Tài liệu Giáo Dục Môi Trường Trong Môn Học Công Nghệ Trung Học Phổ Thông pdf

Môn Công nghệ ở trường phổ thông b Mục tiêu chung của môn học Môn học nhằm giúp học sinh làm quen với thực tiễn về các mối quan hệ giữa người với người, giữa con người với công cụ lao độ

Trang 1

GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG TRONG MÔN HỌC CÔNG NGHỆ

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

I MỤC TIÊUNghiên cứu xong chủ đề này, bạn có thể:

Trang 2

b) Về kỹ năng:

- Thiết kế được kế hoạch bài dạy theo hướng tích

hợp GDMT trong dạy học môn Công nghệ (bài

lý thuyết, bài thực hành…)

- Thể hiện được kế hoạch bài dạy theo hướng tích

hợp GDMT trong dạy học môn Công nghệ (bài

lý thuyết, bài thực hành…)

Trang 3

TRUNG HỌC c¬ së

c) Về thái độ:

- Chấp nhận định hướng tích hợp GDMT trong dạy

học môn Công nghệ

- Ý thức được những thuận lợi và khó khăn của

bản thân trong việc thực hiện tích hợp GDMT trong dạy học và có biện pháp giải quyết

Trang 4

TRUNG HỌC c¬ së

II NỘI DUNG CHỦ ĐỀ Gồm các nội dung cơ bản sau:

I MÔN CÔNG NGHỆ VỚI GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG

II CHƯƠNG TRÌNH TÍCH HỢP GIÁO DỤC MÔI

TRƯỜNG CẤP THCS MÔN CÔNG NGHỆ

III PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP GDMT TRONG MÔN

Trang 5

TRUNG HỌC c¬ së III KẾ HOẠCH THỰC HIỆN CHỦ ĐỀ Thời gian

Cách tiến hành

- Nghiên cứu tài liệu;

- Trao đổi, thảo luận

- Làm thử và đánh giá

Trang 6

IV TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chương trình giáo dục phổ thông môn Công

nghệ, Nhà xuất bản Giáo dục, 2006.

2 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Quỹ dân số Liên hợp quốc, Hoàng Đức

Nhuận chủ biên, Một số vấn đề cơ bản về giáo dục dân số, Dự

án VIE/94/P01, Hà nội, 1995.

3 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Dự án VIE/98/018, Chương trình phát triển

Liên hợp quốc (UNDP) & DANIDA, Thiết kế mẫu một số mô-đun giáo dục môi trường (dành cho các lớp tập huấn), Hà nội, 2004.

4 Hoàng Minh Tác, Giáo trình Giáo dục môi trường, trường ĐHSP Hà

Nội, 2003.

5 Nguyễn Văn Ánh, Một số modun giáo dục môi trường, tài liệu bồi

dưỡng giáo viên công nghệ, trường ĐHSP Hà Nội, 2006.

6 Sách giáo khoa Công nghệ 10, 11, 12, Nhà xuất bản Giáo dục 2008.

Trang 7

I MÔN CÔNG NGHỆ VỚI GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG

1 Môn Công nghệ ở trường phổ thông

a) Tên môn học

Môn Công nghệ là tích hợp của các môn học thủ

công và kỹ thuật phổ thông (kỹ thuật phục vụ,

kỹ thuật nông nghiệp, kỹ thuật công nghiệp)

nhằm phản ánh “tập hợp các phương pháp,

quy tắc, kỹ năng được sử dụng để tác động

vào đối tượng lao động thông qua các phương tiện nhằm tạo ra sản phẩm”

Trang 8

b) Mục tiêu chung của môn học

Môn học nhằm giúp học sinh làm quen với thực

tiễn về các mối quan hệ giữa người với người, giữa con người với công cụ lao động, với công nghệ sản xuất, dịch vụ và với môi trường thiên nhiên; qua đó hình thành thói quen và kỹ năng lao động tự phục vụ, tiến tới tự lập nghiệp khi trưởng thành

Trang 9

c) Kế hoạch dạy học môn học

Theo Kế hoạch dạy học, môn Công nghệ

được dạy từ lớp 1 đến lớp 12 của trường phổ thông

Nội dung môn Công nghệ phổ thông phản ánh các

loại hình lao động phổ biến như: lao động thủ công, lao động kỹ thuật đơn giản trong các

lĩnh vực dịch vụ sinh hoạt, kinh tế gia đình,

công nghiệp, nông - lâm - ngư nghiệp

Trang 10

2 Giáo dục môi trường

a) Môi trường và môi trường học tập

- Môi trường

Có thể có nhiều cách định nghĩa khác nhau về môi trường tùy theo

cách tiếp cận:

“Môi trường là một tổ hợp các yếu tố bên ngoài của một hệ

thống nào đó Chúng tác động lên hệ thống này và xác định xu hướng và tình trạng tồn tại của nó Môi trường

có thể coi là một tập hợp, trong đó hệ thống đang xem xét là một tập hợp con Môi trường của một hệ thống đang xem xét cần phải có tính tương tác với hệ thống đó.

Trang 11

- Môi trường

Nói chung, môi trường của một khách thể bao gồm các vật chất, điều kiện hoàn cảnh, các đối tượng khác hay các điều kiện nào đó mà

chúng bao quanh khách thể này hay các hoạt động của khách thể diễn ra trong chúng”

(Bách khoa toàn thư mở Wikipedia)

Trang 12

- Môi trường

“Môi trường là toàn bộ các hệ thống tự nhiên

và các hệ thống do con người tạo ra ở xung quanh mình, trong đó con người sinh sống và bằng lao động, đã khai thác những tài nguyên

tự nhiên hoặc nhân tạo cho phép thỏa mãn

những nhu cầu của con người”

Như vậy, một cách khái quát, môi trường bao gồm: các yếu tố/ môi trường tự nhiên và các yếu tố/môi trường xã hội

Trang 13

- Môi trường học tập

Môi trường học tập là toàn bộ không gian vật chất và tinh thần cùng với các thành tố của nó bao quanh quá trình học tập (cả bên trong và bên ngoài nhà trường), làm nền tảng và tạo

nên trường hoạt động cho quá trình ấy

Môi trường học tập của mỗi cá nhân cũng bao gồm môi trường tự nhiên và môi trường xã hội (người dạy, người học khác, cơ sở vật chất, chương trình học tập…; chúng mang yếu tố xã hội)

Trang 14

Cần chú ý rằng:

Một đối tượng chỉ có tính chủ thể tương đối

Cùng một đối tượng, có thể là chủ thể trong trường hợp này, nhưng lại có thể

là một thành phần của môi trường trong trường hợp khác; hoặc có thể là chủ thể trong môi trường này nhưng đồng thời lại là thành phần của môi trường khác

Trang 15

Có nghĩa là: đối tượng ấy là chủ thể hay

khách thể khi xem xét môi trường thì còn tùy thuộc vào vị trí (hệ quy chiếu) của người

nghiên cứu Nếu một người nghiên cứu về

quan hệ giữa chính họ với môi trường xung quanh, thì khi đó, người nghiên cứu chính là

“đối tượng” liên kết với môi trường nói ở trên Còn nếu người nghiên cứu đó nghiên cứu về quan hệ giữa môi trường với những người

khác thì khi đó, người đó lại ở vị trí khách thể đối với môi trường

Trang 16

b) Giáo dục môi trường

Quan niệm thứ nhất: Giáo dục môi trường là

một quá trình thông qua các hoạt động giáo dục chính quy và không chính quy nhằm giúp con người có được sự hiểu biết, kỹ năng và giá trị; tạo điều kiện cho

họ tham gia vào phát triển một xã hội

bền vững về sinh thái.

Trang 17

Quan niệm thứ hai: “Giáo dục môi trường là tiến

trình giáo dục có mục đích để thức tỉnh dân cư thế giới nhận thức và quan tâm đến môi

trường và các vấn đề có liên quan; có sự hiểu biết, kỹ năng, quan điểm, động cơ thúc đẩy và cam kết thực hiện một cách riêng lẻ và tập thể nhằm hướng tới những giải pháp cho khó

khăn thực tại và ngăn ngừa những vấn đề

mới”

Trang 18

Các quan niệm thông thường về giáo dục môi trường đều có những

đặc điểm sau:

- Giáo dục môi trường nhằm hiểu biết mối quan hệ giữa môi trường tự

nhiên, môI trường xã hội và vai trò của con người trong đó.

- Giáo dục môi trường là quá trình học hỏi liên tục, phát triển theo kinh

nghiệm của con người trong quá trình trải nghiệm cuộc sống.

- Mục tiêu cuối cùng đạt đươc qua học hỏi, trải nghiệm là thay đổi hành

vi của con người.

- Mọi nỗ lực của giáo dục môi trường cần tập trung vào việc nâng cao

chất lượng cuộc sống và thân thiện với môi trường.

Trang 19

c) Giáo dục môi trường ở trường

phổ thông

Là một bộ phận của giáo dục môi

trường, giáo dục môi trường ở trường phổ thông bao gồm cả giáo dục môi

trường nói chung và giáo dục môi

trường học tập.

Trang 20

3 Môn Công nghệ với giáo dục môi

trường

Các khái niệm trên cho thấy giữa môn/giáo

dục Công nghệ và giáo dục môi trường có sự

“giao thoa” nhau về mục tiêu, về nội dung

cũng như cách thực hiện; trong đó, suy cho

cùng mục tiêu của giáo dục môi trường là mục tiêu bao trùm nhất

Công nghệ chính là phương thức để con

người tác động vào môi trường (tự nhiên và

xã hội) nhằm thỏa mãn nhu cầu của mình

Trang 21

II CHƯƠNG TRÌNH TÍCH HỢP

GD MÔI TRƯỜNG CẤP THPT

xuất

Ô nhiễm môi trường là sự thay đổi thành phần và

tính chất của môi trường, gây nên hậu quả

xấu cho đời sống của con người và sinh vật Nguyên nhân gây ra ô nhiễm môi trường là do các quá trình tự nhiên hoặc do các hoạt động của con người

Trang 23

II CHƯƠNG TRÌNH TÍCH HỢP

GD MÔI TRƯỜNG CẤP THPT

Nguyên nhân chính gây nên ô nhiễm môi trường:

a) Ô nhiễm do ngành điện

b) Ô nhiễm do ngành vật liệu xây dựng

c) Ô nhiễm do ngành hoá chất và phân bón

d) Ô nhiễm do ngành chế biến thực phẩm

e) Ô nhiễm do các ngành công nhiệp nhẹ

g) Ô nhiễm do ngành luyện kim

h) Ô nhiễm do các nhà máy cơ khí

i) Ô nhiễm do ngành giao thông vận tải

Trang 24

- Phương pháp tích hợp giáo dục môi trường

Ở đây nói đến phương pháp tích hợp giáo dục môi trường là nói đến

cách thức, con đường để đạt được các mục tiêu giáo dục môi trường thông qua môn học/hoạt động giáo dục cụ thể Chẳng hạn:

- Thông qua các bài dạy lý thuyết, thực hành của môn học;

- Thông qua tham quan thực tế;

- Thông qua ngoại khóa các nội dung có liên quan.

Trang 25

III PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP GDMT

TRONG MÔN CÔNG NGHỆ

2 Cơ sở của tích hợp GDMT trong dạy

học môn Công nghệ

a) Quy luật về tính hệ thống, toàn vẹn của

giáo dục

Giáo dục là một bộ phận (hệ thống con) của

xã hội (hệ thống trên) trong mối quan hệ với môi trường (tự nhiên và xã hội).

Trang 26

b) Các quy luật/tính quy luật về mối quan

hệ giữa đối tượng và môi trường

Quy luật 1 Chủ thể phải tự biến đổi để thích

ứng với môi trường.

Câu dân gian thường nói “ở bầu thì tròn, ở

ống thì dài” hay “đi với bụt, mặc áo cà

sa; đi với ma, mặc áo giấy” phần nào nói lên quy luật này.

Trang 27

b) Các quy luật/tính quy luật về mối quan hệ

giữa đối tượng và môi trường

Quy luật 2 Chủ thể có tác động đến môi trường,

biến đổi môi trường phù hợp với mình Trình

độ tiến hóa của chủ thể càng cao thì tác động của chủ thể đến môi trường càng hiệu quả

Câu thơ “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ” của

cụ Nguyễn Du cũng xuất phát từ quy luật ấy.Hai quy luật này nói lên mối quan hệ biện chứng

giữa đối tượng và môi trường với tư cách là

một hệ thống

Trang 28

b) Các quy luật/tính quy luật về mối quan

hệ giữa đối tượng và môi trường

Quy luật 3 Tương tác giữa đối tượng và môi

trường luôn có xu hướng điều chỉnh cả đối tượng lẫn môi trường để đưa hệ đối tượng - môi trường về trạng thái ổn định Quy luật này chỉ ra xu hướng vận động của hệ thống đối tượng - môi trường.

Trang 29

c) Mô hình hệ thống con người – kỹ thuật – xã hội

Mô hình này trú trọng đến các mối quan hệ giữa con người

với kỹ thuật (công nghệ) và với môi trường (tự nhiên

và xã hội) Vì thế, nội dung giáo dục kỹ thuật/công

nghệ không được hiểu theo nghĩa hẹp mà phải được xem xét trong sự thống nhất của tự nhiên, xã hội và con người; xem xét trong mối quan hệ tổng thể giữa sản xuất/khai thác, tiêu thụ cùng với những điều kiện

về tự nhiên, xã hội và lợi ích cá nhân/nhóm với cộng đồng (sơ đồ):

Trang 30

3 Phương pháp tích hợp GDMT trong dạy học

môn Công nghệ

a) Nguyên tắc chung

- Tích hợp giáo dục môi trường trong môn học phải

dựa trên mối quan hệ vốn có, tự nhiên giữa

mục tiêu, nội dung của môn học với mục tiêu

và nội dung của giáo dục môi trường; tránh sự khiên cưỡng, gò ép Mặt khác, nó phải luôn

phù hợp và dựa trên thực tiễn cuộc sống và

trải nghiệm của bản thân học sinh

Trang 31

b) Phương pháp chung nhằm khai thác nội dung giáo dục môi

trường trong chương trình/ sách giáo khoa

- Các thao tác logic

Trong việc khai thác nội dung giáo dục môi trường trong sách giáo

khoa, nhìn chung có hai con đường chính: quy nạp và diễn dịch (suy diễn), tương ứng với việc huy động học sinh xây dựng kiến thức mới và minh họa nội dung dạy học Cụ thể là:

+ Thao tác quy nạp:

Từ việc đưa ra các nội dung giáo dục môi trường có liên quan, thông

qua đàm thoại để xây dựng đối tượng/nội dung bài học.

Trang 32

- Các thao tác logic

Ví dụ:

Từ các câu hỏi: Tại sao người ta không xây dựng các nhà máy điện tại

các khu đô thị, dân cư mà lại phải xây dựng ở rất xa rồi truyền tải điện năng về nơi tiêu thụ? Hoặc Ảnh hưởng của nhà máy điện (nhiệt điện, điện nguyên tử) đến cuộc sống con người? để khái quát về khái niệm “Hệ thống điện quốc gia”

Từ việc đặt vấn đề: Tại sao trong thực tế người ta thường khuyến khích

dùng động cơ 4 kỳ hơn là động cơ hai kỳ? Hoặc Tại sao người ta nói động cơ 4 kỳ ít gây ô nhiễm môi trường hơn động cơ 2 kỳ?

Lý giải vấn đề này chính là giới thiệu và so sánh về cấu tạo và nguyên lý làm việc của động cơ 4 kỳ và động cơ hai kỳ

Tại sao khi sử dụng đồng hồ vạn năng để kiểm tra các linh kiện bán

dẫn người ta thường dùng thang đo x 100Ù mà không dùng

thang đo x 1Ù hoặc x 1000Ù ?

Trang 33

- Các thao tác logic

+ Thao tác diễn dịch (suy diễn):

Sau khi giới thiệu nội dung/đối tượng học tập, chỉ

ra biểu hiện hay tác động của nó đối với môi trường tự nhiên/xã hội có liên quan Ví dụ:

Sau khi giới thiệu về các cấp điện áp của lưới điện

(phần Sơ đồ lưới điện, bài Hệ thống điện quốc gia); có thể hỏi: Ảnh hưởng của đường điện 500kV đến con người?

Trang 34

- Tiến trình thực hiện

Các bước khai thác nội dung giáo dục môi

trường trong chương trình/ sách giáo khoa có thể tóm tắt như sơ đồ sau:

Trang 35

c) Về phương pháp cụ thể để tích hợp giáo dục môi trường trong

dạy học Công nghệ

Để tích hợp giáo dục môi trường trong dạy học Công nghệ có thể

sử dụng kết hợp những phương pháp dạy học thông dụng trong dạy học bộ môn Đặc biệt, do tính phức hợp của mục tiêu giáo dục môi trường, một số kỹ thuật dạy học sau đây thường hay

được thể hiện: công não (động não), thảo luận theo nhóm, điều tra (nghiên cứu giải quyết vấn đề), đóng vai, dạy bằng cách hỏi, tham quan, ngoại khóa…

Các kỹ thuật này thường được sử dụng kết hợp và đã được giới thiệu

trong các tài liệu đào tạo/bồi dưỡng giáo viên Ở đây chỉ tập

trung giới thiệu hai phương pháp điển hình là làm sáng tỏ giá trị

và dạy học theo dự án.

Trang 36

hướng hành động của con người Nó được thể hiện trong cách nhìn nhận và ý kiến của con người về sự đánh giá các mặt khác nhau của cuộc sống

Trang 37

+ Các bước thực hiện: dựa theo quá trình

định giá, có thể thực hiện phương pháp này qua các bước sau: lựa chọn  đánh giá cao  hành động

Trang 38

Ví dụ: Tại sao phải làm việc theo quy trình/kế

hoạch? Tại sao phải thực hiện đúng các quy định về an toàn lao động? Tại sao

phải xắp xếp dụng cụ gọn gàng? Tại sao phải quy định tốc độ tối đa của ô tô, xe

máy khi tham gia giao thông

Trang 39

tự lực cao trong toàn bộ quá trình, từ việc xác định

mục đích học tập, lập kế hoạch, đến việc thực hiện dự

án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện Kết quả dự án học tập là những sản phẩm

có thể trình bày, giới thiệu.

Tiêu đề	Giáo Dục Môi Trường Trong Môn Học Công Nghệ Trung Học Phổ Thông
Trường học	Trường Trung Học Phổ Thông
Chuyên ngành	Công Nghệ
Thể loại	Tài liệu

Định dạng
Số trang	43
Dung lượng	170,5 KB