Tài liệu Giáo trình Viêm tiểu phế quản cấp ppt

Sơ lược sinh bệnh học: RSV xâm nhập và nhân lên ở đường hô hấp trên => Phát triển trên tế bào biểu mô tiểu phế quản, gây ra: - Hoại tử lớp biểu mô hô hấp.. Lưu ý: Khi không đo được HA ch

Viêm tiểu phế quản cấp

1 Dịch tễ học:

- Thường gặp ở trẻ < 24 tháng

- 80% trẻ 2 – 6 tháng tuổi

2 Nguyên nhân:

- Virus hợp bào hô hấp (Respiratory Syncitial Virus): 50 %

- Parainfluenza: 25%

- Adenovirus: 5%

- Influenza: 5%

- Các virus khác: 10 – 12%

Virus hô hấp hợp bào qua kính hiển vi điện tử xuyên

3 Sơ lược sinh bệnh học:

RSV xâm nhập và nhân lên ở đường hô hấp trên => Phát triển trên tế bào biểu

mô tiểu phế quản, gây ra:

- Hoại tử lớp biểu mô hô hấp

- Phá hủy tế bào nhung mao

- Tẩm nhuận tế bào đơn nhân

- Phù nề lớp dưới niêm mạc

Các mảnh vỡ tế bào và fibrin tạo nên các nút gây tắc lòng phế quản => Ứ khí phế nang => Khò khè (wheezing) và khó thở thì thở ra

4 Lâm sàng:

- Khởi đầu bằng triệu chứng nhiễm siêu vi: Ho, sốt nhẹ, sổ mũi

- 1, 2 ngày sau trẻ khò khè, thở nhanh, co lõm ngực, tăng kích thích, quấy khóc

- Khám phổi: Ran rít, ran ngáy hoặc ran ẩm nhỏ hạt

- Trẻ có thể bị mất nước do sốt, thở nhanh và bú kém

* Các dấu hiệu nặng:

+ Liên quan đến hô hấp: 1 trong các dấu hiệu sau

- Thở nhanh > 60 l/p

- Có cơn ngưng thở

- Tím

- Tái

- Bứt rứt, kích thích, vật vã

- Có tam chứng ứ CO2: Vã mồ hôi, mạch nhanh, huyết áp tăng

Lưu ý: Khi không đo được HA cho những trẻ nhỏ, triệu chứng vã mồ hôi và mạch nhanh có thể nhầm lẫn với hạ đường huyết => Làm đường huyết tại giường ngay

để loại trừ

Làm đường huyết tại giường khi không thể loại trừ hạ đường huyết

+ Liên quan đến cơ địa:

- Trẻ < 3 tháng, sinh non < 34 tuần: Nguy cơ ngưng thở cao

- Tim bẩm sinh có tăng áp phổi

- Suy giảm miễn dịch

- Loạn sản phổi

- Có bệnh lý miễn dịch đi kèm

5 Cận lâm sàng:

4 cận lâm sàng chính:

+ X quang ngực thẳng:

- Hình ảnh ứ khí phế nang

- Xẹp phổi lan tỏa có thể có do tắc nghẽn các tiểu phế quản

- Thâm nhiễm phế nang khi có bội nhiễm

- 10% có X quang bình thường

+ Công thức máu: Bạch cầu bình thường hoặc tăng chủ yếu lympho

+ Khí máu động mạch: Làm trong những trường hợp nặng để đánh giá suy hô hấp

+ Ion đồ:

- Làm trong những trường hợp ứ khí nặng để tìm hội chứng tăng tiết ADH không thích hợp (Na+ máu giảm)

- Cơ chế: Ứ khí phế nang => Giảm máu về tim => Giảm tưới máu đến vùng hạ đồi – tuyến yên => Phản ứng gây tăng tiết ADH

6 Chẩn đoán:

+ Trẻ < 2 tuổi, có:

- Khò khè ít hoặc không đáp ứng giãn phế quản

- Ứ khí phế nang

- Thở nhanh, co lõm ngực

- Khám phổi: Ran rít, ran ngáy hoặc ran ẩm nhỏ hạt

- X quang ngực thẳng: Ứ khí có hoặc không kèm xẹp phổi hoặc thâm nhiễm + Chẩn đoán phân biệt:

- Hen phế quản nhũ nhi: Tiền căn ho, khò khè tái phát 3 lần hoặc hơn, tiền căn gia đình di ứng hoặc hen phế quản Khò khè đáp ứng tốt giãn phế quản

- Dị vật đường thở: Hội chứng xâm nhập

- Trào ngược dạ dày thực quản: Triệu chứng ọc sữa

- Suy tim

7 Điều trị:

- Cho nhập viện những trẻ có tình trạng nặng ở trên

7.1 Điều trị hỗ trợ hô hấp:

+ Giữ thông đường thở, hút đàm nhớt thường xuyên

+ Nằm đầu cao

+ Chỉ định thở Oxy ẩm qua canula:

- Tím tái

- Thở nhanh > 60 lần/phút

- Co lõm ngực nặng

- Bú kém, bỏ bú

- Thở rên

Thở Oxy sao cho SpO2 > 90%, tốt nhất > 95%

+ Chỉ định CPAP (Continuous Positive Airway Pressure):

- Không đáp ứng với Oxy qua canula với FiO2 = 40%

- Thở nhanh > 60 l/p dù đang thở Oxy

- Có hình ảnh xẹp phổi trên X quang

CPAP

+ Chỉ định thở máy:

- Thất bại với CPAP

- Có cơn ngưng thở

- Kiệt sức

+ Giãn phế quản: Chưa được chứng minh có tác dụng, tuy nhiên vẫn được dùng trên lâm sàng

- Phun khí dung Beta 2: Salbutamol 0.15 mg/kg/lần

Khí dung Beta 2 tuy chưa được chứng minh có tác dụng nhưng vẫn được sử

dụng

+ Corticoid: Có thể dùng trong các trường hợp nặng

- Dexamethasone 0.15 mg/kg/lần IV mỗi 6 – 8 giờ

7.2 Phát hiện và điều trị biến chứng:

+ 2 biến chứng thường gặp:

- Suy hô hấp

- Bội nhiễm vi trùng (đa số là Hemophilus influenza)

+ Chỉ định kháng sinh:

- Đối với dạng không có triệu chứng nặng: Lâm sàng không cải thiện sau 4 – 5 ngày, sốt cao > 38,5 oC, có dấu hiệu tổn thương nhu mô phổi/ X quang

- Dạng lâm sàng có triệu chứng nặng: Chưa loại trừ viêm phổi => Kháng sinh ngay

- Kháng sinh sử dụng: Ampicillin hoặc Cephalosporin 3 (Ceftriaxone, Cefotaxim)

7.3 Cung cấp nước và dinh dưỡng đầy đủ:

- Bù bằng đường tiêu hóa hoặc đường tĩnh mạch

- Bù đủ dịch để tránh tắc đàm

- Bù ¾ nhu cầu căn bản trên những bệnh nhân có hội chứng tăng tiết ADH không thích hợp

- Nếu trẻ thở quá nhanh ( > 60 l/p) không nên cho bú vì nguy cơ hít sặc cao

7.4 Thuốc chống siêu vi: Đắt tiền, dành cho trẻ có nguy cơ cao (< 3 tháng, sinh non, tăng áp phổi )

8 Diễn tiến:

- Đa số giảm khò khè sau 3 – 4 ngày, khỏi bệnh hẳn từ 1 – 2 tuần

- Có biến chứng:

+ Suy hô hấp

+ Bội nhiễm

- Kéo dài: Thường do Adenovirus