Lý luận của kinh tế chính trị học mác–lênin về tiền tệ và liên hệ thực tiễn các chức năng của tiền tệ trong nền sản xuất hàng hoá ở việt nam hiện nay

Trong sự phát triển của nền kinh tế các nước trên thế giới, vấn đề tiền tệ là vấn đề rất được xã hội quan tâm do việc tiền tệ ra đời làm cho việc trao đổi hàng hóa, dịch vụ được dễ dàng,

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ



MÔN HỌC: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC –LÊNIN

TIỂU LUẬN

LÝ LUẬN CỦA KINH TẾ CHÍNH TRỊ HỌC

MÁC–LÊNIN VỀ TIỀN TỆ

VÀ LIÊN HỆ THỰC TIỄN CÁC CHỨC NĂNG CỦA TIỀN TỆ TRONG NỀN SẢN XUẤT HÀNG HOÁ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

GVHD: ThS NGUYỄN THỊ TRI LÝ SVTH:

1 Cao Văn Đức Hiền 19344030

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

Điểm: ………

KÝ TÊN

MỤC LỤC

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Lý do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích của đề tài 1

1.3 Mục tiêu và nhiệm vụ đề tài 1

1.3.1 Mục tiêu 1

1.3.2 Nhiệm vụ 1

1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1

1.5 Phương pháp thực hiện 2

PHẦN 2: KIẾN THỨC CƠ BẢN 3

2.1 Lịch sử ra đời và bản chất của tiền tệ 3

2.1.1 Sự phát triển của các hình thái giá trị 3

2.1.2 Bản chất của tiền tệ 4

2.2 Chức năng của tiền tệ 4

2.2.1 Thước đo giá trị 4

2.2.2 Phương tiện lưu thông 5

2.2.3 Phương tiện cất trữ 6

2.2.4 Phương tiện thanh toán 6

2.2.5 Tiền tệ thế giới 7

2.3 Công cụ điều tiết của chính sách tiền tệ 7

2.3.1 Công cụ nghiệp vụ thị trường mở 8

2.3.2 Công cụ tỷ lệ dự trữ bắt buộc 8

2.3.3 Công cụ lãi suất 8

2.3.4 Quản lý hạn mức tín dụng 9

PHẦN 3: VẬN DỤNG 10

3.1 Tình hình phát triển của nền kinh tế hàng hóa ở Việt Nam hiện nay 10

3.1.1.Sơ lược 10

3.1.2 Đặc điểm 10

3.1.3 Hội nhập kinh tế quốc tế 11

3.2 Sự vận dụng lý luận của Các Mác vào nền kinh tế hàng hóa ở Việt Nam 11

3.2.1 Vận dụng vào chính sách giá cả ở Việt Nam 11

3.2.2 Vận dụng vào chính sách lãi suất ở Việt Nam 12

3.2.3 Vận dụng vào chính sách tiền lương ở Việt Nam 13

3.2.4 Vận dụng vào chính sách điều tiết lưu thông 14

PHẦN 4: KẾT LUẬN 17

TÀI LIỆU THAM KHẢO 18

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài

Gắn liền với sự ra đời và phát triển của nền kinh tế hàng hóa chính là tiền tệ Trong

sự phát triển của nền kinh tế các nước trên thế giới, vấn đề tiền tệ là vấn đề rất được xã hội quan tâm do việc tiền tệ ra đời làm cho việc trao đổi hàng hóa, dịch vụ được dễ dàng, thuận tiện hơn

Tiền tệ được phát triển qua các giai đoạn khác nhau, sự thay thế nhau của các loại tiền tệ trong từng thời kì Ở Việt Nam cũng vậy, sự thay đổi của tiền tệ, của hình thái tiền tệ, lịch sử tiền tệ cũng chịu ảnh hưởng của lịch sử xã hội Sự thay đổi đi lên của tiền

tệ cũng là một phần để đánh giá sự phát triển kinh tế của đất nước

Chính sự phát triển và vai trò quan trọng của tiền tệ mà nhóm em lựa chọn đề tài

“Lý luận của kinh tế chính trị Mác – Lênin về tiền tệ và liên hệ thực tiễn các chức năng của tiền tệ trong nền sản xuất hàng hóa ở Việt Nam hiện nay”

1.2 Mục đích của đề tài

Mục đích của đề tài là trình bày một cách có hệ thống giúp nắm vững những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin về tiền tệ và sự vận dụng những quan điểm, tư tưởng quan điểm ấy ở Việt Nam hiện nay

1.3 Mục tiêu và nhiệm vụ đề tài

1.3.1 Mục tiêu

Tìm hiểu lý luận của kinh tế chính trị học Mác – Lênin về tiền tệ và liên hệ thực tiễn các chức năng của tiền tệ trong nền sản xuất hàng hoá ở Việt Nam hiện nay

1.3.2 Nhiệm vụ

Thứ nhất, làm rõ quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lenin về tiền tệ

Thứ hai, liên hệ với các chức năng của tiền tệ trong nền sản xuất hàng hoá ở Việt Nam

1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng của đề tài là những quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về tiền tệ và liên hệ thực thực tiễn

Phạm vi nghiên cứu của đề tài là chỉ nghiên cứu những quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về tiền tệ và tìm hiểu liên hệ với các chức năng của tiền tệ trong nền sản

xuất hàng hoá ở Việt Nam

1.5 Phương pháp thực hiện

Một là phương pháp luận của đề tài được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận

của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử

Hai là đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin, phương pháp logic – lịch sử, phân tích tổng hợp và phương pháp xử

lý tài liệu

PHẦN 2: KIẾN THỨC CƠ BẢN 2.1 Lịch sử ra đời và bản chất của tiền tệ

2.1.1 Sự phát triển của các hình thái giá trị

Qua hàng ngàn năm phát triển, tiền tệ đã đi qua 4 hình thái giá trị:

Thứ nhất, hình thái giản đơn hay ngẫu nhiên: được gọi là hình thái ngẫu nhiên vì

chỉ có một hàng hóa đổi lấy một hàng hóa và không theo một tỉ lệ trao đổi nhất định nào Vật ngang giá có đặc điểm là giá trị sử dụng trở thành hình thức biểu hiện của giá trị, lao động cụ thể trở thành hình thức biểu hiện cho lao động trừu tượng

Nhược điểm của hình thái giá trị giản đơn hay ngẫu nhiên: trao đổi vật lấy vật, tỷ

lệ trao đổi ngẫu nhiên, vật ngang giá chưa cố định, giá trị của một hàng hóa chỉ được phát hiện ở một hàng hóa nhất định khác với nó, chứ không biểu hiện ở mọi hàng hóa khác Khi trao đổi hàng hóa phát triển cao hơn, có nhiều mặt hàng hơn đòi hỏi giá trị của một hàng hóa phải được biểu hiện ở nhiều hàng hóa khác với nó Do đó, hình thái giá trị giản đơn tự nó chuyển sang hình thái giá trị đầy đủ hay mở rộng

Thứ hai, hình thái giá trị đầy đủ hay mở rộng: Khi lực lượng sản xuất phát triển

hơn, sau khi có phân công lao động xã hội lần thứ nhất, chăn nuôi tách khỏi trồng trọt, trao đổi trở nên thường xuyên hơn, một hàng hoá này có thể quan hệ với nhiều hàng hoá khác Tương ứng với giai đoạn này là hình thái giá trị đầy đủ hay mở rộng

Nhược điểm: trao đổi vật lấy vật, vật ngang giá chưa cố định

Thứ ba, hình thái chung của giá trị: Với sự phát triển cao hơn nữa của lực lượng

sản xuất và phân công lao động xã hội, hàng hoá được đưa ra trao đổi thường xuyên, đa dạng và nhiều hơn Nhu cầu trao đổi do đó trở nên phức tạp hơn, người có vải muốn đổi thóc, nhưng người có thóc lại không cần vải mà lại cần thứ khác Vì thế, việc trao đổi trực tiếp không còn thích hợp và gây trở ngại cho trao đổi Trong tình hình đó, người ta phải đi con đường vòng, mang hàng hoá của mình đổi lấy thứ hàng hoá mà nó được nhiều người ưa chuộng, rồi đem hàng hoá đó đổi lấy thứ hàng hoá mà mình cần Khi vật trung gian trong trao đổi được cố định lại ở thứ hàng hoá được nhiều người ưa chuộng, thì hình thái chung của giá trị xuất hiện

Nhược điểm: vật ngang giá chung chưa ổn định ở một thứ hàng hoá Các địa phương khác nhau thì hàng hoá dùng làm vật ngang giá chung cũng khác nhau

Thứ tư, hình thái tiền tệ: Khi lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội

phát triển hơn nữa, sản xuất hàng hoá và thị trường ngày càng mở rộng, thì tình trạng có nhiều vật ngang giá chung làm cho trao đổi giữa các địa phương vấp phải khó khăn do

đó dẫn đến đòi hỏi khách quan phải hình thành vật ngang giá chung thống nhất Khi vật ngang giá chung được cố định lại ở một vật độc tôn và phổ biến thì xuất hiện hình thái tiền tệ của giá trị

Hình thái tiền tệ là hình thái hoàn thiện nhất, là kết quả của quá trinhg phát triểnsản xuất và trao đổi hàng ngàn năm

2.1.2 Bản chất của tiền tệ

Tiền tệ là một hình thái giá trị của hàng hoá, là sản phẩm của quá trình phát triển sản xuất và trao đổi hàng hoá Các nhà kinh tế trước C Mác giải thích tiền tệ từ hình thái phát triển cao nhất của nó, bởi vậy đã không làm rõ được bản chất của tiền tệ Trái lại, C Mác nghiên ứu tiền tệ từ lịch sử phát triển của sản xuất và trao dổi hàng hoá, từ

sự phát triển của các hình thái giá trị hàng hoá, do đó đã tìm thấy nguồn gốc và bản chất của tiền tệ

2.2 Chức năng của tiền tệ

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin, tiền tệ có 5 chức năng

2.2.1 Thước đo giá trị

K.Marx cho rằng để thực hiện chức năng thước đo giá trị thì trước hết tiền tệ phải

là tiền thực, nghĩa là tiền phải có giá trị và được xác định đơn vị (xác định hàm lượng kim loại quý trong một đơn vị tiền tệ) - tiêu chuẩn giá cả Tiền được dùng để biểu hiện

và đo lường giá trị của tất cả hàng hóa Ví dụ như 1 USD = 0.88864 gram vàng, 35 USD

= 1 ounce vàng hay 1GDP = 26 gram vàng Gía trị của hàng hóa được biểu hiện bằng một số tiền nhất định gọi là giá cả hàng hóa hay giá cả là hình thức biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hóa Để thực hiện được chức năng này, bản thân tiền tệ cũng phải có giá trị Vì vậy, tiền phải là tiền vàng hoặc bạc Chẳng hạn, 10 con gà có giá 5 đồng bạc, 2 con bò có giá 1 đồng vàng mà 1 đồng vàng trị giá bằng 5 đồng bạc Nếu giá trị của hàng hóa cao thì nó có giá cả cao Nếu giá trị của hàng hóa thấp thì kéo theo giá cả của nó

thấp Người ta ngầm hiểu là dùng tiền vàng để đo lường giá trị hàng hóa vì giữa giá trị của vàng và giá trị hàng hóa đã phản ánh lượng lao động xã hội hao phí nhất định Ở mỗi nước, đơn vị tiền tệ có tên gọi khác nhau Chẳng hạn ở Pháp 1 đồng frăng hàm lượng vàng là 0,160000 gram, ở Anh 1 đồng Fun St’zelinh có hàm lượng vàng là 2,13281 gr Giá vàng hiện nay khoảng USD 640 một ounce tức là khoảng 20.000 đôla

Mỹ một kg, giá trị toàn bộ dự trữ vàng của thế giới là chừng 2,5 nghìn tỷ đôla Mỹ

2.2.2 Phương tiện lưu thông

Lúc này, tiền làm môi giới trong trao đổi hàng hóa và tiền tệ phải là tiền mặt Trao đổi hàng hóa lấy tiền làm môi giới gọi là lưu thông hàng hóa Công thức lưu thông hàng hóa là: H-T-H (hàng- tiền- hàng) H-T là quá trình bán, T-H là quá trình mua Người ta bán hàng hóa mình có lấy tiền và dùng tiền để mua hàng hóa mình cần Chẳng hạn như anh A nuôi 10 con heo (hàng), anh bán 5 con được 50 đồng vàng (tiền) Anh lại dùng

50 đồng vàng này mua 1 mảnh đất nhỏ để trồng lúa (hàng)

Trong lưu thông, lần đầu tiền tệ xuất hiện dưới hình thức tiền vàng, tiền bạc (vàng thỏi, bạc nén) Tiền đã trải qua quá trình hình thành và phát triển trong hơn 5.000 năm Ban đầu nhà nước đúc vàng thành những đơn vị tiền tệ nhất định Trong thế kỷ 18, giá trị của các loại tiền tệ của châu Âu được định nghĩa thông qua lượng kim loại quý Một tiền tệ được đánh giá quá cao hay quá thấp khi đồng tiền được tính trên hay dưới giá trị của kim loại trong lúc tính toán với các tiền tệ khác trên thế giới Năm 700 trước Công nguyên, Pheidon – vua của thành bang Hy Lạp cổ đại Argos – là người cai trị đầu tiên

đã chính thức thiết lập tiêu chuẩn về khối lượng và tiền bạc Ông cho đúc tiền xu bằng kim loại quý bạc thay vì sắt trong đền thờ nữ thần trí tuệ và chiến tranh Athena tại Aegina Mặt trước của những đồng tiền xu là hình ảnh một con rùa biển Theo nhà sử học Herodotus,những đồng tiền xu vàng đầu tiên được đúc tại vương quốc Lydia ở Tiểu Á- một bán đảo của châu Á thuộc Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay- dưới thời vua Croesus Đến năm 390 trước Công nguyên thì vua Philip II của vương quốc Macedonia mới cho lưu hành các đồng xu vàng đầu tiên Tuy nhiên, lượng vàng trên thế giới là quá nhỏ so với lượng tiền cần thiết để duy trì hoạt động kinh tế toàn cầu Do đó, tiền ký hiệu giá trị-tiền giấy ra đời Tiền giấy hoặc giấy bạc lần đầu tiên xuất hiện tại Trung Quốc trong giai đoạn từ năm 600 đến năm 1455, chủ yếu lưu hành trong thời nhà Tống Những tờ giấy

bạc gọi là Jiaozi đã được sử dụng từ thế kỷ 7 sau Công nguyên Tại châu Âu, giấy bạc ngân hàng (banknote) đầu tiên được ngân hàng Stockholms Banco ở Thụy Điển phát hành năm 1661

Tiền giấy ra đời giúp trao đổi hàng hóa được tiến hành dễ dàng và ít tốn kém hơn Người ta đổi hàng lấy tiền rồi lại dùng nó để mua hàng mà mình cần Tuy nhiên, bản thân tiền giấy không có giá trị mà chỉ là dấu hiệu của giá trị và được công nhận trong phạm vi quốc gia Gía trị thực của tiền tách rời giá trị danh nghĩa của nó Vì vậy, nhà nước phải tuân theo quy luật : “Việc phát hành tiền giấy phải được giới hạn trong số lượng vàng hay bạc do tiền giấy đó tượng trưng, lẽ ra phải lưu thông thực sự” Khi số lượng tiền giấy được nhà nước phát hành vượt quá số lượng tiền cần cho lưu thông, giá trị của tiền sẽ giảm xuống và kéo theo lạm phát xuất hiện

2.2.3 Phương tiện cất trữ

Chức năng phương tiện cất trữ là một chức năng khác của tiền tệ Tiền là đại biểu cho của cải xã hội dưới hình thái giá trị, do đó khi cất trữ tiền là đang cất trữ của cải Thay vì cất trữ hàng hóa như gạo, thóc, lương thực, các loại hàng hóa cồng kềnh có thể

bị hao mòn theo thời gian và tốn kém các chi phí để cất trữ, người ta cất trữ tiền Lúc

này, tiền được rút ra khỏi lưu thông và đi vào cất trữ Chỉ có tiền vàng, tiền bạc, tiền thỏi, bạc nén và các của cải bằng vàng, bạc mới làm được chức năng này Tiền sẽ được

rút ra và đưa vào lưu thông khi cần thiết

Chúng ta thường thấy hình ảnh những người xưa cất trữ các thỏi vàng, thỏi bạc trong các hũ và chôn xuống đất Ở nước ta hiện nay việc người dân mua vàng không chỉ mang mục đích làm đồ trang sức mà còn để cất trữ Khi sản xuất tăng, lượng hàng hóa nhiều thì tiền cất trữ được đưa vào lưu thông Khi sản xuất giảm, lượng hàng hóa ít thì tiền vàng được rút khỏi lưu thông, đi vào cất trữ

2.2.4 Phương tiện thanh toán

Quan điểm của M Freidman và các nhà kinh tế học hiện đại: “tiền là các phương tiện thanh toán” Nó là phương tiện trao đổi Ngày nay, tiền dùng để trả nợ, trả tiền mua chịu hàng hóa, mua bán thông qua chế độ tín dụng, thanh toán không cần tiền mặt mà dùng tiền trong tài khoản, tiền ngân hàng ( hình thức chuyển khoản , quẹt thẻ), tiền điện

tử Chức năng của tiền tệ có thể làm phương tiện thanh toán bằng tiền mặt, séc, tiền điện

tử, thẻ tín dụng… “Khi sản xuất và trao đổi hàng hoá phát triển đến một trình độ nào đó tất yếu nảy sinh việc mua bán chịu Trong việc mua bán chịu người mua trở thành con

nợ, ngươi bán trở thành chủ nợ Khi hệ thống chủ nợ và con nợ phát triển rộng rãi Và đến kỳ thanh toán, nếu một khâu nào đó không thanh toán Điều này sẽ gây khó khăn cho các khâu khác, phá vỡ hệ thống, khả năng khủng hoảng kinh tế tăng lên” Trong kinh tế học, tiền được quan niệm là bất cứ 1 phương tiện nào được thừa nhận chung để thanh toán cho việc giao hàng hoặc để thanh toán nợ nần

Ví dụ, ông A muốn mua trả góp ngôi nhà trị giá 3 tỷ đồng trong vòng 10 năm, ông phải trả lãi suất ngân hàng7,49% /năm Trong hình thức giao dịch này, trước tiên tiền làm chức năng thước đo giá trị để định giá cả hàng hóa, ngôi nhà có giá trị 3 tỷ đồng Nhưng vì ông A mua bán chịu nên khi đến kỳ hiện thanh toán, tiền được đưa vào lưu thông để làm phương tiện thanh toán Ngân hàng có quyền thu hồi lại ngôi nhà nếu ông

A không đủ khả năng chi trả Ông A trở thành con nợ, ngân hàng trở thành chủ nợ

2.2.5 Tiền tệ thế giới

Tiền không chỉ được dùng trong phạm vi một quốc gia mà còn có thể sử dụng để trao đổi hàng hóa tại các quốc gia khác nhau, khi đó tiền thực hiện chức năng tiền tệ thế giới Tiền được dùng làm phương tiện mua bán, thanh toán quốc tế giữa các nước với nhau Để thực hiện chức năng này, tiền phải có đủ giá trị, phải là tiền vàng, tiền tín dụng hoặc những đồng tiền được công nhận là phương tiện thanh toán quốc tế

Hiện nay, việc đi du lịch trở thành nhu cầu của mọi người.Khi đi du lịch sang Mỹ, chúng ta phải đổi tiền VNĐ sang USD với mệnh giá tương đương Tính đến thời điểm hiện tại, 23.000 VNĐ=1 USD Như vậy, khi mua 1 chiếc mũ giá 20USD trị giá tương đương với 460.000 VNĐ

2.3 Công cụ điều tiết của chính sách tiền tệ

Công cụ của chính sách tiền tệ bao gồm các công cụ chủ yếu để điều chỉnh mức cung tiền như: tỉ lệ dự trữ bắt buộc, nghiệp vụ thị trường mở và lãi suất cho vay tái chiết khấu

Các công cụ chính sách này sẽ tác động vào cung tiền và lãi suất, rồi nhờ ảnh hưởng của lãi suất đến đầu tư mà tác động vào tổng cầu, từ đó đưa nền kinh tế về trạng thái cân bằng