“Tìm hiểu về hoạt động xây dựng và áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn môi trường

Các văn bản quy phạm pháp luật về bảo vệ môi trường đã quy định từ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường, quyền và nghĩa vụ cơ bản của mỗi tổ c

TIỂU LUẬN LUẬT VÀ CHÍNH SÁCH MÔI TRƯỜNG

ĐẶT VẤN ĐỀ

Hệ thống pháp luật quy định về bảo vệ môi trường ở nước ta từ năm 1993 đến nay đã phát triển cả nội dung lẫn hình thức, điều chỉnh tương đối đầy đủ các yếu tố tạo thành môi trường Tỷ lệ thuận với tốc độ xuống cấp của môi trường, các văn bản quy phạm pháp luật về bảo vệ môi trường đã tăng nhanh chóng Các văn bản quy phạm pháp luật về bảo vệ môi trường đã quy định từ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường, quyền và nghĩa vụ

cơ bản của mỗi tổ chức, cá nhân trong khai thác, sử dụng và bảo vệ môi trường Các quy định pháp luật đã chú trọng tới khía cạnh toàn cầu của vấn đề môi trường

Hệ thống tiêu chuẩn về môi trường cũng đã được ban hành, làm cơ sở pháp lý cho việc xác định trách nhiệm, nghĩa vụ của chủ thể trong việc bảo vệ môi trường Luật bảo vệ môi trường được ban hành năm 1993, sửa đổi bổ sung năm 2005, luật tiêu chuẩn, quy chuẩn năm 2006 và nhiều nghị định, thông tư đã quy định về các tiêu chuẩn, quy chuẩn môi trường

Tiêu chuẩn, quy chuẩn quy định về mức giới hạn về đặc tính kĩ thuật, giới hạn hàm lượng của các chất có trong thành phần môi trường Là cơ sở để đánh giá mức

độ ô nhiễm môi trường, là cơ sở để đánh giá sự phù hợp của các thành phần môi trường, đảm bảo cho sức chịu tải của môi trường và không làm ảnh hưởng tới sức khỏe con người cũng như sự phát triển bình thường của sinh vật

Để hiểu rõ hơn về quá trình xây dựng, ban hành và thực hiện các tiêu chuẩn,

quy chuẩn môi trường, nhóm tiến hành tìm hiểu, nghiên cứu chủ đề: “Tìm hiểu về

hoạt động xây dựng và áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn môi trường ở Việt Nam”

để bắt buộc áp dụng

1.2 Phân loại tiêu chuẩn, quy chuẩn môi trường trong quản lý môi trường

 Tiêu chuẩn môi trường gồm 2 loại:

- Thứ nhất, tiêu chuẩn về chất lượng môi trường xung quanh gồm:

+ Nhóm tiêu chuẩn môi trường đối với đất cho các mục đích về sản xuật nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và mục đích khác

+ Nhóm mục tiêu môi trường đối với nước mặt và mục nước dưới đất phục vụ cho mục đích về cung cấp nước uống, sinh hoạt, công nghiệp, nuôi trồng thủy sản, tưới tiêu nông nghiệp và mục đích khác

+ Nhóm tiêu chuẩn môi trường đối với nước biển ven bờ phục vụ cho mục đích về nuôi trồng thủy sản, vui chơi, giải trí và mục đích khác

+ Nhóm tiêu chuẩn môi trường đối với không khí ở vùng đô thị, vùng dân cư nông thôn

+ Nhóm tiêu chuẩn về âm thanh, ánh sáng, bức xạ trong khu vực dân cư, nơi công cộng

- Thứ hai, tiêu chuẩn về chất thải gồm:

+ Nhóm tiêu chuẩn về nước thải công nghiệp, dịch vụ, nước thải từ chăn nuôi, nuôi trồng thủ sản, nước thải sinh hoạt và hoạt động khác

+ Nhóm tiêu chuẩn về khí thải công nghiệp, khí thải từ các thiết bị dùng để xử

lý, tiêu hủy chất thải sinh hoạt, công nghiệp, y tế và từ hình thức xử lý khác đối với chất thải

+ Nhóm tiêu chuẩn về khí thải đối với phương tiện giao thông, máy móc, thiết

bị chuyên dụng

+ Nhóm tiêu chuẩn về chất thải nguy hại

+ Nhóm tiêu chuẩn về tiếng ồn, độ rung đối với phương tiện giao thông, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, hoạt động xây dựng

 Quy chuẩn môi trường Việt Nam gồm:

- Quy chuẩn quốc gia về chất lượng nước bao gồm: nước mặt, nước ngầm, nước biển ven bờ, nước thải công nghiệp chế biến thủy sản, nước thải công nghiệp giấy và bột giấy, nước thải công nghiệp dệt may, nước thải sinh hoạt,…

- Quy chuẩn quốc gia về chất lượng không khí

- Quy chuẩn quốc gia về chất lượng đất

- Quy chuẩn quốc gia về tiếng ồn độ rung

1.3 Nguyên tắc xây dựng và áp dụng tiêu chuẩn môi trường ( điều 8,

c Phù hợp với đặc điểm của vùng, ngành, loại hình và công nghệ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ

2 Tổ chức, cá nhân phải tuân thủ tiêu chuẩn môi trường do Nhà nước công bố bắt buộc áp dụng

1.4 Nội dung tiêu chuẩn môi trường quốc gia

1 Cấp độ tiêu chuẩn

2 Các thông số về môi trường và các giá trị giới hạn

3 Đối tượng áp dụng tiêu chuẩn

4 Quy trình, phương pháp chỉ dẫn áp dụng tiêu chuẩn

5 Điều kiện kèm theo khi áp dụng tiêu chuẩn

6 Phương pháp đo đạc, lấy mẫu, phân tích

1.5 Yêu cầu đối với tiêu chuẩn về chất lượng môi trường xung quanh

1 Tiêu chuẩn về chất lượng môi trường xung quanh quy định giá trị giới hạn cho phép của các thông số môi trường phù hợp với mục đích sử dụng thành phần môi trường, bao gồm:

- Giá trị tối thiểu của các thông số môi trường bảo đảm sự sống và phát triển bình thường của con người, sinh vật;

- Giá trị tối đa cho phép của các thông số môi trường có hại để không gây ảnh hưởng xấu đến sự sống và phát triển bình thường của con người, sinh vật

2 Thông số môi trường quy định trong tiêu chuẩn về chất lượng môi trường phải chỉ dẫn cụ thể các phương pháp chuẩn về đo đạc, lấy mẫu, phân tích để xác định thông số đó

1.6 Yêu cầu đối với tiêu chuẩn về chất thải

1 Tiêu chuẩn về chất thải phải quy định cụ thể giá trị tối đa các thông số ô nhiễm của chất thải bảo đảm không gây hại cho con người và sinh vật

2 Thông số ô nhiễm của chất thải được xác định căn cứ vào tính chất độc hại, khối lượng chất thải phát sinh và sức chịu tải của môi trường tiếp nhận chất thải

3 Thông số ô nhiễm quy định trong tiêu chuẩn về chất thải phải có chỉ dẫn cụ thể các phương pháp chuẩn về lấy mẫu, đo đạc và phân tích để xác định thông số

đó

1 Chính phủ quy định thẩm quyền, trình tự, thủ tục xây dựng, ban hành và công nhận tiêu chuẩn môi trường quốc gia phù hợp với quy định của pháp luật về tiêu chuẩn hóa

2 Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố, quy định lộ trình áp dụng, hệ số khu vực, vùng, ngành cho việc áp dụng tiêu chuẩn môi trường quốc gia phù hợp với sức chịu tải của môi trường

3 Việc điều chỉnh tiêu chuẩn môi trường quốc gia được thực hiện năm năm một lần; trường hợp cần thiết, việc điều chỉnh một số tiêu chuẩn không còn phù hợp, bổ sung các tiêu chuẩn mới có thể thực hiện sớm hơn

4 Tiêu chuẩn môi trường quốc gia phải được công bố rộng rãi để tổ chức, cá nhân biết và thực hiện

II Giới thiệu về hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn môi trường Việt Nam

STT Tên quy chuẩn Số hiệu Ngày ban

01:2008/BTNMT

QĐ 04/2008/QĐ BTNMT

18/7/2008

QCKTQG về khí thải lò đốt chất thải y tế

03:2008/BTNMT

QĐ 04/2008/QĐ BTNMT

18/7/2008

QCKHQG về giới hạn cho phép của kim loại nặng trong đất

04:2008/BTNMT

QĐ 04/2008/QĐ BTNMT

7/10/2009

QCKHQG về chất lượng không khí xung quanh

06:2008/BTNMT

TT 16/2009/TT BTNMT

7/10/2009

QCKTQG về một số chất độc hại trong không khí xung quanh

16:2008/BTNMT

QĐ 17/2008/QĐ BTNMT

31/12/2008

QCKTQG về

mã luật khí tượng

bề mặt

8 QCVN

17:2008/BTNMT

QĐ 17/2008/QĐ BTNMT

31/12/2008

QCKTQG về

mã luật khí tượng nông nghiệp

18:2008/BTNMT

QĐ 18/2008/QĐ BTNMT

16/11/2009

QCKTQG về ngưỡng chất thải nguy hại

19:2009/BTNMT

TT 25/09/TT BTNMT

16/11/2009

QCKTQG về khí thải công nghiệp đối với bụi và các chất vô cơ

20:2009/BTNMT

TT 25/09/TT BTNMT

16/11/2009

QCKTQG về khí thải công nghiệp đối với một số chất hữu cơ

21:2009/BTNMT

TT 25/09/TT BTNMT

16/11/2009

QCKTQG về khí thải công nghiệp sản xuất phân bón hóa học

22:2009/BTNMT

TT 25/09/TT BTNMT

16/11/2009

QCKTQG về khí thải công nghiệp nhiệt điện

23:2009/BTNMT

TT 25/09/TT 16/11/2009

QCKTQG về khí thải công nghiệp

BTNMT sản xuất xi măng

24:2009/BTNMT

TT 25/09/TT BTNMT

16/11/2009

QCKTQG về nước thải của bãi chôn lấp chất thải rắn

08:2008/BTNMT

QĐ 16/2008/QĐ BTNMT

31/12/2008

QCKTQG về chất lượng nước biển ven bờ

11:2008/BTNMT

QĐ 16/2008/QĐ BTNMT

31/12/2008

QCKTQG về nước thải công nghiệp chế biến thủy sản

12:2008/BTNMT

QĐ 16/2008/QĐ BTNMT

31/12/2008

QCKTQG về nước thải công nghiệp giấy và bột giấy

23 QCVN

13:2008/BTNMT

QĐ 16/2008/QĐ BTNMT

31/12/2008

QCKTQG về nước thải công nghiệp

dệt may

14:2008/BTNMT

QĐ 16/2008/QĐ BTNMT

31/12/2008

QCKTQG về

dư lượng hóa chất bảo

vệ thực vật trong đất (thay thế TCVN 5941:1995)

26:2010/BTNMT

TT 39/2010/TT BTNMT

16/12/2010

QCKTQG về nước thải của kho và cửa hàng xăng dầu

30 QCVN

30:2010/BTNMT

TT 41/2010/TT BTNMT

29/12/2011

QCKTQG về môi trường đối với phế liệu sắt, thép nhập khẩu

32:2010/BTNMT

TT 43/2010/TT BTNMT

29/12/2011

QCKTQG về môi trường đối với phế liệu giấy nhập khẩu

33:2010/BTNMT

TT 43/2010/TT BTNMT

29/12/2011

QCKTQG về môi trường đối với phế liệu nhựa nhập khẩu

34:2010/BTNMT

TT 42/2010/TT BTNMT

29/12/2010

QCKTQG về khí thải công nghiệp lọc hóa dầu đối với bụi

và các chất vô cơ

35:2010/BTNMT

TT 42/2010/TT BTNMT

29/12/2010

QCKTQG về nước khai thác thải

từ các công trình dầu khí trên biển

36:2010/BTNMT

TT 42/2010/TT BTNMT

29/12/2010

QCKTQG về dung dịch khoan và mùn khoan thải từ các công trình dầu khí trên biển

37 QCVN

37:2011/BTNMT

TT 23/2011/TT BTNMT

6/7/2011

QCKTQG về chuẩn hóa địa danh phục

12/12/2011

QCKTQG về chất lượng nước mặt bảo

vệ đời sống thủy sinh

39:2011/BTNMT

TT 43/2011/TT BTNMT

12/12/2011

QCKTQG về chất lượng nước dùng cho tưới tiêu

40:2011/BTNMT

TT 47/2011/TT BTNMT

28/12/2011

QCKTQG về nước thải công nghiệp (thay thế QCVN 24)

41:2011/BTNMT

TT 44/2011/TT BTNMT

26/12/2011

QCKTQG về đồng xử lí chất thải nguy hại trong lò nung xi măng

III Hoạt động áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn môi trường của các doanh nghiệp ở Việt Nam

 Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của doanh nghiệp:

Để vừa bảo vệ môi trường, vừa nâng cao sức cạnh tranh, các doanh nghiệp nên quan tâm đến ba nhóm giải pháp: nhận thức, năng lực tài chính, bộ máy quản lý môi trường Theo đó, doanh nghiệp cần thay đổi nhận thức về bảo vệ môi trường nói chung và trong lĩnh vực thương mại nói riêng, tiến tới thay đổi hành vi của công ty trong quá trình sản xuất, kinh doanh Theo đó, các doanh nghiệp cần chú ý những vấn đề sau:

- Thứ nhất: thực hiện đánh giá tác động môi trường Hầu như các doanh

nghiệp đều thuê dịch vụ tư vấn lập báo cáo vì vậy họ không hiểu tác động môi trường là gì, nội dung như thế nào, có trách nhiệm gì hay không Do đó, doanh nghiệp cần nghiêm túc thực hiện báo cáo đánh giá tác động và cam kết bảo vệ môi trường khi có kế hoạch triển khai đầu tư dự án Các công ty cần vận hành liên tục thiết bị khi đi vào sản xuất, tránh tình trạng vận hành đối phó khi có cơ quan quản

lý đến kiểm tra

- Thứ hai: Trong quá trình sản xuất, kinh doanh có nhu cầu sử dụng nước hoặc các tài nguyên khác để sản xuất, phải làm thủ tục xin cấp phép và xả thải theo quy định của pháp luật

- Thứ ba: Các doanh nghiệp cần đầu tư đổi mới công nghệ, áp dụng phương

pháp sản xuất sạch để hướng tới sự phát triển bền vững Công nghệ sạch có thể hiểu là công nghệ không gây ô nhiễm môi trường hoặc phát thải ít chất gây ô nghiễm Tương tự, nhiên liệu sạch có thể hiểu là các nhiên liệu mà khi sử dụng sẽ không hoặc ít phát thải ra chất gây ô nhiễm môi trường

 Các phương pháp để doanh nghiệp tiến hành cải tiến công nghệ:

- Cải tiến nâng cao kỹ thuật của các trang thiết bị xử lý chất thải để nâng cao hiệu quả của công tác, góp phần hạn chế tác nhân gây ô nhiễm môi trường; thay đổi công nghệ độc hại gây ô nhiễm môi trường bằng các công nghệ sạch, ít hoặc không gây ô nhiễm; đầu tư công nghệ xử lý chất thải theo hai hướng: khuyến khích nghiên cứu thiết kế thiết bị, dây chuyền công nghệ có thể sản xuất trong nước đồng thời nhập khẩu công nghệ tiên tiến từ nước ngoài đảm bảo cho việc xử lý chất thải đạt tiêu chuẩn về môi trường; xây dựng hệ thống xử lý chất thải

- Thu hồi và tái sử dụng một số loại chất thải rắn đặc thù trong một số cơ sở sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm cao như cơ sở sản xuất thuốc lá, cơ sở dệt may, hạn chế việc sử dụng nhiên liệu gây ô nhiễm trong sản xuất nhằm giảm đáng kể nguồn gây ô nhiễm

- Đối với những công ty sắp thành lập, cần đưa vào dây chuyền sản xuất hệ thống xử lý chất thải đồng bộ Trong quá trình hoạt động, công ty cần thực hiện chính sách bảo dưỡng, kiểm tra định kỳ, tuyệt đối không để xảy ra tình trạnh việc

đã rồi mới lo xử lý Hậu quả xảy ra đối với doanh nghiệp rất khôn lường, một là phải ngừng kinh doanh, hai là phải di dời và bắt đầu xây dựng cơ sở mới Như vậy, chi phí doanh nghiệp phải bỏ ra còn lớn hơn rất nhiều so với đầu tư hệ thống xử lý môi trường từ ban đầu

- Thực hiện quy trình sản xuất sạch đối với sản phẩm nhằm giảm các rủi ro cho con người và môi trường Áp dụng phương pháp sản xuất sạch không những hạn chế được ô nhiễm trong nước mà còn giảm được chi phí sản xuất, giá thành và nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm, bảo vệ môi trường

- Trong xu thế toàn cầu hóa, một trong những vấn đề mà chính các doanh

nghiệp của những nước đang phát triển hay gặp phải trong việc đẩy mạnh xuất khẩu, thâm nhập vào thị trường quốc tế là việc thiếu thông tin Để khắc phục tình

trạng này, trước hết, công ty cần kịp thời cập nhật các quy định pháp luật môi trường trong nước để nắm bắt được những quy định về thuế, phí môi trường; quy định về xử phạt vi phạm hành chính Đồng thời phải chủ động tìm hiểu những quy định của pháp luật môi trường quốc tế như thông tin về tiêu chuẩn và các biện pháp về sức khỏe hay kiểm dịch được áp dụng đối với sản phẩm xuất khẩu tại các thị trường trọng điểm

 Nhóm giải pháp nhằm nâng cao năng lực tài chính của doanh nghiệp:

- Thứ nhất: Các doanh nghiệp có thể đổi mới dây chuyền công nghệ nhằm tiết

kiệm chi phí sản xuất, đồng thời tạo được chỗ đứng cho sản phẩm trên thị trường

- Thứ hai: Các doanh nghiệp cần có chiến lược kinh doanh cụ thể và hiệu quả, khai thác tối đa những tiềm lực vốn có của doanh nghiệp, tranh thủ tối đa nguồn vốn hỗ từ Nhà nước

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần nghiên cứu các biện pháp khác nhằm nâng cao năng lực tài chính của mình qua đó có thêm kinh phí đầu tư cho việc bảo vệ môi trường

 Nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện bộ máy quản lý môi trường tại doanh nghiệp:

- Nhằm hoàn thiện bộ máy quản lý môi trường tại doanh nghiệp, các doanh nghiệp cần quan tâm đến những vấn đề sau:

- Thứ nhất: Các doanh nghiệp cần có kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn về môi trường nhằm áp dụng các quy định và quy chuẩn quốc gia và quốc tế của sản phẩm liên quan đến môi trường

- Thứ hai: Các doanh nghiệp cần đầu tư xây dựng tổ chức quản lý môi trường trong doanh nghiệp, chuyên môn hóa cán bộ quản lý môi trường trong doanh nghiệp Tránh tình trạng cán bộ kiêm nhiệm nhiều chức danh, dẫn đến tình trạng không có đủ thời gian cũng như năng lực để thực hiện nhiệm vụ được giao Theo

đó, để xây dựng một tổ chức quản lý môi trường trong một doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả, khâu quan trọng nhất đó là chuẩn bị nhân lực Đó phải là những người am hiểu các hoạt động của công ty, am hiểu về kỹ thuật cũng như các văn bản pháp luật, có năng lực khoa học công nghệ và môi trường, am hiểu về hệ thống tiêu chuẩn môi trường Ngoài ra, họ cũng có khả năng vận hành các hệ thống xử

lý, phân tích kiểm tra mức độ đảm bảo tiêu chuẩn môi trường của sản phẩm và chất thải, có khả năng đánh giá tác động môi trường trong suốt quy trình sản xuất của công ty; kế hoạch để thường xuyên tiếp cận kịp thời với các thông tin về thị trường liên quan đến yếu tố môi trường của sản phẩm

IV Áp dụng Bộ tiêu chuẩn ISO 14000 về quản lí môi trường tại các doanh nghiệp ở Việt Nam

1 Sự ra đời Bộ tiêu chuẩn ISO 14000

Với mục đích xây dựng và đưa vào áp dụng một phương thức tiếp cận chung

về quản lý môi trường, tăng cường khả năng đo được các kết quả hoạt động của môi trường, tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại quốc tế, năm 1993, Tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế (ISO) đã triển khai xây dựng bộ tiêu chuẩn về quản lý môi trường có mã hiệu ISO 14000 nhằm mục đích tiến tới thống nhất áp dụng Hệ thống quản lý môi trường (EMS) đảm bảo sự phát triển bền vững trong từnh quốc gia, trong khu vực và quốc tế

Sự phát triển nhanh chóng của các doanh nghiệp cả về số lượng và qui mô, đặc biệt là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp đã có những tác động xấu đến môi trường và có nguy cơ gây ô nhiễm ngày càng cao Để tăng cường công tác quản lý môi trường, năm 1993 Nhà nước đã ban hành Luật Bảo vệ môi trường, sau đó, nhiều văn bản dưới luật và các hướng dẫn về quản lý môi trường đã được ban hành Trong đó việc nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14000 sẽ giúp các doanh nghiệp Việt nam hoạt động sản xuất và kinh doanh đạt được các yêu cầu:

- Bền vững về kinh tế;