NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG MỘT SỐ BÀI TẬP NHẰM NÂNG CAO THỂ LỰC CHUYÊN MÔN VÀ KỸ THUẬT CƠ BẢN CHO NAM VẬN ĐỘNG VIÊN ĐỘI TUYỂN CẦU LÔNG TRƯỜNG THCS AN HÒA 1, QUẬN NINH KIỀU, THÀNH PHỐ CẦN THƠNgà
Trang 1NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG MỘT SỐ BÀI TẬP NHẰM NÂNG CAO THỂ LỰC CHUYÊN MÔN VÀ KỸ THUẬT CƠ BẢN CHO NAM VẬN ĐỘNG VIÊN ĐỘI TUYỂN CẦU LÔNG TRƯỜNG THCS AN HÒA 1, QUẬN NINH KIỀU, THÀNH PHỐ CẦN THƠ
Ngành : Giáo dục thể chất
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
An Giang,01 /2017
Trang 2DANH MỤC NHỮNG TỪ, THUẬT NGỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC BẢNG
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
PHẦN MỞ ĐẦU 1
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
Lý do chọn đề tài 3
Mục đích nghiên cứu 3
Mục tiêu nghiên cứu 3
CHƯƠNG I - TỔNG QUAN 5
1.1 Đường lối của Đảng, Nhà nước về thể dục thể thao 5
1.2 Chất lượng giáo dục và giáo dục thể chất 6
1.2.1 Hiệu quả giáo dục, chất lượng dạy học và kết quả học tập 7
1.3 Các quan điểm về huấn luyện thể lực chuyên môn 9
1.3.1 Các quan điểm về huấn luyện thể lực trong huấn luyện thể thao 9
1.3.2 Các xu hướng huấn luyện thể lực cho vận động viên trong cầu lông hiện đại 11
1.3.2.1 Xu hướng sử dụng lượng vận động lớn 11
1.3.2.2 Xu hướng tăng nhanh tỷ trọng huấn luyện thể lực chuyên môn trên cơ sở nền tảng thể lực chung vững chắc 11
1.3.2.3 Xu hướng sử dụng các phương tiện chuyên dụng cầu lông cùng các phương tiện bổ trợ bằng máy móc hiện đại 12
1.3.2.4 Hoàn thiện cơ chế quản lý, điều khiển quá trình huấn luyện 13
1.4 Cơ sở lý luận của việc huấn luyện tố chất thể lực chuyên môn và kỹ thuật cho VĐV cầu lông 13
1.4.1 Sức mạnh 13
Trang 31.5 Các quan điểm về huấn luyện kỹ thuật cơ bản 26
1.5.1 Các quan điểm về huấn luyện kỹ thuật cơ bản trong huấn luyện thể thao 26
1.5.2 Các kỹ thuật cơ bản môn cầu lông 26
1.6 Đặc điểm hoạt động chiến thuật trong cầu lông 28
1.7 Các công trình nghiên cứu có liên quan 29
CHƯƠNG 2 - PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 31
2.1 Phương pháp nghiên cứu 31
2.1.1 Phương pháp tham khảo tài liệu 31
2.1.2 Phương pháp phỏng vấn 31
2.1.3 Phương pháp kiểm tra sư phạm 31
2.1.3.1 Các test kiểm tra thể lực chuyên môn cầu lông 32
2.1.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 44
2.1.5 Phương pháp toán thống kê 44
2.2 Tổ chức nghiên cứu 45
2.2.1 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 45
2.2.2 Địa điểm nghiên cứu 46
2.2.3 Tiến độ nghiên cứu 46
2.2.4 Dự trù kinh phí, trang thiết bị, dụng cụ 47
CHƯƠNG 3 - KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 48
3.1 Xác định các test đánh giá thể lực chuyên môn và kỹ thuật cơ bản môn cầu lông cho nam đội tuyển Cầu lông trường THCS An Hòa 1 48
3.1.1 Thu thập, thống kê các test đã được sử dụng nhằm nâng cao thể lực chuyên môn và kỹ thuật cơ bản cho vận động viên nam đội tuyển cầu lông Trường THCS An Hòa 1, Ninh Kiều, Cần Thơ 48
Trang 43.1.3 Xác định độ tin cậy và tính thông báo của các test 57
3.1.3.1 Xác định độ tin cậy của các test 57 3.1.3.2 Kiểm nghiệm tính thông báo các test đã chọn cho vận động viên nam đội tuyển cầu lông Trường THCS An Hòa 1, Ninh Kiều, Cần Thơ 59 3.1.4 Đánh giá thực trạng về thể lực chuyên môn và kỹ thuật cơ bản cho nam VĐV tuyển cầu lông trường THCS An Hòa 1, Quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ 62
3.2 Tổng hợp, xây dựng hệ thống bài tập nhằm phát triển thể lực
chuyên môn và kỹ thuật cơ bản cho nam VĐV cầu lông trường THCS
An Hòa 1 – Quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ 65
3.2.1 Hệ thống hóa các bài tập được sử dụng để phát triển nhằm
phát triển thể lực chuyên môn và kỹ thuật cơ bản cho nam VĐV
cầu lông trường THCS An Hòa 1 – Quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ
66 3.2.2 Phỏng vấn lựa chọn các bài tập phát triển TLCM và KTCB
cho nam VĐV cầu lông trường THCS An Hòa 1 – Quận Ninh Kiều,
TP Cần Thơ 68 3.2.3 Xây dựng kế hoạch huấn luyện thể lực chuyên môn và kỹ
thuật cơ bản cho VĐV nam cầu lông trường THCS An Hòa 1- Ninh Kiều- Cần Thơ 72
3.3 Đánh giá hiệu quả của một số bài tập đến sự phát triển thể lực
chuyên môn và kỹ thuật cơ cho nam VĐV đội tuyển Cầu lông trường
THCS An Hòa 1, Quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ 76
3.3.1 Thành tích thể lực chuyên môn và kỹ thuật cơ bản của nam
VĐV Cầu lông trường THCS An Hòa 1, Ninh Kiều, Cần Thơ, sau 6 tháng tập luyện 76
Trang 5PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 86
1 KẾT LUẬN 86
2 KIẾN NGHỊ 87 PHỤ LỤC 1
PHỤ LỤC 2
PHỤ LỤC 3
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 6BB Bóng bàn
Trang 7Số Tên bảng Trang
3.1
Kết quả phỏng vấn lựa chọn các test nhằm nâng cao thể lực chuyên
môn và kỹ thuật cơ bản cho cho nam VĐV Cầu lông trường THCS
An Hòa 1, Ninh Kiều, Cần Thơ (lần 1)
55
3.2
Kết quả phỏng vấn lựa chọn các test nhằm nâng cao thể lực chuyên
môn và kỹ thuật cơ bản cho cho nam VĐV Cầu lông trường THCS
An Hòa 1, Ninh Kiều, Cần Thơ (lần 2)
56
3.3 Kết quả kiểm tra độ tin cậy các test đã chọn của vận động viên nam
đội tuyển cầu lông Trường THCS An Hòa 1, Ninh Kiều, Cần Thơ 58
3.4
Kiểm nghiệm tính thông báo của các test đánh giá thể lực chuyên
môn và kỹ thuật cơ bản cho vận động viên nam đội tuyển cầu lông
Trường THCS Trường THCS An Hòa 1, Ninh Kiều, Cần Thơ
60
3.5
Thực trạng thể lực chuyên môn và kỹ thuật cơ bản môn cầu lông của
nam VĐV Cầu lông trường THCS An Hòa 1, Ninh Kiều, Cần Thơ
trước thực nghiệm
63
3.6
Tổng hợp kết quả phỏng vấn các bài tập nâng cao thể lực chuyên
môn và kỹ thuật cơ bản cho nam VĐV cầu lông trường THCS An
Hòa 1 – Quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ
69
3.8 Thể lực chuyên môn và kỹ thuật cơ bản nam VĐV Cầu lông trường
THCS An Hòa 1, Ninh Kiều, Cần Thơ, sau 6 tháng tập luyện 773.9 Kết quả đánh giá sự tăng trưởng thể lực chuyên môn đội tuyển cầu
3.10 Kết quả đánh giá sự tăng trưởng kỹ thuật cơ bản đội tuyển cầu lông,
Trang 8Số Tên biểu đồ Trang
3.1 Đánh giá sự tăng trưởng về thể lực chuyên môn sau 6 tháng 83
3.2 Đánh giá sự tăng trưởng về kỹ thuật cơ bản sau 6 tháng 86
Trang 9Số Tên hình vẽ Trang
2.3 Hình minh họa về test di chuyển ngang sân đơn nhặt cầu 34
2.6 Hình minh họa về test lốp cầu từ cuối sân vào ô 38
Trang 10có sức khỏe lành mạnh Mục tiêu chiến lược này thể hiện ở những yêu cầumới bức bách về sức khỏe về thể lực của lớp người lao động mới trong côngcuộc đổi mới nền kinh tế xã hội, đặc biệt là nền kinh tế trí thức nhằm phục vụ
sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước ta hiện nay (Nghị quyếtTW.II-KhóaVIII)
Giáo dục thể chất trong trường học là một mặt giáo dục quan trọngkhông thể thiếu được trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo, góp phần thực hiện
mục tiêu: “Nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân lực, đào tạo nhân tài” cho đất
nước Đáp ứng nhu cầu đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp phát triển kinh tế
- xã hội của đất nước đòi hỏi phải nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, màtrong đó yếu tố sức khoẻ là quan trọng nhất
Cầu lông là một môn thể thao có tính quần chúng và nghệ thuật cao,được phát triển ở nhiều nước trên thế giới, đặc biệt các nước ờ vùng Châu Á.Môn cầu lông đã được ủy ban Olympic quốc tế đưa vào thi đấu trong chươngtrình thi đấu Olympic Cầu lông đang được phổ biến rất rộng trong quần
Trang 11chúng nhân dân như là một phương tiện để giáo dục, rèn luyện thể chất, sứckhỏe và phát triển trình độ văn hóa thể thao cho mọi người.
Trong những năm gần đây, Bộ giáo dục và Đào tạo không ngừng nghiêncứu cải tiến nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy thể dục trongtrường học các cấp, trong đó cầu lông là một trong những nội dung không thểthiếu của hầu hết chương trình giảng dạy thể dục ở các trường THPT, THCS,Tiểu học
Trường THCS An Hòa 1 là một trong những trường có thành tích về Cầulông trong các kì Hội khỏe Phù đổng các cấp còn chưa cao Tuy nhiên, do cơ
sở vật chất còn thiếu thốn, nhân lực còn chưa được đào tạo bài bảng, đội ngũgiáo viên cũng như kinh nghiệm đào tạo còn hạn chế
Qua thực tiễn công tác giảng dạy, huấn luyện chuyên môn đối với cácnam vận động viên Cầu lông của trường THCS An Hòa 1, chúng tôi nhậnthấy, các tố chất thể lực và một số kỹ thuật cơ bản của các em vẫn còn nhiềuyếu kém Điều đó được thể hiện qua thực tế quan sát các buổi tập và thi đấutập của vận động viên cầu lông Chúng tôi thấy rằng các em học sinh bộc lộnhiều điểm yếu cơ bản về kỹ thuật, chiến thuật, tâm lý và đặc biệt là tố chấtthể lực và kỹ thuật cơ bản nhất Không đủ khả năng duy trì trận đấu trong thờigian kéo dài
Từ những vấn đề nêu trên cho thấy, phát triển tố chất thể lực và kỹ thuật
cơ bản cho vận động viên cầu lông nói chung và cho các em vận động viêncầu lông trường THCS An Hòa 1 nói riêng là một điều cấp bách và cần thiết.Trong quá trình chuẩn bị thể lực cho vận động viên cầu lông, các giáo viêncũng đã tiến hành sử dụng nhiều phương pháp giảng dạy Tuy nhiên, hệ thốngcác bài tập được sử dụng lại chưa đồng bộ, chưa có hệ thống và chưa đượcsắp xếp một cách có khoa học Chính vì vậy hiệu quả phát triển thể lực
Trang 12chuyên môn và kỹ thuật cơ bản chưa cao, chưa đáp ứng được đặc thù của môncầu lông.
Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, nhằm mục đích phát triển tố chất thểlực và kỹ thuật cơ bản cho vận động viên cầu lông, góp phần nâng cao chấtlượng giảng dạy môn học cầu lông cho học sinh trường THCS An Hòa 1,từng bước nâng cao hiệu quả công tác giảng dạy – học tập trong Nhà trườngchúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:
“NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG MỘT SỐ BÀI TẬP NHẰM NÂNG CAO THỂ LỰC CHUYÊN MÔN VÀ KỸ THUẬT CƠ BẢN CHO NAM VẬN ĐỘNG VIÊN ĐỘI TUYỂN CẦU LÔNG TRƯỜNG THCS AN HÒA 1, QUẬN NINH KIỀU , THÀNH PHỐ CẦN THƠ”
Mục đích nghiên cứu :
Mục đích nghiên cứu của đề tài là: Lựa chọn hệ thống các bài tập nhằmphát triển tố chất thể lực và kỹ thuật cơ bản cho VĐV tuyển cầu lông trườngTHCS An Hòa 1 và một số test đánh giá cho đối tượng nghiên cứu phù hợpvới điều kiện thực tiễn của nhà trường
Mục tiêu nghiên cứu :
Để đạt được mục đích của đề tài chúng tôi tiến hành giải quyết mục tiêu:
Mục tiêu 1 : Xác định các test đánh giá thể lực chuyên môn và kỹ thuật
cơ bản cho nam VĐV tuyển cầu lông trường THCS An Hòa 1, Quận NinhKiều, Thành phố Cần Thơ
- Tổng hợp các test đánh giá.
- Phỏng vấn lựa chọn các test đánh giá.
- Kiểm định độ tin cậy của các test.
- Kiểm tra tính thông báo của các test
Trang 13- Đánh giá thực trạng về thể lực chuyên môn và kỹ thuật cơ bản cho nam VĐV tuyển cầu lông trường THCS An Hòa 1, Quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ
Mục tiêu 2: Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao thể lực
chuyên môn và kỹ thuật cơ bản cho nam VĐV đội tuyển Cầu lông trường
THCS An Hòa 1, Quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ
- Tổng hợp các bài tập về thể lực chuyên môn và kỹ thuật cơ bản cho nam VĐV tuyển cầu lông trường THCS An Hòa 1, Quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ
- Phỏng vấn chuyên gia về việc lựa chọn một số bài tập nhằm nâng thể lực chuyên môn và kỹ thuật cơ bản cho nam VĐV tuyển cầu lông trường THCS
An Hòa 1, Quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ
- Lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao thể lực chuyên môn và kỹ thuật cơ bản cho nam VĐV tuyển cầu lông trường THCS An Hòa 1, Quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ
- Tổ chức thực nghiệm
Mục tiêu 3: Đánh giá hiệu quả của một số bài tập đến sự phát triển thể
lực chuyên môn và kỹ thuật cơ cho nam VĐV đội tuyển Cầu lông trường
THCS An Hòa 1, Quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ
- Đánh giá sự tăng trưởng về thể lực chuyên môn cho nam VĐV đội tuyển Cầu lông trường THCS An Hòa 1, Quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ sáu tháng tập luyện.
Trang 14CHƯƠNG I TỔNG QUAN
1.1 Đường lối của Đảng, Nhà nước về thể dục thể thao
Thể dục thể thao có ý nghĩa to lớn trong việc bảo vệ, tăng cường sứckhỏe, phát triển và hoàn thiện thể chất cho con người, góp phần tích cực vàoquá trình bồi dưỡng và phát triển nguồn nhận lực, xây dựng đời sống văn hóa
tinh thần phong phú, lối sống lành mạnh nhằm thực hiện mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng văn minh”.
Đường lối, quan điểm của Đảng về công tác TDTT, được hình thànhngay từ những năm đầu của cách mạng nước ta, đã từng bước được bổ sung,hoàn chỉnh phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ của từng giai đoạn cách mạng vàluôn luôn là kim chỉ nam cho sự phát triển của ngành TDTT nước nhà
Tháng 3 năm 1946, trong lúc chính quyền cách mạng còn non trẻ đang
gặp vô vàn khó khăn, trong bài báo “Lời kêu gọi toàn dân tập thể dục”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết : “Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe mới thành công Mỗi một người dân yếu ớt, tức là làm cho cả nước yếu ớt một phần; mỗi một người dân khỏe mạnh, tức là góp phần cho cả nước khỏe mạnh Vậy nên tập luyện thể dục, bồi bổ sức khỏe, tức là góp phần cho cả nước khỏe mạnh Vậy nên luyện tập thể dục, bồi bổ sức khỏe là bổn phận của mỗi một người dân yêu nước Việc
đó không tốn kém, khó khăn gì, gái trai, già trẻ ai cũng nên làm và ai cũng làm được Mỗi người lúc ngủ dậy, tập ít phút thể dục, ngày nào cũng tập thì khí huyết lưu thông, tinh thần đầy đủ Như vậy là sức khỏe Dân cường thì Nước thịnh Tôi mong đồng bào ai cũng cố gắng tập thể dục Tự tôi ngày nào cũng tập.”
Trang 15Hưởng ứng lời khuyên của Bác, phong trào thể dục với khẩu hiệu
“Khỏe Vì Nước” đã nhanh chóng phát triển khắp thành thị, nông thôn Kể từ
đó đến nay, lời khuyên tập thể dục của Bác Hồ vẫn giữ nguyên giá trị và trởthành cương lĩnh hành động của TDTT nước ta
- Bộ giáo dục và đào tạo trong quyết định 931/QĐ-29/4/93 ban hànhquy chế về công tác giáo dục thể chất trong nhà trường các cấp (điều 1chương I; điều 2, 5, 6 chương II; điều 8 chương III)
1.2 Chất lượng giáo dục và giáo dục thể chất.
Chất lượng giáo dục luôn luôn là một vấn đề được toàn xã hội quantâm, bởi lẽ, đây là sự phản ánh giá trị đích thực của một nền giáo dục và là cơ
sở, tiền đề cho sự phát triển của mỗi cá nhân và toàn xã hội Tuy nhiên, khái
niệm “chất lượng” nói chung và “chất lượng giáo dục” nói riêng là những
khái niệm cơ bản, nhưng rất đa chiều, đa nghĩa, rất khó định danh chính xácbởi nội dung của nó rất rộng Vì vậy, đã có rất nhiều tác giả đề xuất các khái
niệm “chất lượng” khác nhau.
Ở những góc độ khác nhau, người ta có thể đưa ra những tiêu chí đánhgiá chất lượng học tập khác nhau: Giáo viên đánh giá chất lượng học tập bằngmức độ mà học sinh nắm vững các kiến thức, kỹ năng, phương pháp và thái
độ học tập của cá nhân Học sinh đánh giá chất lượng học tập bằng việc nắmvững và vận dụng kiến thức vào thực hành bài tập, bài kiểm tra, bài thi Cha
mẹ học sinh và người sử dụng sản phẩm đào tạo lại có cách đánh giá chấtlượng đào tạo khác nhau
Như vậy, có thể xác định khái niệm “chất lượng” như sau:
- Chất lượng là những thuộc tính bản chất vốn có của sự vật, hiện tượng,
là "cái" để phân biệt nó với sự vật, hiện tượng khác.
- Chất lượng là giá trị, mức độ thể hiện của sản phẩm với những chỉtiêu, quy chuẩn đã định
Trang 16Từ định nghĩa " chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu" ta có thể xác định: “Chất lượng GDTC là sự phù hợp với mục tiêu GDTC”, là kết quả tổng hợp của quá trình GDTC, phản ánh trong các phẩm chất và năng lực, đặc biệt là các năng lực thể chất của người học, phù hợp với mục tiêu GDTC cho từng cấp học, bậc học và ngành nghề đào tạo.
1.2.1 Hiệu quả giáo dục, chất lượng dạy học và kết quả học tập.
Tính hiệu quả: theo quan niệm chung, đó là sự thể hiện mối quan hệ
chung nhất giữa đầu tư công sức, nhân lực, vật lực với kết quả đạt được saumột giai đoạn nhất định, xét theo mục tiêu giáo dục trong những điều kiện cụthể
Đánh giá hiệu quả giáo dục là so sánh kết quả của các hoạt động giáodục đã đạt được với mục tiêu đã đề ra Mục tiêu của việc đánh giá hiệu quảgiáo dục, cũng là mục tiêu của quá trình giáo dục
Chất lượng dạy học: là một bộ phận hợp thành quan trọng của chất
lượng giáo dục và được xem như là kết quả giảng dạy và học tập xét cả vềmặt định lượng và định tính so với các mục tiêu bộ môn cũng như sự gópphần vào quá trình hình thành và phát triển nhân cách của học sinh
Chất lượng dạy học được đánh giá chủ yếu qua giờ học (hay quá trìnhdạy học), tuỳ thuộc vào những yêu cầu khác nhau Chất lượng hay kết quảhọc tập đích thực chỉ xuất hiện khi có những biến đổi tích cực trong nhậnthức, hành vi của người học
Kết quả học tập: đây là khái niệm thường được hiểu theo hai quan
niệm khác nhau Thứ nhất, đó là mức độ thành tích mà một chủ thể học tập đã đạt được, được xem xét trong môi quan hệ với công sức, thời gian
đã bỏ ra, với mục tiêu đã xác định Như vậy, kết quả học tập được hiểu là mức độ thực hiện những mục tiêu định trước Thứ hai, đó là mức thành tích đã đạt của một học sinh so với các bạn học khác Quan niệm thứ hai,
Trang 17đó là mức thực hiện chuẩn Tuy nhiên, nhiều người cho đó là quan niệm tâm lý sai biệt
Giáo dục thể chất đối với học sinh.
GDTC là một quá trình sư phạm nhằm hoàn thiện về mặt thể chất vàchức năng của cơ thể con người, nhằm hình thành và củng cố những kỹ năng
kỹ xảo vận động cơ bản trong đời sống, trong lao động GDTC là một bộphận của TDTT, là một trong những hình thái hoạt động cơ bản của địnhhướng rõ của TDTT trong xã hội Hay cụ thể nói cách khác GDTC là loạihình giáo dục mà nội dung chuyên biệt là dạy học vận động và phát triển cóchủ định các tố chất thể lực của con người
GDTC và thể thao trường học duy trì và cũng cố sức khỏe, nâng caotrình độ thể lực học sinh, rèn luyện thân thể để đạt được tiêu chuẩn thể lựctheo quy định Trang bị cho học sinh kiến thức lý luận cơ bản về những nộidung, phương pháp tập luyện TDTT, kỹ năng vận động và kỹ thuật động tác
cơ bản một số môn thể thao Rèn luyện cho học sinh có ý thức tổ chức kỷluật, tinh thần tập thể, xây dựng lôi sống lành mạnh, tinh thần tự giác rènluyện thân thể Đồng thời, tạo mọi điều kiện thuận lợi để các trường xây dựng
và rèn luyện phong trào thể thao mạnh mẽ và sâu rộng: “Thực hiện GDTC trong tất cả các trường học, làm cho việc tập luyện TDTT trở thành nếp sống hằng ngày của hầu hết học sinh ”
Vì vậy, Bác Hồ khẳng định: “Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe Dân cường thì nước thịnh ” Bác còn căn dặn: ’’Phải biết quý trọng sức người, là vốn quý nhất của ta”[6].
Trang 181.3 Các quan điểm về huấn luyện thể lực chuyên môn
1.3.1 Các quan điểm về huấn luyện thể lực trong huấn luyện thể thao
Huấn luyện thể thao là chuẩn bị cho VĐV giành được thành tích thểthao cao nhất trong thi đấu Thành tích thể thao của từng VĐV là kết quả thểhiện toàn bộ khả năng của người đó trong một môn thể thao nhất định Nóđược đánh giá theo những chỉ số đã được thừa nhận ( thể lực, điểm số, bànthắng, số đo về thời gian, cự ly, trọng lượng, ) Thành tích thể thao cao nhấtcủa một VĐV là sự thể hiện tối đa các khả năng của họ trong hoạt động thểthao cụ thể, được ghi nhận qua thi đấu ở từng thời điểm nhất định Cao nhất làcác kỷ lục
Các yếu tố xác định thành tích cá nhân được sắp xếp thành 5 nhóm nhưsau:
+ Các phẩm chất cá nhân của VĐV
+ Các tố chất thể lực
+ Các khả năng kỹ thuật, phối hợp vận động và kỹ xảo
+ Khả năng chiến thuật và trí tuệ
+ Sự hiểu biết của VĐV trong lĩnh vực khoa học TDTT
Trong những điều kiện như nhau, thành tích thể thao của mỗi cá nhânphụ thuộc vào năng khiếu và mức độ đào tạo của VĐV Năng khiếu của VĐV
là sẵn có, còn trình độ đào tạo là luôn thay đổi nhờ kết quả của tập luyện Nhưvậy, trong những điều kiện không đổi, yếu tố ảnh hưởng quyết định trực tiếpđến nâng cao thành tích thể thao của VĐV là sự đào tạo tác động có địnhhướng tới các yếu tố sẵn có và phát triển các khả năng nhằm đào tạo nên sựtiến bộ trong thể thao
Huấn luyện thể thao là phải giải quyết nhiệm vụ chung là đào tạo tâm
lý, kỹ thuật, chiến thuật và thể lực cho VĐV Trong đó huấn luyện thể lực là
Trang 19yếu tố cơ sở Huấn luyện thể lực cho VĐV phải phù hợp với những quy luậtchung của giáo dục các năng lực thể chất và những đặc điểm của huấn luyệnthể thao Một trong những biểu hiện cụ thể của sự tương ứng đó là sự kết hợpchặt chẽ giữa huấn luyện thể lực chung và huấn luyện thể lực chuyên môn choVĐV
Huấn luyện thể lực chuyên môn và kỹ thuật cơ bản cho VĐV là mộtquá trình giáo dục nhằm phát triển và hoàn thiện những năng lực thể chấttương ứng với đặc điểm môn thể thao chuyên chọn Nó có nhiệm vụ phát triểnđến mức tối đa những năng lực đó ở VĐV
Quá trình chuẩn bị thể lực cho VĐV bao gồm: chuẩn bị thể lực chung
và chuẩn bị thể lực chuyên môn
- Thể lực chung là nền tảng cho việc nâng cao thể lực chuyên môn
- Thể lực chuyên môn được chia làm 2 phần:
+ Chuẩn bị thể lực chuyên môn cơ sở là hướng đến việc xây dựng cácnền tảng cơ bản phù hợp với đặc thù chuyên môn thể thao nhất định
+ Chuẩn bị thể lực chuyên môn cơ bản mà mục đích của nó là việc pháttriển một cách rộng rãi các tố chất vận động thỏa mãn những đòi hỏi của mônthể thao
Về nguyên tắc trong một chu kỳ huấn luyện lớn đầu tiên phải tiến hànhviệc huấn luyện thể lực chung trên nền tảng đó mới tiến hành việc huấn luyệnthể lực chuyên môn cơ sở Đây là nền tảng để tiến hành việc huấn luyệnchuyên môn cơ sở, mà nhờ vào đó tiến hành bước thứ ba, phát triển ở mức độcao hơn các tố chất chuyên môn cơ bản và phù hợp với đòi hỏi của môn thểthao Như vậy có thể nói rằng , việc phát triển các tố chất càng chặt chẽ baonhiêu thì ở bước 2 và bước 3 mới có điều kiện phát triển một cách cao hơn,chất lượng hơn
Trang 201.3.2 Các xu hướng huấn luyện thể lực cho vận động viên trong cầu lông hiện đại.
là cơ quan tuần hoàn, hô hấp dưới tác động của lượng vận động ngày cànglớn
Trong thi đấu cầu lông các VĐV thường sử dụng kỹ thuật bằng nănglực tốc độ và sức mạnh như các bước di chuyển, đập cầu cao sâu… Một trậnđấu cầu lông thông thường có từ 80 – 85% các kỹ thuật đòi hỏi sức mạnh tốc
độ Với lối đánh thực dụng hiệu quả trong cầu lông hiện đại đỏi hỏi nhữngyêu cầu cao về các tố chất thể lực đã hình thành xu hướng tập luyện với thờigian dài, cường độ vận động lớn và đây là xu hướng thứ nhất trong huấnluyện thể lực cho VĐV cầu lông hiện đại
1.3.2.2 Xu hướng tăng nhanh tỷ trọng huấn luyện thể lực chuyên môn trên cơ sở nền tảng thể lực chung vững chắc
Thi đấu cầu lông hiện đại thường được thể hiện với tốc độ cao vàcường độ lớn, đặc biệt ở các giải lớn Mỗi trận thi đấu càng ở vòng trong càngmang tính chất căng thẳng, quyết liệt, do đó đòi hỏi mỗi VĐV có sự chuẩn tốt
về mặt thể lực Trong suốt thời gian trận đấu hoặc ngay trong mọi tình huống
cụ thể đòi hỏi các VĐV phải di chuyển hợp lý trên sân, bật nhảy tấn công liêntục, thực hiện động tác rồi lại di chuyển để tiếp tục kỹ thuật khác Bởi vậy,một yêu cầu trong huấn luyện thể lực cho VĐV là phải giúp họ có khả năngthích ứng về chuyên môn cao
Trang 21Tỷ trọng huấn luyện giữa các thể lực chung và thể lực chuyên môn cầnđược áp dụng thay đổi qua từng thời kỳ huấn luyện và tỷ lệ huấn luyện thể lựcchuyên môn càng được nâng cao khi trình độ vận động viên càng phát triển.
Ở những VĐV cấp cao thì huấn luyện thể lực chuyên môn sẽ được coi là chủyếu, còn huấn luyện thể lực chung chỉ là biện pháp thứ yếu trong những giaiđoạn nghỉ ngơi tích cực sau mỗi giai đoạn thi đấu của VĐV VĐV cao cấpcủa các quốc gia có môn cầu lông phát triển mạnh như Đan Mạch, Inđônêsia,Malaisia, Trung Quốc… tỷ lệ huấn luyện thể lực chuyên môn thường từ 70 -90%, còn huấn luyện thể lực chung chỉ từ 10 – 30%
1.3.2.3 Xu hướng sử dụng các phương tiện chuyên dụng cầu lông cùng các phương tiện bổ trợ bằng máy móc hiện đại
Trước hết đó là hệ thống các bài tập thể lực chuyên môn có hoặc không
có dụng cụ nhằm không ngừng nâng cao khả năng của cơ thể như các bài tập
di chuyển
chuyên môn, các bài tập với dụng cụ bổ trợ như tạ tay, vật đàn hồi, vật cản…
Sử dụng các điều kiện môi trường thiên nhiên như huấn luyện trên núicao, bãi biển, huấn luyện ở các vùng khí hậu khác nhau để tạo cho VĐV thíchứng với những điều kiện khí hậu thay đổi Điều này vô cùng cần thiết đối vớicác VĐV cấp cao, thường xuyên thi đấu ở các nước khác nhau với những điềukiện khí hậu khác hẳn với môi trường tập luyện sẽ làm ảnh hưởng nghiêmtrọng đến thành tích thi đấu
Sử dụng các thủ pháp sư phạm tạo không khí đua tranh quyết liệt bằngcách tăng cường những điều kiện khó khăn để rèn luyện ý chí, tâm lý choVĐV Xây dựng các điều kiện tập luyện sát với tình huống thi đấu để chophép VĐV phát huy hết năng lực của mình trong tập luyện
Trang 22Sử dụng các điều kiện, phương tiện máy móc hiện đại cho phép pháttriển thể lực của VĐV cũng như việc kiểm tra thường xuyên sức khỏe củaVĐV trong quá trình huấn luyện.
1.3.2.4 Hoàn thiện cơ chế quản lý, điều khiển quá trình huấn luyện
Đó chính là công tác xây dựng kế hoạch huấn luyện có cơ sở khoa họcnhằm tạo điều kiện điều hành quản lý công tác huấn luyện Tạo ra các điềukiện cần thiết để điều khiển trạng thái tập luyện của VĐV trong quá trìnhhuấn luyện Kiểm tra những biến đổi, thích nghi các chức năng sinh lý sinhhóa của các cơ quan chức phận cơ thể dưới tác động của lượng vận động, trên
cơ sở đó điều chỉnh với từng VĐV, phù hợp cấu trúc hoạt động thi đấu
Sơ đồ 1 Mối liên hệ tương tác giữa các nhân tố tập luyện trong môn cầu lông
1.4 Cơ sở lý luận của việc huấn luyện tố chất thể lực chuyên môn và kỹ thuật cho VĐV cầu lông
1.4.1 Sức mạnh
Sức mạnh của con người là khả năng khắc phục lực cản bên ngoài hoặc
để kháng lại bằng sự nổ lực của cơ bắp
Tập luyện sức mạnh bao gồm nhiều loại sức mạnh khác nhau, mỗi loạiđều có một ý nghĩa nhất định đối với từng môn thể thao và từng vận độngviên khác nhau
Trang 23- Sức mạnh chung: là nền tảng của toàn bộ chương trình huấn luyện
sức mạnh Phải tập trung huấn luyện sức mạnh chung trong giai đoạn huấnluyện ban đầu (thích nghi về giải phẫu) cũng như trong suốt những năm đầucủa kế hoạch huấn luyện VĐV năng khiếu Trình độ sức mạnh chung thấp sẽhạn chế khả năng phát triển toàn diện của VĐV dễ bị chấn thương, cơ thểphát triển không đối xứng hay làm giảm khả năng phát triển sức mạnh cơ bắp
cơ chính) tham gia vào các hoạt động của một môn thể thao nhất định Nhưthuật ngữ nêu trên, loại SM này mang tính đặc thù cho từng môn thể thao Vìvậy bất kì sự so sánh nào giữa trình độ sức mạnh chuyên môn ở các môn thểthao khác nhau đều không có giá trị Đối với VĐV trình độ cao, sức mạnhchuyên môn phải đạt mức độ cao nhất vào cuối giai đoạn chuẩn bị
Ngoài ra tùy điều kiện cụ thể của mỗi loại hoạt động mà đề ra cácnhiệm vụ rèn luyện sức mạnh chuyên môn Để rèn luyện sức mạnh, người ta
sử dụng các bài tập sức mạnh, tốc độ là các động tác với lực đối kháng, cácbài tập sức mạnh được chia thành 2 nhóm:
a Các bài tập với dụng cụ nặng
b Các bài tập với lực đối kháng của người cùng tập
c Các bài tập với lực đàn hồi
d Các bài tập với lực đối kháng của môi trường bên ngoài
Ngoài ra, trong rèn luyện sức mạnh, người ta còn sử dụng rộng rãi cácbài tập khắc phục trọng lượng cơ thể cộng thêm với trọng lượng của vật thểbên ngoài
Về mặt tác động chức năng, bản chất của các loại lực đối kháng không
có gì khác biệt lắm Dù nâng tạ bình vôi hay nâng túi cát thì sự tác động lên
Trang 24cơ thể vẫn giống nhau nên độ lớn (trọng lượng) của chúng bằng nhau Sửdụng bài tập với vật nặng rất tiện lợi Dùng các bài tập này ta có thể tác độngđến hầu hết các nhóm cơ Hơn nữa, các bài tập với lực đối kháng bên ngoàilại rất dễ định lượng.
Khi một VĐV đạt được thành tích cao khối lượng tập luyện trở nênrất quan trọng
Khối lượng vận động hay số lượng công việc thực hiện kết hợp chặtchẽ với độ dài thời gian tập luyện, tổng số kg, pound hay tấn mà VĐV nânglên trong mỗi buổi tập hay trong từng giai đoạn luyện tập Số bài tập trongtừng giáo án, số tổ hay số lần lặp lại mỗi bài tập trong từng giáo án
Thành tích VĐV chỉ phát triển bằng sự thích nghi sinh lý ổn định thôngqua việc tăng khối lượng tập luyện Khi VĐV thích nghi ở lượng vận độngcao hơn, họ sẽ phục hồi tốt hơn giữa các tổ và các buổi tập Do đó có thể tăngkhối lượng vận động trong các buổi tập và trong tuần, tạo ra khả năng tiếp tụctăng thêm khối lượng tập luyện Việc tăng khối lượng trong huấn luyện sứcmạnh phụ thuộc vào tính chất sinh học của VĐV đặc thù môn thể thao và vaitrò sức mạnh trong môn thể thao đó
Tổng khối lượng tập luyện phụ thuộc vào nhiều yếu tố, được quyếtđịnh bởi tầm quan trọng của sức mạnh đối với môn thể thao
Các xu hướng về phương pháp huấn luyện sức mạnh:
1 Sử dụng lượng đối kháng dưới mức tối đa với số lần lặp lại cực hạn (phương pháp nổ lực lặp lại):
- Yêu cầu của phương pháp này là sử dụng lượng đối kháng tươngđối lớn với thời gian bài tập ngắn và số lần lặp lại là cực hạn Vì giá trị pháttriển sức mạnh ở phương pháp này chỉ có ý nghĩa ở những lần lặp lại cuốicùng, bởi vậy khi sử dụng các bài tập theo xu hướng này huấn luyện viên cầnđộng viên các VĐV của mình cố gắng lặp lại một vài lần cuối cùng khi họ đã
Trang 25tỏ ra mệt mỏi và chỉ có như vậy mới có tác dụng phát triển được sức mạnhcho VĐV.
- Ưu điểm của phương pháp này là:
Tăng được sức mạnh cùng với sự phì đại cơ bắp
Tiêu hao năng lượng lớn
Hiệu quả một sức mạnh thấp hơn so với phương pháp sử dụnglượng đối kháng tối đa
2 Sử dụng lượng đối kháng tối đa:
Yêu cầu của phương pháp này là: sử dụng lượng đối kháng tối đa (1lần
thực hiện) hoặc gần tối đa (2-3 lần lặp lại)
- Ưu điểm: phát triển được sức mạnh cơ bắp nhưng hạn chế được vềtăng
khối lượng Đây là phương pháp chủ yếu nhằm phát triển sức mạnh choVĐV
3 Sử dụng các bài tập tĩnh trong huấn luyện sức mạnh:
Yêu cầu của phương pháp này là: tập luyện căng cơ tối đa với thờigian bài tập khoảng 5 - 6s và không nên sử dụng một bài tập ổn định quá 2tháng
- Ưu điểm của phương pháp này là: duy trì được sự ổn định căng cơtương đối dài, yêu cầu về trang thiết bị đơn giản có thể tác động tới bất kìnhóm cơ nào
Trang 26- Nhược điểm:
+ Hiệu quả phát triển sức mạnh thấp
+ Chỉ phát triển sức mạnh ở những nhóm cơ có tham gia tập luyện
Ứng dụng trong cầu lông :
- Cầu lông là một môn thể thao đối kháng, vì vậy các yếu tố kỹ thuậtthể lực và tâm lý phải được phối hợp chặt chẽ Không thể tách rời VĐV cầulông không chỉ đòi hỏi kỹ thuật nhuần nhuyễn mà thể lực cũng phải tốt mớiphát huy tốt các kỹ thuật và chiến thuật trong trận đấu Sức mạnh là một trongcác tố chất cần thiết cho một VĐV cầu lông
Tố chất này thể hiện ở các động tác xuất phát từ vị trí chuẩn bị (để dichuyển đến vị trí đánh cầu) các động tác bật nhảy và đặc biệt là các động tácđánh cầu
Cầu lông là một môn thể thao đối kháng mà thành tích của nó được thểhiện ở năng lực của cá nhân mỗi VĐV trong việc sử dụng kỹ thuật, chiếnthuật, thể lực và sự ổn định về tâm lý của bản thân Thi đấu cầu lông khôngchỉ phải đòi hỏi ở VĐV trình độ điêu luyện về kỹ thuật, sử dụng hợp lý vàsáng tạo về mặt chiến thuật mà còn yêu cầu rất cao việc phát huy đầy đủ các
tố chất thể lực của cơ thể trong đó có sức mạnh
1.4.2 Sức nhanh
Khái niệm và các hình thức biểu hiện của sức nhanh là một tổ hợpthuộc tính chức năng của con người Nó quy định chủ yếu và trực tiếp đặctính tốc độ động tác cũng như thời gian phản ứng vận động
Người ta phân biệt 3 hình thức đơn giản biểu hiện sức nhanh nhưsau:
Thời gian tiềm tàng của phản ứng vận động
Tốc độ động tác lớn (với lượng đối kháng bên ngoài nhỏ)
Trang 27 Tần số động tác.
Các hình thức đơn giản của sức nhanh tương đối độc lập nhau Đặcbiệt, những chỉ số về thời gian phản ứng vận động hầu như không tương quanvới tốc độ động tác Những hình thức kể trên là thể hiện các năng lực tốc độkhác nhau
Trong thực tiễn thường thấy sức nhanh được thể hiện tổng hợp Thí dụ,thành tích chạy ngắn phụ thuộc vào thời gian phản ứng vận động, tốc độ độngtác đơn (đạp sau, chuyển đùi) và tần số bước Trong động tác có phối hợpphức tạp thì tốc độ không chỉ phụ thuộc vào sức nhanh mà còn chịu sự chiphối của nhiều nhân tố khác Thí dụ, trong chạy thì tốc độ vào độ dài bướcchạy, còn độ dài bước chạy phụ thuộc vào độ dài chi dưới và lực đạp sau Vìvậy, tốc độ động tác hoàn chỉnh chỉ thể hiện gián tiếp sức nhanh của conngười
Phương pháp rèn luyện sức nhanh: Rèn luyện sức nhanh phản ứngvận động
*Phản ứng vận động bao gồm 2 thành phần cơ bản là phản ứng vânđộng đơn giản và phản ứng vận động phức tạp:
- Phản ứng vận động đơn giản: là sự đáp lại tín hiệu biết trước nhữngxuất hiện đột ngột bằng động tác định trước
- Phổ biến nhất trong rèn luyện sức nhanh phản ứng vận động đơngiản là tập lặp lại phản ứng với các tín hiệu xuất hiện đột ngột Thí dụ, lặp lạinhiều lần tiếng súng lệnh, chạy đổi hướng theo tín hiệu Đối với những ngườimới tập, phương pháp lặp lại nhanh chống đem lại kết quả tốt Sau đó sứcnhanh phản ứng ổn định và rất khó có thể phát triển thêm
- Phản ứng VĐ phức tạp : thường gặp trong thể thao gồm 2 loại: Phảnứng đối với vật thể di động và phản ứng lựa chọn, phản ứng đối với vật thể di
Trang 28động thường thấy trong các môn bóng và các môn đối kháng cá nhân Ví dụ:Trong môn cầu lông, khi đối phương giao cầu, VĐV phải:
Phương pháp rèn luyện tốc độ:
- Phương pháp rèn luyện tốc độ : Tốc độ tối đa mà con người có thểphát huy trong động tác nào đó không chỉ phụ thuộc vào sức nhanh mà cònphụ thuộc vào nhiều nhân tố khác như sức mạnh động lực, độ linh hoạt khớp,mức hoàn thiện kỹ thuật Vì vậy rèn luyện sức nhanh động tác cần kết hợpchặt chẽ với rèn luyện các tố chất thể lực khác và hoàn thiện kỹ thuật Từ đó
có thể tách biệt hai xu hướng trong rèn luyện tốc độ
+ Nâng cao tần số động tác
+ Hoàn thiện các nhân tố ảnh hưởng tới tốc độ tối đa
- Phương pháp rèn luyện sức nhanh tần số động tác :
Mặc dù phụ thuộc vào nhiều nhân tố nhưng tốc độ tối đa chủ yếu bị chiphối bởi tính linh hoạt của các quá trình thần kinh Suy rộng ra thì tốc độ chủyếu phụ thuộc vào tần số động tác Như vậy bản chất của rèn luyện tốc độ làtác động nâng cao tần số động tác
Trang 29Phương tiện rèn luyện sức nhanh tần số là các bài tập Các bài tập nàyphải thỏa mãn 3 yêu cầu:
+ Kỹ thuật bài tập cho phép thực hiện với tốc độ giới hạn Vì vậy, cácbài tập thể dục hoặc đi bộ ít có hiệu quả trong rèn luyện tốc độ
+ Kỹ thuật bài tập đã được tiếp thu tới mức kỹ xảo Có như vậy toàn bộ
ý chí nổ lực của người tập mới tập trung vào tốc độ
+ Thời gian bài tập tương đối ngắn (không qua 20-22s) để tốc độ không
bị giảm xúc ở cuối cự ly
- Các HLV thường sử dụng phương pháp lặp lại, trò chơi và phươngpháp thi đấu để rèn luyện tốc độ
- Một vấn đề đáng quan tâm là phương pháp rèn luyện tốc độ
- Đối với các VĐV cao cấp, để phòng ngừa “hàng rào tốc độ” người
ta thường áp dụng các biện pháp thay đổi tỉ lệ nội dung huấn luyện, khốilượng các bài tập tốc độ chuyên môn giảm đi, tỷ trọng các bài tập sức nhanhtốc độ, các bài tập chuẩn bị chung tăng lên
- Thông thường, khi phát huy tốc độ cao nhất VĐV phải khắc phụclực cản bên ngoài khá lớn, trong trường hợp này, tốc độ đạt được phụ thuộcvào sức mạnh cơ bắp Vì thế khi tập luyện sức nhanh phải đi đôi với tập luyệnsức mạnh, hai tố chất này hỗ trợ cho nhau tạo khả năng cao nhất cho VĐV
- Trong quá trình rèn luyện sức mạnh để tăng tốc độ, cần giải quyếthai nhiệm vụ cơ bản:
+ Nâng cao sức mạnh tốc độ (sức mạnh đơn thuần)
+ Rèn luyện khả năng phát huy sức mạnh lớn trong điều kiện vận độngmạnh
Trong mỗi trận đấu, các động tác kỹ thuật đều bắt đầu bằng việc quansát nhận xét phán đoán động tác của đối phương, xác định hướng và tốc độ
Trang 30bay của quả cầu vì di chuyển đến vị trí thích hợp để thực hiện động tác trảcầu, nếu VĐV có tố chất sức mạnh tốt sẽ có lợi thế rất lớn để đạt thành tíchcao Xu hướng hiện nay của làng cầu lông thế giới là các VĐV thường chọncác lối đánh rất nhanh chứ không chọn lối đánh chậm và an toàn như trướcnữa Điều này chứng tỏ tầm quan trọng của tốc độ trong môn cầu lông Đểtăng sức nhanh cần đòi hỏi một quá trình huấn luyện dài lâu hợp lý cho mỗiVĐV, trong đó có thể tách rời giai đoạn để huấn luyện đảm bảo cho việc nângcao hiệu quả kỹ thuật Trước hết là huấn luyện các năng lực phán đoán bằngmắt để theo dõi các động tác đánh cầu của đối phương Sau đó là đến cácphản ứng nhanh trong động tác xuất phát để di chuyển từ vị trí chuẩn bị đến
vị trí đánh cầu, các năng lực di chuyển nhanh, hợp lý và cuối cùng là đếnnăng lực thực hiện động tác Ngoài ra để tăng tốc độ cho một VĐV không chỉhuấn luyện đơn thuần là sức nhanh vận động mà còn phải biết kết hợp hài hòavới việc huấn luyện sức mạnh động tác trong các kỹ thuật di chuyển và kỹthuật đánh cầu mới có thể nâng cao thành tích cho VĐV Cầu lông
1.4.3 Sức bền
Sức bền là khả năng duy trì vận động trong thời gian dài nhất mà cơ thểchịu đựng được Do khả năng duy trì vận động của con người bao giờ cũng cóphạm vi giới hạn và giới hạn cuối cùng thường xuất hiện mệt mỏi Bởi vậy, cóthể định nghĩa sức bền là khả năng cơ thể chống lại mệt mỏi trong một thờigian nào đó
Người ta hiểu mệt mỏi là sự giảm sút tạm thời khả năng vận động hoặchoạt động do sự vận động gây nên Khi thực hiện một hoạt động liên tục vàtương đối căng thẳng nào đó thì sau một thời gian con người sẽ cảm thấy việctiếp tục ngày càng khó khăn hơn Trong một thời gian nhất định, mặc dù khókhăn tăng lên nhưng cường độ hoạt động vẫn được duy trì ở mức độ ban đầu
Trang 31nhờ sự nỗ lực của ý chí Trạng thái mệt mỏi chưa giảm sút khả năng vận động
đó được gọi là giai đoạn mệt mỏi có bù Đến một thời điểm nào đó, do mệt mỏi
mà cơ thể không thể hoạt động với cường độ như trước, khả năng vận độnggiảm sút, tức là giai đoạn mệt mỏi mất bù Như vậy khi nói đến mệt mỏi tức lànói đến trạng thái mệt mỏi mất bù
Nguyên nhân gây ra mệt mỏi trong mỗi loại hoạt động của conngười là khác nhau, bởi vậy sức bền trong mỗi loại hoạt động cũng mang tínhchất đặc thù khác nhau
- Căn cứ vào đặc điểm hình thức vận động có thể chia sức bền làm 2loại: sức bền chung và sức bền chuyên môn
- Căn cứ vào yêu cầu của hoạt động lại có thể chia sức bền là: sức bềnmạnh, sức bền tốc độ…
Sức bền chung là sức bền trong các hoạt động kéo dài với cường độthấp và có sự tham gia của phần lớn hệ cơ Còn sức bền chuyên môn là nănglực duy trì khả năng vận động cao trong những loại hình bài tập nhất định.Sức bền trong các hoạt động thể thao là sức bền trong các bài tập đòi hỏi phầnlớn các nhóm cơ tham gia hoạt động Nó phụ thuộc rất nhiều vào năng lựchoạt động của các hệ thống cung cấp năng lượng cơ thể
- Sức bền trong cầu lông là khả năng duy trì hoạt động với thời gian dài
và cường độ lớn Hoạt động thi đấu cầu lông được tính theo hiệp đấu với thờigian không cố định Nếu hai đối thủ có trình độ cao và tương đương như nhau
và phải đánh hết ba hiệp đấu thì có thể kéo dài trận đấu lên hơn 90 phút Cùngvới thời gian thi đấu kéo dài là cường độ hoạt động cao và liên tục theo đặcđiểm và tình huống của mỗi trận đấu Điều này đòi hỏi mỗi VĐV một trình độthể lực cao và đặc biệt là sức bền chuyên môn để có thể duy trì hoạt động ổnđịnh
Trang 32- Sức bền trong cầu lông thể hiện ở sự duy trì hoạt động của hầu hết các
cơ quan trong cơ thể Đó là sự phối hợp liên tục các hoạt động của tay và chântrong các động tác di chuyển bật nhảy đánh cầu, rồi lại di chuyển bật nhảy vàđánh cầu… là sự duy trì hoạt động lâu dài của hệ thần kinh thông qua cáchoạt động phán đoán, xử lý tình huống đánh cầu sao cho đảm bảo hiệu quảcao nhất của mỗi lần thực hiện kỹ thuật
- Sức bền trong cầu lông được thể hiện là sức bền mạnh và sức bền tốc
độ Đặc điểm động tác thể hiện trong cầu lông ở bất cứ tình huống nào cũngđòi hỏi về sức mạnh tốc độ và sức nhanh của động tác Quá trình thi đấu VĐVkhông chỉ thực hiện một vài lần di chuyển, bật nhảy hay đánh cầu mà những
kỹ thuật này được thực hiện liên tục và duy trì ở cường độ cao trong suốt cảtrận đấu Sự giảm sút về sức mạnh và sức nhanh trong quá trình thi đấu thểhiện năng lực sức bền của VĐV còn thấp và điều này tất yếu sẽ dẫn đến hiệuquả thi đấu không cao
Nhiệm vụ và yêu cầu:
Sức bền trong vận động thể lực bị chi phối bởi rất nhiếu nhân tố Do đó
để phát triển sức bền, phải giải quyết hàng loạt nhiệm vụ nhằm hoàn thiện vànâng cao những nhân tố đó Trong số những nhân tố chi phối sức bền phải kểđến:
- Kỹ thuật thể thao hợp lý, bảo đảm phát huy được hiệu quả và đồngthời tiết kiệm được năng lượng trong khi vận động
- Năng lực duy trì trong thời gian dài trạng thái hưng phấn của cáctrung tâm thần kinh
- Khả năng hoạt động cao của hệ tuần hoàn và hô hấp
- Tính tiết kiệm của các quá trình trao đổi chất
- Cơ thể có nguồn năng lượng lớn
- Sự phối hợp hài hòa trong hoạt động của các chức năng sinh lý
Trang 33- Khả năng chịu đựng chống lại cảm giác mệt mỏi nhờ những nỗ lực ýchí.
Các yếu tố của lượng vận động trong huấn luyện sức bền:
Tất cả các phương pháp huấn luyện nâng cao sức bền trong các mônthể thao có chu kỳ đều dựa trên sự kết hợp của 5 yếu tố cơ bản của lượng vậnđộng Đó là tốc độ hay cường độ bài tập; thời gian thực hiện bài tập, thời giannghỉ giữa quãng; tính chất của nghỉ ngơi giữa quãng; số lần lặp lại
Các phương pháp huấn luyện:
Phương pháp đồng điều liên tục: là phương pháp duy trì cường độ nhưnhau liên tục trong thời gian dài không có quãng nghỉ, thường được áp dụng ởgiai đoạn đầu và huấn luyện sức bền chung
Phương pháp biến đổi: là phương pháp duy trì lượng vận động trong
thời gian dài, song cường độ bài tập có sự thay đổi theo kế hoạch sao cho cácsản phẩm phân hóa yếm khí (acit lactic) được tạo nên ở thời gian hoạt độngcường độ cao kích thích sự đền bù oxy ở thời gian hoạt động cường độ thấplàm phát triển sức bền
Phương pháp giản cách: là phương pháp đòi hỏi sự thay đổi có kế
hoạch các giai đoạn vận động và nghỉ ngơi
Phương pháp thi đấu: nhằm kích thích các năng lực hoạt động của cơ
thể trên cơ sở tranh đua quyết liệt cả về ý chí tâm lý và vận động nhằm pháttriển sức bền chuyên môn Huấn luyện sức bền chuyên môn trong cầu lông
- Dựa trên cơ sở khoa học và đặc điểm về huấn luyện sức bền chuyênmôn cầu lông có thể xác định năng lực sức bền trong cầu lông phụ thuộc vào
cả 3 cơ chế cung cấp năng lượng của cơ thể trong vận động Đó là cơ chếATP – CP, cơ chế lactic( yếm khí) và cơ chế oxy hóa (ưu khí) Bởi vậy đểphát triển sức bền chuyên môn cho VĐV cầu lông chúng ta cần tiến hành
Trang 34đồng thời việc hoàn thiện cả 3 cơ chế trên bằng các bài tập huấn luyện chung
và chuyên môn
1.4.4 Khéo léo (Khả năng phối hợp vận động)
Nếu như các năng lực sức mạnh, sức nhanh, sức bền dựa trên cơ sở của
hệ thống kích ứng về mặt năng lượng thì năng lực phối hợp vận động lại phụthuộc chủ yếu vào các quá trình điều khiển hành động vận động
Năng lực phối hợp của VĐV được thể hiện ở mức độ tiếp thu nhanhchóng và có chất lượng cũng như việc hoàn thiện củng cố và vận dụng các kỹxảo về kỹ thuật thể thao
Căn cứ vào đặc điểm các loại hoạt động thể thao và yêu cầu riêng củachúng về phối hợp vận động, người ta phân thành 7 loại năng lực phối hợpvận động
Phương pháp phát triển khả năng phối hợp vận động:
- Việc lựa chọn các phương tiện tập luyện nhằm phát triển khả năngphối hợp vận động cần phải tuân theo một số quy tắc sau:
+ Phương pháp chính là tập luyện, phương tiện chính là các bài tập thểlực
+ Các bài tập được sử dụng làm phương tiện phát triển khả năng phối
hợp vận động cần yêu cầu VĐV thực hiện chính xác và thường xuyênphải kiểm tra tính chính xác của bài tập một cách có ý thức
Trang 351.5 Các quan điểm về huấn luyện kỹ thuật cơ bản
1.5.1 Các quan điểm về huấn luyện kỹ thuật cơ bản trong huấn luyện thể thao
Huấn luyện thể thao là chuẩn bị cho VĐV giành được thành tích thểthao cao nhất trong thi đấu Thành tích thể thao của từng VĐV là kết quả thểhiện toàn bộ khả năng của người đó trong một môn thể thao nhất định Nóđược đánh giá theo những chỉ số đã được thừa nhận ( thể lực, điểm số, bànthắng, số đo về thời gian, cự ly, trọng lượng, ) Thành tích thể thao cao nhấtcủa một VĐV là sự thể hiện tối đa các khả năng của họ trong hoạt động thểthao cụ thể, được ghi nhận qua thi đấu ở từng thời điểm nhất định Cao nhất làcác kỷ lục
Các yếu tố xác định thành tích cá nhân được sắp xếp thành 5 nhóm nhưsau:
+ Các phẩm chất cá nhân của VĐV
+ Các tố chất thể lực
+ Các khả năng kỹ thuật, phối hợp vận động và kỹ xảo
+ Khả năng chiến thuật và trí tuệ
+ Sự hiểu biết của VĐV trong lĩnh vực khoa học TDTT
1.5.2 Các kỹ thuật cơ bản môn cầu lông
Để tập luyện và thi đấu cầu lông được tốt hơn người tập cầu lôngphải nắm được đầy đủ, chính xác các kỹ thuật cơ bản của môn này Từ đóngày càng nâng cao trình độ tập luyện của mình bằng cách hoàn thiện cácđộng tác kỹ thuật đã học đến mức tự động hóa để làm tiền đề cho việc ápdụng các chiến thuật trong thi đấu một các có hiệu quả
Trang 36Chúng tôi tiến hành phân loại theo các nhóm dựa trên cơ sở nguyên
lý và tác dụng của kỹ thuật cầu lông Chúng tôi chia thành 2 phần chính:Phương pháp tay và phương pháp chân
Phương pháp tay (có 4 nhóm chính)
- Nhóm cách cầm vợt, cầm cầu, tư thế chuẩn bị:
+ Cầm cầu ở phần cánh cầu+ Cầm cầu ở phần thân cầu+ Cầm cầu ở phần đế cầu
- Nhóm kỹ thuật phát cầu (căn cứ vào mặt vợt tiếp xúc khi giaocầu mà phân kỹ thuật giao cầu thành 2 loại):
+ Kỹ thuật phát cầu bằng mặt phải của vợt (giao cầu thuận tay)+ Kỹ thuật phát cầu bằng mặt trái của vợt (giao cầu trái tay)
- Nhóm kỹ thuật phòng thủ (dựa trên nguyên lý và tác dụng của kỹthuật phòng thủ mà phân kỹ thuật phòng thủ làm hai loại):
+ Kỹ thuật phòng thủ phải thấp tay+ Kỹ thuật phòng thủ trái thấp tay
- Nhóm kỹ thuật tấn công (căn cứ vào yếu lĩnh kỹ thuật động tác
và tác dụng của kỹ thuật mà phân thành các kỹ thuật cơ bản sau):+ Kỹ thuật đánh cầu phải cao tay
+ Kỹ thuật đánh cầu trái cao tay+ Kỹ thuật đập cầu thuận tay+ Kỹ thuật đập cầu trái tay+ Kỹ thuật đánh cầu trên đầu+ Kỹ thuật đánh cầu trên lưới+ Kỹ thuật bỏ nhỏ (cầu rơi gần lưới)+ Kỹ thuật chặn cầu
+ Kỹ thuật chém cầu 2 góc lưới
Trang 37Mỗi một kỹ thuật tấn công cơ bản trên khi tập luyện đã đạt đến mức độ từ kỹnăng đến kỹ xão thì đều có thể thực hiện biến dạng thành nhiều kỹ thuật khácđược vận dụng một các linh hoạt trong thi đấu.
- Kỹ thuật di chuyển bước nhảy (bước bật)
+ Bước nhảy sang ngang
+ Bước nhảy lùi về sau
+ Bước nhảy về trước
1.6 Đặc điểm hoạt động chiến thuật trong cầu lông.
Chiến thuật trong cầu lông là những kế sách nhằm khống chế lẫn nhau
để giành quyền chủ động trên sân bằng cách lấy điểm mạnh của mình để chếngự, khoét sâu vào điểm yếu của đối phương, hạn chế tối đa điểm mạnh củađối phương, đồng thời dấu đi những điểm còn yếu của mình Do đó mỗi bênđều dựa vào đặc điểm của mình và đối thủ để sử dụng triệt để các biện pháp
kỹ thuật một cách linh hoạt, quyết giành thắng lợi
Chiến thuật là những biện pháp hoạt động có chủ định, có tính đếnnhững điều kiện cụ thể trong thi đấu của từng trận để giành được thắng lợi
Trang 38Trong thi đấu cầu lông, các yếu tố quyết định đến sự thắng lợi của từngtrận đấu bao gồm:
- Tư tưởng chỉ đạo
- Trình độ kỹ thuật
- Chiến thuật thi đấu
- Thể lực
- Trạng thái tâm lý thi đấu
Cùng với phối hợp các kỹ xảo kỹ thuật với nhau Ví dụ: Liên kết cácđộng tác trong thể dục dụng cụ, thể dục nghệ thuật hoặc trong các môn bóng(ném, bắt, chạy, chuyền bóng, chạy, ném bóng…)
Kỹ thuật thi đấu trong môn cầu lông rất đa dạng và phong phú từ các
kỹ thuật căn bản, đơn giản như: cách cầm vợt, kỹ thuật giao cầu, các bước dichuyển như đơn bước, đa bước, bước lướt, và cao hơn nữa là các kỹ thuậtđập, lốp, chặt cầu, bỏ cầu theo ý định… và kết hợp với các yếu tố khác như
kỹ thuật - chiến thuật để hình thành nên các chiến thuật thi đấu Lúc này,VĐV chuyển sang trình độ thi đấu rất cao, kỹ thuật được thực hiện gồm nhiềuyếu tố cấu thành như: năng lực di chuyển, tốc độ di chuyển, cách thức đánhtrả cầu,…nó được thể hiện trong phản xạ thi đấu
1.7 Các công trình nghiên cứu có liên quan
Việc nghiên cứu về thể chất của con người là vấn đề rất cần thiết; từnhững kết quả của những công trình nghiên cứu đã đi vào thực tiễn và đạthiệu quả rất tốt trong việc phát triển thể chất, tầm vóc và cải thiện thành tíchthể thao Để tạo cơ sở thực hiện đề tài nghiên cứu này, đề tài đã tham khảomột số công trình nghiên cứu khoa học của các tác giả:
- Lê Tiến Hùng, nghiên cứu “Xác định các test đánh giá sức bền tốc
độ cho nam sinh viên chuyên sâu cầu lông trường ĐH TDTT Đà Nẵng”, luậnvăn Thạc sĩ Giáo dục học
Trang 39- Phạm Trung Hiếu (2011), nghiên cứu “Thực trạng và giải pháp tuyểnchọn VĐV năng khiếu cầu lông Tỉnh Điện Biên”, luận văn Thạc sĩ Giáo dụchọc
- Mai Xuân Trúc (2006), "Xây dựng tiêu chuẩn đánh giá tố chất thể
lực của nữ vận động viên cầu lông Đội dự tuyển Quốc gia", Trường ĐH
TDTT Bắc Ninh
- Nguyễn Minh Tuấn (2010), “Nghiên cứu biện pháp chuyên mônnhằm nâng cao chất lượng học môn thể thao tự chọn cầu lông cho nam sinhviên trường ĐH Y Thái Bình”, luận văn Thạc sĩ Giáo dục học
“Nghiên cứu xây dựng tiêu chuẩn đánh giá kết quả học tập phổ tu Cầu lôngcho sinh viên trường ĐH TDTT Bắc Ninh”
-Trần Trung Quân (2015), “Nghiên cứu ứng dụng một số bài tập nhằmnâng cao thể lực chuyên môn cho VĐV đội tuyển nam cầu lông lứa tuổi 16 -
17 trường THPT Phan Việt Thống – Huyện cai lậy – Tỉnh Tiền Giang”
Các công trình nghiên cứu đều phản ánh thực trạng công tác huấnluyện cầu lông theo nhu cầu và sở thích là điều kiện hết sức quan trọng trongviệc phát triển thể chất cho học sinh hiên nay Với mục đích phát huy, kế thừacác công trình nghiên cứu đã có và áp dụng thực tế công tác giảng dạy, huấnluyện để đạt được hiệu qủa tốt nhất trong công tác huấn luyện thể lực chuyênmôn và kỹ thuật cơ bản cho đội tuyển cầu lông nam trường THCS An Hòa 1,Ninh Kiều, Cần Thơ
Trang 40CHƯƠNG 2
PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
2.1 Phương pháp nghiên cứu:
Để giải quyết các nhiệm vụ trên, đề tài đã sử dụng các phương phápnghiên cứu sau đây:
2.1.1 Phương pháp tham khảo tài liệu:
Là phương pháp được sự dụng phổ biến trong các công trình nghiên cứunhằm mục đích tổng hợp, chọn lọc và kế thừa các tài liệu, hệ thống các côngtrình nghiên cứu đã được công nhận có liên quan đến đề tài như: Cơ sở lýluận, xác định và giải quyết các nội dung nghiên cứu, kiểm trứng kết quảtrong quá trình thực hiện đề tài
2.1.2 Phương pháp phỏng vấn:
Loại hình phỏng vấn được sử dụng chủ yếu là phỏng vấn gián tiếp bằngphiếu hỏi, được sử dụng trong quá trình điều tra thực trạng việc sử dụng cácphương tiện, phương pháp đánh giá trình độ thể lực, kỹ thuật cơ bản trong quátrình giảng dạy tại trường THCS An Hòa 1 nói chung và ở Bộ môn cầu lôngnói riêng Các câu hỏi được sắp xếp theo trình tự khoa học có quan hệ mậtthiết với nhau, được trình bày ở phần phụ lục của luận văn khoa học Các câuhỏi đều kèm theo các phương án trả lời, để thuận tiện cho người được hỏi khilựa chọn phương án phù hợp với bản thân
2.1.3 Phương pháp kiểm tra sư phạm:
Là phương pháp nghiên cứu nhờ hệ thống các bài tập hoặc Test đượcthực tiễn thừa nhận và được tiêu chuẩn hoá về nội dung, hình thức và điềukiện thực hiện nhằm đánh giá những năng lực khác nhau của nam VĐV cầulông trường THCS An Hòa 1