Một số biện pháp nâng cao chất lượng viết đoạn văn ngắn cho học sinh lớp 2 - SKKN

Điều này ảnh hưởng đến việc học tập nói chung, học phân môn Tập làm văn nói riêng.Với mục tiêu rèn học sinh ở cả bốn kỹ năng nghe, đọc, nói, viết trong đó kĩ năng viết “một đoạn văn ngắn

UBND QUẬN THANH XUÂN

-*** -



SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG VIẾT ĐOẠN VĂN

NGẮN CHO HỌC SINH LỚP 2

Môn : Tiếng Việt Cấp học : Tiểu học Tên tác giả : Lại Thị Quỳnh Hoa Đơn vị công tác : Trường TH Khương Đình Chức vụ : Giáo viên

NĂM HỌC 2018 - 2019

0 | 2 2

MỤC LỤC

A ĐẶT VẤN ĐỀ Error! Bookmark not defined

I Lý do chọn đề tài : Error! Bookmark not defined

1 Cơ sở lý luận: Error! Bookmark not defined

2 Cơ sở thực tiễn : Error! Bookmark not defined

II Mục đích , đối tượng và phương pháp nghiên cứu :Error! Bookmark not defined

1 Mục đích nghiên cứu : Error! Bookmark not defined

2 Đối tượng nghiên cứu: Error! Bookmark not defined

3 Phương pháp nghiên cứu: Error! Bookmark not defined III Phạm vi nghiên cứu : Error! Bookmark not defined

IV Các giả thiết nghiên cứu : Error! Bookmark not defined

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ: Error! Bookmark not defined

1 Các biện pháp giải quyết vấn đề : Error! Bookmark not defined

C KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

I Ý nhgiã của đề tài đối với công tác dạy học:Error! Bookmark not defined

II Bài học kinh nghiệm , hướng phát triển: Error! Bookmark not defined III Khuyến nghị: Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined

Đất nước ta đang bước vào thời kì đổi mới với quyết tâm công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, thực hiện thắng lợi mục tiêu “ Dân giàu nước mạnh,

xã hội công bằng, dân chủ văn minh” Để thực hiện được điều đó đòi hỏi mỗi chúng ta phải có một nguồn lực, vừa có tài, vừa có đức, vừa có tri thức cuộc sống Nơi tạo ra những nền móng vững chắc cho quá trình học tập của mỗi con người chính là trường Tiểu học Muốn vậy đòi hỏi nhà trường phải không ngừng nâng cao chất lượng dạy và học Việc nâng cao chất lượng dạy học trong các nhà truờng nói chung và trường Tiểu học nói riêng là vấn đề trọng tâm của hoạt động giáo dục trong nhà trường.Vì đây là cấp học nền móng: “Giáo dục Tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, có nhiệm vụ xây dựng

và phát triển tình cảm, đạo đức, trí đức, thẩm mĩ và thể chất cho trẻ em nhằm hình thành cho học sinh nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa” Trong các mặt giáo dục ở Tiểu học thì Tiếng Việt là công cụ giúp các em giao tiếp, nhận biết được vốn kiến thức của nhân loại thành trí thức của riêng mình Thông qua Tiếng Việt giúp các em nhận thức được các môn học khác Chẳng hạn, muốn giải một bài toán thì điều đầu tiên là các em phải đọc đầu bài sau đó bằng tư duy sự hiểu biết về môn học, các em trình bày bài giải qua nói, viết, giúp cho người khác hiểu được bài làm của mình

Trong trường Tiểu học, môn Tiếng Việt có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với học sinh bởi nó là môn học cung cấp cho các em những kiến thức cần thiết trong giao tiếp hàng ngày Nó giúp các em phát triển toàn diện, hình thành ở các

em những cơ sở của thế giới khoa học, góp phần rèn luyện trí thông minh, hình thành tình cảm, thói quen đạo đức tốt đẹp của con người mới

2 | 2 2

Dạy học Tiếng Việt là dạy học tiếng mẹ đẻ Dạy học Tiếng Việt giúp các

em hình thành 4 kĩ năng cơ bản: nghe, nói, đọc, viết Phân môn Tập làm văn trong môn Tiếng Việt hội tụ đủ cả 4 kĩ năng trên Nó là phân môn tổng hợp toàn bộ kiến thức đã học ở trong tuần từ các phân môn: Tập đọc, Tập viết, Chính tả, Kể chuyện, Luyện từ và câu Đối với học sinh lớp 2 thì đây là một phân môn khó Bởi ở lứa tuổi của các em, vốn kiến thức và hiểu biết còn hạn hẹp Bên cạnh đó, còn có một số khó khăn khách quan như điều kiện hoàn cảnh sống của học sinh ở địa bàn dân cư lao động nghèo, gia đình không có điều kiện quan tâm đến các em, việc diễn đạt ngôn ngữ kém, việc tiếp thu kiến thức khá chậm, học sinh nghèo vốn từ ngữ,… Điều này ảnh hưởng đến việc học tập nói chung, học phân môn Tập làm văn nói riêng.Với mục tiêu rèn học sinh ở cả bốn kỹ năng nghe, đọc, nói, viết trong đó kĩ năng viết “một đoạn văn ngắn" là yêu cầu cơ bản khá trọng tâm ở phân môn Tập làm văn lớp 2

Phân môn Tập làm văn ở Tiểu học có nhiệm vụ rất quan trọng là rèn kĩ năng nói và viết Thế nhưng hiện nay, đa số các em học sinh lớp 2 đều rất sợ học phân môn Tập làm văn vì không biết nói gì? Viết gì? Ngay cả bản thân giáo viên đôi khi cũng không tự tin lắm khi dạy phân môn này so với các môn học khác Trong chương trình Tập làm văn lớp 2, ngay từ đầu năm học, các em được làm quen với đoạn văn và được rèn kĩ năng viết đoạn văn từ 3 đến 5 câu Tôi dự giờ thăm hỏi một số lớp, tôi nhận thấy các em còn lúng túng, nhiều học sinh làm bài chưa đạt yêu cầu Các em thường lặp lại câu đã viết, dùng từ sai, cách chấm câu còn hạn chế có em viết không đúng yêu cầu của đề bài hoặc có những bài làm đảm bảo về số câu nhưng viết không đủ ý.Việc dạy cho học sinh viết đoạn văn chính là quá trình giáo viên khơi dậy sự hiểu biết và cảm nhận của các em

về người, vật và cuộc sống xung quanh Điều đó đòi hỏi giáo viên dạy cho học sinh có cách tổ chức, sắp xếp câu, ý sao cho lôgic, cách sử dụng từ chính xác và hay khi viết Song thực tế chỉ ra rằng một số học sinh lớp 2 khó nhận thức được việc sắp xếp ý (cảm nhận của mình) theo trật tự đúng Vốn sống của các em còn hạn chế, do đó khi diễn đạt học sinh gặp rất nhiều khó khăn Sự sắp xếp tổ chức câu trong đoạn còn rời rạc Các câu độc lập về nội dung chưa có sự liên kết và lôgic … Đôi khi các em còn viết câu không rõ ý, từ lặp lại nhiều… Là một giáo viên đứng lớp nhiều năm, tôi rất băn khoăn và trăn trở: Làm thế nào để giúp các

em thực hiện được mục tiêu đã đề ra? Bản thân tôi luôn cố gắng để tìm ra những biện pháp nâng cao chất lượng học tập cho học sinh

Xuất phát từ những lí do trên tôi đã lựa chọn và viết Sáng kiến kinh nghiệm

với đề tài: “ MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG VIẾT ĐOẠN

3 | 2 2

VĂN NGẮN CHO HỌC SINH LỚP 2 ” nhằm góp phần nâng cao chất lượng

dạy-học phân môn Tập làm văn lớp 2

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

- Đề tài góp phần khắc phục được hạn chế về cách viết một đoạn văn ngắn với câu văn cộc lốc, không đúng ngữ pháp, hay câu văn không rõ ràng, sự sắp xếp các câu văn không lôgíc Qua đó bồi dưỡng lòng say mê yêu thích con người, cảnh vật xung quanh các em

- Góp phần vào đổi mới cách dạy tiếng Việt, giúp học sinh có kĩ năng viết đoạn văn ngắn trong phân môn Tập làm văn lớp 2 theo hướng phát huy tính cực, chủ động, sáng tạo của học sinh

- Từ cách đổi mới phương pháp dạy của thầy góp phần đổi mới cách học của trò Phát huy hết khả năng tự phát hiện của học sinh thông qua cách tổ chức câu, ý sao cho lôgíc, cách sử dụng từ chính xác và hay khi viết

III NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

-Tìm hiểu thực tế để đánh giá tình hình viết văn của học sinh, tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh gặp khó khăn khi học phân môn Tập làm văn

-Từ những lý luận và kinh nghiệm thực tế để đưa ra các biện pháp giúp học sinh lớp 2 viết đoạn văn ngắn

IV ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- Đề tài được thực hiện trong các giờ Tập làm văn với 30 học sinh lớp 2E của Trường Tiểu học

- Nội dung, chương trình, Sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 2, đặc biệt là phân môn Tập làm văn lớp 2 và một số tài liệu tham khảo

- Một số biện pháp nhằm giúp học sinh lớp 2 viết đoạn văn ngắn trong giờ Tập làm văn

V THÀNH PHẦN THAM GIA NGHIÊN CỨU:

- Phạm vi nghiên cứu:

Với khuôn khổ của một Sáng kiến kinh nghiệm, tôi nghiên cứu vấn đề:

“MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG VIẾT ĐOẠN VĂN NGẮN CHO HỌC SINH LỚP 2” Trong đó làm sáng tỏ một số vấn đề về lý

luận và thực tiễn về việc dạy-học phân môn Tập làm văn lớp 2

4 | 2 2

Qua đó đưa ra một số biện pháp giúp học sinh lớp 2 viết đoạn văn ngắn được tốt

- Đối tượng điều tra, khảo sát, thực nghiệm

Nghiên cứu khảo sát thực trạng khối lớp 2 hiện nay nói chung, học sinh lớp 2A4 Trường Tiểu học nói riêng Về kỹ năng viết đoạn văn cũng như tính tích cực , tự giác, sáng tạo… của học sinh trong quá trình học tập

VI PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Trong quá trình thực hiện đề tài này tôi đã sử dụng một số phương pháp

nghiên cứu sau:

1 Phương pháp điều tra:

- Mục đích để tìm hiểu các phương pháp dạy học của giáo viên; tìm hiểu tính tích cực nhận thức của học sinh

2 Phương pháp thực nghiệm:

- Dạy thực nghiệm tại lớp 2A4 để đối chiếu kiểm nghiệm, đánh giá hiệu quả nghiên cứu

3 Phương pháp trực quan:

- Tìm hiểu nội dung sách giáo khoa, sách giáo viên, vở bài tập…

- Trao đổi với giáo viên – học sinh để tìm hiểu thực trạng dạy – học môn Tập làm văn

VII KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU

1 Tháng đầu -Nghiên cứu chương trình

SGK, SGV, tài liệu tham khảo

để nắm được nội dung, mức

độ yêu cầu của môn Tập làm văn

Thu thập tài liệu, lấy ý kiến giáo viên

2 Cuối học kỳ 1 - Nghiên cứu phương pháp

dạy viết đoạn văn ngắn nhằm phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh

- Dạy thực nghiệm theo biện

Tự nghiên cứu, rút kinh nghiệm

5 | 2 2

pháp đã đề xuất

3 Cuối năm học Thực hiện hoàn thành báo cáo Tổng kết, viết SKKN

PHẦN II NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI

ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I CƠ SỞ LÍ LUẬN

Học sinh Tiểu học, đặc biệt là học sinh lớp 2, các em vừa chuyển hoạt động chủ đạo từ vui chơi sang học tập Các em hiếu động, ham chơi, sự tập trung cho học tập và chú ý chưa cao Tư duy của các em nặng về trực quan cụ thể, tư duy trừu tượng chưa phát triển Do đó, khi tổ chức dạy học, giáo viên phải linh hoạt sáng tạo thì mới có hiệu quả

Như chúng ta đã biết, ở lớp 1 học sinh mới chỉ dừng lại ở mức độ tập nói hoặc viết câu có nội dung theo chủ đề bài học hoặc tìm tiếng nói có âm vần vừa học Các em được ghép tiếng và nói những câu đơn giản, riêng lẻ có nội dung gần gũi với cuộc sống của các em hoặc ở các bài tập đọc Đến lớp 2 các em đã phải viết đoạn từ 1 đến 3 câu rồi cao hơn từ 4 đến 5 câu kể về một sự việc đơn giản mình cũng chứng kiến (tham gia) hoặc tả sơ lược về người, vật xung quanh các em Ở học kỳ I, chủ yếu các em được viết đoạn từ 3 đến 5 câu kể về người thân như: Cô giáo, ông, bà, anh, chị, em và rộng hơn là toàn thể gia đình Song đến học kỳ II các em được viết đoạn tả con vật (chim ), tả cảnh (biển), tả cây cối, tả người (ảnh Bác Hồ) Tuần 34 và 35 học sinh được kể về những việc làm

mà bản thân chứng kiến hoặc tham gia …

- Xen kẽ giữa các bài tập có yêu cầu kể (tả) nói trên có 2 dạng bài kể (tả) con vật được viết đầy đủ song sáo trộn trật tự câu nhằm mục đích củng cố về liên kết câu, gắn kết ý …

- Mở đầu ngay ở tuần 1, sách giáo khoa đã giới thiệu cách kể theo nội dung tranh sau đó viết thành đoạn Đây chính là hình thức giúp học sinh vận dụng linh hoạt kỹ năng vốn hiểu biết khi học phân môn kể chuyện vào viết đoạn văn ngắn

- Ở tiểu học nhất là lớp 2, Tập làm văn là một trong những phân môn có tầm quan trong đặc biệt ( ở lớp 1 các em chưa được học, lên lớp 2 học sinh mới bắt đầu được học, được làm quen )

Môn tập làm văn giúp học sinh có kỹ năng sử dụng Tiếng Việt được phát triển từ thấp đến cao, từ luyện đọc cho đến luyện nói, luyện viết thành bài văn

6 | 2 2

theo suy nghĩ của từng cá nhân Tập cho các em ngay từ nhỏ có những hiểu biết

sơ đẳng đó cũng là rèn cho các em tính tự lập, tự trọng Con người văn hóa sẽ hình thành từ các em từ những việc nhỏ nhặt, tưởng như không quan trọng đó Làm văn có nghĩa là tạo lập văn bản Nhiệm vụ chính của phân môn Tập làm văn là rèn luyện cho học sinh kỹ năng tạo lập văn bản Ở đây thuật ngữ “ văn bản” được dùng để chỉ sản phẩm hoàn chỉnh của lời nói trong một hoàn cảnh giao tiếp cụ thể Đó không nhất thiết là một bài văn gồm nhiều câu; nhiều đoạn; cũng không nhất thiết phải ở dạng viết; càng không phải chỉ là loại văn kể chuyện hay miêu tả theo phong cách nghệ thuật Trong hoàn cảnh giao tiếp cụ thể, sản phẩm lời nói mà một người tạo lập được có thể chỉ là một câu chào, một lời cảm ơn hay một vày dòng thăm hỏi, chúc mừng trên tấm thiếp….Đối với lớp

2, dạy Tập làm văn là trước hết là rèn luyện cho học sinh kỹ năng phục vụ học tập và giao tiếp hàng ngày, cụ thể là:

*Dạy các nghi thức lời nói tối thiểu, như: chào hỏi, tự giới thiệu, cảm ơn, xin lỗi, yêu cầu, khẳng định, phủ định, tán thành………

*Dạy một số kỹ năng phục vụ học tập và đời sống, như :khai bản tự thuật ngắn, viết những bức thư ngắn, nhận và gọi điện thoại, đọc và lập danh sanh sách học sinh, ………

Cuối cùng cũng như các phân môn và môn học khác, phân môn Tập làm văn, thông qua nội dung dạy học của mình, có nhiệm vụ trao dồi cho học sinh thái độ ứng xử có văn hóa, tinh thần trách nhiệm trong công việc, bồi dưỡng những tình cảm lành mạnh cho các em

* Nội dung các bài học về Tập làm văn ở lớp 2 giúp các em thực hành rèn luyện các kỹ năng nói, viết,nghe phục vụ cho học tập và giao tiếp hàng ngày, cụ thể :

- Thực hành về các nghi thức lời nói tối thiểu : chào hỏi, tự giới thiệu, cảm ơn, xin lỗi…

- Thực hành về kỹ năng phục vụ học tập và đời sống hàng ngày, như : viết bản tự thuật ngắn, lặp danh sách học sinh, tra mục lục sách, ………

- Thực hành rèn kỹ năng diễn đạt ( nói, viết ),như : kể về người thân, tả biển,

tả cây cối, ……

- Thực hành rèn kỹ năng nghe :

Với cách biên soạn này, giờ dạy Tập làm văn trở nên linh hoạt hơn, gắn với cuộc sống đời thường hơn và giúp học sinh hứng thú trong học tập

7 | 2 2

II CƠ SỞ THỰC TIỄN

1.Thuận lợi:

- Được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường, Hội cha mẹ học sinh

- Lớp học khang trang, cơ sở vật chất đầy đủ

- Học sinh đúng độ tuổi tương đối đồng đều, các em có đủ sách giáo khoa và đồ dùng học tập

2.Khó khăn:

Do đặc điểm tình hình địa phương là vùng nông thôn, điều kiện kinh tế khó khăn nên việc học của các em ít được phụ huynh quan tâm, còn phó mặc cho giáo viên Do vậy, gây không ít khó khăn cho giáo viên, đòi hỏi người giáo viên phải tìm mọi cách để giúp đỡ các em Qua thực tế giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm nhiều năm, tôi nhận thấy rằng, muốn học sinh viết tốt đoạn văn, trước hết học sinh phải viết đúng yêu cầu và nhận thức được tầm quan trọng của môn Tập làm văn

3.Thực trạng

a)Về kiến thức trong sách giáo khoa:

Nói chung kiến thức trong sách giáo khoa được sắp xếp một cách hợp lí, lôgic đi từ đơn giản đến phức tạp, từ cách nhìn thực tế đến sự vận dụng vốn sống, vốn hiểu biết để viết đoạn văn Học sinh được dạy các kĩ năng kể (tả) đơn giản Song không phải kể lại hoặc tả lại câu chuyện cảnh vật theo nội dung bài tập đọc dựa vào lời kể (tả) của tác giả mà các em được kể (tả) những gì có và diễn ra trong cuộc sống xung quanh Điều này đã phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong kĩ năng viết đoạn Do đó, ta có thể khẳng định rằng: Sách giáo khoa Tiếng Việt 2 đặc biệt chú trọng tới rèn kĩ năng viết đoạn văn cho học sinh

b) Những khó khăn hạn chế khi dạy học sinh lớp 2 viết đoạn văn ngắn

Về phía giáo viên:

- Một số giáo viên chưa coi trọng việc rèn viết đoạn văn cho học sinh cách dạy của giáo viên còn đơn điệu, lệ thuộc một cách máy móc vào sách giáo viên, hầu như rất ít sáng tạo, chưa linh hoạt, chưa cuốn hút được học sinh Cách dạy của giáo viên có phần khuôn mẫu

Ví dụ: Khi dạy học sinh bài Tập làm văn tuần 20 “ Tả ngắn về bốn mùa "

Giáo viên đã hướng dẫn gợi mở các câu hỏi theo sách giáo khoa:

8 | 2 2

+ Mùa hè bắt đầu từ tháng nào trong năm ?

(Mùa hè bắt đầu từ tháng tư trong năm)

+ Mặt trời mùa hè như thế nào ?

(Mặt trời mùa hè rất chói chang)

+ Cây trái trong vườn như thế nào ?

(Cây trong vườn có rất nhiều hoa quả )

+ Học sinh thường làm gì trong dịp nghỉ hè ?

(Học sinh thường được vui chơi trong dịp nghỉ hè)

- Giáo viên chưa vận dụng kỹ năng tả “ Mùa Xuân" của bài tập 1 vào hướng dẫn bài tập 2 Sự dập khuôn máy móc như vậy dẫn đến bài viết của học sinh là bốn câu thiếu lôgíc và sáng tạo, không phát huy được tính tích cực của học sinh

- Khi trao đổi với giáo viên dạy lớp 2 về cách hướng dẫn học sinh làm bài tập "Viết đoạn văn ngắn", đa số giáo viên đều trả lời rằng:

Bước 1: Học sinh đọc yêu cầu bài

Bước 2: Giáo viên nêu yêu cầu của bài: Viết đoạn văn từ 3 đến 5 câu, các

câu phải liên kết với nhau

Bước 3 : Học sinh viết vào vở

Bước 4 : Chấm chữa lỗi

+ Gọi 1 hoặc 2 học sinh đọc bài viết

+ Giáo viên chấm bài, chữa một số lỗi sai về câu từ

- Với cách hướng dẫn như trên học sinh khó có thể nhận ra nội dung đoạn viết cần có những gì ? Liên kết câu như thế nào ? Cách diễn đạt làm sao cho thoát ý… Đến bước 4 chấm lỗi như vậy chưa có kết quả thiết thực đối với học sinh vì đối tượng học sinh lớp 2 các em dễ nhớ nhưng nhanh quên Do đó, cái sai của học sinh vẫn được lặp lại trong bài

Về phía học sinh

-Các em học sinh lớp 2 vốn sống còn ít, vốn hiểu biết về Tiếng Việt còn rất

sơ sài, chưa định rõ trong giao tiếp, viết văn câu còn cụt lủn Hoặc câu có thể có

đủ ý nhưng chưa có hình ảnh Các từ ngữ được dùng về nghĩa còn chưa rõ ràng Việc trình bày, diễn đạt ý của các em có mức độ rất sơ lược, đặc biệt là khả năng

miêu tả

- Học sinh có hứng thú trong giờ Tập làm văn song chủ yếu tập trung vào các bài tập làm miệng với các yêu cầu nói lời cảm ơn, xin lỗi, đáp lại lời khẳng định, phủ định… Học sinh thích thú nói về các con vật, người, quang cảnh và những gì diễn ra xung quanh Song vốn từ các em còn chưa nhiều, kỹ năng diễn

9 | 2 2

đạt bằng ngôn ngữ viết của học sinh còn hạn chế nên đôi khi các em chưa nhận

ra được sự khác biệt giữa các ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết

Ví dụ: Khi học bài tập làm văn tuần 10: Dựa theo lời kể bài 1 hãy viết

một đoạn văn ngắn (từ 3 đến 5 câu) kể về ông, bà hoặc người thân của em

Bài viết của học sinh :" Bà em đã lên 65 tuổi rồi Da mịn màng Tóc dài óng ả Bà cho em ăn bánh Bà rủ em đi chợ sau đó hai bà cháu lại đi chơi."

- Học sinh thường viết theo ý hiểu bằng ngôn ngữ của mình cho nên câu văn chưa giàu hình ảnh, dùng từ chưa phù hợp

Ví dụ: Cũng viết đoạn văn ngắn kể về ông, bà hoặc người thân ở bài tập

làm văn nói trên có một học sinh viết: "Ông đã già, 70 tuổi Nghề là thợ xây Hôm nào ông cũng đi tập thể dục vào sáng sớm."

- Một số bài viết của học sinh còn lộn xộn về câu, ý, dùng từ chưa đúng vào văn cảnh, câu rời rạc thiếu sự liên kết

Ví dụ: Đây là đoạn văn của một học sinh khi viết đoạn văn tả về một loài

chim mà em thích ( Tập làm văn tuần 21) như sau:

" Những ngày đi học về em cảm thấy rất nhớ nó Mỏ nó mượt và nó hót rất hay Em rất thương nó và nó đẹp Bộ lông nó mượt Hình dáng của con bồ câu rất thích thú"

- Đôi khi học sinh viết câu dùng cụm từ so sánh để diễn tả nội dung song

sự so sánh ấy rất khập khiễng

Ví dụ: Khi viết đoạn văn kể về bà có em viết : "Da mặt bà em nhăn nheo như

quả bưởi héo"

Có em lại viết “Mỗi khi bà cười để lộ vài chiếc răng sữa trông rất duyên.”

- Một lỗi nữa mà học sinh hay mắc là trả lời theo kiểu nắp đuôi cho nên câu văn thiếu sự hấp dẫn, sinh động

Ví dụ : Khi dạy bài Tập làm văn tuần 8 để viết đoạn văn kể về cô giáo

(thầy giáo) cũ của em sách giáo khoa có mấy câu hỏi gợi ý trong đó có câu hỏi:

+ Tình cảm của cô đối với học sinh như thế nào?

+ Em nhớ nhất điều gì ở cô ( thầy)?

+ Tình cảm của em đối với thầy (cô) như thế nào?

Có em viết như sau : Tình cảm của cô đối với em rất tốt Em nhớ nhất điều là cô giáo rất dịu dàng và viết chữ rất đẹp Tình cảm của em đối với cô rất kính trọng

c) Nguyên nhân của thực trạng

- Do học sinh chưa có kỹ năng quan sát

- Chưa biết dùng từ, đặt câu

Vốn từ của học sinh lớp 2 còn nghèo nàn, chưa hiểu hết nghĩa của từ , chưa hiểu nhiều về cấu tạo của câu nên khi viết đoạn văn các em còn nhiều hạn chế Các

em không biết viết thế nào, viết từ đâu để thành một đoạn văn

- Chưa có kỹ năng sắp xếp câu thành đoạn

Từ chỗ nói chưa thành câu, nói câu cộc lốc nên khi viết các em bị chi phối nhiều Hơn nữa các em còn không biết viết câu nào trước, câu nào sau, viết chưa thành câu đã chấm hết câu, viết xuống dòng tùy tiện do vậy nhiều bài văn của các em viết không thành đoạn theo dung yêu cầu

tốt Hoàn thành

Chưa hoàn thành

(30,3%)

18 55,0%)

5 (15,1%)

- Khi viết đoạn văn kể về cô giáo, các em thường bộc lộ các điểm yếu sau:

+ Về cách diễn đạt như: Từ bị lặp nhiều, dùng từ không chính xác Ví dụ có em viết :"Cô giáo em tên là Hồng Cô Hồng có dáng người cao, cô Hồng có mái tóc dài, cô Hồng có đôi bàn tay rất khéo viết chữ rất đẹp " Hay có em viết: Cô giáo em có đôi mắt to tròn xoe như hai hòn bi

+ Câu không rõ nghĩa, câu không đủ bộ phận, các câu trong đoạn văn còn lộn xộn, viết đoạn văn mang tính chất trả lời câu hỏi Ví dụ có em viết : "Cô

11 | 2 2

giáo em dạy lớp 1 Có nụ cười tươi Em rất yêu quý cô có hàm răng trắng cô giảng dễ hiểu Em rất quý cô"

+ Có em viết đoạn văn theo cách trả lời nắp đuôi như sau: Tình cảm của

cô đối với em rất tốt

- Trước thực trạng đó tôi đã tìm tòi, tham khảo nghiên cứu và đưa ra một số biện pháp cụ thể

III MÔ TẢ, PHÂN TÍCH MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỂ HƯỚNG DẪN HỌC

SINH LỚP 2 VIẾT ĐOẠN VĂN NGẮN

1.Rèn các kỹ năng cơ bản cho học sinh viết đoạn văn ngắn

Giáo viên cần chú trọng việc rèn viết đoạn văn ngắn cho học sinh Cần coi đây là công việc có vị trí quan trọng trong chương trình Tiếng Việt lớp 2 Vì

có viết đoạn văn tốt thì học sinh mới có nền tảng vững chắc để học văn sau này

a) Tạo cho học sinh có thói quen quan sát:

Giáo viên yêu cầu học sinh có thói quen quan sát những sự vật hiện tượng xung quanh để ghi nhận lại và sử dụng khi thật cần thiết Vì qua thực tế đôi khi tôi cho các em một bài tập tả về cảnh biển, có em bảo là con chưa bao giờ nhìn thấy biển Quả đúng như vậy, vì các em được sinh ra và lớn lên ở nông thôn nên các em không nhìn thấy biển là đúng Bởi thế giáo viên cũng cần sưu tầm những phim ảnh để có thể trình chiếu cho các em, cho các em quan sát về cảnh biển, … hoặc vào dịp nghỉ hè các em hay được bố mẹ cho đi tham quan tắm biển, nhân

đó, giáo viên có thể yêu cầu học sinh quan sát kỹ để có ý tưởng cho tập làm văn

tả cảnh biển

b) Cung cấp vốn từ ngữ cho học sinh:

Để các em có thể làm được một bài văn tốt, các em phải có vốn từ ngữ phong phú Mà vốn từ đó, có em tích lũy khá nhiều nhưng chưa biết vận dụng

Có em thì có rất ít hoặc chưa hề có Bởi vậy, giáo viên chính là người cung cấp.Mà cung cấp ở đâu? Tôi nghĩ trong các bài tập đọc có khá nhiều Mỗi chủ đềcủa môn Tiếng Việt thì môn tập đọc đều có những bài văn, bài thơ nói về chủ

để đó Trong các tiết dạy, giáo viên nên tập cho học sinh trả lời thành câu đủ ý

và chú ý đến những bài tập đọc có liên quan đến tiết tập làm văn Từ đó học sinh có thể rút ra những câu văn hay, từ ngữ đẹp và ghi nhớ sau này vận dụng

Ví dụ : qua bài Tôm Càng và Cá Con học sinh rút ra được đoạn văn tả về chú

Cá Con trong bài “Con vật thân dẹt, trên đầu có đôi mắt tròn xoe, toàn thân phủ một lớp vẩy bạc óng ánh” Vốn từ còn có trong phân môn luyện từ và câu Giáo