.4.4 Tổ chức bộ máy 61

2.4.5 Nâng cao tỷ lệ khen thưởng đối với người lao động trực tiếp 61

2.4.6 Kết quả khảo sát, phỏng vấn về đề xuất đổi mới công tác thi đua, khen thưởng trên địa bàn tỉnh Cao Bằng 62

Tiểu kết Chương 2 70

Chương 3 GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THI ĐUA, KHEN THƯỞNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH CAO BẰNG 72

3.1 Định hướng cho việc đổi mới quản lý Nhà nước về thi đua, khen thưởng trên địa bàn tỉnh Cao Bằng 73

3.1.1 Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về thi đua, khen thưởng 73

3.1.2 Chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về thi đua,

khen thưởng 76

3.1.3 Quan điểm của Đảng bộ và Chủ trương của Chính quyền tỉnh Cao Bằng về công tác thi đua - khen thưởng trên địa bàn tỉnh 81

3.2 Giải pháp chủ yếu đổi mới quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng trên địa bàn tỉnh Cao Bằng 83

3.2.1 Nội dung đổi mới 83

3.2.2 Các giải pháp 83

Tiểu kết chương 3 90

KẾT LUẬN 92

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 95

PHỤ LỤC 1959

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận văn

Thi đua, khen thưởng là bộ phận cấu thành quan trọng của đời sống xã hội, là động lực nhằm phát triển kinh tế - xã hội bền vững, góp phần bảo vệ chế độ chính trị xã hội, là động lực tích cực của sự phát triển, trong bất kỳ giai đoạn lịch sử nào, công tác thi đua, khen thưởng luôn là công cụ quản lý quan trọng trong thực hiện nhiệm vụ chính trị trọng tâm của mỗi cơ quan đơn vị, nhằm khuyến khích người dân, mọi tầng lớp nhân dân tích cực hăng hái thi đua lập thành tích trong lao động sản xuất và công tác, chiến đấu và chiến thắng mọi kẻ thù xâm lược, xây dựng con người mới, phấn đấu xây dựng đất nước ngày càng phồn vinh, phát triển

Khen thưởng để nêu gương, giáo dục đạo đức xã hội; khen thưởng để hạn chế, bớt đi tiêu cực, tạo động lực làm cho xã hội tốt đẹp hơn Do vậy, bất

kỳ giai đoạn nào của đất nước, công tác thi đua, khen thưởng luôn có vị trí, vai trò quan trọng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước đang trong quá trình hội nhập và phát triển, cơ hội nhiều nhưng thách thức và rủi do cũng không kém Công tác thi đua, khen thưởng lại tiếp tục khẳng định vai trò của mình trong tạo động lực, thúc đẩy các tổ chức, cá nhân phấn đấu hoàn thành tốt mục tiêu đề ra

Tiếp tục thực hiện lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh về thi đua ái quốc, các phong trào thi đua yêu nước trên mọi miền đất nước đã gặt hái được nhiều thành công, các phong trào thi đua yêu nước trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng đều được phát động rộng rãi, trở thành động lực, niềm tin yêu của người dân vào công cuộc đổi mới của Đảng và đất nước Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác này còn một số tồn tại hạn chế nhất định, việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật ở địa phương để triển khai thực hiện công tác thi đua, khen thưởng ở tỉnh Cao Bằng

2

còn thiếu, ảnh hưởng trực tiếp đến thực hiện quyền lợi cho đối tượng tham gia thi đua; bên cạnh đó một số phong trào, kế hoạch của Trung ương không có hướng dẫn cụ thể dẫn đến nhiều địa phương không có sự thống nhất trong tổ chức thực hiện, trong đó có Cao Bằng

Cao Bằng là một tỉnh miền núi biên giới, điều kiện phát triển kinh tế,

xã hội, an ninh quốc phòng tuy có nhiều thuận lợi, song khó khăn vẫn là chủ yếu đời sống của nhân dân còn nhiều khó khăn, nhất là các xã vùng sâu, biên giới, thông tin liên lạc chưa phát triển, đặc biệt là khó khăn của sự bùng phát dịch bệnh Covid-19 đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến việc hoàn thành các chỉ tiêu nhiệm vụ của tỉnh Cao Bằng giai đoạn cuối nhiệm kỳ đại hội, công tác tuyên truyền, phổ biến Luật Thi đua, Khen thưởng và các văn bản quy định về công tác thi đua, khen thưởng cũng như việc tổ chức các phong trào thi đua và công tác khen thưởng tới người dân còn gặp nhiều khó khăn Mặt khác, một

số phong trào thi đua do một số cơ quan, đơn vị, địa phương phát động chưa

đề ra các tiêu chí thi đua cụ thể; việc sơ kết, tổng kết các phong trào thi đua chưa được quan tâm chú trọng Công tác bồi dưỡng điển hình tiên tiến còn hạn chế, các đơn vị, địa phương còn lúng túng trong tổ chức thực hiện,

Giai đoạn 2015 - 2020, Cao Bằng đã thực hiện đổi mới quản lý nhà nước về công tác thi đua, khen thưởng nhằm đạt được tính hiệu lực, hiệu quả trong quản lý nhà nước về lĩnh vực Tuy nhiện, sự đổi mới vẫn chưa đồng bộ mới dừng ở các mặt công tác như: Công tác ban hành văn bản; Hoạt động khối, cụm thi đua thuộc tỉnh; Công tác tuyên truyền các phong trào thi đua yêu nước; Tổ chức bộ máy và nâng cao tỷ lệ khen thưởng cho người lao động trực tiếp Chính vì vậy, việc nghiên cứu để tiếp tục có được những giải pháp đồng bộ, hệ thống và toàn diện để đổi mới công tác QLNN về thi đua, khen trên địa bàn tỉnh là cần thiết

Mặt khác, trong bối cảnh hội nhập và chủ động tham gia cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư; hoàn thiện chính phủ điện tử hướng tới xây

3

dựng chính phủ số, nền kinh tế số, xã hội số ở Việt Nam thì việc không ngừng nghiên cứu, đổi mới quản lý nhà nước nói chung, quản lý nhà nước về thì đua, khen thưởng nói riêng luôn là cần thiết vừa cấp bách, vừa lâu dài Trong đó, nghiên cứu đổi mới công tác thi đua, khen thưởng tỉnh Cao Bằng cũng nằm trong sự cấp bách và lâu dài như vậy

Ngoài ra, với đặc thù công việc hiện nay, tôi đang công tác tại Ban Thi đua - Khen thưởng, Sở Nội vụ tỉnh Cao Bằng, là cơ quan tham mưu cho Tỉnh

ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh về công tác thi đua, khen

thưởng, tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài luận văn " Đổi mới quản lý nhà nước

về thi đua, khen thưởng trên địa bàn tỉnh Cao Bằng" làm Luận văn và mong

rằng Luận văn này có thể góp phần đổi mới công tác QLNN về thi đua, khen thưởng trên địa bàn tỉnh Cao Bằng trong thời gian tới

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

2.1 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài

Nhìn một cách tổng quan có thể thấy, trên thế giới đã có nhiều tài liệu quý giá của các nhà chính trị, các nhà lãnh đạo có đề cập đến vai trò của thi đua, của khen thưởng đối với đời sống và sự tiến bộ xã hội “Trong những nghiên cứu về lịch sử phát triển nhân loại, Mác và Ăngghen đã phát hiện ra sự hợp tác trong lao động cùng hướng tới mục tiêu chung sẽ là cơ sở để hình thành các phong trào thi đua; và phong trào thi đua sẽ tạo ra sức mạnh của số đông lớn hơn sức mạnh của từng lao động cá nhân riêng lẻ cộng lại Thi đua

sẽ nảy nở trong quá trình hợp tác lao động, trong hoạt động chung của con người, làm tăng thêm nghị lực riêng của từng cá nhân và cả cộng đồng, góp phần thúc đẩy xã hội phát triển.“ [Dẫn theo Nguyễn Toàn Thắng, 80] Lê-nin

đã kế thừa và vận dụng sáng tạo tư tưởng về thi đua của Mác, Ăng ghen vào hoàn cảnh nước Nga sau Cách mạng Tháng Mười, khi mà giai cấp vô sản Nga

đã giành được chính quyền và bắt đầu xây dựng nhà nước Xô Viết Trên thực

tế, Lê-nin đã khởi xướng, tổ chức mạnh mẽ các phong trào thi đua, tạo ra

4

động lực và sáng kiến lao động mang lại hiệu quả to lớn cho Liên Xô trong những năm 30 của thế kỷ XX Từ những bài học kinh nghiệm thực tiễn của các phong trào thi đua rộng lớn trên đất nước Nga Xô Viết, Lê-nin đã khẳng định rằng: thi đua là một đặc trưng nổi bật của sự vận động, phát triển trong một xã hội mà quần chúng nhân dân là người làm chủ Phong trào thi đua sẽ thổi bùng lên ngọn lửa của tinh thần cách mạng, khơi dậy trong mỗi cá nhân, tập thể và toàn xã hội tính chủ động, sáng tạo [80, tr91]

Đồng thời, cũng đã có các công trình nghiên cứu, các bài viết của các nhà nghiên cứu khoa học về lãnh đạo, quản lý; về tâm lý và về kinh tế có đề cập và khẳng định vai trò của thi đua, khen thưởng đối với việc tạo động lực làm việc cho nhân viên và cho người lao động trong các cơ quan, tổ chức Trước hết, đó chính là học thuyết nhu cầu của Maslow Theo Maslow, động lực trong mỗi cá nhân có nguồn gốc từ mong muốn được thoả mãn những nhu cầu đặc thù của bản thân họ Theo ông, con người đều có 5 loại nhu cầu cơ bản từ thấp lên cao: nhu cầu sinh lý (bao gồm những đòi hỏi cơ bản về ăn, mặc, ở đi lại và những cách bảo vệ bản thân khác); nhu cầu an toàn (thể hiện con người sẽ phản ứng lại những dấu hiệu nguy hiểm như điều kiện lao động không an toàn, tiền lương, bảo hiểm xã hội, ); nhu cầu giao tiếp xã hội (bao gồm sự mong muốn được quan hệ với mọi người, được hoà nhập vào tập thể,

tổ chức, được trao và nhận tình cảm, sự quan tâm và phối hợp lao động); nhu cầu về danh dự (đó là những giá trị cá nhân được đề cao, sự độc lập, thành quả, sự công nhận hay là nhu cầu được kính trọng, tôn trọng trong xã hội); nhu cầu tự khẳng định mình (đây là nhu cầu cao nhất) Đối với từng cá nhân khác nhau thì những nhu cầu này sẽ khác nhau và có thể được thoả mãn bằng các phương tiện và cách thức khác nhau Khi các nhu cầu bậc thấp được thoả mãn thì nhu cầu tiếp theo sẽ xuất hiện và ở mức độ cao hơn [dẫn theo vi.wikipedia.org/wiki]

5

Tiếp theo là một trong những học thuyết nổi tiếng mà chúng ta cần nhắc tới ở đây là học thuyết hệ thống hai yếu tố của Herzberg: Theo Herzberg thì

có hai yếu tố ảnh hưởng đến tạo động lực cho người lao động là: Yếu tố thuộc

về công việc và bản thân người lao động và yếu tố thuộc về cơ quan, tổ chức [dẫn theo vn.answers.yahoo.com/question/index/qid Cả hai lý thuyết, lý thuyết của Maslow, hay lý thuyết của Herzberg đều có đề cập đến yếu tố khen thưởng; ghi nhận, biểu dương để tạo động lực làm việc cho người lao động

2.2 Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam

Hiện nay, ở nước ta, các bài viết, đề tài nghiên cứu về thi đua, khen thưởng chưa nhiều và đa dạng, mới chủ yếu tập trung nghiên cứu về lý luận và thực tiễn thi đua, khen thưởng nói chung Một số công trình, bài viết đề cập riêng về vấn đề đổi mới QLNN về thi đua, khen thưởng nói chung hoặc trên từng phạm vi đơn vị hành chính nói riêng Tuy nhiên, hiện chưa có công trình nào đề cập riêng và nghiên cứu một cách hệ thống về vấn đề đổi mới QLNN về thi đua, khen thưởng trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

Một trong những công trình được đánh giá cao và quan tâm đặc biệt phải kể đến Đề tài khoa học độc lập cấp Nhà nước của tác giả Trần Thị Hà năm 2013 với công trình “Cơ sở lý luận và thực tiễn đổi mới thi đua, khen thưởng trong giai đoạn hiện nay”, tác giả đã nghiên cứu tổng thể các vấn đề lý luận về thi đua, khen thưởng; công tác quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng; thực trạng và giải pháp, các bài học kinh nghiệm của công tác này ở một số nước phát triển như Liên bang Nga, Cộng hoà Pháp, cộng hoà nhân dân Trung Hoa, Công trình đã cho thấy một cái nhìn tổng thể về công tác quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng và những bài học kinh nghiệm, giải pháp đổi mới từ các nước trong thời kỳ công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước

Một số công trình khác như, Đề tài cấp Nhà nước năm 2012 của Ban Thi đua - Khen thưởng Trung ương “Cơ sở lý luận và thực tiễn đổi mới công

6

tác thi đua, khen thưởng trong giai đoạn hiện nay” Đây là đề tài khoa học mang tính hệ thống, chuyên sâu và toàn diện về thi đua, khen thưởng nhằm cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn cho việc đổi mới công tác thi đua, khen thưởng Kết quả nghiên cứu của đề tài đã đề nghị Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị số 34-CT/TW ngày 07/4/2014 “về tiếp tục đổi mới công tác thi đua, khen thưởng”, đồng thời kiến nghị Chính phủ trình Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng năm 2013 Bên cạnh đó, đề tài đã góp phần tiếp tục quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước, qua đó nâng cao tinh thần trách nhiệm, ý thức gương mẫu của cán bộ, đảng viên trong việc chấp hành pháp luật về thi đua, khen thưởng, đẩy mạnh các phong trào thi đua

và thực hiện công tác thi đua, khen thưởng trong cả nước

Ở phạm vi cấp bộ, ban, ngành, tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, cũng có một số công trình nghiên cứu về công tác thi đua, khen thưởng với nhiều nội dung và góc độ nghiên cứu khác nhau, như: năm 2010, Ban Thi đua

- Khen thưởng tỉnh Lào Cai đã thực hiện Đề tài nghiên cứu khoa học “Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp đổi mới công tác thi đua, khen thưởng đối với các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Lào Cai”; Đề tài nghiên cứu khoa học

“Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hiệu quả công tác thi đua, khen thưởng trong các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên” (năm 2011) của Ban Thi đua - Khen thưởng tỉnh Thái Nguyên; trong giai đoạn từ năm 2025 - 2020, Ban Thi đua - Khen thưởng Trung ương chủ trì nghiên cứu nhiều đề tài khoa học cấp bộ như: “Phương pháp tổ chức phong trào thi đua đạt hiệu quả cao trong giai đoạn hiện nay”; “Nâng cao chất lượng khen thưởng cho người lao động trực tiếp“, “Đổi mới công tác khen thưởng đối với nông dân, góp phần phát triển nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới“, “Cơ sở khoa học, lý luận và thực tiễn sửa đổi Luật Thi đua, khen thưởng ở nước ta hiện nay” ; Ban Tổ chức Trung ương bảo vệ thành công

7

Đề án nghiên cứu khoa học “Đổi mới công tác thi đua, khen thưởng tổ chức Đảng và Đảng viên theo Luật Thi đua, khen thưởng” (do CN Nguyễn Xuân Sùng, Vụ trưởng Vụ Chính sách cán bộ làm chủ nhiệm đề tài) Năm 2016, tác giả Nguyễn Kim Dũng với đề tài Đổi mới và nâng cao chất lượng thi đua, khen thưởng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng (Đề tài nghiên cứu khoa học cấp

cơ sở); tác giả Ngô Hiền Giang (2017) với đề tài Công tác thi đua khen thưởng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh (Luận văn Quản lý Công, Học viện Hành Chính Quốc gia); Một số Luận văn thạc sĩ, tiến sĩ của học viên Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Học viện Hành chính Quốc gia, Học viện Khoa học xã hội, một số trường đại học cũng chọn các nội dung liên quan đến công tác thi đua, khen thưởng để làm nội dung nghiên cứu

Cùng với đó là một loạt các bài viết nghiên cứu khoa học được đăng trên các tạp chí chuyên ngành cũng đã đề cập đến việc đổi mới công tác thi đua, khen thưởng Đó là các bài viết tiêu biểu như: Ngọc Bách - Bích Thủy (2011), Xây dựng môi trường thi đua và phát triển môi trường thi đua, Tạp chí Thi đua, khen thưởng số 137/2011; Trần Hữu Nam (2010), Một số giải pháp đổi mới công tác thi đua, khen thưởng, Tạp chí Nhà nước số 178/11/2010; Nguyễn Hữu Nam (2011), Công tác thi đua, khen thưởng từ góc nhìn cải cách hành chính nhà nước, Tạp chí Nhà nước số 180/2011; Trường Ninh (2011), Nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng trong giai đoạn hiện nay, Tạp chí Thi đua, khen thưởng số 136/201; Đào Duy Nhâm (2011), Đổi mới toàn diện công tác thi đua, khen thưởng trước tiên phải đổi mới từ pháp luật, Tạp chí Thi đua, khen thưởng số 139/2011; Trần Anh Tuấn (2011), Những hạn chế, bất cập trong việc thực hiện chính sách trọng dụng, đãi ngộ, khen thưởng đối với cán bộ khoa học xã hội và giải pháp khắc phục, Tạp chí Tổ chức Nhà nước số 38/2011;

Gần đây nhất, tháng 9/2020, Học viện Hành chính Quốc gia đã tổ chức Hội thảo khoa học với tên gọi “Bồi dưỡng quản lý nhà nước về thi đua, khen

8

thưởng cho cán bộ, công chức, viên chức” Hội thảo đã tập hợp được các bài viết có hàm lượng khoa học và sự nghiên cứu chuyên sâu từ các nhà quản lý, các chuyên gia, các nhà khoa học Trong đó có rất nhiều bài viết liên quan đến vấn đề đổi mới quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng như: Phạm Quang Tùng với bài viết “Đổi mới công tác thi đua, khen thưởng trong giai đoạn hiện nay”; Bùi Quang Đức với bài viết “Những tồn tại, bất cập trong thực hiện công tác thi đua, khen thưởng và các giải pháp khắc phục”; Trần Ngọc Tú với bài viết “Chính sách thi đua, khen thưởng - thực tiễn và giải pháp nâng cao hiệu quả tại địa phương; Lê Thị Thu Phượng với bài viết “Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng”;

Nghiên cứu riêng về công tác thi đua, khen thưởng tỉnh Cao Bằng, cũng

đã có các bài viết như của tác giả Hoàng Xuân Ánh, Chủ tịch UBND tỉnh, Chủ tịch Hội đồng TĐKT tỉnh Cao Bằng với bài “Nâng cao chất lượng, hiệu quả các phong trào thi đua yêu nước, động lực thực hiện thắng lợi nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ tổ quốc” [01]; Phạm Thị Hồng Thắm - Trần Thị Tú Liễu với bài viết “Quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng và bước đầu đánh giá kết quả công tác thi đua, khen thưởng tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2012-2020” [76]

Đồng thời, cũng cần nhìn nhận rằng, hệ thống văn bản pháp luật quy định về thi đua, khen thưởng ở Việt Nam đã được ban hành khá đầy đủ từ Luật cho đến các nghị định và Thông tư hướng dẫn; các bộ, ngành ban hành các Thông tư, văn bản hướng dẫn của các địa phương, cơ quan, tổ chức

Công tác thi đua, khen thưởng của các tỉnh thành trong cả nước về cơ bản thực hiện theo đúng các quy định của Luật Thi đua, khen thưởng 100% các tỉnh, thành phố ban hành Quy chế thi đua, khen thưởng để làm căn cứ thực hiện Đồng thời, trong quá trình thực thi nhiệm vụ, các cơ quan, tổ chức

đã kịp thời ban hành các văn bản quản lý nhằm thực hiện có hiệu quả nhiệm

vụ trong từng thời điểm Các phong trào thi đua được phát động tại từng cấp, nội dung phát động cụ thể, tiêu chí khen thưởng rõ ràng, các tập thể, cá nhân

9

có đăng ký thi đua mới được xem xét để tặng các danh hiệu thi đua Các phong trào thi đua có sức lan toả rộng trong toàn xã hội, tạo hiệu ứng tốt trong cộng đồng, làm lan toả các nội dung thi đua, thông qua các phong trào thi đua, xuất hiện nhiều tập thể, cá nhân điển hình tiên tiến, có tác dụng nêu gương trong xã hội Công tác khen thưởng được xem xét từ cơ sở, chú trọng khen thưởng công nhân, nông dân và người lao động trực tiếp Nhiều tỉnh, thành phố đề ra tỷ lệ cụ thể đối với từng đối tượng, với cách làm này nhằm giảm tỷ

lệ khen thưởng tập trung vào lãnh đạo và hướng tới khen thưởng cho những người lao động trực tiếp, chính vì vậy tại Luật Thi đua, Khen thưởng sửa đổi năm 2013 đã có nhiều tiêu chí thay đổi đối với các đối tượng lao động trực tiếp, và bổ sung đối tượng khen thưởng là hộ gia đình, đồng thời đề ra các tiêu chí cụ thể cho đối tượng này, nhằm khuyến khích các cá nhân, các gia đình thi đua lao động sản xuất xây dựng quê hương giàu mạnh, thực hiện giảm nghèo bền vững; căn cứ thành tích đạt được và mức độ, phạm vi ảnh hưởng của thành tích để xem xét, đề nghị khen thưởng Khen thưởng có các loại hình khen thưởng như: khen thưởng thường xuyên; khen thưởng đột xuất; khen thưởng cống hiến; khen thưởng đối ngoại, khen thưởng chuyên đề hoặc theo đợt, căn cứ phong trào thi đua cụ thể để áp dụng các hình thức khen thưởng phù hợp Từ đây, công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác thi đua, khen thưởng được chú trọng Công tác tập huấn và đào tạo bồi dưỡng đã có sự phân cấp cho các địa phương

Như vậy, mặc dù chưa nhiều nhưng cũng đã có không ít các nhà quản

lý, các nhà nghiên cứu đã nghiên cứu chuyên sâu về công tác thi đua, khen thưởng nói chung và đổi mới về công tác thi đua, khen thưởng nói riêng Tuy nhiên, phạm vi nghiên cứu của các đề tài, các bài viết nêu trên cho thấy chưa

có đề tài nào nghiên cứu cụ thể và chuyên sâu và toàn diện về đổi mới công tác quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng trên địa bàn tỉnh Cao Bằng Vì vậy, việc triển khai nghiên cứu đề xuất đưa ra các giải pháp nâng cao chất

10

lượng quản lý nhà nước trên địa bàn tỉnh Cao Bằng về thi đua, khen thưởng là một nội dung nghiên cứu mới, hiện chưa có đề tài khoa học hoặc luận văn nào nghiên cứu về vấn đề này

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu:

Công tác quản lý Nhà nước về thi đua, khen thưởng trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về nội dung: Nghiên cứu việc triển khai công tác thi đua, khen thưởng

của các đơn vị tham gia khối thi đua của Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng

+ Về không gian: Các đơn vị tham gia khối thi đua trên địa bàn tỉnh

Cao Bằng

+ Về thời gian: Khảo sát thực trạng quản lý Nhà nước về công tác thi

đua, khen thưởng trên địa bàn tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2015 - 2020

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

- Phương pháp luận:

11

Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Tác giả đã nghiên cứu những quan điểm, tư tưởng của Hồ Chí Minh về thi đua, những quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước ta về công tác thi đua, khen thưởng

- Phương pháp nghiên cứu:

Thi đua, khen thưởng là một hoạt động thuộc lĩnh vực khoa học xã hội, việc nghiên cứu những nội dung liên quan đến công tác thi đua, khen thưởng đòi hỏi phải có kiến thức tổng hợp Phương pháp nghiên cứu chủ yếu của luận văn là phương pháp thu thập và xử lý thông tin và phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp điều tra:

+ Phương pháp thu thập và xử lý thông tin: Nhằm tìm hiểu, thu thập các thông tin về công tác thi đua, khen thưởng theo nhiều kênh khác nhau, từ

đó xem xét, lựa chọn và biên soạn đưa vào Luận văn

+ Phương pháp phân tích, tổng hợp: Trên cơ sở các thông tin tìm hiểu được, tác giả lựa chọn các thông tin chuẩn xác, phù hợp, sau đó phân tích từng thông tin đã xác định, căn cứ với thực tế nghiên cứu về vấn đề, xem xét mức độ tin cậy và tính hiệu quả, tính phù hợp của thông tin để xem xét, lựa chọn tổng hợp các thông tin, đề ra các cách làm, các giải pháp giải quyết vấn

đề hiệu quả đưa vào luận văn

- Phương pháp điều tra: Điều tra thu thập thông tin từ các đối tượng tham gia thi đua, đánh giá tình hình thực hiện công tác thi đua, khen thưởng

và công tác đổi mới quản lý Nhà nước về TĐKT để từ đó có cơ sở thực tiễn

đề ra các nội dung đổi mới

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Về mặt lý luận, Luận văn làm sáng tỏ thêm các khái niệm về thi đua

là gì, khen thưởng là gì, khẳng định tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về thi đua, khen thưởng đến giai đoạn hiện nay của tiến trình phát triển đất nước vẫn nguyên giá trị, làm rõ quan điểm của Đảng, chủ trương của nhà nước về thi

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, tài liệu tham khảo và phụ lục, Luận văn gồm có 3 Chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý về công tác thi đua, khen thưởng

Chương 2: Thực trạng quản lý Nhà nước về thi đua, khen thưởng trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

Chương 3: Giải pháp Giải pháp đổi mới quản lý Nhà nước về thi đua, khen thưởng trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

13

Chương 1

CƠ SƠ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ CÔNG TÁC

THI ĐUA, KHEN THƯỞNG

1.1 Những vấn đề chung về thi đua, khen thưởng

1.1.1 Khái niệm, bản chất và mối quan hệ thi đua, khen thưởng

1.1.1.1 Khái niệm thi đua

Trong lịch sử xã hội loài người, để tồn tại và phát triển đến ngày nay, con người đã phải trải qua một quá trình lao động bền bỉ và liên tục, sự gắn kết giữa con người với con người trong quá trình lao động đã tạo nên quá trình phát triển đi lên của xã hội loài người và thi đua chính là một trong những yếu tố làm nên sự gắn kết ấy

C.Mác là người đầu tiên nghiên cứu một cách khoa học về bản chất và nội dung thi đua, ông đánh giá cao vai trò của hiệp tác trong lao động, sự hiệp lại lao động tạo ra sức mạnh tập thể lớn hơn sức mạnh của từng lao động cá nhân cộng lại, Mác viết: "Thi đua nảy nở trong quá trình hợp tác lao động, trong hoạt động chung và kế hoạch của con người với sự tiếp xúc xã hội tạo nên thi đua và sự nâng cao theo lối đặc biệt, nghị lực sinh động làm tăng thêm nghị lực riêng của từng người" [24] Trong quá trình nghiên cứu quy luật phát triển của chủ nghĩa tư bản, Mác cũng phân tích rõ nguyên nhân làm cho thi đua là tất yếu trong nền sản xuất hiện đại theo cơ chế thị trường: "Chưa nói đến một sức sản xuất mới, xuất hiện khi nhiều sức hợp lại thành một sức chung, trong phần lớn các công việc sản xuất, ngay sự tiếp xúc xã hội cũng đã

đẻ ra thi đua, cũng kích thích nguyên khí (ani-mal spirit) làm tăng năng suất

cá nhân của từng người riêng rẽ, khiến cho 12 người trong một ngày lao động chung 144 giờ cung cấp được một tổng sản phẩm lớn hơn rất nhiều so với 01 công nhân làm 12 ngày liên tiếp Đó là vì con người ta, do bản tính, nếu

Chủ nghĩa Mác - Lênin cũng khẳng định, thi đua không giống với cạnh tranh như quan điểm của các nhà tư tưởng tư sản thời bấy giờ, bởi vì "Cạnh tranh là cố gắng giành phần hơn, phần thắng về mình giữa những người, những tổ chức hoạt động nhằm những lợi ích như nhau", V.I Lênin viết:

"Cạnh tranh là một hình thức thi đua đặc biệt mà xã hội tư bản chủ nghĩa vốn

có, là sự giành giật miếng ăn, giành giật ảnh hưởng và địa vị trên thị trường giữa những người sản xuất riêng lẻ" [Dẫn theo Trần Thị Hà, 43] Như vậy, thi đua xuất phát từ động cơ vì lợi ích tập thể, là sự đoàn kết giúp nhau cùng tiến

bộ trong quá trình lao động tập thể, còn cạnh tranh xuất phát từ động cơ cá nhân, vị kỷ, là tìm cách đè bẹp đối phương để tiến lên Cạnh tranh trong chủ nghĩa tư bản có tính phủ định, nó tất yếu dẫn đến tình trạng "cá lớn nuốt cá bé", còn thi đua trong chủ nghĩa xã hội làm cho mọi người, mọi tổ chức cùng thi đua, hợp tác để phát triển Tuy nhiên, trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa

xã hội, với sự tồn tại của hai thành phần kinh tế xã hội chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa, cạnh tranh và thi đua có thể cùng tồn tại và phát huy những mặt tích cực của mình trong quá trình thúc đẩy xã hội phát triển

Vận dụng sáng tạo những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin

về thi đua và thi đua xã hội chủ nghĩa vào hoàn cảnh nước ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nâng quan niệm về thi đua lên tầm tư tưởng, coi thi đua là biểu hiện của lòng yêu nước, là những hành động cụ thể của mỗi cá nhân vì lợi ích chung

15

của cộng đồng và xã hội, người nói "Thi đua là yêu nước, ai yêu nước thì phải thi đua Và những người thi đua là những người yêu nước nhất" [Dẫn theo Trần Thị Hà, 43] Chủ tịch Hồ Chí Minh coi thi đua vốn tồn tại khách quan trong xã hội khi nói:

…Tưởng lầm rằng thi đua là một việc làm khác với những công việc hàng ngày Thật ra công việc hàng ngày chính là nền tảng thi đua Thí dụ từ trước đến nay ta vẫn ăn, vẫn mặc, vẫn ở, nay ta thi đua ăn, mặc, ở cho sạch, cho hợp vệ sinh, cho khỏi đau ốm Xưa nay ta vẫn làm ruộng, nay ta thi đua làm cho ruộng tốt hơn, sản xuất nhiều hơn, mọi việc đều thi đua từ như vậy [Dẫn theo Trần Thị Hà, 43]

Thi đua yêu nước dưới chế độ xã hội chủ nghĩa được coi là một hình thức hợp tác sáng tạo mới giữa người với người, góp phần nảy nở và phát triển năng lực của con người Thi đua xã hội chủ nghĩa ra đời trên cơ sở lao động tập thể, những quan hệ tương trợ và hợp tác theo tinh thần đồng chí

Nguyên tắc quan trọng nhất của thi đua xã hội chủ nghĩa là đoàn kết, hợp tác cùng phát triển, phổ biến sáng kiến kinh nghiệm; người tiền tiến thân

ái giúp đỡ người chậm tiến để đạt tới sự tiến bộ chung Thi đua xã hội chủ nghĩa không chỉ nhằm đến mục đích kinh tế, mà còn xây dựng con người mới, rèn luyện nhân cách cao đẹp cho người lao động Vì vậy, thi đua có ý nghĩa nhân đạo, nhân văn cao cả, thông qua thi đua để giáo dục động viên mọi người, nâng cao lòng yêu nước, ý thức giác ngộ giai cấp, trách nhiệm công dân và tính cộng đồng xã hội

Như vậy, thi đua là một hiện tượng khách quan, là quy luật phát triển tất yếu trong quá trình hợp tác lao động của con người Ở đâu có hợp tác lao động thì ở đó nảy sinh thi đua Thi đua là cùng nhau đem hết tài năng, sức lực

ra làm nhằm thúc đẩy lẫn nhau đạt thành tích tốt nhất trong chiến đấu, sản xuất, công tác hoặc học tập

Theo khái niệm trên, thi đua trước hết là một hoạt động có tổ chức, đây

là yếu tố xuyên suốt quá trình tổ chức thi đua, từ khi lập kế hoạch, xác định mục tiêu, hình thức, đối tượng, tổ chức phát động, ký giao ước thi đua, kiểm tra, đôn đốc, sơ kết, tổng kết phong trào thi đua, biểu dương, nhân rộng điển hình tiên tiến… Phát động phong trào thi đua là những chủ thể có thẩm quyền theo quy định của Luật Thi đua - Khen thưởng, nội dung thi đua được thực hiện trên cơ sở các nguyên tắc quy định và khi tặng các danh hiệu phải dựa trên các căn cứ, tiêu chuẩn cụ thể

Thi đua là hoạt động dựa trên nguyên tắc tự nguyện, tức là những cá nhân đều có thể theo ý chí của mình tham gia hoặc không tham gia các phong trào thi đua Mặt khác, thi đua là hoạt động có mục tiêu, định hướng rõ rệt, là kết quả cuối cùng mà các phong trào thi đua hướng tới, ngoài các mục tiêu cụ thể của mỗi phong trào thi đua, các phong trào thi đua yêu nước nói chung đều vì mục tiêu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

1.1.1.2 Khái niệm khen thưởng

Trong bất cứ chế độ xã hội nào, việc thưởng, phạt cũng là một trong những biện pháp để định hướng chuẩn mực xã hội, nhằm nêu cao và khẳng định những hình mẫu lý tưởng Mỗi thời kỳ lịch sử, mỗi quốc gia, dân tộc khác nhau, việc thưởng, phạt cũng không giống nhau Ở những xã hội chưa có nhà nước, việc thưởng, phạt căn cứ vào phán quyết của cộng đồng, trong thời

Trong Đại Việt sử ký toàn thư của Ngô Sỹ Liên và các sứ thần triều Lê, Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú có ghi lại về việc khen thưởng trong xã hội phong kiến Việt Nam, theo đó lý do mà những người được triều đình khen thưởng rất đa dạng, cụ thể là:

- Khen thưởng người có công trong chiến trận

- Khen thưởng người có công trong việc đi sứ

- Khen thưởng người phò tá có công lao tài đức

- Khen thưởng người tiến cử người hiền tài

- Khen thưởng người có lời tâu đúng

- Khen thưởng người cấp dưới giữ đúng phép công, không vị nể người quyền quý cấp trên

- Khen thưởng người có công làm thủy lợi

- Khen thưởng người có tài văn chương

- Khen thưởng người cao tuổi [35]

Đối tượng khen thưởng là từ quan lớn đến thường dân, từ người già đến trẻ em (11 tuổi), từ nam giới đến phụ nữ, từ người kinh đến người thuộc các dân tộc thiểu số đều được khen thưởng

Hình thức khen thưởng cũng rất đa dạng Nếu còn sống, người được khen thưởng có thể được nhận một hoặc nhiều hình thức như: Được ban họ

18

Vua (Quốc tính), được nghi công trạng vào sử sách, được vẽ hình, được dựng bia ghi công, được phong chức, được thưởng vàng bạc, được cấp ruộng đất Nếu người có công đã mất thì Vua đích thân làm văn tế, giảm ăn, nghỉ coi chầu một số ngày, truy phong, truy tặng hoặc gửi vàng bạc, lụa để viếng, phong quan chức cho con, cấp ruộng đất cho con cháu thờ cúng

Cách đây hơn 600 năm Nguyễn Trãi đã viết: Nhà nước thưởng nhiều hơn phạt là Nhà nước phồn vinh; nhà nước thưởng, phạt nghiêm minh là nhà nước vững mạnh; nhà nước phạt nhiều hơn thưởng là nhà nước đang suy tàn

Theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Trong một nước thưởng,

phạt phải nghiêm minh thì nhân dân mới yên ổn, kháng chiến mới thắng lợi, kiến quốc mới thành công" [Dẫn theo Trần Thị Hà, 43] Khen thưởng đúng người, đúng việc, kịp thời có tác dụng động viên, giáo dục, nêu gương; có công thì thưởng, có lỗi thì phạt, có công mới có huân, phải có công huân mới khen thưởng, thưởng cái nào đích đáng cái ấy

Nguyên Tổng Bí thư Trường Chinh thì cho rằng: Khen thưởng là một vấn đề thuộc phạm trù khoa học xã hội Công tác khen thưởng cũng như trừng phạt là một vấn đề hiện thực phát sinh và tồn tại trong quá trình phát sinh, phát triển con người Giai cấp thống trị sử dụng nó như là một vũ khí để duy trì quyền lực thống trị của mình

Như vậy, khen là sự nhận xét, đánh giá tốt về một người nào đó, tổ chức nào đó, về cái gì, việc gì đó với ý hài lòng Còn thưởng là tặng tiền hoặc hiện vật để tỏ ý khen ngợi và khuyến khích cá nhân hay tổ chức đã có công hay việc làm xuất sắc Khen thưởng là việc khen và thưởng một cách chính thức, có quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, vừa có ý nghĩa động viên về tinh thần, vừa có sự khích lệ bằng vật chất Khen thưởng là một vấn đề liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, phát sinh

và tồn tại trong quá trình phát triển của xã hội loài người, là vấn đề thuộc tâm

lý xã hội, sinh hoạt tinh thần của con người Do đó khen thưởng phải thể hiện

xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" [72,tr1]

Mục đích căn bản của khen thưởng là khích lệ, khơi dậy một cách đúng đắn động cơ làm việc của mọi người, khiến cho họ coi việc thực hiện mục tiêu của tổ chức cũng như thực hiện nhu cầu của bản thân, từ đó làm cho tính tích cực và sáng tạo của họ tiếp tục được duy trì và phát huy, góp phần xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa

1.1.1.3 Mối quan hệ giữa thi đua và khen thưởng

Thi đua và khen thưởng có mối quan hệ chặt chẽ, biện chứng với nhau Thi đua là cơ sở của khen thưởng, bởi vì như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói "Thi đua là gieo trồng, khen thưởng là gặt hái" và có tổ chức tốt phong trào thi đua thì kết quả khen thưởng mới cao Khen thưởng chính xác, kịp thời, đúng người, đúng việc sẽ có tác dụng động viên cho mùa thi đua sau đạt kết quả cao hơn Do vậy không coi nhẹ khen thưởng trong thi đua, ngược lại không có thi đua thì không có căn cứ đánh giá thành tích khen thưởng

Thi đua tốt thì có nhiều thành tích để khen thưởng, bình bầu thi đua đúng giúp cho việc khen thưởng chính xác; bình bầu thi đua không chặt chẽ,

nể nang, cào bằng thì dẫn đến khen thưởng tràn lan; bình bầu thi đua chiếu lệ, không kiểm tra kỹ dẫn đến khen sai Vì vậy muốn làm tốt công tác khen thưởng phải lãnh đạo tốt việc bình bầu thi đua ngay từ cơ sở

20

Khen thưởng là để đánh giá phong trào thi đua quần chúng, đánh giá đúng, khen thưởng chính xác, kịp thời có tác dụng thúc đẩy phong trào thi đua phát triển mạnh mẽ; khen thưởng kịp thời, thường xuyên sẽ duy trì phong trào thi đua liên tục Nếu đánh giá không đúng, khen thưởng sai sẽ làm mất đi động lực thi đua, khen càng cao, tác hại càng lớn, càng rộng

Thi đua và khen thưởng có mối quan hệ biện chứng chặt chẽ với nhau, tác động lẫn nhau nhưng độc lập với nhau, không phụ thuộc vào nhau Bởi vì, không phải tất cả các hình thức khen thưởng đều xuất phát từ thi đua Trong quá trình lao động, học tập, công tác và chiến đấu, có những tập thể, cá nhân lập được thành tích, được khen thưởng mà các thành tích ấy không bắt nguồn

từ một phong trào thi đua nào, chẳng hạn như khen thưởng đối ngoại, khen người có công giúp đỡ cách mạng, khen tổng kết thành tích kháng chiến, khen đột xuất cứu người, cứu tài sản của nhà nước và nhân dân, khen thưởng người

có quá trình lâu dài trong cơ quan, tổ chức đoàn thể…

Thi đua là hành động cách mạng, là hành động tự nguyện, tự giác của quần chúng Khi tham gia phong trào thi đua, mục tiêu cuối cùng mà cá nhân,

tổ chức hướng tới là kết quả trong thực hiện công việc của mình, chứ không phải là để được khen thưởng, tôn vinh Người có ý thức tự giác cao không đòi hỏi phải có hình thức động viên nào, trong kháng chiến cũng như trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, có rất nhiều người đã lập được những thành tích đặc biệt xuất sắc, thậm chí không tiếc xương máu, tính mạng của mình, hi sinh vì độc lập tự do cho Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên của nhân dân Những chiến công, thành tích mà họ đạt được không vì mục đích để được khen thưởng, mà xuất phát từ lòng yêu nước, vì sự bình yên của Tổ quốc và của nhân dân

Người có tinh thần thi đua cao tức là có tinh thần yêu nước cao, là người luôn có tinh thần học hỏi, suy nghĩa, tìm tòi, sáng tạo, vượt khó vươn lên để hoàn thành tốt nhiệm vụ Còn việc đánh giá thành tích, khen thưởng là

sự thừa nhận của tập thể, trách nhiệm của lãnh đạo, của cơ quan nhà nước có

21

thẩm quyền Muốn làm tốt công tác thi đua, khen thưởng, phải có sự quan tâm lãnh đạo của cấp ủy Đảng các cấp, cùng phối hợp chặt chẽ giữa vai trò vận động, tổ chức của đoàn thể chính trị - xã hội và vai trò quản lý nhà nước của chính quyền, để động viên mọi người phấn khởi, hăng hái thi đua thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Như vậy, có thể nói thi đua, khen thưởng là động lực phát triển xã hội Làm tốt công tác thi đua và công tác khen thưởng sẽ có tác dụng hỗ trợ lẫn nhau, thúc đẩy nhau, góp phần thúc đẩy xã hội phát triển

1.1.2 Vị trí, vai trò của thi đua, khen thưởng

- Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ của dân tộc cũng như trong thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thi đua, khen thưởng luôn đóng một vai trò quan trọng, thực sự trở thành động lực thúc đẩy mạnh

mẽ các phong trào cách mạng, phát huy sức mạnh tổng hợp, động viên, cổ vũ mọi tầng lớp nhân dân tham gia kháng chiến kiến quốc, thi đua lao động sản xuất, góp phần to lớn vào công cuộc giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc

Chỉ thị số 35 ngày 3/6/1998 của Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới công tác thi đua, khen thưởng trong giai đoạn cách mạng mới đã khẳng định rõ trong giai đoạn hiện nay, trước những thời cơ và thách thức vô cùng to lớn, công tác thi đua, khen thưởng càng có vị trí, vai trò hết sức quan trọng, cần tiếp tục thực hiện tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh coi "thi đua, khen thưởng là động lực phát triển và là biện pháp quan trọng để xây dựng con người mới, thi đua yêu nước phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, hàng ngày"

Để thi đua huy động được năng lực sáng tạo của quần chúng thì phong trào thi đua phải có mục tiêu và nội dung cụ thể, thiết thực, đồng thời cũng là nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan, đơn vị, là quyền lợi của cộng đồng tập thể và trong đó có quyền lợi của mỗi cá nhân Vì vậy, nếu không gắn kết nội

22

dung thi đua với việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của tập thể thì thi đua không có sức sống và mang tính hình thức Mặt khác, khen thưởng cũng phải đảm bảo khen đúng, chính xác và kịp thời theo nguyên tắc thành tích đến đâu khen đến đó, sử dụng đa dạng các hình thức khen thưởng cho phù hợp Khen thưởng không kịp thời hoặc khen thưởng không đúng sẽ hạn chế tác dụng, không đảm bảo tính nêu gương, giáo dục thậm chí gây những hậu quả không tốt trong dư luận quần chúng, làm giảm hoặc mất động lực phấn đấu, nhiệt tình tham gia phong trào của các tầng lớp nhân dân

- Không chỉ là động lực của các phong trào cách mạng, thi đua, khen thưởng còn là một công cụ để quản lý nhà nước Phát hiện, nêu gương, khen thưởng các điển hình tiên tiến chính là một trong những nội dung quan trọng trong hoạt động quản lý của nhà nước thông qua biện pháp thuyết phục Những tập thể, cá nhân điển hình và những kinh nghiệm của họ đóng vai trò quan trọng để tạo ra một phong trào rộng lớn trên phạm vi cả nước và có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả quản lý nhà nước Tổ chức các phong trào thi đua yêu nước một cách hiệu quả, sẽ thu hút, động viên được đông đảo quần chúng nhân dân tham gia quản lý các công việc của nhà nước và xã hội, phát huy được lòng nhiệt tình, tính sáng tạo của quần chúng, giáo dục ý thức tự giác thực hiện các nghĩa vụ công dân của họ, chính là yếu tố cốt lõi góp phần nâng cao hiệu quả quản lý của nhà nước

Sinh thời Bác Hồ đã từng nói: Trong mỗi con người đều có mặt thiện

và mặt ác, nhiệm vụ của chúng ta là làm cho mặt thiện sinh sôi, nảy nở, mặt

ác phải đẩy lùi Suy cho cùng mọi việc lãnh đạo đề ra đều do các công dân và các tổ chức cơ sở thực hiện, vậy ai làm tốt, tập thể nào làm tốt phải biết và khen ngợi, phải tuyên dương để học tập Có như vậy những việc tốt, việc tích cực mới nhiều lên, mới phát triển lấn át và đẩy lùi cái xấu, tiêu cực Vì vậy, khen thưởng là một khâu quan trọng trong quá trình tổ chức và chỉ đạo nhiệm

vụ của Đảng và Nhà nước, của mọi cơ quan, tổ chức, là biện pháp quan trọng

23

trong việc đánh giá kết quả, thành tựu, đánh giá mức độ cống hiến của một tổ chức, một cơ quan và của mỗi cá nhân Sử dụng thi đua, khen thưởng như một công cụ quản lý nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội chính là phát huy nhân tố con người trong công tác thi đua, khen thưởng, thông qua hoạt động có chủ định của con người để tác động vào các yếu tố của quá trình sản xuất, lao động, học tập, nghiên cứu khoa học và trong quá trình quản lý, lãnh đạo Đó chính là việc phát huy sức mạnh của mỗi cá nhân và của cả tập thể vào giải quyết những vấn đề khó, những nhiệm vụ trọng tâm, bức xúc, tạo ra phong trào quần chúng để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ

- Có thể nói công tác thi đua, khen thưởng trong bất kỳ thời kỳ nào cũng có vị trí, vai trò quan trọng, là biện pháp cần thiết để xây dựng con người mới, phát triển toàn diện Trong công tác lãnh đạo, quản lý việc tạo dựng, đẩy mạnh phong trào thi đua, hướng phong trào thi đua vào việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra Trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, thi đua, khen thưởng có nhiệm vụ phát huy mọi nguồn lực, góp phần nâng cao năng lực và trình độ khoa học công nghệ, gắn với việc nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển đất nước Tinh thần thi đua yêu nước thiết thực còn thể hiện ở ý chí rèn luyện phẩm chất chính trị, ra sức học tập, nghiên cứu khoa học, tiếp thu những thành tựu của khoa học công nghệ tiên tiến trên thế giới Thi đua tạo ra môi trường lành mạnh, củng cố, phát huy sức mạnh của khối đoàn kết toàn dân tộc

1.2 Quản lý nhà nước về công tác thi đua, khen thưởng

1.2.1 Vai trò của QLNN về thi đua, khen thưởng

Quản lý nhà nước là sự tác động thực tế mang tính tổ chức và điều chỉnh của nhà nước thông qua hệ thống các cơ quan nhà nước lên hoạt động

1.2.2 Nội dung QLNN về thi đua, khen thưởng

Cơ quan quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng ở Trung ương có trách nhiệm giúp Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng Để công tác thi đua, khen thưởng thực hiện đem lại hiệu quả trong cả nước, Luật Thi đua, Khen thưởng đã đề ra 08 nội dung quản lý nhà nước như sau:

- Ban hành các văn bản pháp luật về thi đua, khen thưởng

- Xây dựng chính sách về thi đua, khen thưởng

- Tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về thi đua, khen thưởng

- Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức làm công tác thi đua, khen thưởng

- Sơ kết, tổng kết, tặng thưởng các hình thức khen thưởng; đánh giá hiệu quả công tác thi đua, khen thưởng

- Hợp tác quốc tế về thi đua, khen thưởng

- Thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định pháp luật về thi đua, khen thưởng

- Giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm pháp luật về thi đua, khen thưởng

1.2.3 Đổi mới quản lý Nhà nước về thi đua, khen thưởng

- Đổi mới trong ý nghĩa hiện đại của nó là "một ý tưởng, suy nghĩ sáng tạo, trí tưởng tượng mới dưới dạng thiết bị hoặc phương pháp" Sự đổi mới

25

thường được xem là ứng dụng của các giải pháp tốt hơn, đáp ứng các yêu cầu mới, nhu cầu không được chứng minh hoặc nhu cầu thị trường hiện có.Sự đổi mới như vậy diễn ra thông qua việc cung cấp các sản phẩm, quy trình, dịch

vụ, công nghệ hoặc mô hình kinh doanh hiệu quả hơn được cung cấp cho thị trường, chính phủ và xã hội Một sự đổi mới là một cái gì đó nguyên bản và hiệu quả hơn và, do đó, mới, "xâm nhập" vào thị trường hoặc xã hội.Đổi mới

có liên quan đến, nhưng không giống như phát minh, vì đổi mới có nhiều khả năng liên quan đến việc triển khai thực tế một phát minh (tức là khả năng mới/cải tiến) để tạo ra tác động có ý nghĩa trong thị trường hoặc xã hội, và không phải tất cả các đổi mới đòi hỏi một phát minh Đổi mới thường xuyên thể hiện qua quy trình kỹ thuật, khi vấn đề đang được giải quyết có bản chất

kỹ thuật hoặc khoa học Trong khi một thiết bị mới lạ thường được mô tả như một sự đổi mới, trong kinh tế, khoa học quản lý và các lĩnh vực thực hành và phân tích khác, đổi mới thường được coi là kết quả của một quá trình tập hợp nhiều ý tưởng mới lạ theo cách mà chúng ảnh hưởng đến xã hội Trong kinh

tế công nghiệp, những đổi mới được tạo ra và tìm thấy theo kinh nghiệm từ các dịch vụ để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng [dẫn theo vi.wikipedia.org/wiki]

- Đổi mới QLNN về thi đua, khen thưởng là sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nhuwgx quy định của pháp luật hiện hành về thi đua, khen thưởng nhằm nâng cao hiệu quả của công tác này ở tất cả các nội dung

26

Tiểu kết chương 1

Trong bất kỳ giai đoạn lịch sử nào của đất nước, công tác thi đua, khen thưởng luôn giữ một vai trò quan trọng, góp phần cùng với Đảng, nhà nước thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị trong từng giai đoạn Từ thời kỳ phong kiến, thưởng và phạt luôn được các triều đại phong kiến Việt Nam quan tâm “Việc chính trị lớn của nhà nước, chỉ có thưởng và phạt”, coi đó là biện pháp để quản lý xã hội, xây dựng Nhà nước quân chủ chuyên chế, Nhà nước phong kiến Việt Nam đã đặc biệt chú ý việc sử dụng khen thưởng để động viên và tạo ra động lực cho mỗi cá nhân và tập thể trong xã hội vươn tới những chuẩn mực do Nhà nước phong kiến đặt ra Và ở chừng mực nhất định các triều đại phong kiến đã đạt được kết quả, tạo ra những mẫu người lý tưởng, những làng, xã lý tưởng góp phần ổn định và xây dựng triều chính Đó là những bài học quý giá cần được nghiên cứu vận dụng, kế thừa những mặt tích cực của truyền thống khen thưởng dưới thời phong kiến để phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội hiện nay Thời kỳ thực dân nửa phong kiến, thực dân Pháp biến bộ máy cai trị của giai cấp phong kiến thành hệ thống tay sai giúp chúng bóc lột và đàn áp nhân dân Đến thời kỳ kháng chiến chống thức dân Pháp

1945 - 1954 đã đánh dấu mốc đầu tiên trong công tác thi đua, khen thưởng, được bắt đầu từ Quốc lệnh khen thưởng do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh ngày 26/01/1946 gồm 10 điều thưởng Đây là văn bản pháp lý về chính sách khen thưởng của nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, công tác thi đua, khen thưởng vẫn phát huy tác dụng của mình trong việc giúp các nhà quản lý thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ Trong giai đoạn hiện nay công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về thi đua, khen thưởng đã có bước đổi mới, tiến bộ, hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật khá đầy đủ và tương đối toàn diện, đây chính là

cơ sở pháp lý quan trọng trong việc tổ chức các phong trào thi đua ở tất cả các ngành, các cấp, các địa phương trong cả nước

27

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ THI ĐUA - KHEN THƯỞNG TRÊN ĐỊA BÀN

TỈNH CAO BẰNG

2.1 Đặc điểm địa bàn tỉnh Cao Bằng

Cao Bằng là tỉnh tỉnh miền núi, biên giới phía Đông Bắc Việt Nam, có

vị trí địa lý,điều kiện tự nhiên và đặc điểm kinh tế xã hội cụ thể như sau:

2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên

2.1.1.1 Vị trí địa lý

Theo chiều Bắc - Nam là 80 km, từ 23°07'12" - 22°21'21" vĩ bắc Theo chiều đông - tây là 170 km, từ 105°16'15" - 106°50'25" kinh đông

2.1.1.2 Điều kiện tự nhiên

* Về địa hình: Là tỉnh có địa hình cao nguyên đá vôi xen lẫn núi đất, có

độ cao trung bình trên 200 m, vùng sát biên có độ cao từ 600- 1.300 m so với

mặt nước biển Rừng núi chiếm hơn 90% diện tích toàn tỉnh

* Về khí hậu: Khí hậu Cao Bằng mang tính nhiệt đới gió mùa lục địa

núi cao và có đặc trưng riêng so với các tỉnh miền núi khác thuộc vùng Đông

Bắc Có tiểu vùng có khí hậu á nhiệt đới

* Về tài nguyên rừng: Khá phong phú và được xem là khu vực đặc

trưng của kiểu loại rừng ẩm, nhiệt đới

* Về tài nguyên khoáng sản: Có nhiều khoáng sản có giá trị cao về kinh

tế như: Vàng, thiếc, mănggan, vonfram, sắt Có các sông độ dốc lớn như sông Gâm, sông Quây Sơn, sông Bằng Giang, Sông Hiến đã tạo cho Cao Bằng có tiềm năng, điều kiện để phát triển thủy điện vừa và nhỏ

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội

Cao Bằng là một tỉnh nghèo, còn rất nhiều những khó khăn, cả chủ quan và khách quan, quy mô kinh tế của tỉnh còn nhỏ bé, hạ tầng kết nối giao

28

thông, kinh tế, xã hội, hạ tầng đô thị, hạ tầng nông thin còn nhiều khó khăn; địa hình chia cắt mạnh, độ dốc lớn, khó khăn trong sản xuất, đất nông nghiệp chỉ chiếm gần 10% tổng diện tích tự nhiên, thu nhập bình quân đầu người thấp so với cả nước, tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo và tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng còn cao, nhân sách nhà nước cấp chiếm đến hơn 70% là giành cho chi thường xuyên; trình độ năng lực, trách nhiệm của không ít cán bộ, đảng viên chưa đáp ứng được yêu cầu làm việc trong môi trường liên kết, hội nhập; một bộ phận người dân vẫn còn tư tưởng chịu khổ hơ chịu khó, trông chờ, ỷ lại vào

sự hỗ trợ của Nhà nước Tuy nhiên, trong từng lĩnh vực sản xuất có những tăng trưởng nhất định góp phần củng cố và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, ước tính đến hết năm 2020 kết quả phát triển kinh tế, xã hội đạt được , cụ thể:

- Kinh tế phát triển ổn định, tốc độ tăng trưởng đạt khá; ba đột phá chiến lược về phát triển du lịch - dịch vụ; nông nghiệp thông minh và nông nghiệp theo hướng hàng háo đặc sản gắn với chế biến; kinh tế cửa khẩu được tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, cụ thể và đạt được nhiều kết quả quan trọng Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GRdP) đạt bình quân trên 7,0%/năm; cơ cấu kinh tế dịch vụ - nông nghiệp – công nghiệp, xây dựng tiếp tục chuyển dịch theo đúng định hướng: Tăng dần tỉ trọng công nghiệp, xây dựng, giảm dần tỉ trọng nông nghiệp (công nghiệp, xây dựng chiếm tỷ trọng 26%, tăng 7,73%; dịch vụ chiếm tỷ trọng 49,7%, tăng 1,75%; nông nghiệp chiếm tỷ trọng 21,5%, giảm 7,74%); thu nhập bình quân đầu người đạt 37,2 triệu đồng/người, vượt 11%

- Sản xuất nông, lâm nghiệp có bước tăng khá, bình quân tang 2,6%/năm; tổng sản lượng lương thực đạt 274 ngàn tấn; giá trị sản xuất nông nghiệp đạt 40 triệu đồng/ha Chương trình tái cơ cấu Nông nghiệp gắn với xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2016-2020 được triển khai đồng bộ, đời sống khu vực nông thôn được cải thiện, diện mạo nông thôn mới có nhiều đổi mới

29

- Công tác thu ngân sách nhà nước được tập trung chỉ đạo quyết liệt và đạt tăng trưởng cao Tổng thu ngân sách nhà nước giai đoạn 2015-2020 đạt trên 9,2 tỷ đồng, tăng gấp 1,7 lần so với giai đoạn trước

- Lĩnh vực giáo dục và đào tạo: Toàn tỉnh hiện có 531 trường học, 01 trung tâm Giáo dục thường xuyên, 01 trường cao đẳng sư phạm, 12 trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên (giảm 131 trường học, 02 trung tâm trực thuộc), trong đó có 167 trường đạt chuẩn quốc gia; 100% các

xã trên địa bàn tỉnh đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi mức độ

2 cơ sở vật chất trường, lớp học được tăng cường xây dựng theo hướng kiên

cố hóa, hiện đại hóa

- Lĩnh vực y tế, dân số và kế hoạch hóa gia đình: Toàn tỉnh có 15 Bác sĩ/vạn dân; tỷ lệ dân số tham gia bảo hiểm y tế đạt 98,17%; tỷ lệ trẻ dưới 5 tuoir

bị suy dinh dưỡng giảm từ 19,9% năm 2015 xuống còn 16,6% năm 2020; tỷ lệ tăng dân số tự nhiên giảm từ 0,91% năm 2015 xuống còn 0,88% năm 2020

- Lĩnh vực văn hóa, xã hội: Công tác bảo tồn, phát huy các di sản văn hóa, di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh tọng điểm được chú trọng; bưu chính, viễn thong, côn nghệ thong tin và truyền thong, báo chí, phát thanh, truyền hình tiếp tục phát triển mạnh, đáp dứng được yêu cầu pục vụ nhiệm vụ chính trị của tỉnh và nhu cầu thông tin của nhân dân

- Lĩnh vực an ninh, quốc phòng và xây dựng hệ thống chính trị và đối ngoại: Xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc, kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội An ninh chính trị ổn định, trật tự an toàn xã hội được đảm bảo; công tác đối ngoại được quan tâm thực hện, quan hệ hợp tác hữu nghị giữa tỉnh Cao Bằng với

các tổ chức, trong và ngoài nước được tiếp tục mở rộng [110]

2.1.3 Bộ máy quản lý về công tác thi đua, khen thưởng

Từ khi mới ra đời Đảng và nhà nước rất quan tâm đến việc tổ chức cơ quan làm công tác thi đua, khen thưởng Ngày 17/9/1947 đã có Sắc lệnh số

30

83/SL thành lập Viện Huân chương thuộc Phủ Chủ tịch với nhiệm vụ: Tập trung và xét tất cả những đơn từ của tư nhân hay của các Bộ, các cơ quan Chính phủ, các đoàn thể, xin cấp các thứ huân chương và huy chương; đề nghị lên Chủ tịch cấp phát huy chương, huân chương các thứ, các hạng; ấn định và đề nghị chi tiết thi hành những luật lệ đạt ra các thứ huy chương, huân chương các hạng; phụ trách làm các thứ huy chương, huân chương các hạng, theo đúng như kiểu mẫu đã ấn định; đề nghị lên Chủ tịch những dự thảo Sắc lệnh để sửa đổi hay bổ khuyết thể lệ hiện hành về huy chương, huân chương

Để đẩy mạnh và quản lý công tác thi đua, khen thưởng, ngày 04 tháng

02 năm 1964 Phủ Thủ tướng đã ban hành Quyết định số 28/CP thành lập Ban Thi đua Trung ương Để thống nhất quản lý, chỉ đạo công tác thi đua và khen thưởng, năm 2004 chuyển Viện Thi đua khen thưởng Nhà nước thành Ban Thi đua, khen thưởng Trung ương trực thuộc Chính phủ, Ban Thi đua, khen thưởng Trung ương và là cơ quan thường trực Hội đồng thi đua, khen thưởng Trung ương

2.1.3.1 Ở Trung ương

- Ban Thi đua, khen thưởng Trung ương được thành lập theo Quyết định 158/2004/NĐ-CP ngày 25/8/004 của Chính phủ về việc thành lập Ban Thi đua, khen thưởng Trung ương Để giảm bớt cơ quan đầu mối thuộc Chính phủ Ngày 08/8/2007 Chính phủ có Nghị định số 08/2007/NĐ-CP quy định: Ban Thi đua, khen thưởng Trung ương thuộc Bộ Nội vụ, giúp Chính phủ quản

lý nhà nước về thi đua, khen thưởng trong phạm vi cả nước và tổ chức các hoạt động thi đua, khen thưởng theo qui định của pháp luật; quản lý nhà nước các dịch vụ công thuộc lĩnh vực, phạm vi quản lý của Ban theo quy định của pháp luật

Theo Quyết định số 158/QĐ-CP ngày 25/8/004 Ban Thi đua, khen thưởng Trung ương có tư cách pháp nhân, có con dấu hình quốc huy, kinh phí hoạt động do ngân sách nhà nước cấp, có tài khoản riêng, trụ sở đặt tại Hà Nội

có liên quan và những nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

- Là cơ quan thường trực của Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Trung ương

- Trình Bộ trưởng Bộ Nội vụ để trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ: + Các dự án luật, dự thảo nghị quyết của Quốc hội; dự án pháp lệnh, dự thảo nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội; dự thảo nghị định, nghị quyết của Chính phủ; dự thảo quyết định, chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về thi đua, khen thưởng;

+ Chiến lược, kế hoạch, các chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình hành động, đề án, dự án quan trọng về thi đua, khen thưởng

- Trình Bộ trưởng Bộ Nội vụ xem xét, quyết định:

+ Kế hoạch dài hạn, năm năm, hàng năm phát triển ngành thi đua, khen thưởng và các đề án, dự án về thi đua, khen thưởng;

+ Kế hoạch phối hợp hoạt động giữa bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (sau đây gọi chung là các bộ, ngành, địa phương), Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội ở trung ương trong việc thực hiện các nhiệm vụ về thi đua, khen thưởng

- Hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra các bộ, ngành, địa phương, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội

ở trung ương tổ chức triển khai thực hiện các phong trào thi đua và thực hiện chính sách khen thưởng của Đảng và Nhà nước

32

- Thẩm định hồ sơ trình khen thưởng của các bộ, ngành, địa phương, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội,

tổ chức xã hội ở trung ương Thực hiện theo ủy quyền của Bộ trưởng Bộ Nội

vụ trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quyết định khen thưởng hoặc trình Thủ tướng Chính phủ đề nghị Chủ tịch nước quyết định khen thưởng

- Chỉ đạo và tổ chức thực hiện các chương trình, kế hoạch, các đề án,

dự án về thi đua, khen thưởng sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt

- Xây dựng nội dung, chương trình và thực hiện tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ, công chức, viên chức làm công tác thi đua, khen thưởng ở các bộ, ngành, địa phương Tổ chức nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ trong lĩnh vực thi đua, khen thưởng

- Phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội ở trung ương, các cơ quan thông tin đại chúng tổ chức các phong trào thi đua và tuyên truyền, nhân rộng các điển hình tiên tiến

- Quản lý, lưu trữ hồ sơ khen thưởng theo quy định của pháp luật Xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu về thi đua, khen thưởng

- Chuẩn bị hiện vật, bảo quản, cấp phát hiện vật khen thưởng kèm theo các hình thức khen thưởng của Chủ tịch nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Thu hồi, cấp, cấp lại, cấp đổi hiện vật khen thưởng

- Thực hiện chương trình cải cách hành chính theo mục tiêu và nội dung chương trình cải cách hành chính nhà nước đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt

- Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo; xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật đối với hành vi vi phạm pháp luật về thi đua, khen thưởng; phòng, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, tiêu cực trong lĩnh vực thi đua, khen thưởng theo quy định của pháp luật