lượng bài viết của học sinh để nhận xét cụ thể và sửa những lỗi thông dụng mà các em thường mắc phải trong quá trình làm văn nếu có: Từ kết quả thống kê được sau khâu chấm bài, giáo viên[r]
PHẦN MỞ ĐẦU
Lí do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, nhiều phương pháp dạy học mới đã được áp dụng, nâng cao chất lượng giáo dục ở hầu hết các cấp học Đặc biệt, môn ngữ văn đã có nhiều cải tiến trong giảng dạy, tuy nhiên vẫn còn nhiều học sinh thiếu hứng thú và xem nhẹ môn học này, đặc biệt là phần tập làm văn Nhiều em vẫn viết kém và coi việc làm bài tập văn như một “món nợ” phải trả.
Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng học sinh thiếu tính tích cực và sáng tạo trong giờ học là phương pháp tổ chức của giáo viên còn đơn điệu và thiếu đầu tư, đặc biệt trong tiết trả bài tập làm văn.
Chấm bài là một khâu quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng của bài viết tập làm văn, đặc biệt là bài viết về văn biểu cảm.
Bộ giáo dục đã từng nhận xét về tình hình giảng dạy tập làm văn như sau:
Một trong những thiếu sót lớn trong giảng dạy là việc chấm bài, khi nhiều giáo viên chưa thể hiện đầy đủ tinh thần trách nhiệm Việc chấm qua loa, bỏ qua nhiều lỗi sai của học sinh dẫn đến chất lượng bài làm ngày càng giảm sút Để nâng cao chất lượng học tập của học sinh, tôi xin chia sẻ một số kinh nghiệm trong việc dạy tiết trả bài tập làm văn biểu cảm về sự vật và con người cho học sinh lớp 7.
Mục đích của đề tài
Học sinh cần nắm vững và vận dụng kiến thức, kỹ năng cơ bản để tạo lập văn bản biểu cảm một cách hiệu quả Việc sử dụng từ ngữ, đặt câu và trình bày bài viết hợp lý là rất quan trọng để tăng sức thuyết phục Hơn nữa, học sinh cũng nên tự nhận diện và sửa chữa sai sót trong bài làm của mình, từ đó tự tin hơn và cải thiện chất lượng ở những bài viết sau.
Nhiệm vụ của đề tài
Để nâng cao chất lượng và kích thích hứng thú học tập của học sinh, giáo viên cần kết hợp hài hòa các phương pháp giảng dạy phù hợp Việc này không chỉ giúp giảm thiểu lỗi sai trong bài viết của học sinh mà còn nâng cao hiệu quả giảng dạy.
Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu từ những tài liệu liên quan, bài viết thực tế của học sinh, sổ điểm.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài
Trong bài viết này, tôi xin chia sẻ một số kinh nghiệm để dạy hiệu quả tiết trả bài tập làm văn biểu cảm ở lớp 7, nhằm khơi dậy hứng thú và sự tích cực trong học tập của học sinh môn Ngữ văn Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng giảng dạy mà còn tạo điều kiện cho học sinh phát triển kỹ năng viết và cảm thụ văn học.
Đối tượng nghiên cứu
- Học sinh lớp 7a1, 7a2, 7a3 Năm học 2012- 2013.
- Sách giáo khoa, sách giáo viên Ngữ văn 7.
- Chuẩn kiến thức - kĩ năng Ngữ văn 7
- Bài viết của học sinh
NỘI DUNG
CƠ SỞ KHOA HỌC (LÍ LUẬN)
Trong chương trình giáo dục phổ thông, môn Ngữ văn là môn duy nhất có tiết trả bài Ở lớp 7, học sinh có từ 7 đến 8 tiết trả bài trong một năm học, cho thấy tầm quan trọng của việc chấm và trả bài tập làm văn đối với học sinh.
Thông qua việc chấm và trả bài tập làm văn, giáo viên giúp học sinh nhận ra sai sót và hạn chế trong bài làm của mình, từ đó cải thiện ở những lần sau Do đó, trong mỗi tiết trả bài, giáo viên cần đầu tư thỏa đáng và kỹ lưỡng để đánh giá chất lượng bài viết, nhằm kịp thời chỉnh sửa và uốn nắn những vấn đề mà học sinh chưa làm được, từ khâu tìm hiểu đề đến việc hoàn thiện bài viết.
Dựa trên yêu cầu đề bài và tình hình làm văn của học sinh, giáo viên có thể tự đánh giá quá trình dạy học của mình thông qua việc chấm và trả bài Từ đó, giáo viên sẽ có những biện pháp cụ thể nhằm nâng cao kết quả giảng dạy.
THỰC TRẠNG
Trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy rằng nhiều học sinh chỉ quan tâm đến điểm số trong bài viết mà không chú ý đến những sai sót cần sửa chữa, dẫn đến việc điểm số giữa các bài viết không có sự cải thiện đáng kể Điều này ảnh hưởng lớn đến quá trình học tập của các em, khi mà nhiều lỗi như sử dụng dấu câu, liên kết đoạn, chính tả và diễn đạt vẫn tồn tại Trách nhiệm này thuộc về giáo viên dạy ngữ văn, vì nếu chúng ta thực hiện tốt công tác chấm và trả bài, sai sót của học sinh sẽ giảm đi, từ đó nâng cao kết quả học tập Để đánh giá thực trạng, tôi đã tiến hành khảo sát về sự hứng thú của học sinh trong giờ trả bài tập làm văn.
Kết quả khảo sát cụ thể như sau:
Hứng thú học tiết trả bài tập làm văn Điểm trung bình trở lên Điểm dưới trung bình
Kết quả khảo sát cho thấy gần 50% học sinh không hứng thú với giờ trả bài tập làm văn, trong đó nhiều em chỉ quan tâm đến điểm số Điều này dẫn đến chất lượng bài tập của học sinh còn thấp.
Tôi luôn trăn trở về việc tìm ra giải pháp nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn ngữ văn, đặc biệt là phân môn tập làm văn.
GIẢI PHÁP
1 Chấm bài làm văn của học sinh
Công việc chấm bài có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo thành công của tiết trả bài làm văn Để cải thiện chất lượng chấm bài, cần tập trung vào các vấn đề lý luận liên quan và áp dụng kỹ thuật chấm bài hiệu quả.
1.1 Những vấn đề có ý nghĩa lý luận trong việc chấm bài
Quan điểm và thái độ của giáo viên đối với bài làm của học sinh rất quan trọng Thay vì chỉ coi đó là một nhiệm vụ phải hoàn thành, giáo viên cần nhận thức rằng bài làm của học sinh là kết quả của sự lao động vất vả và nỗ lực học tập của các em Việc đánh giá bài làm không chỉ là nghĩa vụ mà còn là cơ hội để giáo viên hiểu và trân trọng những nỗ lực của học sinh.
Tiếp xúc với bài làm của học sinh là tiếp xúc với một con người, phản ánh những hồi hộp và mong chờ của các em Giáo viên cần có thái độ ứng xử đẹp đẽ và đúng đắn khi chấm bài, trân trọng từng sai sót và cảm thông với những khuyết điểm Sự nghiêm khắc cần đi đôi với độ lượng, tránh thiếu cảm thông và không nên áp đặt suy nghĩ cá nhân lên học sinh.
Giáo viên cần tôn trọng cách cảm nhận của học sinh và không nên phê phán dựa trên quan điểm cá nhân Việc đọc kỹ và lắng nghe từng lời trong bài làm của học sinh là rất quan trọng Hãy trân trọng những ý tưởng độc đáo của các em để khuyến khích sự sáng tạo, thay vì vội vàng dạy các em ngôn ngữ trưởng thành; điều này sẽ giúp các em phát triển và hình thành ngôn ngữ văn học riêng của mình.
Sự thiếu hiểu biết và cảm thông từ giáo viên đối với học sinh, cùng với việc áp đặt tư duy cá nhân để đánh giá suy nghĩ của học sinh, sẽ dẫn đến việc học sinh ngày càng xa lánh giáo viên và ngại ngùng trong việc viết văn tại trường.
1.2 Vấn đề kĩ thuật chấm bài.
Chấm bài là một nghệ thuật, với sự khác biệt giữa những người chấm nhanh nhưng chính xác và những người chấm chậm mà vẫn không đúng Hiện tượng chênh lệch điểm số 1-2 điểm trong chấm bài làm văn là rất phổ biến Để chấm bài chính xác và giảm bớt vất vả, cần xem xét cả những vấn đề nghiệp vụ bên cạnh các quan điểm đã nêu.
1.2.1 Những tiền đề cho việc chấm bài
Trước khi bắt tay vào chấm bài của học sinh, giáo viên cần phải chuẩn bị những tiền đề bắt buộc như sau:
Để đánh giá bài làm của học sinh một cách hiệu quả, cần xác định các tiêu chí dựa trên yêu cầu của đề bài, nội dung kiến thức, kỹ năng và phương pháp làm bài Việc xây dựng tiêu chí đánh giá cụ thể cho từng bài giúp quá trình chấm bài chính xác hơn, tránh tình trạng chấm sai lệch và có yêu cầu riêng cho từng bài Một bài làm văn thường tập trung vào những trọng điểm rèn luyện hàng tháng hoặc học kỳ, do đó giáo viên cần dựa vào đó để định hướng ra đề và chấm bài một cách tập trung.
Xây dựng thang điểm cho từng phần trong bố cục bài văn là cần thiết để đánh giá chính xác Cần có thang điểm cụ thể cho từng phần, đặc biệt là phần thân bài, để phù hợp với yêu cầu của từng đề Việc chấm bài theo thang điểm đã đề ra sẽ giúp đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong quá trình đánh giá.
Giáo viên cần theo dõi và uốn nắn những điểm yếu trong bài văn của từng học sinh, đồng thời đánh giá theo yêu cầu chung và riêng Ngoài việc áp dụng các tiêu chí đã đặt ra, việc khích lệ kịp thời cho những học sinh yếu kém cũng rất quan trọng.
Chấm bài, đặc biệt là chấm văn, đòi hỏi giáo viên phải đọc kỹ và không thể chỉ dựa vào ấn tượng hay định kiến cá nhân Việc chấm cần phải tuân theo yêu cầu của đáp án hướng dẫn chấm để đảm bảo tính chính xác Khi gặp những điểm mạnh hoặc yếu trong bài viết của học sinh, giáo viên nên tránh việc gạch xóa hay bình phẩm tiêu cực, mà nên tập trung vào việc đánh giá công bằng và khách quan.
Khi chấm bài, chúng ta cần giữ tâm trí thoải mái và không để những lo âu cá nhân ảnh hưởng đến đánh giá Điều quan trọng là tránh để cảm xúc tiêu cực chi phối, vì các bài văn của học sinh không phải là nguyên nhân cho những cơn giận dữ đó Hãy dành thời gian đủ để chấm một cách trọn vẹn, tránh tình trạng chấm dở giữa chừng.
Trước khi chấm bài viết số 2 về loài cây yêu thích, tôi sẽ đọc qua tất cả bài viết của lớp và phân loại chúng Tôi chia thành ba loại: loại thứ nhất gồm các bài viết đầy đủ ý, bố cục rõ ràng, diễn đạt lưu loát, ít lỗi chính tả và chữ viết sạch đẹp; loại thứ hai mắc nhiều lỗi hơn loại thứ nhất; loại thứ ba chứa nhiều lỗi nghiêm trọng Việc phân loại này giúp tôi tránh lệch lạc trong điểm số và dễ dàng nhận xét về nội dung cũng như hình thức trình bày khi trả bài.
Khi chấm bài, giáo viên cần đọc kỹ từng phần trong bài làm của học sinh Họ sẽ gạch chân những lỗi sai và ghi chú tóm tắt bên trái trang giấy, ví dụ như việc lặp từ không cần thiết, cách dùng từ sai, hoặc việc viết hoa tùy tiện.
Khi chấm bài viết số 2 của em Xuân lớp 7a2 về loài câu em yêu, tôi đã phát hiện một số lỗi trong phần mở bài, bao gồm lỗi dùng từ và lặp từ Tôi đã gạch chân các lỗi này và ghi chú bên trái bài viết Tương tự, phần thân bài và kết bài cũng có những lỗi cần được chỉ ra.
Giáo viên thường gạch chân các lỗi sai trong bài viết của học sinh và sửa chữa chúng ở góc bên trái, tương tự như cách làm của em Xuân.
KẾT QUẢ
Sau khi áp dụng sáng kiến này vào giảng dạy, để đánh giá kết quả đạt được.
Tôi đã tiến hành khảo sát học sinh của ba lớp : 7a1, 7a2, 7a3 với nội dung câu hỏi như phần thực trạng.
Kết quả đạt được như sau:
Hứng thú học tiết trả bài Điểm
TB trở lên Điểm dưới TB
Học sinh thể hiện sự hứng thú rõ rệt hơn trong tiết trả bài Tập làm văn, đồng thời chất lượng bài viết cũng được cải thiện đáng kể so với trước khi áp dụng sáng kiến này.