Phân tích quản lý chi ngân sách xã trên địa bàn huyện vũ thư, tỉnh thái bình

- Các khoản chi thường xuyên + Chi quốc phòng: Chi thực hiện chế độ, chính sách đối với lực lượng dân quân tự vệ và các khoản chi khác về dân quân tự vệ thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đỗ Văn Viện

NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu, các kết quả được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo

vệ bất kỳ học vị nào

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám

ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc

Hà Nội, ngày 25 tháng 8 năm 2019

Tác giả luận văn

Phùng Thị Bích

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được

sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết

ơn sâu sắc đến PGS.TS Đỗ Văn Viện khoa Kế toán & Quản trị kinh doanh, Học viện Nông nghiệp Việt Nam là người đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn thầy đã dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Quản trị kinh doanh - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Ủy ban nhân dân huyện Vũ Thư , Phòng Tài chính kế hoạch huyện đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Tuy nhiên có nhiều cố gắng, nhưng trong luận văn không tránh khỏi thiếu sót, hạn chế Tôi kính mong quý thầy, cô giáo, các chuyên gia, những người quan tâm đến

đề tài, đồng nghiệp, gia đình và bạn bè tiếp tục giúp đỡ, đóng góp ý kiến để đề tài được hoàn thiện hơn

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn đến tất cả người thân, bạn bè, đồng nghiệp

đã nhiệt tình giúp đỡ, động viên tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu đề tài

Hà Nội, ngày 25 tháng 8 năm 2019

Tác giả luận văn

Phùng Thị Bích

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục chữ viết tắt vi

Danh mục bảng vii

Danh mục sơ đồ và biểu đồ viii

Trích yếu luận văn ix

Thesis abstract xi

Phần 1 Mở đầu 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.2.1 Mục tiêu chung 2

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 2

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu 3

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu 3

Phần 2 Cơ sở lý luận và thực tiễn về phân tích quản lý chi ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện 4

2.1 Cơ sở lý luận 4

2.1.1 Lý luận chung về ngân sách Nhà nước và ngân sách xã 4

2.1.2 Nhiệm vụ chi của ngân sách xã 8

2.1.3 Nguyên tắc chi ngân sách xã 10

2.1.4 Tổ chức quản lý chi ngân sách xã 11

2.1.5 Nội dung quản lý chi ngân sách xã 11

2.1.6 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách xã 19

2.2 Cơ sở thực tiễn 21

2.2.1 Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách xã ở một số địa phương 21

2.2.2 Bài học kinh nghiệm quản lý chi NSX rút ra cho huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 26

2.3 Các công trình nghiên cứu liên quan 27

Phần 3 Đặc điểm địa bàn và phương pháp nghiên cứu 29

3.1 Đặc điểm huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 29

3.1.1 Vị trí địa lý và điệu kiện tự nhiên 29

3.1.2 Đặc điểm kinh tế xã hội 31

3.2 Phương pháp nghiên cứu 36

3.2.1 Phương pháp thu thập thông tin, số liệu 36

3.2.2 Phương pháp xử lý dữ liệu 36

3.2.3 Phương pháp phân tích 37

3.3 Hệ thống chỉ tiêu sử dụng trong nghiên cứu 38

3.3.1 Nhóm chỉ tiêu thể hiện thực trạng chi NSX 38

3.3.2 Nhóm chỉ tiêu thể hiện thực trạng quản lý chi NSX trên địa bàn huyện 38

Phần 4 Kết quả nghiên cứu và thảo luận 39

4.1 Phân tích thực trạng quản lý chi NSX trên địa bàn huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình giai đoạn 2016-2018 39

4.1.1 Nội dung chi được phân cấp và định mức phân bổ chi thường xuyên 39

4.1.2 Phân tích thực trạng quản lý chi ngân sách xã huyện Vũ Thư 43

4.1.3 Đánh giá quản lý chi ngân sách xã thông qua kết quả điều tra 64

4.2 Đánh giá chung thực trạng quản lý chi NSX trên địa bàn huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình giai đoạn 2016-2018 68

4.2.1 Những kết quả đạt được 68

4.2.2 Những tồn tại, hạn chế 70

4.2.3 Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế 73

4.3 Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi NSX trên địa bàn huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình (2016-2018) 74

4.3.1 Các nhân tố khách quan 74

4.3.2 Những yếu tố chủ quan 75

4.4 Định hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý chi NSX trên địa bàn huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình những năm tới 77

4.4.1 Định hướng phát triển và hoàn thiện quản lý chi ngân sách xã 77

4.4.2 Giải pháp hoàn thiện quản lý chi NSX trên địa bàn huyện Vũ Thư trong thời gian tới 81

Phần 5 Kết luận và kiến nghị 92

5.1 Kết luận 92

5.2 Kiến nghị 93

5.2.1 Đối với Trung ương 93

5.2.2 Đối với tỉnh Thái Bình 94

Tài liệu tham khảo 95

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt

DANH MỤC BẢNG

Bảng 3.1 Cân đối thu, chi ngân sách nhà nước huyện Vũ Thư giai đoạn 2016 - 2018 35

Bảng 4.2 Tổng hợp thực hiện chi NSX theo nội dung trên địa bàn huyện Vũ Thư (năm 2016 - 2017-2018) 47

Bảng 4.3 Tổng hợp chi NSX năm 2016 (chi tiết theo đơn vị sử dụng) 52

Bảng 4.4 Tổng hợp chi NSX năm 2017 (chi tiết theo đơn vị sử dụng 55

Bảng 4.5 Tổng hợp chi NSX năm 2018 (chi tiết theo đơn vị sử dụng) 58

Bảng 4.6 Tổng hợp chi ngân sách xã huyện Vũ Thư qua các năm 2016-2018 61

Bảng 4.7 Kết quả thanh tra công tác chi NSX năm 2016 - 2018 63

Bảng 4.8 Tổng hợp ý kiến từ phiếu điều tra cán bộ lãnh đạo, quản lý trong công tác lập dự toán chi NSX hàng năm 64

Bảng 4.9 Tổng hợp ý kiến đánh giá về định mức chi NSX 65

Bảng 4.10 Tổng hợp ý kiến cán bộ lãnh đạo, quản lý, đối tượng chi trong công tác quản lý chi NSX hàng năm 67

DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ BIỂU ĐỒ

Sơ đồ 2.1 Hệ thống Ngân sách Nhà nước 5

Sơ đồ 1.2 Chu trình ngân sách Việt Nam 11 Biểu đồ 4.1 Lập dự toán và thực hiện dự toán chi ngân sách xã huyện Vũ Thư năm

2016-2018 44

TRÍCH YẾU LUẬN VĂN

Mục đích nghiên cứu của luận văn

Nhằm đánh giá thực trạng và phân tích quản lý chi ngân sách xã trên địa bàn huyện Vũ Thư giai đoạn 2016 - 2018 Từ đó, đề xuất ra những giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách xã trên địa bàn huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình trong những năm tới Góp phần hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý chi ngân sách xã trên địa bàn huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình

Các phương pháp nghiên cứu đã sử dụng

- Phương pháp thu thập số liệu:

Dữ liệu thứ cấp phục vụ nghiên cứu này bao gồm: Thu thập tài liệu, số liệu từ các báo cáo của huyện ủy, HĐND - UBND, các phòng tài chính - kế hoạch, tài nguyên Môi Trường, chi cục thuế, kho bạc Nhà Nước, chi cục Thống Kê… giai đoạn 2016 -

2018, báo cáo phát triển kinh tế - xã hội và báo cáo thu, chi ngân sách các xã trên địa bàn huyện giai đoạn 2016-2018, lựa chọn các quan điểm về phương pháp luận về giải pháp quản lý thu, chi NSX trên địa bàn huyện và các nghiên cứu liên quan

Dữ liệu sơ cấp phục vụ nghiên cứu này bao gồm: thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp và gửi bảng câu hỏi đến lãnh đạo huyện, cán bộ công chức Phòng tài chính –

kế hoạch, cán bộ, công chức tài chính- kế toán các xã, thị trấn huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình Phương pháp xử lý số liệu:

Số liệu sau khi thu thập về sẽ được kiểm tra, đánh giá, phân loại và tiến hành xử lý bằng phương pháp phân tích thống kê bằng phần mềm Microsoft Excel

- Phương pháp phân tích: phương pháp thống kê mô tả, phương pháp phân tích

so sánh, phương pháp chuyên gia

Các kết quả nghiên cứu đã đạt được

Đề tài đã phân tích những vấn đề chung của công tác quản lý chi NSX, tham khảo kinh nghiệm quản lý chi NSX của các huyện trên địa bàn tỉnh Thái Bình và đặc biệt là căn cứ vào tình hình thực tiễn của huyện Vũ Thư, nêu ra những hạn chế, tồn tại của quá trình quản lý chi NSX Từ đó đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác

quản lý chi NSX trên địa bàn huyện Vũ Thư trong thời gian tới cụ thể:

Trong những năm qua công tác quản lý chi NSX của huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình đã có nhiều cố gắng, đảm bảo được một phần nguồn tài chính cho chính quyền cấp

xã hoạt động, xây dựng được nhiều công trình điện ,đầu tư phát triển hạ tầng, đường, trường, trạm, hệ thống kênh mương tưới tiêu phục vụ sản xuất, xây dựng nhà văn hóa các Thôn đã đóng góp nhiều cho sự phát triển của nền kinh tế - xã hội của địa phương, làm thay đổi bộ mặt khu vực nông thôn, nâng cao chất lượng cuộc sống của đại đa số người dân Tuy nhiên trong quá trình tổ chức công tác quản lý chi NSX của huyện Vũ Thư vẫn còn nhiều những bất cấp, hạn chế và yếu kém, đó cũng là những tồn tại chung của NSX trong cả nước ta hiện nay cụ thể: công tác lập dự toán chưa được coi trọng, chất lượng dự toán chưa cao do không chủ động được nguồn thu tại xã, công tác quản lý chi NSX một số lĩnh vực còn lỏng lẻo; việc chấp hành chi ngân sách cấp xã còn nhiều sai phạm, còn tình trạng tự thu, tự chi để ngoài ngân sách; không sử dụng chứng từ thu đúng quy định, còn tình trạng tham ô NSNN; vẫn còn để cho một số Thôn tự ý hạch toán chi không báo cáo đầy đủ về UBND xã; vẫn còn tình trạng chi vượt thu, cán bộ quản lý NSX còn hạn chế về năng lực và trình độ; công tác kiểm tra, giám sát của các ngành chức năng còn chưa thường xuyên, sâu sát; tinh thần tự giác của nhân dân một số nơi còn chưa cao Do đó mà làm giảm tác dụng của NSX

Hiện nay, đất nước ta đang trong tời kỳ đổi mới, quá độ trong thời kỳ phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế, cùng với chủ trương đẩy nhanh CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn đã đặt ra yêu cầu cơ bản là phải đổi mới quản lý chi NSX Chính vì vậy, để phát huy vai trò quản lý chi NSX trên địa bàn huyện Vũ Thư trong các năm tới, nên áp dụng đồng bộ các giải pháp sau:

- Giải pháp hoàn thiện từ khâu lập dự toán chi NSX

- Giải pháp hoàn thiện kế toán, chấp hành dự toán chi: chi đúng, chi đủ, chi không vượt dự toán được giao

- Tăng cường kiểm tra giám sát hoạt động chi ngân sách xã

Tuy nhiên, để thực hiện tốt các giải pháp trên, cần phải có sự vào cuộc đồng bộ của nhiều cơ quan, các sở ban ngành ở các cấp, đặc biệt là hệ thống KBNN phải thường xuyên hoàn thiện cơ chế chính sách liên quan, nhằm tăng cường hoá thu, chi ngân sách

xã từ Ngân sách Nhà nước thống nhất đồng bộ

THESIS ABSTRACT

Master candidate: Phung Thi Bich

Thesis title: Analyzing the expenditure management of commune budget in Vu Thu

district, Thai Binh province

Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives

This study aims to evaluate the situation and analyze the expenditure management of commune budget in Vu Thu district in the period of 2016 and 2018 That is in order to propose solutions to improve the expenditure management of commune budget in Vu Thu district, Thai Binh province in the coming years In addition, that also contributes to systematize the theoretical and practical basis for expenditure management of commune budget in Vu Thu district, Thai Binh province

Materials and Methods

Data collection

The secondary data used in this study include the following documents: the reports of People’s Committee, People’s Council, Financial and Planning Department, Natural Resources and Environment Department, Department of Tax, Treasury, Department of Statistics; the reports on Socio Economic Development, revenue and expenditure of commune budget in the district in the period 2016 and 2018 Choosing stances on the methodology about solutions for revenue and expenditure management of commune budget in the district and related studies

The primary data used in this study were collected by interviews and questionnaires The questionnaires were given the leader from district level, the officers

of Financial and Planning Department, and financial and accounting officers in communes in Vu Thu district, Thai Binh province

Main findings and conclusions

This study analyzed general issues on revenue and expenditure management of commune budget, referring to the experience on revenue and expenditure management of commune budget of districts in Thai Binh province, especially based

on the practical situation of Vu Thu district in order to point out the limitations and shortcomings of expenditure management of commune budget process That proposed solutions to improve the expenditure management of commune budget in

Vu Thu district in the future:

In the past years, the expenditure management of commune budget in Vu Thu district, Thai Binh province had improvements that ensured a part of financial resources for the administration at commune level to operate and invest in development of many facilities such as electrical works, roads, schools, stations, irrigation and drainage canals, cultural houses of the hamlets That contributed greatly to the development of the local socio-economy and changed the rural areas

as well as improved the quality of life of the majority of people However, in the process of organizing the expenditure management of budget in Vu Thu district, there were still many inadequacies, limitations and weaknesses, which were common problems of the expenditure management of budget in over the country at present: The work estimation has not been taken seriously, the estimation quality is not high due to not being able to actively collect revenue at the commune, the expenditure management of budget on some fields is still loose; the observance of commune budget spending still has many errors, while the situation of self- collection and self-spending on off-budget budget; not using receipts properly, and state budget corruption; still let some villagers arbitrarily account for expenses not

to fully report to the Commune People's Committee; there is still a situation of spending, the officers performing expenditure management of budget still limited in capacity and qualifications; the inspection and supervision of functional branches has not been regularly and deeply; the self-consciousness of people in some places is still not high; hence reducing the effect of commune budget

over-Currently, there is in the period of renovation and transition in the period of developing socialist-oriented market economy and international economic integration, along with the policy of accelerating industrialization and modernization of agricultural and countryside That has set a basic requirement to innovate the exoenditure management of commune budget Therefore, in order to promote the role of expenditure management of commune budget in Vu Thu district in the future, it is recommended to apply the following solutions in a coordinated manner:

Solutions to complete from the stage of budget estimation

Solutions to complete accounting and observance of expenditure estimates: expenditure is correct, adequate and not exceeding the assigned estimates

Strengthening inspection and supervision of commune budget activities

However, in order to well implement the above solutions, it is necessary to have synchronous participation of many agencies and departments at all levels, especially the State Treasury system to regularly improve the relevant policy mechanisms, in order to enhance revenues and expenditures of commune budget from State Budget.

PHẦN 1 MỞ ĐẦU

1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Trong điều kiện nền kinh tế thị trường hiện đại, vai trò quản lý và điều tiết

vĩ mô nền kinh tế - xã hội của Nhà nước được đề cao hơn bao giờ hết Quản lý nhà nước là hoạt động quan trọng của một quốc gia Quản lý tài chính công là quản lý các nguồn tài chính thuộc các quỹ công Đối với một nước phát triển hoạt động quản lý tốt thì tạo nguồn thu cho ngân sách dồi dào, đảm bảo cho các hoạt động điều hành của nhà nước Đối với một nước đang phát triển hoạt động quản

lý tốt thì thúc đẩy phát triển kinh tế, tăng trưởng kinh tế và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh tế - xã hội Thời gian qua, cùng với sự đổi mới chung của đất nước và thực hiện chương trình tổng thể về cải cách hành chính nhà nước, quản

lý ngân sách nhà nước cũng đã có những bước cải cách, đổi mới và đạt được một

số thành tựu đáng kể; Đặc biệt là từ khi Luật Ngân sách nhà nước số 83/2015/QH13 được Quốc hội XIII kỳ họp thứ 9 thông qua và có hiệu lực thi hành từ năm ngân sách 2017 với mục tiêu và ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc quản lý và điều hành ngân sách nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội.Sự thay đổi luật ngân sách và các văn bản hướng dẫn ảnh hưởng không nhỏ tới quản lý, điều hành thu chi ngân sách Trong đó xã, phường là đơn vị hành chính cấp cơ

sở của Việt Nam, chính quyền cơ sở trong hệ thống tổ chức chính quyền bốn cấp

ở nước ta Tài chính xã, phường là nguồn lực cho hoạt động chính trị, kinh tế và văn hóa Ngân sách xã, phường vừa là một cấp ngân sách, vừa là đơn vị sử dụng ngân sách quản lý điều hành tài chính và ngân sách hiệu quả và ngày càng vững mạnh là nhiệm vụ quan trọng của các cấp chính quyền địa phương Hiện nay các địa phương trong đó đơn cử như tỉnh Thái Bình đã quan tâm ngày càng nhiều đến vấn đề quản lý ngân sách và tài chính xã Tuy nhiên, hiện nay công tác ngân sách

xã trên địa bàn tỉnh Thái Bình còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc và không ít những vấn đề tồn tại cần giải quyết

Nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác quản lý ngân sách cấp xã, trong thời gian qua, cùng với những thay đổi của đất nước, xây dựng nông thôn mới, ngân sách cấp xã huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình đã có nhiều biến đổi tích cực, tạo nguồn thu ngày càng lớn, đáp ứng nhu cầu chi ngày càng phong phú và đa dạng Ngoài các khoản thu thường xuyên, ngân sách cấp xã đã tích cực khai thác

và huy động các nguồn thu khác để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn, đảm bảo an sinh xã hội,… Tuy nhiên, một thực tế không thể phủ nhận là công tác quản lý ngân sách cấp xã còn bộc lộ những yếu kém và hạn chế nhất định tại một

số trên địa bàn, chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra Việc tổ chức chi thường xuyên ở một số xã thường vượt quá tổng số thu ngân sách của xã nhiều ngoài quy định như: chi cho bếp ăn tập thể, chi trợ cấp cho các bộ xã… Chi quản lý hành chính chưa chặt chẽ, còn lãng phí, an sinh xã hội Các khoản chi đảm bảo

xã hội còn chưa được ưu tiên, còn chậm trễ Do hạn chế về trình độ chuyên môn nghiệp vụ nên ở một xã còn vận dụng hệ thống chứng từ kế toán chưa phù hợp, chưa nghiêm túc thực hiện đúng quy định, công tác tập hợp phân loại và lưu trữ bảo quản chứng từ chưa được quan tâm đúng mực, còn thất lạc, luộn thuộm Vận dụng hệ thống tài khoản kế toán chưa phù hợp, chưa nghiêm túc thực hiện đúng quy định Công tác tập hợp phân loại và lưu trữ bảo quản chứng từ chưa phù hợp, chưa nghiêm túc thực hiện đúng quy định, chưa mở đầy đủ các tài khoản của chế độ kế toán ngân sách xã, phường, thị trấn Việc vận dụng hệ thống sổ kế toán và hình thức kế toán chưa phù hợp, chưa áp dụng tin học hóa trong công tác

kế toán, việc sai sót và điều chỉnh số liệu trên chứng từ, sổ kế toán chưa đúng quy định, còn tùy tiện Thực hiện và trình bày báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán còn chưa đầy đủ, kịp thời và chính xác Hầu hết các xã, thị trấn không lập thuyết minh báo cáo tài chính Điều này đã ảnh hưởng rất lớn đến việc phân tích tình hình thực hiện thu chi ngân sách để làm cơ sở cho việc lập dự toán hàng năm.Vì vậy, việc phân tích đúng thực trạng và đề xuất được những giải pháp khả thi nhằm nâng cao chất lượng quản lý ngân sách cấp xã tại huyện Vũ Thư là cần thiết, cấp bách

Xuất phát từ đó, tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài “Phân tích quản lý chi ngân

sách xã trên địa bàn huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình” làm luận văn thạc sỹ

1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

1.2.1 Mục tiêu chung

Đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách xã ở huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình những năm gần đây, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách xã cho huyện những năm tới

1.2.2 Mục tiêu cụ thể

- Góp phần hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản và thực tiễn về quản

lý chi ngân sách xã cấp huyện

- Đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách xã trên địa bàn huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình những năm gần đây

- Định hướng và đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách xã trên địa bàn huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình những năm tới

1.3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các nội dung lý luận, thực tiễn liên quan đến quản lý chi NSX trên địa bàn huyện

+ Số liệu phục vụ nghiên cứu được thu thập trong 3 năm từ 2016 đến 1018

Số liệu điều tra tháng 3 năm 2019

+ Thời gian thực hiện đề tài từ tháng 8 năm 2018 đến tháng 8 năm 2019

PHẦN 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÂN TÍCH QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN

2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

2.1.1 Lý luận chung về ngân sách Nhà nước và ngân sách xã

2.1.1.1 Một số khái niệm

Ngân sách nhà nước: Theo Điều 4 - Luật Ngân sách Nhà nước số

83/2015/QH13 định nghĩa (Quốc hội, 2015): "Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước" Ngân sách nhà nước gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương Ngân sách địa phương bao gồm ngân

sách của đơn vị hành chính các cấp có Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân

Ngân sách địa phương: Theo điều 4 - luật NSNN số 83/2015/QH-13: ‘Ngân sách địa phương là các khoản thu ngân sách nhà nước phân cấp cho cấp địa

phương hưởng, thu bổ sung từ ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương và các khoản chi ngân sách nhà nước thuộc nhiệm vụ chi của cấp địa phương thì ngân sách địa phương gồm ngân sách của các cấp chính quyền địa phương, bao gồm: Ngân sách tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (gọi chung là ngân sách tỉnh), bao gồm ngân sách cấp tỉnh và ngân sách của các huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; Ngân sách huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là ngân sách huyện), bao gồm ngân sách cấp huyện và ngân sách các xã, phường, thị

trấn; Ngân sách các xã, phường, thị trấn (gọi chung là ngân sách cấp xã)

Ngân sách xã: theo luật ngân sách 83/2015/QH13 thì “Ngân sách xã là một bộ phận của ngân sách nhà nước”, là cấp ngân sách cơ sở trong hệ thống NSNN, là quỹ tiền tệ tập trung phản ánh mối quan hệ kinh tế giữa một bên là chính quyền xã với một bên là các chủ thể khác thông qua sự vận động của các nguồn tài chính nhằm đảm bảo thực hiện chức năng nhiệm vụ của chính quyền xã trên mọi lĩnh vực kinh

tế, chính trị, an ninh trật tự và văn hóa, xã hội trên địa bàn theo phân cấp

Chi ngân sách xã: Bao gồm chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên Việc

phân cấp nhiệm vụ chi cho ngân sách xã phải căn cứ vào chế độ phân cấp quản lý kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng của Nhà nước, các chính sách chế

độ về hoạt động của các cơ quan Nhà nước, Đảng Cộng sản Việt Nam, các tổ

chức chính trị xã hội; đồng thời phải phù hợp với trình độ, khả năng quản lý của

chính quyền xã (Theo Thông tư 344/2016/TT-BTC)

Hệ thống ngân sách hiện nay bao gồm các cấp được thể hiện trên sơ đồ sau:

Sơ đồ 2.1 Hệ thống Ngân sách Nhà nước

2.1.1.2 Đặc điểm của ngân sách xã

NSX là một cấp ngân sách trong hệ thống NSNN, do vậy nó có đầy đủ những đặc điểm chung và đặc điểm riêng khác biệt so với các cấp ngân sách khác, cụ thể:

- Chi NSX gồm chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên theo phân cấp quản lý cho xã

- Được quản lý và điều hành theo dự toán và chế độ, tiêu chuẩn, định mức

do cơ quan có thẩm quyền quy định

Ngân sách Nhà nước

NS tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương

NS huyện, quận, thị

xã thành phố thuộc tỉnh

NS xã, phường, thị trấn

b Những đặc điểm riêng

Hiện nay NSNN Việt Nam bao gồm 4 cấp tương đương với 4 cấp chính

quyền của Nhà nước ta Tuy chức năng, nhiệm vụ của 4 cấp chính quyền về cơ

bản giống nhau, nhưng phạm vi và quy mô hoạt động có sự khác nhau vì vậy

NSX có nhưng đặc điểm riêng, có tính chất đặc biệt so với các cấp ngân sách

khác đó là:

- Một là, NSX gắn liền với chính quyền cấp xã, chính quyền cơ sở gần dân,

sát dân, trực tiếp giải quyết nhiều vấn đề của dân, là đầu mối quan trọng nối kết

giữa người dân với chính quyền các cấp Do vậy việc quản lý tốt NSX có tác

động to lớn đến việc nâng cao năng lực của chính quyền cấp xã

- Hai là, NSX vừa là cấp NSNN, vừa là cấp dự toán ngân sách (dưới xã

không có đơn vị dự toán độc lập), xã phải đảm nhiệm đồng thời nhiệm vụ thực

hiện ngân sách (thu, phân bổ ngân sách) và sử dụng ngân sách đã phân bổ (chi

tiêu cho xã) do đó hoạt động của NSX rất phức tạp, dễ vướng mắc chồng chèo

hai chức năng này Đặc biệt trong quy trình quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản ở

xã; xã vừa là người phê duyệt dự án, vừa là chủ đầu tư, đôi khi còn là người trực

tiếp thi công đối với trường hợp tự thực hiện dự án hoặc huy động bằng lao động

công ích,

- Ba là, NSX có những nguồn thu và nhiệm vụ chi không lớn về quy mô

nhưng rất đa dạng, phong phú về tính chất mà ngân sách cấp Tỉnh, Huyện không

có như: Thu, chi về một số hoạt động sự nghiệp, thu tiền huy động đóng góp tự

nguyện của nhân dân để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, ngoài ra một số khoản

chi tại địa bàn xã thuộc nhiệm vụ chi của nhiều cấp ngân sách như: chi y tế cộng

đồng, chi cho các trường phổ thông, chi chương trình mục tiêu

- Bốn là, Giữa các xã có sự khác biệt về quy mô ngân sách dẫn đến sự

khác biệt trong phạm vi ảnh hưởng cũng như trong công tác quản lý điều hành

NSX Đông thời một số cán bộ, công chức làm công tác quản lý NSX ở một số

nơi còn hạn chế, không đồng đều Do đó ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng công

tác quản lý NSX

2.1.1.3 Đặc điểm chi ngân sách xã

- Xã vừa là cấp ngân sách vừa là đơn vị sử dụng ngân sách, quản lý chi đối

với NSX vừa mang tính chất quản lý của một cấp ngân sách, vừa mang tính chất

quản lý của đơn vị sử dụng ngân sách

- Quy mô chi NSX không lớn nhưng nhiệm vụ chi NSX rộng và phức tạp

- Chi ngân sách xã gắn với bộ máy Nhà nước cấp xã và những nhiệm vụ kinh tế, chính trị, xã hội mà Nhà nước cấp xã đảm đương trong từng thời kỳ

- Chi ngân sách xã gắn với quyền lực nhà nước cấp xã

- Các khoản chi của ngân sách xã mang tính chất không hoàn trả trực tiếp

2.1.1.4 Vai trò của chi NSX

Trong tình hình đổi mới cơ chế quản lý nền kinh tế từ cơ chế tập trung bao cấp sang cơ chế thị trường có sự quản lý vĩ mô của Nhà nước làm thay đổi căn bản vai trò của NSNN Cũng như NSNN, NSX là một cấp trong hệ thống các cấp NSNN, cấp xã là tổ chức chính quyền cơ sở của bộ máy quản lý Nhà nước có chức năng, nhiệm vụ thực hiện các mục tiêu của Nhà nước cơ sở, Nhà nước do dân, vì dân, giải quyết mối quan hệ giữa Nhà nước với nhân dân Để thực hiện tốt nhiệm vụ đó chính quyền cấp xã phải có nguồn tài chính đủ mạnh để góp phần thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế - xã hội tại cơ sở Qua hoạt động chi của NSX

ta thấy được vai trò cụ thể như sau:

NSX đảm bảo nguồn lực vật chất cho sự tồn tại và hoạt động của bộ máy chính quyền Nhà nước cấp xã Trải qua quá trình phát triển của xã hội, Nhà nước

ra đời từ khi xã hội có sự phân chia giai cấp Nhà nước ra đời đòi hỏi phải có nguồn lực vật chất nhất định để nuôi sống bộ máy và thực hiện các chức năng kinh tế, xã hội Nguồn lực vật chất này chỉ có thể được đảm bảo từ NSNN mà chủ yếu ở cấp xã là NSX Thực hiện nhiệm vụ chi NSX đảm bảo bộ máy chính quyền Nhà nước cơ sở tồn tại và phát triển

Chi NSX là công cụ quan trọng để chính quyền xã quản lý toàn diện các hoạt động kinh tế, văn hoá xã hội tại địa phương.Với tư cách là chính quyền cấp

cơ sở gắn liền với đời sống nhân dân và thực hiện quản lý trực tiếp đối với nhân dân Do vậy, chức năng và nhiệm vụ chi NSX phải thực hiện là luôn đảm bảo quyền và lợi ích của nhân dân trên địa bàn Trực tiếp liên hệ và giải quyết các công việc của dân trên mọi phương diện theo chính sách chế độ của Nhà nước đặt ra nhằm đáp ứng các nhu cầu, nguyện vọng của nhân dân Để giải quyết được các vấn đề trên hiệu quả, chính quyền xã phải có những công cụ đặc biệt thực hiện yêu cầu này nhiệm vụ chi NSX là một trong các công cụ đó

Bên cạnh đó với phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, NSX đã cùng nhân dân giải quyết tốt các vấn đề “Điện, đường, trường, trạm” Nhờ có

chính sách điện khí hoá nông thôn, hiện nay hầu hết các xã đều đã có điện thắp sáng đến từng thôn xóm, góp phần quan trọng cho sự nghiệp CNH - HĐH đất nước, hệ thống giao thông liên thôn, liên xã được xây dựng và nâng cấp thường xuyên, nhờ đó các cụm dân cư dần được hình thành Việc chi NSX cho hệ thống giao thông liên thôn, liên xã được nâng cấp và xây dựng mới làm cho hệ thống giao thông được thông suốt, thúc đẩy lưu chuyển hàng hoá, qua đó khai thác tiềm năng và lợi thế của từng vùng thúc đẩy xoá bỏ phương thức sản xuất cũ, chuyển đổi cơ cấu ngành nghề, phân công lại lao động trên địa bàn nông thôn, từng bước thực hiện công nghiệp hoá, tạo điều kiện đưa khoa học kỹ thuật vào từng làng xã giúp kinh tế nông thôn thoát khỏi tình trạng độc canh, độc cư, chuyển từ nền kinh

tế thuần nông sang nền kinh tế tổng hợp Nông - Công - Thương đáp ứng nhu cầu của thị trường Cũng thông qua chi NSX cho sự nghiệp giáo dục và sự nghiệp y

tế đã góp phần vào việc nâng cao dân trí, sức khoẻ người dân, đảm bảo nâng cao trình độ nhân dân và sức khoẻ người dân, các xã không ngừng nâng cấp, xây dựng mới các công trình cho giáo dục và y tế đảm bảo điều kiện thuận lợi cho việc giảng dạy và khám chữa bệnh, giúp người dân yên tâm khi tham gia phát triển sản xuất tại cơ sở Từng bước xây dựng nông thôn mới theo đúng chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước

Như vậy, chi NSX là công cụ tài chính quan trọng của Nhà nước trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước ở địa phương Từng bước xúc tiến quá trình đô thị hóa, đổi mới bộ mặt nông thôn và rút ngắn sự cách biệt giữa thành thị và nông thôn, khắc phục dần tình trạng bội chi xảy ra ở hầu hết các xã, đồng thời góp phần quan trọng đưa nông thôn phát triển đi lên trong công cuộc CNH - HĐH đất nước

2.1.2 Nhiệm vụ chi của ngân sách xã

Chi ngân sách xã gồm: Chi ngân sách xã, bao gồm chi đầu tư phát triển; chi thường xuyên nhằm bảo đảm quốc phòng, an ninh của Nhà nước, chi hoạt động của các cơ quan Nhà nước, Đảng Cộng sản Việt Nam, các tổ chức chính trị xã hội; chi hỗ trợ cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp được thành lập theo quy định khi các tổ chức này được Nhà nước giao nhiệm vụ; chi phát triển kinh tế - xã hội và các nhiệm vụ chi khác

theo quy định của pháp luật (Thông tư 344/2016/ TT-BTC (Bộ Tài chính, 2016))

- Chi đầu tư phát triển bao gồm:

+ Chi đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từ nguồn vốn đầu tư trong cấn đối ngân sách theo phân cấp của cấp tỉnh

+ Chi đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội của

xã từ nguồn huy động đóng góp của các tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật, và Luật đầu tư công cho từng dự án nhất định,do HĐND xã quyết định đưa

vào NSX quản lý

- Các khoản chi thường xuyên

+ Chi quốc phòng: Chi thực hiện chế độ, chính sách đối với lực lượng dân quân tự vệ và các khoản chi khác về dân quân tự vệ thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách xã theo quy định của Luật dân quân tự vệ; chi thực hiện việc đăng ký nghĩa

vụ quân sự, công tác nghĩa vụ quân sự khác thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách xã theo quy định của Luật nghĩa vụ quân sự; các khoản chi khác theo quy định của pháp luật;

+ Chi an ninh và trật tự an toàn xã hội: Chi tuyên truyền, vận động và tổ chức phong trào bảo vệ an ninh, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn xã; các khoản chi khác theo quy định của pháp luật;

+ Chi sự nghiệp giáo dục: Hỗ trợ hoạt động giáo dục, đào tạo trên địa bàn xã; + Chi cho nhiệm vụ ứng dụng, chuyển giao công nghệ (không có nhiệm

vụ chi nghiên cứu khoa học và công nghệ);

+ Chi sự nghiệp y tế: Hỗ trợ phục vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân trên địa bàn xã;

+ Chi hoạt động văn hóa, thông tin;

+ Chi hoạt động phát thanh, truyền thanh;

+ Chi hoạt động thể dục, thể thao;

+ Chi hoạt động bảo vệ môi trường, bao gồm thu gom, xử lý rác thải; + Chi các hoạt động kinh tế bao gồm: Duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa, cải tạo các công trình phúc lợi, các công trình kết cấu hạ tầng, các công trình khác do

xã quản lý; hỗ trợ khuyến khích phát triển các hoạt động kinh tế như: khuyến công, khuyến nông, khuyến ngư, khuyến lâm theo chế độ quy định; các hoạt động kinh tế khác;

+ Chi hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức chính trị và các tổ chức chính trị - xã hội; hỗ trợ hoạt động cho các tổ chức chính trị xã hội

- nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp theo quy định của pháp luật:

Chi hoạt động của các cơ quan nhà nước: Tiền lương cho cán bộ, công chức; tiền công lao động và hoạt động phí đại biểu Hội đồng nhân dân; các khoản phụ cấp khác theo quy định của Nhà nước; công tác phí; chi về hoạt động, văn phòng, như: chi phí điện, nước, văn phòng phẩm, phí bưu điện, điện thoại, hội nghị, chi tiếp tân, khánh tiết; chi mua sắm, sửa chữa thường xuyên trụ sở, phương tiện làm việc và tài sản cố định khác; đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y

tế, kinh phí công đoàn cho cán bộ xã và các đối tượng khác theo chế độ quy định; chi khác theo chế độ quy định;

Kinh phí hoạt động của tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam ở xã;

Kinh phí hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội ở xã (Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam) sau khi trừ các khoản thu theo điều lệ và các khoản thu khác (nếu có);

Kinh phí hỗ trợ hoạt động cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp,

tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp ở xã theo quy định của pháp luật;

+ Chi cho công tác xã hội do xã quản lý: Trợ cấp hằng tháng cho cán bộ

xã nghỉ việc theo chế độ quy định (không kể trợ cấp hằng tháng cho cán bộ xã nghỉ việc và trợ cấp thôi việc 01 lần cho cán bộ xã nghỉ việc từ ngày 01 tháng 01 năm 1998 trở về sau do bảo hiểm xã hội chi trả); chi thăm hỏi các gia đình chính sách; trợ giúp xã hội và công tác xã hội khác;

+ Các khoản chi thường xuyên khác ở xã theo quy định của pháp luật Căn cứ vào định mức, chế độ, tiêu chuẩn của Nhà nước; HĐND cấp tỉnh quy định cụ thể mức chi thường xuyên cho từng công việc phù hợp với tình hình đặc điểm và khả năng NSĐP

2.1.3 Nguyên tắc chi ngân sách xã

Thông tư 344/2016/TT-BTC (Bộ Tài chính, 2016) quy định việc thực hiện chi phải bảo đảm các điều kiện sau:

- Đã được ghi trong dự toán được giao, trừ trường hợp dự toán và phân bổ

dự toán chưa được cấp có thẩm quyền quyết định và chi từ nguồn tăng thu, nguồn dự phòng ngân sách;

- Đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức quy định;

- Được Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã hoặc người được uỷ quyền quyết định chi

2.1.4 Tổ chức quản lý chi ngân sách xã

Quản lý NSNN phải theo một chu trình Một chu trình ngân sách gồm 3 khâu nối tiếp nhau: lập dự toán ngân sách (bao gồm chuẩn bị và quyết định dự toán ngân sách), chấp hành ngân sách và quyết toán ngân sách Chu trình ngân sách thường bắt đầu từ trước năm ngân sách và kết thúc sau năm ngân sách Trong một năm ngân sách đồng thời diễn ra ở cả ba khâu của chu trình ngân sách

đó là: chấp hành ngân sách của chu trình ngân sách hiện tại, quyết toán ngân sách của chu trình ngân sách trước đó và lập ngân sách cho chu trình tiếp theo Theo Luật NSNN 83/2015/QH13 hai mối quan hệ đó được minh họa như sau:

Chấp hành NS năm (n+2)

Quyết toán NS năm

(n+2) Lập ngân

sách (n+3)

Chấp hành NS năm (n+3)

Quyết toán NS năm (n+3)

Sơ đồ 1.2 Chu trình ngân sách Việt Nam 2.1.5 Nội dung quản lý chi ngân sách xã

Theo Thông tư 344/2016/TT-BTC (Bộ Tài chính, 2016) quản lý ngân sách nói chung và quản lý chi ngân sách xã nói riêng bao gồm: Lập dự toán; Chấp hành dự toán chi ngân sách xã; Kế toán và quyết toán chi ngân sách xã; Kiểm tra,

giám sát và công khai chi ngân sách xã

2.1.5.1 Lập dự toán chi

a Hàng năm, trên cơ sở hướng dẫn của Ủy ban nhân dân cấp huyện, Ủy ban nhân dân xã lập dự toán ngân sách năm sau (theo mẫu biểu số 01 đến mẫu biểu số 5 kèm theo Thông tư này) trình Hội đồng nhân dân xã quyết định

b Căn cứ lập dự toán ngân sách xã

- Các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội của xã;

- Chính sách, chế độ thu ngân sách nhà nước, cơ chế phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi ngân sách xã và tỷ lệ phần trăm (%) phân chia nguồn thu do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định;

- Chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách do cơ quan có thẩm quyền ban hành Đối với năm đầu thời kỳ ổn định ngân sách địa phương, là định mức phân bổ chi ngân sách do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định;

- Số kiểm tra về dự toán ngân sách xã do Ủy ban nhân dân cấp huyện thông báo;

- Tình hình thực hiện dự toán ngân sách xã năm hiện hành và năm trước;

- Báo cáo dự toán ngân sách của các cơ quan, đơn vị sử dụng ngân sách xã

c Trình tự lập, quyết định dự toán ngân sách xã

- Bộ phận tài chính, kế toán xã phối hợp với cơ quan thuế hoặc đội thu thuế xã (nếu có) tính toán các khoản thu ngân sách nhà nước trên địa bàn (trong phạm vi phân cấp cho xã quản lý);

- Các đơn vị, tổ chức thuộc Ủy ban nhân dân xã căn cứ vào chức năng nhiệm vụ được giao và chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi lập dự toán chi của đơn

vị, tổ chức mình;

- Bộ phận tài chính, kế toán xã lập dự toán thu, chi và cân đối ngân sách

xã trình Ủy ban nhân dân xã báo cáo Thường trực Hội đồng nhân dân xã xem xét, cho ý kiến trước khi gửi Ủy ban nhân dân cấp huyện và Phòng Tài chính -

Kế hoạch huyện tổng hợp Thời gian báo cáo dự toán ngân sách xã do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định;

- Đối với năm đầu thời kỳ ổn định ngân sách, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện làm việc với Ủy ban nhân dân xã về cân đối thu, chi ngân sách xã thời kỳ

ổn định mới theo khả năng bố trí cân đối chung của ngân sách địa phương Đối với các năm tiếp theo trong thời kỳ ổn định ngân sách, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện chỉ tổ chức làm việc với Ủy ban nhân dân xã về dự toán ngân sách khi có đề nghị của Ủy ban nhân dân xã;

- Quyết định dự toán ngân sách xã: Sau khi nhận được quyết định giao nhiệm vụ thu, chi ngân sách của Ủy ban nhân dân cấp huyện, Ủy ban nhân dân

xã hoàn chỉnh dự toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn được giao quản lý; dự toán thu, chi ngân sách xã và phương án phân bổ ngân sách xã báo cáo Ban Kinh

tế - Xã hội xã thẩm tra, Thường trực Hội đồng nhân dân xã xem xét, cho ý kiến,

trình Hội đồng nhân dân xã quyết định theo thời hạn do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định Sau khi dự toán ngân sách xã được Hội đồng nhân dân xã quyết định, Ủy ban nhân dân xã báo cáo Ủy ban nhân dân cấp huyện, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện và cơ quan Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch để tổ chức thực hiện;

- Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện có trách nhiệm thẩm định dự toán ngân sách xã, trường hợp có sai sót phải báo cáo Ủy ban nhân dân cấp huyện yêu cầu Hội đồng nhân dân xã điều chỉnh dự toán theo đúng quy định, đồng thời gửi Kho bạc Nhà nước cùng cấp làm căn cứ để thực hiện dự toán theo quy định

d Ngân sách xã được bố trí mức dự phòng ngân sách hàng năm tương ứng từ 2% đến 4% tổng dự toán chi để đảm bảo các nhiệm vụ phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, cứu đói; nhiệm vụ quan trọng về trật tự an toàn xã hội và nhiệm vụ cần thiết khác thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách xã mà chưa được dự toán, Ủy ban nhân dân xã quyết định sử dụng dự phòng ngân sách

xã, kết thúc mỗi quý báo cáo Thường trực Hội đồng nhân dân xã và báo cáo Hội đồng nhân dân xã tại kỳ họp gần nhất

e Điều chỉnh dự toán ngân sách xã hằng năm (nếu có) trong các trường hợp có yêu cầu của Ủy ban nhân dân cấp trên để đảm bảo phù hợp với định hướng chung hoặc có biến động lớn về nguồn thu và nhiệm vụ chi

Ủy ban nhân dân xã tiến hành lập dự toán điều chỉnh báo cáo Ban Kinh tế-

Xã hội xã, Thường trực Hội đồng nhân dân xã xem xét, cho ý kiến trước khi trình Hội đồng nhân dân xã quyết định và báo cáo Ủy ban nhân dân cấp huyện

2.1.5.2 Chấp hành dự toán ngân sách xã

a Căn cứ dự toán ngân sách xã và phương án phân bổ ngân sách xã cả năm

đã được Hội đồng nhân dân xã quyết định, Ủy ban nhân dân xã quyết định phân

bổ chi tiết dự toán chi ngân sách xã theo từng bộ phận gửi Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch để nhập dự toán và làm căn cứ kiểm soát, thanh toán các khoản chi; đồng thời gửi Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện để báo cáo

b Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã (hoặc người được ủy quyền) là chủ tài khoản thu, chi ngân sách xã

c Xã có quỹ tiền mặt tại xã để thanh toán các khoản chi có giá trị nhỏ Riêng những xã ở xa Kho bạc Nhà nước, điều kiện đi lại khó khăn, chưa thể thực hiện việc nộp trực tiếp, kịp thời các khoản thu của ngân sách xã vào Kho bạc Nhà nước thì cho phép để lại để chủ động chi theo chế độ quy định và trong phạm vi dự toán đã

được Hội đồng nhân dân xã quyết định; định kỳ hằng tháng làm thủ tục hạch toán thu, hạch toán chi vào ngân sách nhà nước tại Kho bạc Nhà nước theo quy định

d Tổ chức thu ngân sách

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã chỉ đạo bộ phận tài chính, kế toán xã có nhiệm vụ phối hợp với cơ quan thuế đảm bảo thu đúng, thu đủ và kịp thời theo quy định của pháp luật;

- Tổ chức, đơn vị, cá nhân có nghĩa vụ nộp ngân sách, căn cứ vào thông báo thu của cơ quan thu hoặc của Ủy ban nhân dân xã, thực hiện nộp trực tiếp vào Kho bạc Nhà nước hoặc nộp vào tài khoản của Kho bạc Nhà nước (bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản) tại ngân hàng thương mại nơi Kho bạc Nhà nước ủy nhiệm thu hoặc phối hợp thu Đối với các khoản thu ngân sách do Ủy ban nhân dân xã trực tiếp thu, thì định kỳ phải nộp vào Kho bạc Nhà nước theo quy định hoặc làm thủ tục nộp ngân sách theo quy định tại Khoản 3 Điều này Việc kê khai, nộp thuế và các khoản thu khác của ngân sách nhà nước thực hiện theo quy định pháp luật về quản lý thuế;

- Trường hợp cơ quan có thẩm quyền quyết định phải hoàn trả khoản thu ngân sách xã, thì thủ tục và quyết định hoàn trả thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành;

- Việc luân chuyển chứng từ được thực hiện như sau:

Đối với các khoản thu ngân sách xã được hưởng 100% hoặc các khoản thu phân chia với ngân sách cấp trên, Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch lập Bảng kê các khoản thu ngân sách xã, gửi Ủy ban nhân dân xã theo từng tháng;

Đối với số thu bổ sung từ ngân sách huyện cho ngân sách xã:

Hàng tháng, Ủy ban nhân dân xã chủ động rút dự toán tại Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch để đảm bảo cân đối ngân sách cấp mình; mức rút tối đa hàng tháng về nguyên tắc không vượt quá 1/12 tổng mức bổ sung cân đối ngân sách cả năm; riêng các tháng trong quý I, căn cứ yêu cầu, nhiệm vụ chi của ngân sách xã, mức rút dự toán có thể cao hơn, nhưng mức rút 01 tháng không vượt quá 12% dự toán năm và đảm bảo tổng mức rút quý I không vượt quá 30% dự toán năm Trường hợp đặc biệt cần tăng thêm tiến độ rút dự toán, Ủy ban nhân dân xã có văn bản đề nghị Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện xem xét, giải quyết

Riêng vốn bổ sung có mục tiêu từ ngân sách cấp huyện cho ngân sách xã (bao gồm cả bổ sung có mục tiêu ngoài dự toán giao đầu năm), căn cứ khả năng

nguồn thu và yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chi, Ủy ban nhân dân cấp huyện quy định việc rút dự toán của ngân sách xã cho phù hợp thực tế ở địa phương

Căn cứ giấy rút dự toán bổ sung từ ngân sách cấp trên của Ủy ban nhân dân

xã (theo mẫu biểu hiện hành); Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch kiểm tra các điều kiện: đã có trong dự toán được giao, trong giới hạn rút vốn hằng tháng, sau đó hạch toán chi ngân sách cấp trên, thu ngân sách cấp dưới theo đúng nội dung khoản bổ sung và mục lục ngân sách nhà nước

e Tổ chức thực hiện nhiệm vụ chi ngân sách

- Khi thực hiện quyết định chi ngân sách, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã hoặc người được ủy quyền quyết định chi phải kiểm tra, bảo đảm khoản chi đáp ứng các điều kiện sau:

Đúng dự toán được giao, trừ trường hợp đầu năm ngân sách, dự toán ngân sách và phân bổ dự toán chưa được cấp có thẩm quyền quyết định và các khoản chi từ nguồn tăng thu, nguồn dự phòng ngân sách, kết dư ngân sách năm trước theo quyết định của cấp có thẩm quyền;

Đối với chi đầu tư phát triển, phải đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật về đầu tư công và xây dựng;

Đối với chi thường xuyên phải đảm bảo đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức quy định;

Chứng từ, hồ sơ thanh toán phải hợp lệ, hợp pháp; đối với các khoản mua sắm, sửa chữa tài sản có giá trị lớn phải thực hiện đấu thầu theo quy định;

- Các tổ chức, đơn vị thuộc xã

Lập dự toán sử dụng kinh phí hằng quý (chia ra từng tháng) gửi Ủy ban nhân dân xã Khi có nhu cầu chi, các đơn vị, tổ chức làm các thủ tục đề nghị Ủy ban nhân dân xã rút tiền tại Kho bạc Nhà nước hoặc quỹ tại xã để thanh toán;

Chấp hành đúng quy định về thanh toán và quyết toán sử dụng kinh phí với Ủy ban nhân dân xã;

- Bộ phận tài chính, kế toán xã

Thẩm tra nhu cầu sử dụng kinh phí của các đơn vị, tổ chức

Bố trí nguồn theo dự toán năm để đáp ứng nhu cầu chi Trường hợp nhu cầu chi lớn hơn thu tại một thời điểm, thì ưu tiên bố trí kinh phí đảm bảo nhiệm

vụ chi lương, các khoản chi có tính chất lương, các khoản chi an sinh xã hội, trợ

cấp đối tượng bảo trợ xã hội đầy đủ, kịp thời Trường hợp vẫn không đảm bảo nguồn, bộ phận tài chính, kế toán xã báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã đề nghị Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện tăng tiến độ cấp bổ sung cân đối hoặc tạm thời sắp xếp lại nhu cầu chi phù hợp với nguồn thu;

Kiểm tra, giám sát việc thực hiện chi ngân sách, sử dụng tài sản của các đơn vị sử dụng ngân sách, phát hiện và báo cáo đề xuất kịp thời với Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã về những vi phạm chế độ, tiêu chuẩn, định mức để có biện pháp

xử lý;

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã hoặc người được ủy quyền quyết định chi thông qua ký duyệt giấy rút dự toán hoặc lệnh chi tiền (gọi tắt là chứng từ chi) hoặc tạm ứng kinh phí bằng giấy đề nghị tạm ứng theo quy định và phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình; nếu chi sai phải bồi hoàn cho công quỹ và tùy theo tính chất, mức độ vi phạm còn bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự;

- Quy trình chi ngân sách xã

Căn cứ vào dự toán chi ngân sách xã đã được Hội đồng nhân dân quyết định, tiến độ công việc, bộ phận tài chính, kế toán xã làm thủ tục chi trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã hoặc người được ủy quyền quyết định gửi Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch và kèm theo các tài liệu cần thiết theo quy định của pháp luật Trên chứng từ chi phải ghi cụ thể, đầy đủ chương, loại, khoản, mục, tiểu mục theo quy định của mục lục ngân sách nhà nước, kèm theo Bảng kê chứng từ chi, tài liệu chứng minh Trường hợp thanh toán một lần có nhiều chương, thì lập thêm Bảng kê chi, chi tiết theo mục lục ngân sách nhà nước, trên Bảng kê ghi rõ

số hiệu, ngày, tháng của chứng từ chi, đồng thời trên chứng từ chi phải ghi rõ số hiệu của Bảng kê, tổng số tiền;

Trường hợp thanh toán bằng tiền mặt, sử dụng chứng từ chi bằng tiền mặt Kho bạc Nhà nước kiểm tra, nếu đủ điều kiện thì thực hiện thanh toán cho khách hàng hoặc người được sử dụng;

Trong những trường hợp thật cần thiết, như tạm ứng công tác phí, ứng tiền trước cho khách hàng, cho nhà thầu theo hợp đồng, chuẩn bị hội nghị, tiếp khách, mua sắm nhỏ và các nhiệm vụ cần thiết khác được tạm ứng để chi Trong trường hợp này, trên chứng từ chi chỉ ghi tổng số tiền cần tạm ứng Khi thanh toán tạm ứng phải có đủ chứng từ hợp lệ, bộ phận tài chính, kế toán xã phải lập Bảng kê

chứng từ chi và Giấy đề nghị thanh toán tạm ứng gửi Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch làm thủ tục chuyển tạm ứng sang thực chi ngân sách;

Các khoản thanh toán ngân sách xã cho các đối tượng thụ hưởng phải được thực hiện bằng hình thức chuyển khoản (trừ trường hợp được phép chi bằng tiền mặt theo quy định của Bộ Tài chính về quản lý thu, chi bằng tiền mặt qua hệ thống Kho bạc Nhà nước);

Đối với các khoản chi từ các nguồn thu được giữ lại tại xã, bộ phận tài chính, kế toán xã phối hợp với Kho bạc Nhà nước định kỳ làm thủ tục hạch toán thu, hạch toán chi vào ngân sách xã; khi làm thủ tục hạch toán thu, hạch toán chi phải kèm theo Bảng kê chứng từ thu và Bảng kê chứng từ chi theo đúng chế độ quy định;

- Chi thường xuyên

Ưu tiên chi trả tiền lương, các khoản phụ cấp và các khoản đóng góp cho cán bộ, công chức xã, chi an sinh xã hội, trợ cấp đối tượng bảo trợ xã hội;

Các khoản chi thường xuyên khác phải căn cứ vào dự toán năm, khối lượng thực hiện công việc, khả năng của ngân sách xã tại thời điểm chi để thực hiện chi cho phù hợp;

- Chi đầu tư phát triển

Việc quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản của ngân sách xã phải thực hiện đầy đủ theo quy định của pháp luật về đầu tư công và phân cấp của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh; việc thanh toán, quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản của ngân sách xã thực hiện theo quy định riêng của Bộ Tài chính;

Đối với dự án đầu tư bằng nguồn đóng góp theo nguyên tắc tự nguyện, ngoài các quy định chung cần phải bảo đảm: Mở sổ kế toán theo dõi và phản ánh kịp thời mọi khoản đóng góp bằng tiền, ngày công lao động, hiện vật của nhân dân; trong quá trình thi công, nghiệm thu và thanh toán phải có sự giám sát của Ban giám sát đầu tư của cộng đồng theo chế độ quy định;

Chi xây dựng cơ bản phải đảm bảo đúng quy định của pháp luật đầu tư công, xây dựng và các quy định về tài chính theo chế độ quy định; nghiêm cấm việc nợ đọng xây dựng cơ bản, chiếm dụng vốn dưới mọi hình thức

f Điều chỉnh dự toán ngân sách xã thực hiện theo quy định tại Điều 52 và Điều 53 Luật ngân sách nhà nước

2.1.5.3 Kế toán và quyết toán ngân sách xã

a Ủy ban nhân dân xã có trách nhiệm tổ chức, thực hiện công tác hạch toán kế toán, quyết toán ngân sách xã theo mục lục ngân sách nhà nước và chế độ

kế toán ngân sách xã hiện hành; thực hiện chế độ báo cáo kế toán và quyết toán theo quy định Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch thực hiện công tác kế toán thu, chi quỹ ngân sách xã theo quy định; định kỳ hằng tháng, quý báo cáo tình hình thực hiện thu, chi ngân sách xã, tồn quỹ ngân sách xã gửi Ủy ban nhân dân xã theo quy định và báo cáo đột xuất khác theo yêu cầu của Ủy ban nhân dân xã

b Thời gian chỉnh lý quyết toán ngân sách xã kết thúc vào ngày 31 tháng

01 năm sau

c Để thực hiện công tác khóa sổ và quyết toán hằng năm, Ủy ban nhân dân xã thực hiện các việc sau đây:

- Ngay trong tháng 12 phải rà soát tất cả các khoản thu, chi theo dự toán,

có biện pháp thu đầy đủ các khoản phải thu vào ngân sách và giải quyết kịp thời các nhu cầu chi theo dự toán Trường hợp có khả năng hụt thu phải chủ động có phương án sắp xếp lại các khoản chi, sử dụng dự phòng và các nguồn tài chính tự

có hợp pháp khác để đảm bảo cân đối ngân sách xã;

- Phối hợp với Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch đối chiếu tất cả các khoản thu, chi ngân sách xã trong năm, bảo đảm hạch toán đầy đủ, chính xác các khoản thu, chi theo mục lục ngân sách nhà nước, kiểm tra lại số thu được phân chia giữa các cấp ngân sách theo tỷ lệ quy định;

- Đối với các khoản tạm thu, tạm giữ (nếu có) phải xem xét xử lý hoặc hoàn trả; trường hợp chưa xử lý được, thì phải làm thủ tục chuyển sang năm sau;

- Các khoản thu, chi phát sinh vào thời điểm cuối năm được thực hiện theo nguyên tắc: Các khoản thu phải nộp chậm nhất trước cuối giờ làm việc ngày 31 tháng 12 Nếu nộp sau thời hạn trên, phải hạch toán vào thu ngân sách năm sau Nhiệm vụ chi được bố trí trong dự toán ngân sách năm chỉ được chi trong niên độ ngân sách năm đó; các khoản chi có trong dự toán đến hết ngày 31 tháng 01 năm sau chưa thực hiện, không được chuyển sang năm sau chi tiếp, trừ một số khoản chi được chuyển nguồn sang năm sau theo quy định tại Khoản 1, 2 Điều 43 Nghị định số 163/2016/NĐ-CP ngày 21 tháng 12 năm 2016 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật ngân sách nhà nước để thực hiện và hạch toán kế toán, quyết toán vào ngân sách năm sau;

- Số dư tài khoản tiền gửi của ngân sách xã đến hết ngày 31 tháng 12 (nếu có) được chuyển sang ngân sách năm sau sử dụng theo chế độ quy định

d Quy trình quyết toán ngân sách xã hàng năm

- Ủy ban nhân dân xã lập báo cáo quyết toán thu, chi ngân sách xã hằng năm báo cáo Ban Kinh tế - Xã hội xã để thẩm tra, báo cáo Thường trực Hội đồng nhân dân xã cho ý kiến trước khi báo cáo Hội đồng nhân dân xã phê chuẩn, đồng thời gửi Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện để tổng hợp Thời gian gửi báo cáo quyết toán năm cho Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định;

- Quyết toán chi ngân sách xã không được lớn hơn quyết toán thu ngân sách xã Kết dư ngân sách xã là số chênh lệch lớn hơn giữa số thực thu và số thực chi ngân sách xã Toàn bộ kết dư ngân sách năm trước (nếu có) được chuyển vào thu ngân sách năm sau;

- Sau khi Hội đồng nhân dân xã phê chuẩn, báo cáo quyết toán được lập thành 05 bản để gửi cho Hội đồng nhân dân xã, Ủy ban nhân dân xã, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện, Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch (để làm thủ tục ghi thu kết dư ngân sách), lưu bộ phận tài chính, kế toán xã;

- Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện có trách nhiệm thẩm định báo cáo quyết toán thu, chi ngân sách xã, trường hợp có sai sót phải báo cáo Ủy ban nhân dân cấp huyện yêu cầu Hội đồng nhân dân xã điều chỉnh

2.1.5.4 Kiểm tra, giám sát, công khai hoạt động ngân sách xã

a Hội đồng nhân dân xã giám sát việc thực hiện thu, chi ngân sách xã

b Cơ quan tài chính cấp trên có trách nhiệm kiểm tra, hướng dẫn công tác quản lý ngân sách xã

c Giám sát ngân sách của cộng đồng thực hiện theo quy định tại Điều 52 Nghị định số 163/2016/NĐ-CP ngày 21 tháng 12 năm 2016 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật ngân sách nhà nước

d Công khai tài chính - ngân sách xã và các hoạt động tài chính khác của

xã thực hiện theo quy định tại các thông tư của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện công khai ngân sách nhà nước

2.1.6 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách xã

Quá trình quản lý chi NSX thường bị chi phối bởi các yếu tố sau:

Thứ nhất, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội: Dự toán chi NSX được lập

hàng năm phải phù hợp với kế hoạch phát triển chung do Đảng và Nhà nước đề

ra Quá trình quản lý chi NSX phải đảm bảo thực hiện những đường lối chủ trương phát triển kinh tế - xã hội đó

Kinh tế ổn định, tăng trưởng và phát triển bền vững là cơ sở đảm bảo vững chắc của nền tài chính, mà trong đó ngân sách là khâu trung tâm, giữ vai trò trọng yếu trong phân phối các nguồn lực tài chính Kinh tế càng ổn định và phát triển thì vai trò của công tác chi ngân sách nói chung, chi NSX nói riêng ngày càng được nâng cao, thực hiện nhiệm vụ NSX để phân bổ các nguồn lực giúp phát triển kinh tế và ổn định xã hội tại xã

Thứ hai, nhân tố quan trọng về cơ chế phân cấp ngân sách: Để đảm bảo

thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của cấp xã thì việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi, tỷ lệ phần trăm phân chia nguồn thu cho NSX là tất yếu khách quan Hiện nay, quyền tự chủ của cấp xã gắn với việc phân định lợi ích các khoản thu 100% và khoản thu điều tiết NSX được hưởng cũng như khoản cân đối

bổ sung từ ngân sách cấp trên Trên thực tế, việc quyết định phân cấp ngân sách

ở các địa phương còn mang tính chủ quan Bởi vậy, nếu phân cấp nhiều nguồn thu và tăng tỉ lệ điều tiết cho NSX tạo điều kiện cho xã chủ động đầu tư phát triển và đảm bảo được các nhu cầu chi tiêu giúp cân đối ngân sách và phát huy thế mạnh trong khai thác nguồn thu tại xã Ngược lại nếu được phân cấp nguồn thu nhỏ sẽ gặp nhiều khó khăn, không đảm bảo nhu cầu chi tiêu, không đủ nguồn cho chi đầu tư phát triển cũng như các hoạt động của xã, ảnh hưởng đến sự chủ động trong điều hành ngân sách do luôn phải trông chờ số bổ sung từ ngân sách

cấp trên

Thứ ba, tổ chức bộ máy và trình độ cán bộ xã: đó chính là quy mô, trình độ

nhân sự và mối quan hệ giữa lãnh đạo và cán bộ quản lý, giữa các bộ phận trong quá trình thực hiện chức năng quản lý chi NSX Việc tổ chức bộ máy quản lý phải thống nhất, gọn nhẹ, tránh sự chồng chéo Nếu việc quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cấp chính quyền địa phương không rõ ràng dễ dẫn đến tình trạng thiếu trách nhiệm hoặc lạm quyền trong việc thực hiện nhiệm vụ chi ngân sách Cán bộ xã đòi hỏi phải có trình độ, năng lực chuyên môn nhất định thì mới đáp ứng được yêu cầu quản lý chi NSX, nếu bộ máy và cán bộ có trình độ năng lực thấp sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả quản lý chi NSX

Thứ tư, yếu tố thông tin, phương tiện quản lý NSX: trong thời kỳ bùng nổ

thông tin và khoa học kỹ thuật như hiện nay, việc coi trọng phát triển hệ thống công nghệ thông tin và nâng cao trình độ, ứng dụng của công nghệ thông tin là yếu tố vô cùng cần thiết Việc áp dụng tốt các thành tựu công nghệ thông tin sẽ không chỉ làm giảm sự cồng kềnh của bộ máy quản lý mà còn đảm bảo hiệu quả, chính xác trong việc quản lý chi ngân sách, tiết kiệm thời gian và tiền bạc

2.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN

2.2.1 Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách xã ở một số địa phương

2.2.1.1 Kinh nghiệm tại huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình

Huyện Hưng Hà là huyện vừa phát triển nông nghiệp vừa phát triển về tiểu thủ công nghiệp của tỉnh Thái Bình, trong những năm đầu thời kỳ ổn định ngân sách năm 2011-2014, công tác quản lý ngân sách xã được tổng kết, đánh giá

có những chuyển biến tích cực tạo điều kiện thuận lợi để hoàn thành các chỉ tiêu kinh tế xã hội theo Nghị quyết Đảng bộ huyện nhiệm kỳ 2010 -2015

Một số kết quả đạt được cụ thể như sau:

Trên cơ sở dự toán ngân sách UBND tỉnh giao, UBND huyện Hưng Hà đã giao dự toán ngân sách cho các xã, thị trấn, các đơn vị dự toán của huyện và tổ chức thực hiện dự toán thu, chi tích cực ngay từ những tháng đầu năm 2014 Do quản lý, điều hành linh hoạt, hiệu quả nên công tác thu ngân sách đạt khá khả quan; chi ngân sách địa phương bảo đảm đầy đủ, kịp thời nguồn kinh phí theo dự toán được duyệt, góp phần không nhỏ thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm 2014, tổng thu NSNN ở Hưng Hà thực hiện gần 474 tỷ đồng, đạt 79%

dự toán; chi NSNN thực hiện hơn 418 tỷ đồng, đạt 72% dự toán

Hưng Hà đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị thụ hưởng ngân sách huyện, ngân sách các xã, thị trấn sắp xếp lại các nhiệm vụ chi, tiết kiệm thêm 10% chi hoạt động thường xuyên để tạo thêm nguồn lực hỗ trợ xây dựng nông thôn mới Mặt khác, huyện đã thường xuyên kiểm tra, giám sát việc thực hiện dự toán, tiến độ thực hiện các dự án đầu tư để phát hiện và xử lý kịp thời các vướng mắc phát sinh, từ đó thống nhất thực hiện nhiệm vụ thu, chi theo dự toán được duyệt Năng lực chỉ đạo, điều hành của chính quyền xã, thị trấn được nâng lên, đội ngũ kế toán được trang bị và tập huấn, sử dụng phần mềm hạch toán kế toán theo đúng chỉ đạo của ngành Tài chính Các khoản thu, chi ngân sách xã đã được quản lý cơ bản qua Kho bạc Nhà nước; hầu hết các xã, thị trấn đã thành lập bàn thu, thu trực

tiếp của các đối tượng nên hạn chế được tình trạng thu nhưng không nộp kịp thời vào Kho bạc Nhà nước

6 tháng cuối năm 2014, để phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội của huyện, tỉnh và các chính sách mới ban hành của Chính phủ, Hưng Hà đã điều chỉnh, bổ sung thêm một số khoản thu, chi Dự kiến tăng thu ngân sách huyện, xã

so với đầu năm là hơn 322 tỷ đồng; điều chỉnh, bổ sung một số nhiệm vụ chi là gần 323 tỷ đồng Trên cơ sở tăng thu ngân sách, Hưng Hà điều chỉnh, bổ sung tăng chi tập trung cho đầu tư phát triển như thanh toán nợ xây dựng cơ bản, bổ sung vốn đầu tư xây dựng cho các công trình chuyển tiếp, khởi công mới, chi quy hoạch kiểm kê đất đai, hỗ trợ xây dựng nông thôn mới Ðể quản lý, điều hành ngân sách linh hoạt, hiệu quả, Hưng Hà đã yêu cầu ngân sách cấp huyện, xã phải

rà soát, đánh giá chặt chẽ dự toán thu, chi được giao đầu năm và khả năng thực tế thu, chi để điều hành ngân sách đáp ứng sát với thực tế tình hình phát triển kinh

tế - xã hội của địa phương

Cân đối ngân sách địa phương, bảo đảm phục vụ kịp thời, có hiệu quả các nhiệm vụ thường xuyên, đột xuất, chống lãng phí, thất thoát các nguồn tài chính, tài sản công Công khai, minh bạch dự toán, quyết toán NSNN, thực hiện nghiêm

cơ chế mới về quản lý tài chính, huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, thực hành tiết kiệm chống lãng phí trong lĩnh vực sử dụng NSNN, tài sản công, sử dụng lao động và các nguồn tài nguyên đất đai, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm Với những kết quả thực hiện nhiệm vụ thu, chi ngân sách 6 tháng đầu năm và các giải pháp đề ra, cùng sự chỉ đạo quyết liệt, nỗ lực phấn đấu của các cấp, ngành, đơn vị, Hưng Hà có cơ sở

để hoàn thành tốt các chỉ tiêu, kế hoạch đề ra trong công tác tài chính ngân sách, góp phần quan trọng thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2014 (https://baothaibinh.com.vn/tin-tuc/4/29853/quan-ly-dieu-hanh-ngan-sach-linh-hoat-hieu-qua)

2.2.1.2 Kinh nghiệm tại huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình

Huyện Thái Thụy nằm ở phía đông bắc tỉnh Thái Bình là một tỉnh ven biển nên ngoài phát triển nông nghiệp huyện còn chú trọng phát triển ngành chế biến thủy sản và nuôi trồng thủy sản, hơn nữa các ngành nghề về xây dựng, hay phát triển du lịch cũng được ban lãnh đạo chủ trương phát triển nhằm tăng thu ngân sách , giảm bớt gánh nặng cho ngân sách tỉnh

Đánh giá chung về chi ngân sách huyện trong những năm gần đây như sau: Tổng chi ngân sách địa phương thực hiện năm 2017 là 1.375.543 triệu đồng đạt 156,8 % dự toán tỉnh giao, đạt 156,8 % dự toán huyện giao và bằng 126% so với cùng kỳ năm 2016, trong đó: chi ngân sách cấp huyện 975.085 triệu đồng, chi ngân sách cấp xã, thị trấn 400.459 triệu đồng Cụ thể:

- Chi cân đối ngân sách thực hiện 1.064.817 triệu đồng đạt 121,5 % dự toán tỉnh giao, 121,5% dự toán huyện giao và bằng 105,9% so với cùng kỳ năm

2016, trong đó: chi ngân sách cấp huyện 679.638 triệu đồng, ngân sách cấp xã, thị trấn chi 385.179 triệu đồng

+ Chi đầu tư phát triển kinh tế thực hiện 197.400 triệu đồng, đạt 151,6 %

dự toán tỉnh giao, 151,6 % dự toán huyện giao; nguyên nhân tăng chi đầu tư phát triển do: ngân sách tỉnh bổ sung mục tiêu xã về đích nông thôn mới và tăng thu tiền sử dụng đất;

+ Chi tiêu dùng thường xuyên thực hiện 788.577 triệu đồng, đạt 106,7%

dự toán tỉnh giao, 106,7% dự toán huyện giao;

+ Chi chuyển nguồn 78.840 triệu đồng (Ngân sách cấp huyện 49.978 ngân sách cấp xã 28.862 triệu đồng);

- Chi bổ sung cho ngân sách cấp dưới 252.123 triệu đồng, trong đó: bổ sung cân đối 173.167 triệu đồng; bổ sung có mục tiêu 78.956 triệu đồng

- Các khoản ghi chi ngân sách 58.603 triệu đồng, trong đó: chi ngân sách cấp huyện 43.324 triệu đồng; chi ngân sách cấp xã 15.279 triệu đồng;

UBND huyện quyết định sử dụng một số khoản kinh phí ngân sách trong

dự toán giao đầu năm chưa đảm bảo mức dự toán HĐND huyện, dự toán tỉnh giao đối với từng cấp ngân sách theo quy định Luật NSNN năm 2015 và Thông

tư số 326/2016/TT-BTC ngày 23/12/2016 của Bộ Tài chính quy định về tổ chức thực hiện dự toán ngân sách nhà nước năm 2017; Hướng dẫn số 50/STC-NSNN ngày 11/01/2017 của Sở Tài chính về việc điều hành dự toán năm 2017, tổng số tiền là 5.021.885.000 đồng Cụ thể:

a Đối với kinh phí sự nghiệp nông nghiệp

- Sử dụng kinh phí sự nghiệp nông nghiệp khác số tiền 2.141.385.000 đồng (nguồn kinh phí trong Quyết định số 2626/QĐ-UBND ngày 31/12/2016 giao dự toán thu, chi ngân sách năm 2017) để hỗ trợ tăng cường cơ sở vật chất các trường

học theo Quyết định số 2866/QĐ-UBND ngày 25/12/2017 của UBND huyện về việc bổ sung kinh phí năm 2017;

Kết quả thanh tra cho thấy, kế hoạch sản xuất cây vụ đông năm 2017 vẫn được UBND huyện chỉ đạo thực hiện và được UBND huyện tổ chức nghiệm thu

và phê duyệt tại Quyết định số 288/QĐ-UBND ngày 28/12/2017 về việc phê duyệt kết quả nghiệm thu diện tích sản xuất vụ đông năm 2017 của các xã, thị trấn song không có nguồn kinh phí để thanh toán

- Theo Báo cáo giải trình của UBND huyện ngày 05/4/2018, UBND huyện ban hành Quyết định số 418/QĐ-UBND ngày về việc phê duyệt kinh phí hỗ trợ sản xuất vụ đông năm 2017 Nguồn kinh phí: ngân sách huyện hỗ trợ tại Quyết định số 3060/QĐ-UBND ngày 31/12/2017 (mục tiêu nông nghiệp khác) về việc giao dự toán thu chi ngân sách nhà nước năm 2018

Như vậy, UBND huyện quyết định sử dụng kinh phí sự nghiệp nông nghiệp khác được bố trí trong dự toán ngân sách huyện năm 2018 để chi hỗ trợ sản xuất

vụ đông năm 2017 không đúng niên độ ngân sách theo quy định

b.Đối với kinh phí chương trình mục tiêu và dự phòng ngân sách

- Sử dụng kinh phí mai táng phí cho đối tượng CCB, BCK chưa phân giao đủ theo dự toán đầu năm cho UBND các xã, thị trấn số tiền 1.190.500.000 đồng (như

đã nêu tại Mục I, Phần II) để hỗ trợ cho các xã phục vụ việc mua sắm trang thiết bị

để hoàn thiện các tiêu chí về đích nông thôn mới theo Quyết định số UBND ngày 27/9/2017 của UBND huyện về việc hỗ trợ kinh phí năm 2017;

2311/QĐ Sử dụng nguồn dự phòng ngân sách cấp xã chưa phân giao đủ cho các xã, thị trấn theo dự toán đầu năm số tiền 1.690.000.000 đồng (như đã nêu tại Mục I, Phần II) hỗ trợ cho một số xã mua sắm trang thiết bị để hoàn thiện các tiêu chí về đích nông thôn mới UBND theo Quyết định số 2801/QĐ-UBND ngày 22/11/2017 của UBND huyện về việc hỗ trợ kinh phí năm 2017

2.2.1.3 Kinh nghiệm tại huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa

Thời gian qua, các cấp chính quyền trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa thường xuyên quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác quản lý tài chính ngân sách xã và thu được những kết quả tích cực Công tác điều hành chi ngân sách đáp ứng được yêu cầu của cấp ủy, chính quyền; bảo đảm theo cơ chế phân cấp, đúng nguyên tắc, tiêu chuẩn và có hiệu quả Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được thì cũng còn nhiều nội dung hạn chế cần được khắc phục

Tình hình thu ngân sách từ đầu năm đến nay đang là bài toán khó giải không chỉ với lãnh đạo xã Quảng Yên huyện Quảng Xương mà còn ở nhiều phường, xã khác Qua trao đổi với lãnh đạo xã, chúng tôi được biết: Mọi hoạt động của xã đều trông vào nguồn thu ngân sách trên địa bàn Song, do kinh tế chậm phát triển, hoạt động sản xuất, kinh doanh gặp nhiều khó khăn; tiêu dùng

xã hội và hoạt động xây dựng của người dân, các doanh nghiệp giảm Nắm bắt được những khó khăn trong thực hiện thu ngân sách, nên ngay từ đầu năm, xã đã nhanh chóng triển khai đến các bộ phận chuyên môn để xây dựng kế hoạch, giao chỉ tiêu thu cho từng cán bộ phụ trách, quản lý từng địa bàn Tăng cường vận động, tuyên truyền đến người dân thực hiện đúng chính sách thuế

Kết quả thu không tốt ảnh hưởng đến các nhiệm vụ chi của ngân sách xã,

để đáp ứng các hoạt động, một trong những nhiệm vụ trọng tâm được xã Quảng Yên quan tâm là: ưu tiên và bảo đảm chi lương cho đội ngũ cán bộ của xã và thôn xóm; chi cho an ninh trật tự; công tác quân sự; đại hội thể dục thể thao Ngoài ra, thực hiện triệt để tiết kiệm chi (trong việc sử dụng điện nước, văn phòng phẩm, hội họp; sơ, tổng kết, những khoản chi chưa cấp bách) Chủ tịch UBND xã đã chỉ đạo và thực hiện các biện pháp cần thiết để tiết kiệm chi ngân sách, song không vì thế mà ảnh hưởng đến nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh của xã Việc tổ chức các hội nghị, có thể lồng ghép 2 đến 3 nội dung vào một hội nghị Với cách làm này, từ đầu năm đến nay,

xã đã giảm được hàng chục cuộc họp mà vẫn bảo đảm nội dung, lại tiết kiệm được cả phần trang trí, khánh tiết, thuê âm ly, loa đài

Thu ngân sách là nhiệm vụ trọng tâm, vì có thu mới bảo đảm chi cho các hoạt động trên địa bàn Để “giải bài toán” cân đối thu, chi ngân sách, lãnh đạo xã Quảng Yên quyết tâm phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu thu ngân sách năm 2013, đáp ứng chi cho các hoạt động thường xuyên

Bên cạnh những xã, phường làm tốt công tác quản lý tài chính ngân sách

xã thì vẫn còn không ít địa phương gặp nhiều khó khăn trong công tác này, như: chi sai quy định; chi không có cơ sở hoặc không có chứng từ gốc Một số xã lập quỹ thu, chi không qua ngân sách, công tác quản lý còn nhiều hạn chế Qua thanh tra, kiểm tra đã phát hiện và xử lý thu hồi về NSNN những khoản chi sai chế độ, những khoản chi không đúng định mức tiêu chuẩn Nguyên nhân của tình trạng trên được xác định là do việc hướng dẫn, kiểm tra, giám sát của cấp huyện và các ngành liên quan chưa thường xuyên, cụ thể; UBND cấp xã chưa đề cao trách

nhiệm, tùy tiện trong thu, chi Mặt khác, trình độ quản lý, điều hành của lãnh đạo

xã, chuyên môn nghiệp vụ của kế toán xã ở một số nơi còn hạn chế, thực hiện quy trình thu, quản lý sử dụng và quyết toán các khoản đóng góp của nhân dân chưa đúng quy định

Quá trình xây dựng nông thôn mới ở địa phương khiến cho các khoản thu, chi ở cấp xã ngày càng nhiều Những sai phạm trong thu, chi thường là nguyên nhân dẫn đến khiếu kiện trong dân, do đó việc quản lý ngân sách cấp xã càng thực hiện dân chủ, minh bạch thì càng có lợi cho công tác lãnh đạo, điều hành của cán bộ cấp xã, nhằm phát huy tốt nhất nội lực và sự đồng thuận của người dân vào sự phát triển kinh tế - xã hội ở các địa phương

2.2.2 Bài học kinh nghiệm quản lý chi NSX rút ra cho huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình

Trên cơ sở nghiên cứu quản lý chi Ngân sách xã ở một số địa phương luận văn rút ra một số kinh nghiệm cho huyện Vũ Thư - tỉnh Thái Bình

Một là, công tác quản lý tài chính phải thực hiện theo Luật quy định riêng

về ngân sách nhà nước và đều thực hiện quản lý chặt chẽ trên cơ sở quy định của Luật và các văn bản quy định có liên quan

Hai là, các địa phương rất coi trọng công tác phân tích, dự báo kinh tế phục vụ cho việc hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô và các chính sách liên quan đến chi ngân sách nhằm phát triển kinh tế - xã hội một cách toàn diện và vững chắc

Ba là, các địa phương đều thực hiện các biện pháp quản lý chặt chẽ, có hiệu quả chi ngân sách xã trên toàn bộ các khâu của chu trình ngân sách (từ khâu lập dự toán, chấp hành dự toán và quyết toán NSNN)

Bốn là, các địa phương khác nhau có trình độ phát triển kinh tế - xã hội khác nhau, có phương thức tạo lập ngân sách khác nhau nhưng đều rất coi trọng cải cách hành chính trong lĩnh vực quản lý ngân sách, nhất là cải cách thể chế, cơ chế quản lý chi ngân sách cho phù hợp với tiến trình phát triển và thông lệ quốc tế; cải tiến các quy trình, thủ tục hành chính và tinh giản bộ máy quản lý chi ngân sách ở các cấp; tập trung sử dụng có hiệu quả công cụ quản lý để phát triển kinh

tế – xã hội của địa phương, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực chi đầu tư phát triển; hướng quản lý chi ngân sách theo kết quả đầu ra

Năm là, các địa phương đều thống nhất chỉ đạo và mạnh dạn phân cấp quản