C NG CHI TI T ÔN THI THPT QU C GIA 2018
MÔN SINH H C
I TÓM T T LÝ THUY T
Gen , mã di
truy n
Quá trình t
nhân đôi c a
gen
- Sinh t ng
h p ARN
- Khái ni m gen: Là m t đo n c a phân t ADN mang thông tin mã hoá cho m t s n
ph m xác đ nh là phân t ARN hay chu i polipeptit
- C u trúc gen: 3 vùn:: vùng đi u hòa – Vùng mã hóa – vùng k t thúc
- M ch mã g c theo chi u 3’-5’, m ch b sung theo chi u 5’-3’
- Mã di truy n: Mã di truy n là trình t s p x p các Nu trên m ch mã g c trong gen quy đ nh trình t s p x p các aa trong Prôtêin
* c đi m mã di truy n: mã di truy n là mã b ba (c ba nucclêôtit trên m ch mã
g c c a ADN qui đ nh m t axit amin), mã không g i tính ph bi n – tính thoái hóa – tính đ c hi u
Phân bi t: côđon, triplet, anticôđon
* Quá trình nhân đôi ADN
- Nguyên t c nhân đôi c a ADN: theo nguyên t c bán b o toàn (phân t ADN m i hình thành m t m ch đ c t ng h p m i t môi tru ng và m t m ch t ADN m ) và nguyên t c b sung (A liên k t T b ng 2 liên k t H, T liên k t A b ng 2 liên k t H, G liên k t X b ng 3 liên k t H, X liên k t G b ng 3 liên k t)
- Enzim tham gia chính là ADN-pôlimêraza giúp các Nu,
ARN V trí – th i đi m: X y ra trong nhân t bào, kì trung gian (pha S)
- Di n bi n: 3 b c + Tháo xo n ADN: Enzim tháo xo n g n vào ADN làm tháo xo n ADN, enzim ADN
g n vào vùng đi u hòa c a gen + T ng h p m ch ADN m i, các Nu t do t môi tr ng đ n b sung v i các Nu trên
m i m ch c a ADN m + K t qu : sao 1 lân nhân đôi; t 1 ADN m 2 ADN con gi ng h t nhau và gi ng m
* C u trúc và ch c n ng các lo i ARN + mARN
+ tARN + rARN
* Quá trình t ng h p ARN
- V trí – th i đi m (x y ra k trung gian-Pha S)
- Di n bi n:
+ Tháo xo n ADN, ARN-pôlimêraza g n vào gen t i vùng đ u hoà, tr t theo chi u 3’-5’ c a m ch mã g c và các nuclêôtit t do trong môi tr ng n i bào đ n b sung theo nguyên t c b sung v i m ch mã g c(A liên k t v i U, T liên k t v i A, G liên
k t v i X và ng c l i) + T ng h p m ch m i theo nguyên t c b sung + K t qu : sau 1 l n phiên mã, t 1 ADN mã 1mARN, 1rARN, 1tARN
- Gen sinh v t nhân s ( gen không phân mãnh, trên gen có các đo n intron không mã hóa cho axit amin, xen k là các
đo n exon mã hóa axit amin) và sinh v t nhân th c ( gen phân mãnh)
- Có 4 Nu có 64 mã di truy n (AUG mã m đ u cho mêtiônin sinh v t nhân th c, foocmin mêtiônin sinh v t nhân s , b
ba k t thúc UAA, UAG, UGA)
* Vi rut HIV có quá trình sao
mã ng c ARN AND ARN Protein
- Chi u t ng h p 2 m ch m i
c a ADN (ng c chi u nhau:
m ch 3’-5’m ch t ng h p liên
t c, m ch 5’-3’ t ng h p gián
đo n-t ng h p t ng đo n ng n Okazaki 1000-2000 Nu)
- Khác bi t trong phiên mã sinh v t nhân th c ph i tr i qua quá trình ch bi n đ t o nên phân t mARN hoàn ch nh còn sinh v t nhân s không qua quá trình ch bi n đ t o mARN hoàn ch nh (gen phân mãnh và gen không phân mãnh )
- Chi u t ng h p ARN theo chi u 5’-3’
- Sinh t ng
h p protein
i u hòa ho t
đ ng
c a gen
*Quá trình d ch mã: t ng h p protein
- V trí – th i đi m: T i t bào ch t, lúc mARN di chuy n ra ngoài t bào ch t và đã
đ c ch bi n hoàn ch nh và ribôxôm g n vào v trí m đ u t ng h p chu i pôlipeptit
- Di n bi n d ch mã: 2 giai đo n + Ho t hóa aa và g n axit amin vào tARN + T ng h p chu i polypeptit: 3 giai đo n: m đ u – kéo dài chu i polypeptit – k t thúc
- Chu i pôliribôxôm: nhi u riboxom cùng tham gia d ch mã trên 1 mARN
C ch phân t c a hi n t ng di truy n c p đ phân t : ADN mARN prôtêin tính tr ng
* Khái ni m: i u hoà ho t đ ng gen chính là đi u hoà l ng s n ph m c a gen
đ c t o ra, giúp t bào đi u ch nh s t ng h p prôtêin c n thi t vào lúc c n thi t
- sinh v t nhân s thì c ch đi u hoà ch y u m c phiên mã, sinh v t nhân s
vi c đi u ch nh ho t đ ng gen x y ra nhi u c p đ : Tháo xo n NST, c p phiên mã,
c p d ch mã, sau phiên mã
* i u hòa ho t đ ng gen sinh v t nhân s :
- Mã m đ u là AUG là trình t nuclêôtit giúp ribôxôm g n vào
và b t đ u d ch mã sinh v t nhân s axit amin m đ u là foocmin mêtiônin, sinh v t nhân th c axit amin m đ u là mêtiônin
- Mã k t thúc là UAA, UAG, UGA là nh ng trình t nuclêotit báo hi u ch m d t quá trình
d ch mã k t thúc t ng h p chu i pôlipeptit, không mã hoá axit amin
- Các axit amin liên k t l i v i nhau b ng liên k t peptit Vai trò c a protein c ch : g n
TAILIEUONTHI.NET
Trang 21 Mô hình c u trúc c a Operon Lac: g m các thành ph n
- Gen c u trúc
- Vùng v n hành (O)
- Vùng kh i đ ng (P)
- Gen đi u hòa (R)
2 S đi u hoà ho t đ ng operon Lac
*Khi môi tr ng không có Lactozo:
Gen đi u hoà ho t đ ng quy đ nh t ng h p prôtêin c ch Prôtêin này có ái l c
v i vùng v n hành O nên g n vào vùng v n hành O ng n c n quá trình phiên mã c a các gen c u trúc Z, Y, A nên các gen này không ho t đ ng
* Khi môi tr ng có Lactozo:
Gen đi u hoà ho t đ ng quy đ nh t ng h p prôtêin c ch Lactozo đóng vai trò là
ch t c m ng g n v i prôtêin c ch làm bi n đ i c u hình không gian c a prôtêin c
ch nên nó không th g n vào vùng v n hành O nên ARN polymeraza có th liên k t
v i promoter đ ti n hành phiên mã
Các mARN c a các gen c u trúc đ c d ch mã t o ra các enzim phân gi i lactozo Khi đ ng lactozo b phân gi i h t thì prôtêin c ch l i bám vào vùng v n hành
và quá trình phiên mã d ng l i
vào vùng v n hành, c ch quá trình phiên mã
sinh v t nhân th c, s phiên
mã x y ra trong nhân, d ch mã
x y ra t bào ch t: 2 quá trình
x y ra không đ ng th i nên đi u hoà phiên mã ph c t p h n và
đ c ti n hành nhi u giai đo n
t tr c phiên mã đ n sau d ch mã
Ngoài ra, sinh v t nhân th c còn có y u t đi u hoà khác nh các gen gây t ng c ng, gen gây
b t ho t + Gen t ng c ng tác đ ng lên gen đi u hoà làm t ng s phiên mã
+ Gen b t ho t làm ng ng quá trình phiên mã
t bi n gen
*Phân bi t đ t bi n và th đ t bi n
- t bi n gen: là nh ng bi n đ i nh trong c u trúc c a gen liên quan đ n 1 (đ t
bi n đi m) ho c m t s c p nu
- Th đ t bi n: là nh ng cá th mang đ t bi n đã bi u hi n ra ki u hình c th b đ t
bi n
- Các d ng đ t bi n gen:
+ t bi n thay th m t c p Nu. t bi n đi m ( Thay c p T- A = A - T ( HC li m ) + t bi n thêm ho c m t m t c pNu t bi n d ch khung
* Nguyên nhân và c ch phát sinh đ t bi n gen
- Nguyên nhân : bên trong( r i lo n sinh lí hóa sinh t bào )
- bên ngoài (tác nhân v t lí, hóa h c, sinh h c)
- C ch : + S k t c p không đúng trong nhân đôi ADN + Tác đ ng c a tác nhân gây đ t bi n
* H u qu ;
- Bi n đ i c u trúc mARN thay đ i 1 ho c 1 s tính tr ng
- a s là có h i, m t ít có l i và trung tính
- M c đ gây h i ph thu c vài t h p gen ch a nó và môi tr ng s ng
* Ý ngh a : cung c p nguyên li u cho ch n gi ng và ti n hóa
- Baz nito d ng hi m (thay đ i
v trí liên k t hiđrô nên b t c p
b sung sai nguyên t c b sung
- Tia t ngo i ( UV)
- 5- BU (thay c p A-T b ng c p G-X)
- Virut viêm gan B, hecpet
- Acridin chèn vào m ch khuôn
c gây đ t bi n thêm Nu, chèn vào m ch đ n m i t ng h p s
t o nên đ t bi n m t m t c p Nu
Hình thái ,
c u trúc và
ch c n ng
c a nhi m s c
th
* Hình thái – c u trúc nhi m s c th
a Hình thái nhi m s c th :
- Quan sát rõ nh t Kì gi a c a nguyên phân khi nhi m s c th co ng n c c đ i nó
có hình d ng, kích th c đ c tr ng cho t ng loài
- M i loài có m t b nhi m s c th đ c tr ng v s l ng, hình thái, kích th c và
c u trúc (s phân b các gen trên NST)
- Trong t bào c th nhi m s c th t n t i thành t ng c p t ng đ ng ( b nhi m s c
th 2n) C p NST t ng đ ng là c p NST gi ng nhau v hình d ng, kích th c và
c u trúc c a NST
- M i nhi m s c th đ u ch a tâm đ ng, 2 bên c a tâm đ ng là cánh c a nhi m s c
th và t n cùng là đ u mút
- S l ng NST không ph n ánh s ti n hoá c a loài, mà s ti n hoá th hi n qua s
c u trúc c a gen trên NST
b.C u trúc siêu hi n vi c a nhi m s c th
- M t đo n ADN (kho ng 146 c p Nu) qu n quanh 8 phân t prôtêin lo i Histôn ( kho ng 13/4vòng ) t o nên Nuclêôxôm
- Chu i Nucleôxôm (m c xo n 1) t o s i c b n có đ c kính ≈ 11nm -S i c b n (m c 2) t o s i ch t nhi m s c có đ ng kính ≈30nm
- S i ch t nhi m s c xo n m c 3 t o nên vùng x p cu n d ng ng r ng có đ ng kính ≈300nm
- D ng ng ti p t c xo n ti p t o nên s i crômatit có đ ng kính 700nm
Ví d : ng i : 2n= 46 , ru i
gi m : 2n = 8, đ u Hà lan = 14,
v ng ng i =48
- th c v t khi m t đo n nh nhi m s c th ít nh h ng
lo i kh i NST nh ng gen không mong mu n m t s gi ng cây
tr ng
- Tính tr ng do gen quy đ nh
đ c t ng c ng bi u hi n (có
l i ho c có h i nh l p đo n mang gen mã hoá amilaza lúa
TAILIEUONTHI.NET
Trang 3t bi n c u
trúc nhi m
s c th
c Ch c n ng c a NST
- L u tr , b o qu n và truy n đ t thông tin di truy n
- B o đ m s phân chia đ u v t ch t di truy n cho các t bào con nh s phân chia
đ u c a NST trong phân bào
- i u hoà m c đ ho t đ ng c a gen thông qua s cu n xo n c a NST
* t bi n c u trúc nhi m s c th : có 4 d ng
1 M t đo n :
- Nhi m s c th b đ t m t 1 đo n làm gi m s l ng gen trên nhi m s c th
th ng gây ch t VD: M t 1 ph n vai dài NST s 22 ung th máu ( Ho c NST 21 )
2 L p đo n :
- M t đo n NST đ c l p l i m t ho c nhi u l n t ng s l ng gen trên NST VD: đ i m ch đ t bi n l p đo n làm t ng ho t tính c a enzim amilaza công nghi p s n xu t bia
3 o đo n :
- 1 đo n NST b đ t ra r i quay ng c 180olàm thay đ i trình t gen trên đó
4 Chuy n đo n :
- Là s trao đ i đo n trong 1 NST ho c gi a các NST không t ng đ ng Có th chuy n đo n t ng h hay không t ng h
đ i làm t ng c ng kh n ng phân gi i tinh b t, ho c l p đo n làm m t ru i gi m m t tròn thành m t d t )
- Có th nh h ng đ n ho t
đ ng c a gen
- Góp ph n t o ra ngu n nguyên
li u cho ti n hóa -Trong chuy n đo n, m t s gen trên NST này đ c chuy n sang NST khác d n đ n làm thay đ i nhóm gen liên k t gi m kh
n ng sinh s n
o đo n – chuy n đo n nòi trong loài loài m i
- t bi n s
l ng nhi m
s c th
* t bi n l ch b i
Là đ t bi n làm bi n đ i s l ng NST ch x y ra 1 hay 1 s c p NST t ng đ ng
*G m :+ th không nhi m(2n – 2) + th m t nhi m ( 2n – 1) + th m t nhi m kép ( 2n -1-1) + th ba nhi m (2n + 1) + th b n nhi m ( 2n + 2 ) + th b n nhi m kép ( 2n +2 +2)
2 C ch phát sinh
* T rong gi m phân: m t hay vài c p NST nào đó không phân li t o giao t th a
ho c thi u m t vài NST Các giao t này k t h p v i giao t bình th ng s t o các
th l ch b i
* T rong nguyên phân (t bào sinh d ng): X y ra t bào sinh d ng (2n) b đ t
bi n l ch b i và đ c nhân lên bi u hi n m t ph n c th mang đ t bi n l ch b i và hình thành th kh m
3 H u qu
M t cân b ng toàn b h gen, th ng gi m s c s ng, gi m kh n ng sinh s n ho c
ch t
4 ý ngh a
- Cung c p nguyên li u cho ti n hoá
- s d ng l ch b i đ đ a các NST theo ý mu n vào 1 gi ng cây tr ng nào đó
- Xácđ nh v trí các gen trên NST
* t bi n đa b i
1 T đa b i
a Khái ni m
là s t ng s NST đ n b i c a cùng 1 loài lên m t s nguyên l n, l n h n 2n
- a b i ch n : 4n ,6n, 8n
- a b i l :3n ,5n, 7n
b C ch phát sinh
* Trong gi m phân :
- Th tam b i: s k t h p c a giao t n và giao t 2n trong th tinh
- Th t b i: s k t h p gi a 2 giao t 2n
*Trong nguyên phân : c b NST không phân li trong l n nguyên phân đ u tiên c a
h p t t o nên th t b i
2 D đa b i
a Khái ni m :là s gia t ng s b NST đ n b i c a 2 loài khác nhau trong m t t
bào
b C ch :phát sinh con lai khác loài ( lai xa)
- C th lai xa b t th đa b i hóa h u th
M t loài có 2n=20 NST s có bao nhiêu NST :
a .th m t nhi m
b th ba nhi m c.th b n nhi m d.thê không nhi m e.th t b i f.th tam b i g.th tam nhi m kép h.th m t nhi m kép -Các h i ch ng : 3 NST 21 ao( l i dài và dày) 3NST X Siêu n Clai phen t XXY
T c n ( OX ) H i ch ng patau ( 3 NST th 13) : D u nh , s c môi tai th p H i ch ng Etuot ( 3 nhi m s c th th 18 ) Trán
bé, khe m t h p, c ng tay g p vào cánh tai
- Hoa gi y : cành hoa tr ng trên thân hoa đ
P : 2n x 2n
F1 : 3n
P: 2n x 2n
F1 : 4n
P: loài A x loài B ( 2n = 10) ( 2n =12)
TAILIEUONTHI.NET
Trang 4- 1 s loài th c v t các c th lai b t th t o đ c các giao t l õng b i ( do s không phân li c a NST không t ng đ ng) giao t này có th k t h p v i nhau t o ra
th t b i h u th
3 H u qu và vai trò c a đa b i th
- T bào to, c quan sinh d ng l n, phát tri n kho , ch ng ch u t t
- Các th t đa b i l không sinh giao t bình th ng
- Khá ph bi n th c v t, ít g p đ ng v t
G: n=5 n=6 F1 : n+n = 5+6 F2 : 2n+2n = 10 + 12
Bài t p
ch ng * Bài t p v c ch di truy n : nhân đôi ADN – phiên mã – d ch mã* Bài t p v các d ng đ t bi n gen
* Bài t p v đ t bi n nhi m s c th (xác đ nh s l ng nhi m s c th sau đ t bi n)
Tham kh o sách bài t p sinh h c 12
Bài t p Ph đ o
Các quy lu t
c a Menđen
*Ph ng pháp nghiên c u di truy n h c c a Menđen
1 T o dòng thu n ch ng có các ki u hình t ng ph n
2 Lai các dòng thu n ch ng khác bi t v 1 ho c 2 tính tr ng r i phân tích k t qu lai F1, F2, F3
3.S d ng toán xác su t đ phân tích k t qu lai sau đó đ a ra gi thuy t đ gi i thích
k t qu
4 Ti n hành thí nghi m ch ng minh cho gi thuy t c a mình
* Quy lu t menden : ( phân li – phân li đ c l p )
- Thí nghi m
- N i dung quy lu t
- Gi i thích
Phân li Phân li đ c l p
P Khác nhau 1 tính tr ng
t ng ph n Khác nhau 2 ho c nhi u tính tr ng t ng ph n F1 Bi u hi n 1 bên tinh
tr ng c a b ho c m (tính tr ng tr i )
Bi u hi n 1 bên tinh tr ng c a b ho c m ( tính tr ng tr i )
F2 Phân li : 3 tr i : 1 l n Phân li : (3:1)(3:1)…
- C s t bào h c: S phân ly đ ng đ u c a các c p NST t ng đ ng v các giao t
và s t h p c a các c p NST t ng đ ng trong quá trình gi m phân và th tinh đã
t o nên các giao t khác nhau
-Lai phân tích : Lai gi a cá th mang tính tr ng tr i v i cá th m ng tính tr ng l n
t ng ng ki m tra ki u gen
- Qui lu t phân li: M i tính tr ng
đ c qui đ nh m t c p alen Do
s phân li đ ng đ u c a c p alen trong gi m phân nên m i giao t
ch ch a m t alen c a c p
- Qui lu t phân li đ c l p: các
c p gen n m trên các c p NST
t ng đ ng khác nhau phân li
đ c l p v i nhau trong quá trình
gi m phân t o giao t khác nhau
- Giao t thu n khi t: là giao t
đ c t o ra F1hoàn toàn gi ng giao t đ i P, có ngh a là, c p nhân t di truy n không hoà l n vào nhau nên khi gi m phân t o giao t t o đ c các giao t thu n khi t
T ng tác
gen, tính đa
hi u c a gen
*T ng tác gen : T ng tác gen là s tác đ ng qua l i gi a các gen trong quá
trình hình thành ki u hình mà th c ch t là s t ng tác gi a các s n ph m c a chúng (protein, enzim) đ t o ki u hình
* Các ki u t ng tác :
**T ng tác b sung : các alen thu c các locut khác nhau h tr l n nhau trong vi c
hình thành ki u hình (t lê phân li F2 : 9:7 – 9:6:1 – 9:3:3:1 )
** T ng tác c ng g p : : Khi các alen tr i thu c 2 hay nhi u locut gen t ng tác
v i nhau theo ki u m i alen tr i ( b t k locut nào ) đ u làm t ng s bi u hi n c a
ki u hình lên m t chút ít (t l phân li F2 : 15:1)
So sánh t l phân li F2 gi a
t ng tác v i quy lu t phân li
c a Menden
Liên k t
hoàn toàn &
liên k t không
hoàn toàn
*Phân bi t liên k t hoàn toàn và không hoàn toàn ( hoán v gen )
Qui c : A : thân xám a: thân đen
B : cánh dài b: cánh c t
* Khi ti n hành cho giao ph i gi a ru i thân xám cánh dài ( d h p t ) v i ru i thân đen cánh c t ( lai phân tích )
c
đi m Liên k t gen Hoán v gen F1 + 2 ki u hình v i t l phân li : 1:1
+ Không xu t hi n
bi n d t h p
+ 4 ki u hình v i t l phân li không đ ng
đ u + xu t hi n 2 bi n d t h p (chi m t l
th p)
*Khi ti n hành cho giao ph i gi a ru i thân xám cánh dài v i ru i thân xám cánh
dài
c
đi m Liên k t gen Hoán v gen
- Các gen cùng n m trên 1 nhi m s c th liên k t v i nhau
nhóm gen liên k t ( s nhóm gen liên k t b ng s nhi m s c
th đ n b i c a loài )
Ví d : ng i : 2n = 46 có 23
c p NST có 23 nhóm gen liên
k t
- Ý ngh a liên k t gen: liên k t làm h n ch xu t hi n bi n d t
h p, đ m b o s di truy n n
đ nh c a nhóm tính tr ng quí
- Ý ngh a c a hoán v gen: làm
t ng s bi n d t h p, t o ra nhóm gen liên k t quý, là c s
đ l p b n đ di truy n
- B n đ di truy n: Là s đ
TAILIEUONTHI.NET
Trang 5+ thu đ c 4 ki u t h p phân li theo t l :1:2:1 + t lê phân li ki u hình :3:1( tr i hoàn toàn ) 1:2:1 ( tr i không hoàn toàn )
+ thu đ c 8 ki u t h p ( hoán v xãy ra m t bên) ho c 16 ki u t
h p ( hoán v x y ra 2 bên) phân
li v i t l khác phân li đ c l p và liên k t gen
* Cách tính t n s hoán v gen :
T n s hoán v gen = (s cá th mang gi o t hoán v / t ng s cá th t o thành )*
100%
** Chú ý :
+ t n s hoán v gen <= 50%
+ T n s hoán v gen t l thu n v i kho ng cách các gen , các gen càng
g n t n s hoán v càng nh và ng c l i + T n s HVG b ng t ng t l % c a các giao t HVG.
+ 1% HVG = 1cM (centiMorgan)
phân b các gen trên các NST
c a m t loài Khi l p b n đ
c n ph i xác đ nh s nhóm gen liên k t cùng v i vi c xác đ nh trình t và kho ng cách phân b các gen trong nhóm gen liên k t trên NST
Di truy n liên
k t v i gi i
tính & di
truy n t bào
ch t
* Di truy n liên k t v i gi i tính 1) NST gi i tính : Là lo i NST có ch a gen quy đ nh gi i tính (có th ch a các gen
khác) 2) M t s c ch t bào h c xác đinh gi i tính b ng NST( ki u XX, XY – Ki u XX,
XO )
* Di truy n liên k t v i gi i tính
a Gen trên NST X
- Di truy n chéo: T m đ c di truy n cho con trai
- K t qu phép lai thu n ngh ch khác nhau
- Tính tr ng do gen l n th ng xu t hi n gi i d giao t (XY)
b Gen trên NST Y (di truy n th ng) : T b truy n th ng tr c ti p cho con trai
* Di truy n ngoài nhân
c đi m di truy n ngoài nhân ( t bào ch t )
- K t qu lai thu n ngh ch khác nhau , con lai th ng mang tính tr ng c a m ( Khi
th tinh, giao t đ c ch truy n nhân mà không truy n t bào ch t cho tr ng, do v y các gen n m trong t bào ch t (trong ti th ho c l c l p) ch đ c m truy n cho qua
t bào ch t c a tr ng)
- Các tính tr ng di truy n qua t bào ch t đ c di truy n theo dòng m
- Các tính tr ng di truy n qua T bào ch t không tuân theo các quy lu t di truy n NST, vì t bào ch t không phân ph i đ u cho các t bào con nh đ i v i NST
P: XX x XY
F: XX, XY
P: XX x XO
F : XX , XO
nh h ng
c a môi
tr ng lên s
bi u hi n c a
gen
* M i quan h gi a gen và tính tr ng
Gen ( ADN) mARN chu i pôlipeptit Prôtêin tính tr ng
* S t ng tác gi a ki u gen và môi tr ng :
- Môi tr ng có th nh h ng đ n s bi u hi n c a KG
- B m không truy n đ t cho con nh ng tính tr ng đã hình thành s n mà truy n đ t
m t ki u gen Ki u gen qui đ nh kh n ng ph n ng c a c th tr c môi tr ng
Ki u hình là k t qu s t ng tác gi a ki u gen và môi tr ng
- Lo i tính tr ng ch t l ng ph thu c ch y u vào ki u gen, tính tr ng s l ng ph thu c ch y n vào môi tr ng
* Th ng bi n: Th ng bi n là nh ng bi n đ i ki u hình c a cùng ki u gen phát sinh trong đ i s ng cá th d i nh h ng c a môi tr ng, không liên quan đ n s bi đ i
ki u gen
*M c ph n ng c a ki u gen :
- Khái ni m: T p h p các ki u hình c a m t ki u gen t ng ng v i các môi tr ng khác nhau g i là m c ph n ng
- c đi m : đ c di truy n, m i gen có m c ph n ng riêng, tính tr ng s l ng có
m c ph n ng r ng, tính tr ng ch t l ng có m c ph n ng h p
- S m m d o v ki u hình: s ph n ng thành nh ng ki u hình khác nhau c a cùng
m t gen tr c nh ng môi tr ng khác nhau
Ví d : - th : + T i v trí đ u mút c th ( tai, bàn chân, đuôi, mõm) có lông màu đen
+ nh ng v trí khác lông tr ng mu t
c đi m: xu t hi n đ ng lo t, theo m t h ng xác đ nh, giúp sinh v t thích nghi v i môi
tr ng, có ý ngh a gián ti p trong s ti n hoá
- Ki u gen quy đ nh kh n ng v
n ng su t c a m t gi ng v t nuôi cây tr ng K thu t s n xu t quy đ nh n ng su t c th c a
m t gi ng trong m c ph n ng
do ki u gen qui đ nh
* Thích nghi KG :B que c th
gi ng nh que ho c B m Kalima khi đ u hai cánh gi ng
nh 2 lá khô
Bài t p
ch ng II - Bài t p xác đ nh các d ng toán di truy n- Bài t p tr c nghi m - Tham kh o sách bài t p sinh
12
TAILIEUONTHI.NET
Trang 6- Bài t p ph đ o
Di truy n
h c qu n th
* Các đ c tr ng di truy n qu n th :
1 Khái ni m qu n th : qu n th là t p h p các cá th cùng loài, chung s ng trong
m t không gian xác đ nh, giao ph i v i nhau sinh ra th h sau (qu n th giao ph i)
2 c tr ng di truy n qu n th :
- V n gen : là toàn b các alen c a t t c các gen trong qu n th V n gen bao g m
nh ng ki u gen chuyên bi t, đ c bi u hi n thành nh ng ki u hình chuyên bi t
- T n s alen: là t s gi a s alen đ c xét trên t ng s alen thu c m t lôcut trong
qu n th , hay b ng t l ph n tr m s giao t mang alen đó trong qu n th
- T n s ki u gen: là t s cá th mang gen đó trên t ng s cá th trong qu n th
II C u trúc di truy n c a qu n th t th ph n và giao ph i g n.
1 Qu n th t th ph n:
Thành ph n ki u gen c a qu n th cây t th ph n qua các th h s thay đ i theo
h ng t ng d n t n s ki u gen đ ng h p t và gi m d n t n s ki u gen d h p t
2 Qu n th giao ph i g n( c n huy t )
C u trúc di truy n c a qu n th giao ph i g n s bi n đ i theo h ng t ng t n s ki u gen đ ng h p t và gi m t l ki u gen d h p t
III C u trúc di truy n c a qu n th ng u ph i 1.Qu n th ng u ph i : các cá th l a ch n ban tình giao ph i hoàn toàn ng u nhiên
2 c đi m :
-T o nên 1 l ng bi n d di truy n r t l n trong qu n th làm ngu n nguyên li u cho
ti n hoá và ch n gi ng
- Duy trì đ c s đa d ng di truy n c a qu n th
- Qu n th đa hình v ki u gen và ki u hình
3 Tr ng thái cân b ng di truy n c a qu n th
* M t qu n th đ c g i là đang tr ng thái cân b ng di truy n khi t l các ki u gen
( thành ph n ki u gen ) c a qu n th tuân theo công th c sau:
P2+ 2pq + q2= 1
** nh lu t hacđi vanbec
* N i dung : trong 1 qu n th l n, ng u ph i, n u không có các y u t làm thay đ i
t n s alen thì thành ph n ki u gen c a qu n th s duy trì không đ i t th h này sang th h khác theo công th c :
P2+ 2pq +q2=1
VD ; M t qu n th tr ng thái cân b ng Hacđi-Vanbec có 2 alen D, d ; trong đó s
cá th dd chi m t l 16% T n s t ng đ i c a m i alen trong qu n th là bao nhiêu?
A D = 0,16 ; d = 0,84 B D = 0,4 ; d = 0,6
C D = 0,84 ; d = 0,16 D D = 0,6 ; d = 0,4
Chú ý: Tùy theo hình th c sinh
s n c a t ng loài mà các đ c
tr ng c a v n gen c ng nh các
y u t làm bi n đ i v n gen c a
qu n th m i loài có khác nhau
i u ki n nghi m đúng:
- Qu n th ph i có kích th c
l n
- Các cá th trong qu n th ph i giao ph i v i nhau 1 cách ng u nhiên
- Các cá th trong qu n th ph i
có s c s ng và kh n ng sinh
s n nh nhau( không có ch n
l c t nhiên)
- Không x y ra đ t bi n ,n u có thì t n s đ t bi n thu n b ng
t n s đ t bi n ngh ch
- Không có s di - nh p gen
* V i m i gen:
Phân tích và ch ng minh s KGDH, s KG H, s KG c a
m i gen, ch ra m i quan h
gi a 3 y u t đó v i nhau và v i
s alen c a m i gen:
- S alen c a m i gen có th l n
h n ho c b ng 2 nh ng trong
KG luôn có m t ch 2 trong s các alen đó
- N u g i s alen c a gen là r thì
s ki u gen d h p = Cr2= r( r – 1)/2
- S ki u gen đ ng h p luôn
b ng s alen = r
- S KG t i đa trong qu n th
đ i v i m t gen có r alen = s
KG H + s KGDH = r +r( r – 1)/2 = r( r + 1)/2
Ch n gi ng
v t nuôi &
cây tr ng
- T o gi ng
b ng ph ng
pháp gây đ t
bi n
* Các ph ng pháp t o gi ng
1 T o gi ng thu n d a vào ngu n bi n d t h p
2 T o gi ng lai có u th lai
3 T o gi ng b ng ph ng pháp gây đ t bi n Quy trình: g m 3 b c
+ X lí m u v t b ng tác nhân đ t bi n + Ch n l c các cá th đ t bi n có ki u hình mong mu n + T o dòng thu n ch ng
T o gi ng
b ng công
ngh t bào
- T o gi ng
b ng công
ngh gen
* T o gi ng b ng công ngh t bào :
- Th c v t : + Lai t bào sinh d ng ( t bào tr n )
+ Nuôi c y t bào đ n b i ( noãn , h t ph n ch a th tinh)
- ng v t :
+ Nhân b n vô tính + C y truy n phôi
* T o gi ng b ng công ngh gen :
Trang 7- Các b c ti n hành k thu t chuy n gen + T o ADN tái t h p
+ a ADN tái t h p vào t bào nh n + Phân l p dòng t bào ch a ADN tái t h p
- Thành t u
Di truy n y
h c (các b nh
do đ t bi n
gen và đ t
bi n nhi m
s c th )
- B o v di
truy n con
ng i và m t
s v n đ xã
h i
* B nh di truy n phân t
- Khái ni m : Là nh ng b nh mà c ch gây b nh ph n l n do đ t bi n gen gây nên
* Ví d : b nh phêninkêtô- ni u + Ng i bình th ng : gen t ng h p enzim chuy n hoá phêninalanin tirôzin +Ng i b b nh : gen b đ t bi n không t ng h p đ c enzim này nên phêninalanin tích t trong máu đi lên não đ u đ c t bào
*.B nh liên quan đ n NST
M t s h i ch ng : đao , claiphento……
*B nh ung th :
* B o v v n gen loài ng i :
- T o môi tr ng s ch
- T v n di truy n và sàng l c tr c sinh
- Li u pháp gen
* M t s v n đ xã h i :
- Gi i mã gen ng i ;
- V n đ phát sinh do công ngh gen và t bào
* S d ng ch s ADN: Ch s ADN là trình t l p l i c a m t đo n nuclêôtit trên
ADN không ch a mã di truy n, đo n này thay đ i theo t ng cá th , dùng đ xác đ nh
t i ph m và các tai n n
- C ch hình thành P: XX x XY G: XX,O X,Y F: XXX:XXY:XO: YO
- XXX-H i ch ng 3X, OX-H i
ch ng T cn , XXY-H i ch ng Claiphent : có đ c đi m chung
là c quan sinh d c không bình
th ng, trí tu ch p phát tri n, không có kh n ng sinh con
- H i ch ng ao (3 NST th 21): c ng n, m t m t mí, hai
m t cách xa nhau, l i dài, ngón tay ng n, si đ n, vô sinh
- H i ch ng Patout 3 NST 15,
h i ch ng Etout là 3 NST 18
Ph ng pháp
nghiên c u di
truy n h c
ng i ( ph
h - tr đ ng
sinh )
- Bài t p
ch ng IV
* Ph ng pháp nghiên c u ph h ( ph h ) : theo dõi s di truy n c a 1 tính
tr ng nào đó trên nh ng ng i cùng dòng h qua nhi u th h
* Ph ng pháp nghiên c u tr đ ng sinh
- ng sinh cùng tr ng : 1 tinh trùng (n) + 1 tr ng ( n) 1 h p t ( 2n ) 2 c th
- ng sinh khác tr ng : 2 tinh trùng + 2 tr ng 2 h p t 2 c th ( v m t di truy n gi ng anh ch em cùng b m )
* Ph ng pháp nghiên c u t bào : Làm tiêu b n hiên vi t bào, quan sát d i kính
hi n vi
S đ ph h
- Các b ng
ch ng ti n
hóa ( gi i
ph u – phôi
sinh h c – đ a
lý sinh v t
h c – sinh h c
phân t )
* B ng ch ng gi i ph u so sánh :
- Phân bi t c quan t ng t – c quan t ng đ ng
- C quan thoái hóa ý ngh a
* B ng ch ng phôi sinh h c :
- S l p lai các giai đo n : khe mang , có đuôi , có l p lông m n ý ngh a
* B ng ch ng đ a lí sinh v t h c :
- ng quy – phân li tính tr ng
*B ng ch ng t bào h c và sinh h c phân t
- Ví d :
C quan t ng đ ng : có cùng ngu n g c ch n ng ≠ nh : Cánh d i, vây cá heo, chi tr c
c a thú ho c tuy n n c đ c hay Vòi hút b m hàm d i sâu b , gai hoa h ng, tua cu ng đ u Hà lan
H c thuy t
Lamac
acuyn
& Thuy t ti n
hóa hi n đ i
*H c thuy t ti n hóa Lamac :
- Nguyên nhân ti n hóa : ngo i c nh
- C ch ti n hóa :
- Hình thành đ c đi m thích nghi – loài m i
- óng góp – h n ch
* H c thuy t acuyn
- Nguyên nhân ti n hóa : đ u tranh sinh t n
- C ch ti n hóa : CLTN trên bi n d
- Hình thành đ c đi m thích nghi – loài m i
- óng góp – h n ch
* H c thuy t ti n hóa hi n đ i :
1 Quan ni m ti n hóa : Ti n hóa l n và ti n hóa nh
- Ti n hóa nh : lá quá trình bi n đ i c u trúc di truy n c a qu n th ( bi n đ i v t n
s alen và thành ph n ki u gen c a qu n th ) , xu t hi n s cách li sinh s n v i qu n
th g c
- Ti n hóa l n : Là quá trình bi n đ i trên quy mô l n , tr i qua hàng tri u n m , làm
xu t hi n các đ n v t ch c trên loài
T p quán ho t đ ng ,Ngo i c nh thay đ i m t cách ch m ch p Sinh v t có kh n ng ph n ng
k p không b đào th i
Bi n d cá th là nh ng ≠ các cá
th trong cung loài ¥ trong QT sinh s n
Thuy t ti n háo trung tính c a Kimura T s đa hình cân b ng
u th cho th d h p Vây cá voi,ng long và cá m p
có KH gi ng nhau Ti n hoá theo h ng d ng qui tính trang
TAILIEUONTHI.NET
Trang 82 Nguyên li u ti n hóa : ngu n bi n d di truy n c a qu n th Các nhân t
ti n hóa
- Quá trình
hình thành
qu n th
thích nghi
* Các nhân t ti n hóa :
- t bi n
- Di nh p gen
- Ch n l c t nhiên
- Các y u t ng u nhiên
- Giao ph i không ng u nhiên
*Quá trình hình thành qu n th thích nghi ;
- c đi m thích nghi : Các đ c đi m giúp sinh v t thích nghi v i môi tr ng làm
t ng kh n ng s ng sót và sinh s n c a chúng
- c đi m c a qu n th thích nghi
+ Hoàn thi n kh n ng thích nghi c a các sinh v t trong qu n th t th h này sang
th h khác + Làm t ng s l ng cá th có ki u gen quy đ nh ki u hình thích nghi trong qu n th
t th h này sang th h khác
- Quá trình hình thành qu n th thích nghi + C s di truy n
+ Vai trò CLTN
-CLTN nhân t đ nh h ng các nhân t không đ nh h ng
- Ng u ph i Thay đ i TP KG, không làm thay đ t n s các alen
Ch n l c t nhiên thay đ i t n
s alen qu n th vi khu n nhanh h n nhi u so v i qu n th sinh v t nhân th c l ng b i
Vi khu n gen đ n b i
Phân tích l i ví d : t ng c ng
s c đ kháng c a vi khu n
- Loài sinh
h c
- Quá trình
hình thành
loài
* Loài sinh h c :
- Khái ni m loài : m t nhóm qu n th g m các cá th có kh n ng giao ph i v i nhau
trong t nhiên và sinh ra đ i con có s c s ng , có kh n ng sinh s n và cách li sinh
s n v i các nhóm qu n th khác
- Các c ch cách li sinh s n gi a các loài
+ Cách li tr c h p t + Cách li sau h p t
* Quá trình hình thành loài
- Hình thành loài khác khu đ a lí
- Hình thành loài cùng khu đ a lí + Cách li t p tính
+ Cách li sinh thái + Lai xa và đa b i hóa
Tiêu chí cách li sinh s n phân
bi t loài
Tiêu chí quan trong cách li sinh
s n phân bi t ≠ loài
t bi n NST th ng là c t o loài m i Chuy n đo n và đ o
đo n
Ngu n g c
chung và
chi u h ng
ti n hóa sinh
gi i
- Bài t p
* Vai trò c a vi c nghiên c u ti n hóa l n ngu n g c sinh gi i
- Các loài sv ti n hóa t 1 t tiên chung theo ki u ti n hóa phân nhánh t o nên m t
th gi i sinh v t vô cùng đa d ng s đa d ng là do tích l y các đ c đi m thích nghi trong quá trình hình thành loài
- Ti n hóa : t ng d n m c đ t ch c c th t đ n gi n đ n ph c t p s khác ti n hóa theo ki u đ n gi n hóa t ch c c th
* Bai t p : gi i thích s hình thành đ c đi m thích nghi – hình thành loài theo
lamac – đacuyn – hi n đ i
D a vào các khoa h c trên c s
c a các ngành khoa h c :C sinh
h c
S phát sinh
s s ng trên
trái đ t
- Khái quát
s phát tri n
c a sinh v t
qua các đ i
đ a ch t
- S phát
sinh loài
ng i
* S phát sinh s s ng : Quá trình ti n hoá
H20, H2, NH3, CH4 h p ch t ch a 2 nguyên t CH h p ch t hc ch a 2 nguyên
t 3 CHO h p ch t hc ch a 4 nguyêt t CHON
* S phát tri n sinh v t qua các đ i đ a ch t :
B ng 33sgk
* S phát sinh loài ng i :
- B ng ch ng ngu n g c đ ng v t loài ng i
- Các d ng v n ng i hóa th ch – quá trình hình thành loài ng i
- Ng i hi n đ i và ti n hóa v n hóa
*
Các đ i : Thái c Nguyên sinh
Trung sinh C sinh Tân sinh
- Môi tr ng
s ng và các
nhân t sinh
thái ( s tác
đông qua lai
gi a môi
*Môi tr ng s ng sinh v t :
- Khái ni m : t t c các nhân t xung quanh sinh v t , tác đ ng tr c ti p ho c gián
ti p t i sinh v t , nh h ng đ n s t n t i , sinh tr ng phát tri n và nh ng ho t
đ ng khác c a sinh v t
- Các lo i m i tr ng : c n – n c – đ t – sinh v t
* Nhân t sinh thái :
- Nhân t vô sinh : nhi t đ , ánh sáng ……
ng d ng sinh thái trong các
l nh v c :
- Tr ng xen các lo i cây a bóng và cây a sáng trong cùng
m t khu v n
- Tr ng các lo i cây đúng
TAILIEUONTHI.NET
Trang 9tr ng và
sinh v t ) - Nhân t h u sinh : sinh v t , con ng i*Gi i h n sinh thái : là kho ng giá tr xác đ nh c a m t nhân t sinh thái mà trong
kho ng đó sinh v t có th t n t i và phát tri n.
* sinh thái : :Là không gian sinh thái mà đó t t c các nhân t sinh thái c a môi
tr ng n m trong gi i h n sinh thái cho phép loài đó t n t i và phát tri n lâu dài
th i v
- Nuôi ghép các loài cá các
t ng n c khác nhau trong m t
ao nuôi
Phân tích s đ gi i h n sinh thái v nhi t đ cá rô phi
- Qu n th
sinh v t – các
m i quan h
sinh thái gi a
các cá th
trong qu n
th
- Các đ c
tr ng c b n
c a qu n th
sinh v t ( m t
đ - t l gi i
tính ;)
- S bi n
đ ng s l ng
và c ch đi u
hòa s l ng
cá th c a
qu n th
- Bài t p
* Qu n th sinh v t : t p h p các cá th cùng loài :
+ sinh s ng trong m t kho ng không gian xác đ nh + th i gian nh t đ nh
+ sinh s n và t o ra th h m i
*Quan h trong qu n th :
- H tr
- C nh tranh
* c tr ng :
- T l gi i tính : đ c – cái
- Nhóm tu i : tr c sinh s n – trong sinh s n và sau sinh s n
- Phân b cá th c a qu n th : đ ng đ u – theo nhóm – ng u nhiên
- M t đ cá th : s l ng cá th / d n v di n tích
- Kích th c qu n th :
- T ng tr ng c a qu n th
* Bi n đ ng :
- T ng ho c gi m s l ng cá th
- Hình th c bi n đ ng : + Theo chu kì
+ Không theo chu kì
- Nguyên nhân bi n đ ng : Vô sinh – h u sinh
- i u ch nh s l ng cá th tr ng thái cân b ng
* Qu n th luôn có xu h ng t đi u ch nh v tr ng thái cân b ng : S l ng cá th
n đ nh và phù h p v i kh n ng cung c p ngu n s ng c a môi tr ng
Ví d các m i quan h h tr và
đ i đ ch
Tu i : Sinh lí,Sinh thái( Tu i
tr c sinh s n – Dang sinh s n
và sau sinh s n) tu i qu n th
Bi u th c KT : Nt= N0+ B –D + I – E
Các ki u t ng tr ng : Theo
ti m n ng sinh h c (J) và trong
K môi tr ng b gi i h n.( S)
Kích th c t i đa và kích
th c t i thi u
Ví d và các d ng bi n đ ng ánh b t r i : “ Tháng 9 đôi
m i, tháng 10 mùng 05 “
Cá vùng bi n Peru ( Sách NC :
10 -12 n m ; Sách CB : 7 n m )
Dpp= ni/ N ( đ phong phú )
S t ng tr ng KT c a qu n th
R = b – d + Trong đi u ki n môi tr ng lý
t ng : theo đ ng cong ch J + Trong đi u ki n môi tr ng b
gi i h n : Theo đ ng cong hình
ch S
Khái ni m
qu n xã sinh
v t
- Các m i
quan h sinh
thái trong
qu n xã
( t ng tr và
đ u tranh )
- M i quan h
dinh d ng
và h qu c a
nó – quan h
c nh tranh
phân hóa
sinh thái
- Di n th
sinh thái và
s cân b ng
qu n xã
- Bài t p
* Qu n xã : t p h p các qu n th thu c nhi u loài khác nhau cùng s ng trong
kho ng không gian và th i gian xác đ nh
*Quan h trong qu n xã :
- Khác loài : H tr ( công sinh – h p tác – h i sinh ) - đ i kháng ( C nh tranh – kí sinh - c ch c m nhi m – sinh v t này n sinh v t khác )
* Quan h dinh d ng trong QXSV
- Chu i th c n : M t chu i th c n g m nhi u loài có quan h dinh d ng v i nhau
và m i loài là m t m t xích c a chu i
- L i th c n : L i th c n g m nhi u chu i th c n có nhi u m t xích chung
* Di n th sinh thái :
Di n th sinh thái là quá trình bi n đ i tu n t c a qu n xã qua các giai đo n t ng
ng v i s bi n đ i c a môi tr ng
- Các lo i di n th : nguyên sinh – th sinh
- Ý ngh a :
+ Bi t đ c qu n xã sinh v t t n t i tr c đó và ti n đoán đ c qu n xã sinh v t xu t
hi n sau này.
*M t loài ru i đ ng b ng song H ng v t ng nhi t h u hi u c a m t chu kì s ng
là 1700C , th i gia s ng trung bình là 10 ngày đêm
a.Tính ng ng nhi t c a loài ru i, bi t nhi t đ trung bình ngày trong n m là 250C
b Th i gian s ng trung bình c a loài ru i đó sông C u Long là bao nhiêu ?Bi t nhi t đ trung bình ngày trong trong n m c a đ ng b ng C u Long là 270C
*H ng d n gi i :
a C ng th c tính t ng nhi t h u hi u : Q = (T – C )D
Ta có Q = 1700C và T : 250C và D = 10 ngày
170 = (25 – C )10 C = 25- 170/10 = 25 -17 = 80C
b Th i gian s ng đ ng b ng sông C u long :
H i sinh : Phong lan và giá th ,
cá ép v i cá l n
H p tác : Sáo trên l ng trâu,
chim ru i trên các con voi, bò và
cò ru i , cá nh đ n “ x a r ng” cho cá to
Công sinh : Trung roi trong ru t
m i, a y
c ch - c m nhi m : Thu
tri u đ
Quan h c nh tranh n i : Trung c aurelia và caudatum, Quan h gi a v t ch và con
m i và v t ch và v t kí sinh :
Ví d
Kh ng ch sinh h c : S l ng
cá th c a qu n th này kh ng
ch s l ng cá th c a qu n th khác
TAILIEUONTHI.NET
Trang 10T ng t ta có :
170 = (27 – 8 )D D = 170/ (27-8) = 8,9 ngày = 9 ngày
- Khái ni m
h sinh thái
-C u trúc h
sinh thái
-Các ki u h
sinh thái
- S chuy n
hóa v t ch t
trong h sinh
thái
*H sinh thái : Bao g m QXSV + sinh c nh
* Cáu trúc h sinh thái : 2 ph n
- Thành ph n vô sinh :
- Thành ph n h u sinh: SVSX – SVTT – SVPH
* Ki u h sinh thái : T nhiên – nhân t o
* Chuy n hóa v t ch t trong h sinh thái :
- Chu i th c n và l i th c n
- B c dinh d ng
- Tháp sinh thái
- Chu trình sinh đ a hóa: chu trình cacbon – nit – n c
- Savan – Tr ng cây b i
- H sinh thái t nhiên : gi t
n c ao tù
H sinh thái nhân t o: Gi t n c phong TN , Con tàu v tr
- S chuy n
hóa n ng
l ng trong
h sinh thái
- Sinh quy n
- Sinh thái
h c và vi c
qu n lí b o v
ngu n l i
thiên nhiên,
b o v môi
tr ng
Bài t p
* Dòng n ng l ng trong h sinh thái :
- Càng lên b c dinh d ng cao h n n ng l ng càng gi m
- Trong h sinh thái n ng l ng đ c truy n m t chi u t SVSX qua các b c dinh
d ng, t i môi tr ng, còn v t ch t trao đ i qua chu trình dinh d ng
* Sinh quy n : toàn b sinh v t s ng trong các l p đ t , n c , không khí
+ Thu quy n : D i đáy bi n sâu 7000 – 8000m + Khí quy n : Lên cao trong khí quy n 20.000m + Th ch quy n vào trong các l p đ t đá 100m
* Bi n pháp qu n lí – b o v ngu n l i thiên nhiên , môi tr ng
** Phát tri n b n v ng :
+ H n ch khánh ki t ngu n tài nguyên : Ti t ki m, tái ch , s dung tài nguyên tái sinh
+B o t n s đa d ng sinh h c : B o v t nhiên, ngu n gen, các h sinh thái
+ B o v môi tr ng trong lành + Ki m soát s gia t ng dân s nâng cao ch t l ng cu c s ng v v t ch t và tinh
th n
-Công th c tính t ng nhi t h u
hi u
Q = ( T – C ) D
Hi u su t h sinh thái :
H = Ci+ 1 :Ci
Các ngu n tài nguyên :
- Tài nguyên tái sinh : không khí s ch, n c s ch, t và
đa d ng sinh h c
- Tài nguyên không tái sinh : nhiên li u hoá th ch, Kim
lo i, phi kim lo i
- Tài nguyên n ng l ng
v nh c u : N ng l ng M t
tr i, Gió, Sóng bi n d i
d ng, thu tri u
TAILIEUONTHI.NET