Phân tích vai trò của văn hóa và các lĩnh vực chính của văn hóa theo tư tưởng hồ chí minh

Văn hóa là một lĩnh vực bao gồm toàn bộ những giá trị vật chất và giá trị tinh thần mà loài người đã sáng tạo ra. Nó chính là đời sống tinh thần của xã hội, thuộc kiến trúc thượng tầng. Và xây dựng nền văn hóa chính là nâng cao dân trí, bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn và tình cảm cao đẹp cho con người, bồi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp, luôn hướng con người đến cái chân, thiện, mĩ để không ngừng hoàn thiện bản thân. Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa luôn là ngọn đèn soi sáng, là nền tảng cho chúng ta trên con đường xây dựng nền văn hóa mới. Vì thế trong bài tập học kì này em xin chọn đề tài “Phân tích vai trò của văn hóa và các lĩnh vực chính của văn hóa theo tư tưởng Hồ Chí Minh”. Trong lúc làm bài vẫn còn nhiều thiếu sót, em mong sự góp ý của thầy cô để bài làm được hoàn chỉnh hơn.

MỞ ĐẦU

Văn hóa là một lĩnh vực bao gồm toàn bộ những giá trị vật chất và giá trị tinh thần

mà loài người đã sáng tạo ra Nó chính là đời sống tinh thần của xã hội, thuộc kiến trúc thượng tầng Và xây dựng nền văn hóa chính là nâng cao dân trí, bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn và tình cảm cao đẹp cho con người, bồi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp, luôn hướng con người đến cái chân, thiện, mĩ để không ngừng hoàn thiện bản thân Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa luôn là ngọn đèn soi sáng, là nền tảng cho chúng ta trên con đường xây dựng nền văn hóa mới Vì thế trong bài tập học kì này

em xin chọn đề tài “Phân tích vai trò của văn hóa và các lĩnh vực chính của văn hóa theo tư tưởng Hồ Chí Minh” Trong lúc làm bài vẫn còn nhiều thiếu sót, em

mong sự góp ý của thầy cô để bài làm được hoàn chỉnh hơn.

NỘI DUNG

I Khái quát nh ng quan đi m chung c a H Chí Minh v văn hóa ững quan điểm chung của Hồ Chí Minh về văn hóa ểm chung của Hồ Chí Minh về văn hóa ủa Hồ Chí Minh về văn hóa ồ Chí Minh về văn hóa ề văn hóa

1 Khái niệm

Khái niệm “ văn hóa “ có nội hàm phong phú và ngoại diên rất rộng Chính vì vậy,

đã có đến hàng trăm định nghĩa về văn hóa Tháng 8-1943, lần đầu tiên Hồ Chí Minh

đưa ra một định nghĩa của mình về văn hóa Người viết: “ Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”.

2 Vị trí của văn hóa trong đời sống

Từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Người xác định: “ Văn hóa là đời sống tinh thần của xã hội, là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng”

- Văn hóa được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội, tạo thành bốn nội dung chủ yếu của đời sống Bốn nội dung đó có quan hệ mật thiết với nhau và cùng tác động lẫn nhau Chính trị và xã hội có được giải phóng thì văn hóa mới được giải phóng, chính trị được giải phóng mở đường cho văn hóa phát triển

- Văn hóa không thể đứng ngoài mà phải ở trong kinh tế và chính trị, có tác động qua lại với kinh tế và chính trị Văn hóa phải tham gia vào việc phục vụ và thực hiện những nhiệm vụ chính trị trong việc tuyên truyền, giải thích chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, cổ vũ, động viên tinh thần của nhân dân, của chiến sĩ, tạo nên một phong trào văn hóa kháng chiến, văn hóa cách mạng sôi động.

3 Tính chất của nền văn hóa

Ngay sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, Hồ Chí Minh đã bắt tay ngay vào việc xây dựng một nền văn hóa mới Mặc dù có nhiều cách diễn đạt khác nhau song nền văn hóa mới mà chúng ta đang xây dựng theo tư tưởng Hồ Chí Minh luôn bao hàm ba tính chất: tính dân tộc, tính khoa học và tính đại chúng.

- Tính dân tộc của nền văn hóa được Hồ Chí Minh biểu đạt bằng nhiều khái niệm,

như đặc tính dân tộc, cốt cách dân tộc, nhằm nhấn mạnh đến chiều sâu bản chất rất đặc trưng của văn hóa dân tộc, giúp phân biệt, không nhầm lẫn với văn hóa dân tộc khác.

- Tính khoa học của nền văn hóa mới thể hiện ở tính hiện đại, tiên tiến, thuận với

trào lưu tiến hóa của thời đại.

- Tính đại chúng của nền văn hóa được thể hiện ở chỗ nền văn hóa ấy phải phục vụ

nhân dân và do nhân dân xây dựng nên.

II Vai trò của văn hóa

Thứ nhất, văn hóa là mục tiêu, động lực của cách mạng.

Văn hóa là kiến trúc thượng tầng của xã hội, vì vậy việc lật đổ chế độ xã hội cũ, xã hội thực dân phong kiến và xây dựng xã hội mới – xã hội xã hộ i chủ nghĩa tốt đẹp là mục tiêu của văn hóa Cách mạng XHCN ở nước ta, theo Hồ Chí Minh là phải “thay đổi triệt để những nếp sống, thói quen, ý nghĩ và thành kiến có gốc rễ sâu xa hàng ngàn năm… Chúng ta phải biến một nước dốt nát, cực khổ thành một nước văn hóa

cao và đời sống tươi vui hạnh phúc”.Khi chỉ rõ “văn hóa phải soi đường cho quốc

dân đi”,Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh vai trò động lực của văn hóa Theo Người: tiến lên CNXH phải có cả vật chất lẫn tinh thần, song con người là quyết định; để đưa đất nước đi lên, không thể không đặt trọng tâm vào kinh tế, nhưng chủ thể của hoạt động kinh tế lại chính là con người và thước đo trình độ con người lại chính là văn hóa

Thứ hai, văn hóa là một mặt hợp thành toàn bộ đời sống xã hội.

Xét trên bình diện rộng, Người nhấn mạnh: “trong công cuộc kiến thiết nước nhà có bốn vấn đề chú ý đến; cùng phải coi trọng ngang nhau: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã

hội” Vì thế, văn hóa không thể đứng ngoài “mà phải ở trong kinh tế và chính trị” và

ngược lại kinh tế, chính trị cũng nằm “trong văn hóa” Tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với phát triển văn hóa và giải quyết những vấn đề xã hội; nếu chỉ coi tăng trưởng kinh tế là mục tiêu duy nhất thì chẳng những môi trường văn hóa– xã hội bị hủy hoại

mà mục tiêu kinh tế cũng không đạt được.

Thứ ba, văn hóa là linh hồn, bản sắc dân tộc.

Hồ Chí Minh cho rằng, văn hóa không thể tách rời với quốc gia dân tộc, văn hóa trước hết là văn hóa của một dân tộc, nó mang tâm hồn, diện mạo dân tộc, đó chính

là bản sắc dân tộc của văn hóa Rất nhiều lần Người thường nhắc nhở phải “chăm lo đặc tính dân tộc”, “phát huy cốt cách dân tộc”, “lột cho hết tinh thần dân tộc” trong xây dựng văn hóa, trong sáng tác nghệ thuật Với văn hóa Việt Nam, Người tự hào:

“nghệ thuật của cha ông ta hay lắm”, “âm nhạc dân tộc của ta rất độc đáo” và “tiếng nói là thứ của cải vô cùng lâu đời và vô cùng quý báu của dân tộc Chúng ta phải giữ gìn nó, quý trọng nó, làm cho nó phổ biến ngày càng rộng khắp” Từ đó, Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Lấy kinh nghiệm tốt của văn hóa xưa và văn hóa nay trau dồi cho văn hóa Việt Nam thật có tinh thần thuần túy Việt Nam”, “cần phải mở rộng kiến thức của mình về văn hóa thế giới”, “Phương Đông hay Phương Tây có cái gì hay, cái gì tốt ta phải học lấy”; song điều cốt yếu là “đừng biến ta thành kẻ bắt chước” và

“đừng chịu vay mà không trả” – “cái gốc của văn hóa mới là dân tộc” Học tập văn hóa hiện đại của các nước phải phù hợp với điều kiện Việt Nam, kết hợp với văn hóa Việt Nam tạo ra những giá trị mới đóng góp vào việc phát triển văn hóa nhân loại.

III TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ MỘT SỐ LĨNH VỰC CHÍNH CỦA VĂN HÓA

1 Văn hóa giáo dục:

Người phê phán nền giáo dục phong kiến là kinh viện xa rồi thực tế coi trọng mẫu người quân tử.tố cáo nền giáo dục thực dân là nền giáo dục “ ngu dân”, nhồi sọ và giả dối Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 , công cuộc xây dựng một nền văn

hóa giáo dục được xác định lâu dài hơn Chủ tịch Hồ Chí Minh có viết : “ Chúng ta

có nhiệm vụ cấp bách là phải giáo dục lại nhân dân ta Chúng ta phải làm cho dân tộc chúng ta trở nên một dân tộc dũng cảm, yêu nước, yêu lao động, một dân tộc xứng đáng với nước Việt Nam độc lập” Người đưa ra những quan điểm về văn hóa

giáo dục như sau :

- Mục tiêu văn hóa giáo dục là thực hiện cả ba chức năng của văn hóa thong qua việc dạy và học Dạy và học là để mở mang dân trí, nâng cao kiến thức, bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn và tình cảm cao đẹp, những phẩm chất trong sáng và lành mạnh cho nhân dân; dạy và học là để thực hiện cải tạo trí thức cũ, đào tạo tri thức mới, thực

hiện công –nông- trí thức hóa, trí thức- công- nông hóa, xây dựng đội ngũ tri thức

ngày càng đông đảo và có trình độ ngày càng cao; dạy và học còn phải đào tạo những lớp người kế tục sự nghiệp cách mạng, xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh để theo kịp các nước khác trên thế giới.

Nội dung giáo dục phải phù hợp với thực tiễn Việt Nam Phải tiến hành cải cách giáo dục để xây dựng một hệ thống trường lớp với chương trình, nội dung dạy và học thật toàn diện, khoa học, hợp lý, phù hợp với những bước phát triển của ta, bao gồm cả văn hóa, chính trị, khoa học-kĩ thuật, chuyên môn nghề nghiệp và lao động; học văn hóa kĩ thuật cần phải đi theo học chính trị.Học chính trị là học chủ nghĩa Mác- Lê nin, đường lối, chính sách của Đảng và nhà nước Học để nắm vững quan điểm, lập trường có tính nguyên tắc của Đảng, thế giới quan, phương pháp luận của chủ nghĩa Mác- Lê nin

Phương châm học là phải có sự sáng tạo, học đi đôi với hành, lý thuyết đi kèm thực tiễn, học tập phải kết hợp với lao động, phải kết hợp chặt chẽ ba khâu: gia đình, nhà trường và xã hội; thực hiện dân chủ, bình đẳng trong giáo dục Học ở mọi lúc, mọi nơi, học suốt đời Coi trọng việc tự học, tự đào tạo và đào tạo lại Học tập là một quá trình lao động gian khổ, học tập phải có quyết tâm, nghị lực, ý chí phấn đấu và niềm say mê Hơn nữa học còn phải có phương pháp đúng mới có hiệu quả cao.Người nào

tự cho mình là khôn ngoan, đã biết hết tất cả thì người đó dốt nhất.

Phương pháp giáo dục phải phù hợp với mục tiêu giáo dục Cách dạy phải phù hợp với trình độ người học, phù hợp với lứa tuổi, dạy từ dễ đến khó, phải kết hợp học tập với vui chơi, giải trí lành mạnh, …

Đội ngũ giáo viên phải quan tâm xây dựng,bồi dưỡng được đội ngũ giáo viên có đạo đức cách mạng, yêu nghề, giỏi về chuyên môn, thuần thục về phương pháp Mỗi giáo viên phải là một tấm gương sang về đạo đức, về học tập.

2 Văn hóa văn nghệ

Văn nghệ là biểu hiện tập trung nhất của nền văn hóa, là đỉnh cao của đời sống tinh thần, là hình ảnh tâm hồn dân tộc Hồ Chí Minh đã khai sinh ra nền văn nghệ cách mạng và chính Người là một trong những chiến sĩ tiên phong trên mặt trân sang tạo văn hóa văn nghệ

Trong quá trình chỉ đạo xây dựng nền văn hóa văn nghệ cách mạng, Người đã đưa ra nhiều quan điểm lớn.

Một là, văn nghệ là mặt trận, nghệ sỹ là chiến sỹ, tác phẩm văn nghệ là vũ khí sắc bén trong đấu tranh cách mạng, trong xây dựng xã hội mới, con người mới Hồ Chí

Minh hoạt động rất tích cực trên mặt trận văn hóa văn nghệ Trong tác phẩm “Yêu sách tám điểm của nhân dân An Nam”, “Con rồng tre”, “Bản án chế độ thực dân Pháp” và một số tác phẩm khac, Hồ Chí Minh đã vạch trần bộ mặt tàn ác, âm mưu nham hiểm và bản chất nền “công lý” của chủ nghĩa thực dân vả cũng thức tỉnh tinh thần đấu tranh của nhân dân Việt Nam và dân tộc thuộc địa đứng lên đấu tranh giải phóng Những sáng tạo văn nghệ của Người thực sự là vũ khi sắc bén đánh thẳng vào những tên đầu xỏ gian ác của chủ nghĩa thực dân, vua quan đớn hèn bạc nhược

và bè lũ tay sai bán nước đồng thời cũng thổi vào nhân dân Việt Nam và các dân tộc luồng gió cách mạng trong đấu tranh chống ngoại xâm, giảnh độc lập thống nhất Tổ

quốc, xây dựng xã hội mới, con người mới và nền văn nghệ mới Với tinh thần “Nay

ở trong thơ nên có thép/ Nhà thơ phải biết xung phong”, ngòi bút của các văn nghệ

sỹ cũng là những vũ khi sắc bén trong sự nghiệp phò chính, trừ tà.

Hai là, văn nghệ phải gắn liền với thực tiễn đời sống của nhân dân Theo Hồ Chí

Minh, chỉ có thực tiễn đời sống của nhân đan mới đem lại nguồn sinh khi vô tận cho sáng tác và sáng tạo văn hóa văn nghệ và nghệ thuật Thực tiễn ấy cung cấp chất liệu

vô tận cho văn nghệ sỹ sáng tạp và mọi sự sáng tạo của họ luôn hướng tói nhân dân, hương về người lao động Do vậy, người chiến sỹ văn nghệ phải hòa mình vào quần chúng và không được quên rằng chỉ có nhân dân mới nuôi dưỡng sáng tác của văn nghệ sĩ bằng những nguồn nhựa sống Nguồn nhựa sống ấy không phải chỉ thực tiễn

đời sống mà còn là tinh hoa trong sáng tác dân gian đã được chắt lọc từ thế hệ này sang thế hệ khác Nhân dân không phải chỉ là người hưởng thụ, mà còn là người sáng tác văn hóa văn nghệ.

Ba là, phải có những tác phầm văn nghệ xứng đáng với thời đại mới của đất nước

và dân tộc Mục tiêu của văn nghệ là phục vụ quần chúng Để thực hiện mục tiêu

này, các tác phẩm văn nghệ phải đạt tới sự thống nhất hài hòa giữa nội dung và hình thức Những tác phẩm văn nghệ xứng đáng với thời đại mới của dân tộc phải là những tác phẩm miêu tả hay, có nội dung phải chân thực, trình bày sao cho mọi người ai đọc cũng hiểu được và sau khi đọc xong độc giả phải suy ngâm, văn phong phải trong sáng, vui tươi, phong phú tạo nên sự hấp dẫn, sự bổ ích của nó với quần chúng Tác phẩm đó phải kế thừa được những tinh hoa văn hóa dân tộc, mang được hơi thở của thời đại, vừa phản ánh chân thật những gì đã có trong đời sống, vừa phê phán cái dở, cái xấu, cái sai, hướng nhân dân đến cái chân- thiện- mĩ.

3 Văn hóa đời sống

Văn hoá là bộ mặt tinh thần của xã hội, nhưng bộ mặt tinh thần ấy không phải cái gì cao siêu, trừu tượng mà lại được thể hiện ra ngay trong cuộc sống hằng ngyaf của mỗi người Đó chính là văn hóa đời sống Gắn việc xây dựng nền văn hóa mới với xây dựng đời sống mới thực sự là một cách nhìn, một giải pháp rất độc đáo của Hồ Chí Minh.

Trong khái niệm Đời sống mới, Hồ Chí Minh bao gồm cả đạo đức mới, lối sống mới, nếp sống mới.Trong đó đạo đức đóng vai trò chủ yếu.Đạo đức gắn liền với nếp sống và được thể hiện qua lối sống, nếp sống.Vì thế, xây dựng đạo đức mới phải xây dựng lối sống mới, nếp sống mới.

Đạo đức mới là cần, kiệm, liêm, chính Hồ Chí Minh viết “Nếu không giữ đúng

Cần, Kiệm, Liêm, Chính thì dễ trở nên hủ bại, biến thành sâu mọt của dân”; “Nêu cao và thực hành Cần, Kiệm, Liêm, Chính tức là nhen lửa cho đời sống mới”.Theo

Hồ Chí Minh thì: Cần tức là lao động cần cù, siêng năng; lao động có kế hoạch, sáng tạo, có năng suất cao; lao động với tinh thần tự lực cánh sinh, không lười biếng, không ỷ lại, không dựa dẫm Phải thấy rõ "lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta".Kiệm tức là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thì giờ, tiết kiệm tiền của của dân, của nước, của bản thân mình; phải tiết kiệm

từ cái to đến cái nhỏ, nhiều cái nhỏ cộng lại thành cái to; "không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi", không phô trương hình thức, không liên hoan, chè chén lu bù.Liêm tức là "luôn luôn tôn trọng giữ gìn của công và của dân"; "không xâm phạm một đồng xu, hạt thóc của Nhà nước, của nhân dân" Phải "trong sạch, không tham lam"."Không tham địa vị.Không tham tiền tài Không tham sung sướng Không ham người tâng bốc mình.Vì vậy mà quang minh chính đại, không bao giờ hủ

hoá".Chính, "nghĩa là không tà, thẳng thắn, đứng đắn" Đối với mình: không tự cao,

tự đại, luôn chịu khó học tập cầu tiến bộ, luôn tự kiểm điểm để phát triển điều hay, sửa đổi điều dở của bản thân mình.Đối với người: không nịnh hót người trên, không xem khinh người dưới, luôn giữ thái độ chân thành, khiêm tốn, đoàn kết thật thà, không dối trá, lừa lọc.Đối với việc: để việc công lên trên, lên trước việc tư, việc nhà.Theo Người, nói phải đi đôi với làm, trước hết là sự nêu gương tốt Sự làm gương của thế hệ đi trước với thế hệ đi sau, của lãnh đạo với nhân viên… là rất quan trọng Người yêu cầu ông bà làm gương cho con cháu, cha mẹ làm gương cho các con, anh chị làm gương cho em, lãnh đạo làm gương cho cán bộ, nhân viên, đảng viên phải làm gương cho quần chúng Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Trước mặt quần chúng, không phải ta cứ viết lên trán chữ “cộng sản” mà ta được họ yêu mến Quần chúng chỉ quý mến những người có tư cách, đạo đức, muốn hướng dẫn nhân dân, mình phải làm mực thước cho người ta bắt chước”.Người cho rằng, muốn xây dựng đạo đức mới thì xây phải đi đôi với chống Cùng với việc xây dựng đạo đức mới, bồi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp, nhất thiết phải chống những biểu hiện phi đạo đức, sai trái, xấu xa, trái với những yêu cầu của đạo đức mới, đó là “chủ nghĩa cá nhân”

Xây đi đôi với chống, nghĩa là muốn xây thì phải chống, muốn xây dựng chủ nghĩa

xã hội thì phải chống chủ nghĩa cá nhân.Xây dựng đạo đức mới trước hết phải được tiến hành từ giáo dục, từ gia đình đến nhà trường, tập thể và toàn xã hội Những phẩm chất chung nhất phải được cụ thể hóa sát hợp với các tầng lớp, đối tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã cụ thể hóa các phẩm chất đạo đức cơ bản đối với từng giai cấp, tầng lớp, lứa tuổi và nhóm xã hội.

Lối sống mới, theo Hồ Chí Minh là lối sống có ý tưởng, có đạo đức, có phong cách

sống và phong cách làm việc Đó còn là lối sống văn mnh, tiên tiến, kết hợp hai hòa giữa truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại Xây dựng lối sống mới còn phải sửa đổi phong cách sống và phong cách làm việc “cách ăn, cách mặc, cách ở, cách đi lại, cách làm việc” trong đời sống của mọi người Theo Hồ Chí Minh, đó là năm cách phải sửa đổi đối với mỗi người cũng như đối với tập thể, cộng đồng Cách ăn mặc, ở không phụ thuộc vào lối sống có hay không có văn hóa của mỗi con người Nếu như C.Mác nói ăn, mặc, ở, để tồn tại thì Hồ Chí Minh không những nói đến sự tồn tại mà còn đề cập đến văn hóa của ăn, mặc, ở,… và phải xây dựng một phong cách sống giản dị, khiêm tốn, gọn gàng,… một phong cách làm việc quần chúng, dân chủ - tập thể, khoa học Xây dựng lối sống mới thể hiện ở phong cách sống và phong cách làm việc Trong quan hệ với nhân dân, bè bạn, đòng chí, anh em thì chân tình ân cần, giàu long yêu thương quý mến con người, trân trong con người đối với mình thì chặt chẽ, nghiêm khắc, đối với người khác thì khoan dung, độ lượng Người cho rằng “Cách ăn mặc phải sạch sẽ, giản đơn, chất phác, chớ lượt thượt, xa xỉ, lòe loẹt” Không phải Người phủ nhận nhu cầu chính đáng của mỗi người trong việc cải thiện và nâng cao điều kiện sinh hoạt của mình ngày càng tốt hơn, ai chẳng muốn ăn ngon mặc đẹp nhưng phải đúng thời đúng hoàn cảnh Trong lúc nhân dân ta còn thiếu thốn mà một người nào đó muốn riêng hưởng ăn ngon mặc đẹp, như vậy là không có đạo đức Hồ Chí Minh luôn thể hiện một cách viết, cách nói chân thật, dễ hiểu mà tế nhị, bình dân, không thô thiển, không phô trương, cầu

kỳ.Tư tưởng của Người đi thẳng đến quần chúng làm cho dân dễ hiểu, dễ nhớ và dễ làm.

Nếp sống mới là quá trình xây dựng thói quen của lối sống mới, từ bỏ dần thói quen

của lối sống cũ và xây dựng phong tục tập quán mới thay cho phong tục tập quán cũ.Đương nhiên không phải cái gì cũ cũng là xấu, phải bỏ đi Cái cũ mà xấu thì phải

bỏ đi, cái cũ mà không xấu nhưng phiền hà thì phải sửa đổi lại cho hợp lý, cái cũ mà tốt thì phát triển thêm, cái mới mà hay thì phải làm Như vậy, nếp sống mới là nếp sống văn minh, lịch sự.Việc sửa đổi những thói quen, phong tục tập quán không c ̣n phù hợp, loại bỏ những cái xấu, xây dựng những cái tốt là công việc khó khăn, phức tạp Do vậy, phải nâng cao nhận thức, phải phấn đấu kiên trì mới có thể xây dựng được những thói quen, phong tục tập qunas mới, thực hiện được đời sống mới Thực hành đời sống mới là công việc của mỗi người dân, bắt đầu từ cội nguồn là mỗi người, gia đình, làng xã phố phường, tập thể đơn vị, cơ quan trên cả nước Đối với mỗi người, Người yêu cầu phải sốt sắng yêu Tổ Quốc “Việc gì có lợi cho Nước phải

ra sức làm, việc gì có hại cho Nước phải hết sức tránh”, bất cứ việc to, nhỏ có ích chung thì phải hăng hái làm Đối với mỗi gia đinh, thì phải trên thuận dưới hòa, không thiên vị, có kế hoạch, có ngăn nắp, cưới hỏi giỗ Tết phải giản đơn và tiết kiện.Đối với xóm giềng “phải thân mật sẵn long giúp đỡ, đối với việc làng việc nước phải hăng hái làm gương” Cha mẹ phải quan tâm đến con cái trong việc tu dưỡng học hành kỷ cương nề nếp, thực hiện nam nữ bình đẳng Đối với làng xã, theo Người cần phải tìm cách giúp đỡ lẫn nhau; phải làm cho cả làng đều biết chữ, biết đạo đức

và trách nhiệm của công dân Về phong tục, phải cấm hẳn ham mê cờ bạc, hút sách, trộm cắp; tìm cách làm cho không đánh chửi nhau, kiện cáo nhau, làm cho làng mình trở thành một làng “thuần phong mĩ tục”.Trong trường học các thầy nên tìm cách dạy sao cho dễ hiểu, thiết thực để các học trò đua nhau học Phải dạy học trò biết yêu nước, dạy cho họ ý chí tự lập, tự cường, quyết không thua kém ai, không chịu làm nô lệ; học phải đi đôi với hành, phải phát động phong trao thi đua trong giáo dục người