Đánh giá sự phát triển thể lực chuyên môn và kỹ thuật của vận động viên nam đội tuyển bóng đá u15 tỉnh an giang sau 6 tháng tập luyện

Với Bóng đá hiện đại ngày nay thì hai yếu tố thể lực và kỹ thuật đóngvai trò hết sức quan trọng, đòi hỏi phải phát triển toàn diện các tố chất thể lực và khả năng phối hợp vận động trên

PHẦN MỞ ĐẦU

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ về chính trị, kinh tế xã hội, nền TDTTnước ta đã có những bước phát triển vượt bậc Mục tiêu của TDTT là nângcao sức khỏe, hoàn thiện thể chất, góp phần hình thành con người mới pháttriển toàn diện, có trí thức, có đạo đức, có sức khỏe và tâm lý vững vàng đểxây dựng và bảo vệ tổ quốc

Bóng đá là một môn thể thao tập thể, có hình thức vận động đa dạng vàphong phú được tất cả mọi người trên thế giới yêu thích Thông qua việc tậpluyện và thi đấu, bóng đá giúp con người xích lại gần nhau, mở rộng quan hệ

xã hội và giáo dục cho con người nhiều đức tính tốt đẹp

Với sự phát triển của các môn thể thao khác, bóng đá được Đảng vàNhà nước, các tầng lớp của nhân dân Việt Nam quan tâm đặc biệt Vì bóng đá

là môn thể thao lôi cuốn sự đam mê của hàng triệu trái tim trên toàn thế giới

và người Việt Nam, vì thế nó được coi là môn thể thao “Vua” Đặc biệt là tấmhuy chương vàng của đội tuyển bóng đá nam AFF Suziki Cup 2008 và một sốgiải trẻ và cấp khu vực Tuy nhiên đây chưa phải là cái đích mà chúng tahướng tới, chúng ta còn muốn giành được nhiều thành tích hơn nữa ở các giảiđấu lớn hơn

Đội bóng đá An Giang đã từng thi đấu giải đấu bóng đá cao nhất ViệtNam ở thập niên 80, 90 Đội đã tham dự giải vô địch quốc gia ở các mùa giải

bóng đá An Giang bắt đầu thụt lùi Tiếp đó, khó khăn về nguồn tài chính đãkhiến các tuyến đào tạo bị ngắt quãng.

Năm 2000 - 2001 Đội đã xuống hạng Nhì cùng với Than Quảng Ninh.Đến năm 2003, An Giang mới lên lại hạng nhất và thành lập được CLB bóng

đá quản lý tập trung toàn bộ các tuyến đào tạo Sau 16 năm thi đấu ở giảihạng Nhất (1997 – 2013), mùa giải năm 2013 đội bóng đá An Giang đã thiđấu thành công đạt thứ hạng ba, chính thức lên hạng thi đấu ở Giải bóng đá

Vô địch quốc gia V.league mùa bóng năm 2014

Thể thao An Giang được sự quan tâm đầu tư của Ủy ban nhân dân tỉnh

và lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh An Giang trong những nămgần đây Trung tâm bóng đá An Giang được thành lập theo Quyết định số128/QĐ-UBND ngày 19/01/2010 của UBND tỉnh An Giang, là đơn vị sựnghiệp trực thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh An Giang Có tư cáchpháp nhân, có trụ sở, có con dấu riêng, được mở tài khoản tại kho bạc Nhànước theo quy định của pháp luật Đơn vị có chức năng đào tạo cầu thủ cácđội bóng đá tuyến năng khiếu và tuyến trẻ, bồi dưỡng huấn luyện viên, hướngdẫn viên, trọng tài, cán bộ quản lý về bóng đá, tổ chức thi đấu bóng đá và cáchoạt động kinh doanh, dịch vụ theo quy định của pháp luật

Cầu thủ các tuyến U13, U15, U17, U19, U21 đang tập luyện, sinh hoạttại Trung tâm Bóng đá An Giang và học tập văn hóa tại Trường Năng khiếuThể thao Tỉnh An Giang được duy trì đều đặn cho đến nay, đặc biệt đội U21đạt huy chương vàng tại Đại hội TDTT Đồng Bằng Sông Cửu Long năm

2015 diễn ra tại An Giang và Huy chương bạc giải bóng đá U21 Báo ThanhNiên, và hiện đang thi đấu giải hạng Nhì Quốc Gia Tuy là mới thành lậpnhưng so với một số đội bóng đá U15 các tỉnh lân cận như Kiên Giang, VĩnhLong, Đồng Tháp, Cần Thơ, thì thành tích thi đấu trong những năm qua củađội bóng đá U15 tỉnh An Giang đã thi đấu tại các giải bóng đá U15 quốc gia

với những nổ lực và kết quả ban đầu rất tốt Hiện nay đội bóng đá U15 tỉnh

An Giang với lực lượng 20 vận động viên là những nhân tố chủ lực đang tậpluyện tích cực để chuẩn bị thi đấu vòng chung kết giải bóng đá vô địch U15quốc gia năm 2016 tổ chức tại tỉnh An Giang Với sự nổ lực phấn đấu để đạtthành tích với những cầu thủ “cây nhà lá vườn” được đào tạo bài bản cùngquyết tâm của những người làm công tác chuyên môn và đặc biệt được sựquan tâm ủng hộ của lãnh đạo Tỉnh và nhân dân An Giang, với hy vọng bóng

đá An Giang sẽ sớm trở lại sân chơi bóng đá đỉnh cao của Việt Nam

Với Bóng đá hiện đại ngày nay thì hai yếu tố thể lực và kỹ thuật đóngvai trò hết sức quan trọng, đòi hỏi phải phát triển toàn diện các tố chất thể lực

và khả năng phối hợp vận động trên cơ sở đó nâng cao hiệu quả kỹ chiếnthuật giúp vận động viên phát huy khả năng tối ưu của mình và giúp cho cáchuấn luyện viên đảm bảo hiệu quả kế hoạch huấn luyện Vì vậy để cải thiện

và nâng cao phát triển thể lực chuyên môn và kỹ thuật cho lực lượng vậnđộng viên bóng đá nam các tuyến trẻ tỉnh An Giang là rất cần thiết Nên tôitiến hành chọn nghiên cứu đề tài:

“ Đánh giá sự phát triển thể lực chuyên môn và kỹ thuật của vận động viên nam đội tuyển bóng đá U15 Tỉnh An Giang sau 6 tháng tập luyện” Mục đích nghiên cứu:

Nhằm xác định các test, cung cấp thông tin về thực trạng Qua đó ứngdụng đánh giá sự phát triển thể lực chuyên môn và kỹ thuật của vận động viênnam đội tuyển bóng đá U15 Tỉnh An giang sau 6 tháng tập luyện Từ đó cungcấp cho các huấn luyện viên những tư liệu tham khảo, cơ sở khoa học về sựphát triển thể lực chuyên môn, để xây dựng kế hoạch huấn luyện một cáchkhoa học, góp phần nâng cao hiệu quả công tác đào tạo vận động viên bóng

đá trẻ cho Tỉnh An Giang

Mục tiêu nghiên cứu

Để thực hiện mục đích nghiên cứu chúng tôi đề ra 3 mục tiêu sau:

+ Mục tiêu 1: Lựa chọn và xác định các test đánh giá thể lực chuyên

môn và kỹ thuật của vận động viên nam đội tuyển bóng đá U15 Tỉnh AnGiang

Để giải quyết mục tiêu 1, chúng tôi thực hiện các nội dung sau:

- Lựa chọn các Test đánh giá thể lực chuyên môn và kỹ thuật

- Phỏng vấn các chuyên gia, huấn luyện viên về việc sử dụng các Testđánh giá thể lực chuyên môn và kỹ thuật

- Kiểm định độ tin cậy của các Test đã lựa chọn

+ Mục tiêu 2: Đánh giá sự phát triển về thể lực chuyên môn và kỹ

thuật của vận động viên nam đội tuyển bóng đá U15 Tỉnh An Giang sau 6tháng tập luyện

Để giải quyết mục tiêu 2, chúng tôi thực hiện các nội dung sau:

- Đánh giá thực trạng thể lực chuyên môn và kỹ thuật của vận độngviên nam đội tuyển bóng đá U15 Tỉnh An Giang

- Đánh giá sự phát triển thể lực chuyên môn và kỹ thuật của vận độngviên nam đội tuyển bóng đá U15 Tỉnh An Giang

+ Mục tiêu 3: Xây dựng tiêu chuẩn đánh giá thể lực chuyên môn và kỹ

thuật của vận động viên nam đội tuyển bóng đá U15 Tỉnh An Giang sau 6tháng tập luyện

- Xây dựng thang điểm nhằm đánh giá thể lực chuyên môn và kỹ thuậtcủa vận động viên nam đội tuyển bóng đá U15 Tỉnh An Giang

- Xây dựng bảng phân loại thể lực chuyên môn và kỹ thuật của vậnđộng viên nam đội tuyển bóng đá U15

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Sự phát triển của bóng đá hiện đại

Hiện nay bóng đá thế giới đang phát triển toàn diện trên ba mặt: thể lực, kỹthuật và trí tuệ Bóng đá hiện đại đòi hỏi các cầu thủ phải có phải có thể lực tốt,trình độ kỹ thuật điêu luyện, toàn diện và đặc biệt là phải có tri thức, có trình độhọc vấn để phân tích, đánh giá và nhận định đúng mọi diễn biến trên sân trong suốtquá trình thi đấu, thời đại nhấn mạnh mặt kỹ thuật của bóng đá Nam Mỹ hay nhấnmạnh mặt thể lực của trường phái bóng đá Châu Âu đã lui về quá khứ

Bóng đá hiện đại là bóng đá tấn công, lối chơi tấn công triển khai vớinhịp độ nhanh, toàn đội tấn công, lấy số đông đánh số ít, các cầu thủ dichuyển với tốc độ nhanh, bất ngờ dứt điểm, ghi bàn ở mọi tình huống trên cơ

sở phòng ngự chặt, trường hợp bị mất bóng khi tấn công, toàn đội chuyểnsang phòng ngự và tranh chấp tay đôi diễn ra hết sức quyết liệt giữa các cầuthủ, cả ở trên không cho đến dưới đất, toàn đội luôn có ý thức hỗ trợ bọc lótcho nhau trên tất cả các tuyến Để phòng thủ vững chắc, đòi hỏi các cầu thủphải thành thạo tất cả chiến thuật như: tiền vệ bọc lót hậu vệ biên, hậu vệ biênbọc lót trung lộ, tiền vệ trụ và trung vệ giữa bọc lót trung vệ thòng

Ngày nay trên thế giới được biết là các quốc gia có nền bóng đá pháttriển mạnh, thì trình độ bóng đá của các cầu thủ được đánh giá rất cao Điều

đó thể hiện rõ nét ở ba yếu tố: Thể lực, kỹ thuật và chiến thuật, đây là ba yếu

tố quyết định đến thành tích của thể thao nói chung và môn bóng đá nói riêng.Bóng đá là môn thể thao có tính nghệ thuật cao, nó được tạo ra do nhiều yếu

tố cấu thành như: Thể lực, kỹ thuật, chiến thuật, phong cách và tư duy trongthi đấu Điều hấp dẫn người xem của bóng đá là yếu tố bất ngờ Trên cơ bản,mỗi cầu thủ phải được phát triển toàn diện, biết tư duy hoạt động từng vị trí

trên sân Từ đó với năng lực chuyên môn, cầu thủ phải được chuyên môn hóa

vị trí, đảm đương một nhiệm vụ cụ thể bên trái hoặc bên phải và hoàn thànhtốt tấn công lẫn phòng thủ

Bóng đá còn là một môn thể thao phức tạp cao nên đòi hỏi cầu thủ phải

có kỹ thuật cùng với thể lực sung mãn để có thể thi đấu tốt trong suốt trận đấu

cả trong phòng thủ và trong tấn công, hơn bao giờ hết đòi hỏi cầu thủ phải cómột thể lực sung mãn để chiến thắng đối thủ trong tranh chấp bóng hoặc trongcác cú sút xa hay quả ném biên Kết hợp tính nguyên tắc, tính kỹ luật trongphối hợp chiến thuật thi đấu với phát huy tính sáng tạo, tính ngẫu hứng củatừng cầu thủ trên sân, biểu hiện tầm quan sát, phán đoán, nhạy bén tìnhhuống, nhanh chóng chớp thời cơ, chuyển hướng bất ngờ với mục tiêu ghi bànthắng Thông thường một đội bóng có đẳng cấp cao ở các tuyến đều có mộtcầu thủ dẫn dắt điều khiển nhịp độ trận đấu lối chơi của đội theo tình huốngxảy ra trên sân, các cầu thủ này được thể hiện ở kinh nghiệm và bản lĩnh.Trong trận đấu phải có chuyên gia sút phạt như: phạt trực tiếp, phạt góc, phạt đền

vì trong bóng đá hiện đại những quả sút phạt có thể ghi bàn thắng

Trong bóng đá hiện đại, việc chuẩn bị tâm lý cho một trận đấu luônđược coi trọng vì mỗi cầu thủ luôn bị những áp lực từ bên ngoài như: khán giảsân đối phương, sự thiếu vô tư của trọng tài, tiểu xảo của đối thủ, một vài tìnhhuống thiếu ăn ý của đồng đội, đột ngột bị dẫn trước tỉ số Trước những tìnhhuống ấy, cầu thủ phải biết tự kiềm chế, bản lĩnh, tự tin, chế ngự cảm xúc, nổlực ý chí bình tĩnh xử lý tình huống tất cả vì mục đích chiến thắng Với sựphát triển như bóng đá ngày nay, trình độ thể lực, kỹ thuật, chiến thuật, tínhtập thể trong thi đấu lại càng cao, khả năng phối hợp trong tổ chức tấn công

và phòng thủ mang ý nghĩa rất lớn đến sự thắng bại của trận đấu

1.2 Các công trình nghiên cứu có liên quan:

Ở Việt Nam, nhiều tác giả đã quan tâm nghiên cứu vấn đề này như:Nguyễn Thiệt Tình (1997) “ Huấn luyện và giảng dạy bóng đá”, Phạm NgọcViễn ( 1999) “ Tuyển chọn và huấn luyện ban đầu cầu thủ bóng đá trẻ”; TrầnQuốc Tuấn, Nguyễn Minh Ngọc (2000) “ Tiêu chuẩn đánh giá trình độ tậpluyện trong tuyển chọn và huấn luyện thể thao” Phạm Quang (2002) “ Tiêuchuẩn đánh giá trình độ tập luyện trong tuyển chọn và huấn luyện thể thao”;

Nguyễn Thế Truyền - Nguyễn Kim Minh - Trần Quốc Tuấn (2002) “Tiêu

chuẩn đảnh giá TĐTL trong tuyến chọn và huấn luyện thể thao ”; Dương

Nghiệp Chí (2004) “ Nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ nâng caotrình độ tập luyện thi đấu của bóng đá trẻ ( tuổi mẫu giáo đến 18 tuổi ) ; TrầnĐức Dũng với đề tài: “ Nghiên cứu lựa chọn một số test trong tuyển chọnVĐV viên trẻ lứa tuổi 12 - 13”; Lê Văn Lẫm (2007) “ Giáo trình đo lường thểthao ” và một số công trình nghiên cứu khác của một số tác giả đăng trên tạpchí thông tin KHKTTDTT

Khi tham khảo tài liệu “ Huấn luyện và giảng dạy bóng đá” trong phần

“ Tuyển chọn VĐV bóng đá thiếu niên”, tác giả Nguyễn Thiệt Tình cho rằng:

“ Nội dung đánh giá năng khiếu VĐV bóng đá lứa tuổi thiếu niên trên cơ sởứng dụng các chỉ tiêu các test thuộc nhóm hình thái, thể lực chung và chuyênmôn, sinh lý, tâm lý, kỹ chiến thuật và được tiến hành theo các phương phápsau:

- Nhóm hình thái: Tác giả cho rằng chỉ tiêu tuyển chọn VĐV bóng đátuy không yêu cầu chiều cao nghiêm khắc như các môn bóng chuyền, bóngrỗ, nhưng đối với một số vị trí trên sân lại rất cần chiều cao tương đối như:thủ môn, trung vệ hay tiền đạo, điều này cho thấy các nhà chuyên môn khituyển chọn nên cân nhắc định hướng tới việc phát triển chiều cao sau này

- Nhóm tố chất thể lực chung và chuyên môn: Trong quá trình tuyểnchọn việc kiểm tra đánh giá tố chất thể lực là một trong những công việc quantrọng Một số các chỉ tiêu, các test được tác giả áp dụng bao gồm: Chạy 30mxuất phát cao, chạy 20m trên đường thẳng luồn qua cọc, bật xa tại chỗ, testcooper v.v

- Nhóm kỹ - chiến thuật cơ bản: Tâng bóng, giữ bóng, dẫn bóng, sútbóng cầu môn, dẫn bóng sút cầu môn, chuyền bóng cao trúng đích, chuyềnbóng vào trung lộ cho đồng đội sút cầu môn, kỹ thuật tổng hợp

1.3 Cơ sở lý luận về công tác huấn luyện cho VĐV bóng đá:

1.3.1 Cơ sở lý luận chung về công tác huấn luyện cho VĐV BĐ:

Công tác huấn luyện VĐV thể thao nói chung và bóng đá nói riêngphải được bắt nguồn từ cấu trúc thành tích của mỗi môn nhất định Có nhiềuyếu tố tạo nên một VĐV bóng đá giỏi Một số người sinh ra đã có sẵn năngkhiếu bẩm sinh để chơi bộ môn này, trong khi những người khác phải tậpluyện cực lực để lấp những thiếu hụt về những khả năng của mình Nhưng bất

kể những mức độ khác nhau về năng khiếu, người chơi vẫn có thể trở thànhmột VĐV giỏi hơn nếu họ biết nổ lực và được đào tạo khoa học thông quanhững kế hoạch, giáo án huấn luyện và một quy trình tuyển chọn, đánh giá cụthể

Tháp biểu diễn dưới đây là "Tháp của sự thành công" của Jonh Wooden

Hình 1: Tháp của sự thành công của John Wooden

Bóng đá là một môn thể thao có yêu cầu cao về tất cả các mặt, qua tháptrên ta thấy rằng thành tích của một môn thể thao này phụ thuộc rất nhiều vàocác yếu tố hình thái, thể lực, kỹ - chiến thuật, tâm - sinh lý và chức năng cơthể khó đánh giá được yếu tố nào là quan trọng nhất bởi vì :

- Một là: Bóng đá là môn thể thao định tính, không có chu kỳ, hoạtđộng theo tình huống, tính bất ngờ là điểm thú vị của môn thể thao này, vìquả bóng luôn luôn tròn và mọi chuyện có thể xảy ra ngoài dự báo Là mônđối kháng trực tiếp thường xuyên có những va chạm ở tất cả các “điểm nóng”trên khắp mặt sân

- Hai là: Bóng đá là môn mà phong độ tỉ lệ nghịch với lứa tuổi đặcđiểm riêng biệt của từng cá nhân, từng vị trí trên sân Đối với người mới tậpthì việc học kỹ thuật là phần quan trọng nhất Các khía cạnh này có mối quan

hệ hữu cơ, tác động qua lại lẫn nhau, có thể biểu diễn mối quan hệ này theobiểu đồ dưới đây

Hình 2: Mối quan hệ giữa các yếu tố cấu thành thành tích một môn thể thao

Việc huấn luyện VĐV phải được tiến hành trên cơ sở nghiên cứu VĐVmột cách tổng hợp và lựa chọn một số phương pháp kiểm tra như: phươngpháp sư phạm, y sinh, tâm lý, xã hội nhằm đảm bảo phát triển toàn diện cánhân vận động viên Từ những quan điểm trên cho thấy, trong huấn luyệnVĐV bóng đá cần được xác định bởi các yếu tố đặc trưng sau: yếu tố hìnhthái, chức năng tâm – sinh lý, kỹ - chiến thuật và thể lực Sự tiến bộ của vậnđộng viên cần phải được nâng cao năng lực, chức phận cơ thể, chuyển biến vềchất, năng lực, kỹ năng, kỹ xảo vận động Nhưng trong việc đánh giá, mà cụthể là trong thời gian ngắn một năm tập luyện là khoảng thời gian mà đề tàitiến hành nghiên cứu thì những biến đổi ngoài hai yếu tố thể lực và kỹ thuậtthì các yếu tố còn lại là không rõ rệt Trong mối quan hệ giữa hai yếu tố thểlực và kỹ thuật thì thể lực là nền tảng ban đầu, vững chắc cho vận động viênthực hiện các bài tập kỹ thuật ở trình độ cao với cường độ lớn hơn và tạo điềukiện thuận lợi cho vận động viên nhận thức đúng đắn về vị trí, vai trò của quátrình luyện tập thể thao

1.3.2 Cơ sở huấn luyện thể lực và kỹ thuật cho VĐV bóng đá:

1.3.2.1 Huấn luyện thể lực

Bóng đá hiện đại ngày nay yêu cầu về trình độ thể lực phải luôn đượcđảm bảo tốt Để có thể hoạt động tích cực, chủ động cả trong phòng thủ vàtrong tấn công trong suốt thời gian của trận đấu, hơn bao giờ hết đòi hỏi ở cầuthủ phải có một thể lực sung mãn Để chiến thắng đối thủ trong tranh chấpbóng, hoặc trong những cú sút từ xa làm bó tay thủ môn, cầu thủ phải có mộtthể lực mạnh mẽ, có sức mạnh được duy trì cho tới suốt trận đấu, những cầuthủ trình độ cao phải di chuyển bứt phá tốc độ cao Muốn phát huy tốt kỹthuật, chiến thuật trong các tình huống luôn biến đổi theo diễn biến trận đấu,cầu thủ cần phải được chuẩn bị tốt và toàn diện về thể lực Thể lực là nền tảngcủa mọi hoạt động trong bóng đá

Huấn luyện thể lực cho các VĐV bóng đá bao gồm hai phương diện:huấn luyện thể lực chung và huấn luyện thể lực chuyên môn Huấn luyện thểlực chung là sự huấn luyện thể lực mà người ta sử dụng nhiều dạng bài tậpkhác nhau nhằm phục vụ nhu cầu đối với VĐV bóng đá nhằm thúc đẩy, tăngcường sức khỏe cho VĐV, nâng cao năng lực hoạt động của hệ thống các cơquan nội tạng nhằm đạt được mục tiêu là phát triển toàn diện tố chất thể lực vàcải thiện hình thái cơ thể cho VĐV Huấn luyện thể lực chuyên môn là sựhuấn luyện trong đó vận dụng nhiều bài tập thể lực nhằm nâng cao tố chất thểlực chuyên môn, hoàn thiện việc thực hiện các động tác kỹ thuật và chiếnthuật chuyên môn, các bài tập đó phải có mối quan hệ trực tiếp với thi đấubóng đá Mối quan hệ giữa huấn luyện thể lực chung và huấn luyện thể lựcchuyên môn rất mật thiết Chúng thúc đẩy lẫn nhau phát triển Thực tế chứngminh điều này là quy luật chuyển dịch trực tiếp của tố chất vận động Sự huấnluyện thể lực chung một cách hoàn hảo sẽ là cơ sở tốt cho việc huấn luyện thểlực chuyên môn và ngược lại Nhờ sự huấn luyện toàn diện, tố chất thể lựcđược phát triển một cách toàn diện, đồng thời VĐV nắm vững kỹ năng vậnđộng với lượng vận động lớn Việc kích thích sự hưng phấn của các trung khu

thần kinh vận động nhằm thúc đẩy việc nắm vững và hoàn thiện kỹ năng kỹxảo vận động và có tác dụng hoàn thiện hệ thần kinh thực vật một cách tươngứng Mối quan hệ giữa thể lực chung và thể lực chuyên môn một mặt có tácdụng thúc đẩy lẫn nhau phát triển, nhưng mặt còn lại là kiềm chế lẫn nhau,hạn chế nhau và gây cản trở cho nhau, cho nên giữa chúng có những điểmkhác nhau, không thể thay thế cho nhau Do đó, các bài tập được sử dụng huấnluyện các tố chất thể lực cho VĐV bóng đá, nhất thiết phải căn cứ vào mốiquan hệ giữa huấn luyện thể lực chung và huấn luyện thể lực chuyên môn màtiến hành chọn các bài tập Khi tiến hành các dạng huấn luyện tố chất thể lực,cần phải nghĩ rằng giữa chúng với nhau không phát triển một cách cô lập, mà

có mối liên hệ ảnh hưởng đến nhau, thúc đẩy lẫn nhau và kiềm chế lẫn nhau.Bởi vì tất cả các tố chất thể lực đều là hình thức biểu hiện ra của hoạt động cơbắp, mà hoạt động của cơ bắp lại chịu sự chỉ huy thống nhất của hệ thống thầnkinh trung ương Nó thực hiện bởi sự thay đổi sinh lý nhất định và sự phảnứng về sinh hóa Chính vì thế, đồng thời với việc phát triển một tố chất nào

đó, thì nhất định các tố chất thể lực khác cũng chịu ảnh hưởng hoặc ít hoặcnhiều, hoặc trực tiếp hay gián tiếp Thông thường, nếu phát triển một tố chấtthể lực nào đó mà làm ảnh hưởng đến sự phát triển của một tố chất thể lựckhác,người ta gọi đó là sự chuyển dịch vận động Sự chuyển dịch tố chất vậnđộng là vấn đề thực tiễn trong công tác huấn luyện tố chất thể lực, phải khốngchế những điều kiện chuyển dịch mới có thể thu được hiệu qủa tốt Mặt khác,trong huấn luyện thể lực cũng cần phải tìm hiểu sâu và nắm vững thêm quyluật chuyển dịch cùng loại và sự chuyển dịch khác loại, quy luật chuyển dịchtrực tiếp và gián tiếp Cần phải lưu ý nguyên lý và điều kiện của sự chuyểndịch tốt và không tốt Cần coi trọng việc chọn nội dung và các thủ đoạn huấnluyện trực diện và bố trí sắp xếp cho khoa học

Huấn luyện thể lực phải được tiến hành một cách nghiêm túc, khoa học

và phải hệ thống hóa, phải tập liên tục trong nhiều năm mới có thể thành đạt,trở thành những VĐV ưu tú, những kỷ lục gia Thực tiễn cũng chứng minhrằng, trong qúa trình huấn luyện, sự diễn biến tuần tự mục tiêu của từng giaiđoạn thường là không thể chuyển tiếp hết được, bất kỳ một ý đồ nào vượt quáđặc điểm của quá trình huấn luyện, áp đặt sự huấn luyện chuyên môn hoá quásớm để đạt được một thành tích nhất thời, tất yếu dẫn đến sự bắt VĐV đạtthành tích khi chưa có thể đạt được Hệ qủa là thời gian duy trì thành tích sẽngắn, đời hoàng kim của VĐV mau tàn lụi và sẽ có nhiều hệ lụy khác khônglường trước được

Ngày nay, rất nhiều quốc gia căn cứ vào quy luật phát dục và trưởngthành của con người và quy luật “thời kỳ nhạy cảm” để phát triển tố chất củaVĐV Người ta chia hệ thống huấn luyện thể lực từ nhi đồng, thiếu niên đếnkhi trưởng thành bao gồm 3 giai đoạn:

- Giai đoạn từ 7 - 11 tuổi: Là thời kỳ nhằm phát triển năng lực cơ bản,chủ yếu phát triển các năng lực liên quan mật thiết đến hệ thống thần kinhnhư: tốc độ phản ứng, sức bền chung, tính linh hoạt, tính nhịp điệu, tính đànhồi, dẻo dai, tính thích ứng

- Giai đoạn từ 12 - 17 tuổi: Là thời kỳ phát triển toàn diện, chủ yếu làcủng cố và nâng cao năng lực cơ bản, tập trung phát triển sức mạnh tốc độ vàsức bền chung nhằm đạt hiệu qủa là phát triển toàn diện Trên cơ sở này, từngbước kết hợp huấn luyện tố chất thể lực mang đặc tính chuyên sâu

- Giai đoạn từ 18 tuổi trở lên: Là thời kỳ huấn luyện chuyên sâu Nhiệm

vụ chính là trên cơ sở phát triển của tố chất sức mạnh, tốc độ, sức bền dần dần

từ qúa độ sang chuyên sâu với mức độ lớn dần và tiến tới huấn luyện tố chấtthể lực chuyên môn

Huấn luyện tố chất thể lực của các cầu thủ thông thường bao gồm huấnluyện về tốc độ, sức mạnh bộc phát, sự nhanh nhẹn, mềm dẻo và sức bền.v.v

Để đảm bảo thu được hiệu quả cao và phù hợp với yêu cầu của thi đấu bóng

đá thì quá trình huấn luyện các tố chất thể lực nhất thiết phải tuân theo nguyêntắc vừa sức và nguyên tắc phát triển toàn diện Nguyên tắc vừa sức là yêu cầu,mục đích và trình độ huấn luyện phải phù hợp với đặc điểm và giới tính củatừng đối tượng Nguyên tắc phát triển toàn diện tức là sự kết hợp hài hòa giữacác tố chất chung và các tố chất chuyên môn, đồng thời thúc đẩy sự phát triểntoàn diện của các tố chất khác (tức là sự phát triển của một tố chất này phải có

tác dụng thúc đẩy, củng cố và hoàn thiện các tố chất khác)

Cơ thể con người là một thể thống nhất dưới sự chỉ đạo của hệ thầnkinh trung ương, do vậy quá trình hình thành và phát triển các tố chất thể lựcluôn có mối quan hệ chặt chẽ với sự hình thành các kỹ năng vận động và mức

độ phát triển của các cơ quan trong cơ thể Trong hoạt động chung của conngười thì hoạt động cơ bắp là dạng đặc trưng, mang tính trọng tâm Hoạt động

cơ bắp thể hiện ở ba phương diện sau:

- Sự co cơ (phụ thuộc chủ yếu vào tỷ lệ cấu trúc sợi cơ, số lượng sợi cơ

và thiết diện cơ)

- Sự trao đổi chất (tức là quá trình sản sinh năng lượng)

- Sự dẫn truyền kích thích (hoạt động thần kinh cơ)

Ba phương diện trên đây luôn có mối tương quan với khả năng hoạtđộng của tố chất thể lực, đặc biệt là ba tố chất cơ bản: sức nhanh, sức mạnh,sức bền Trong đó độ lớn của sức mạnh quan hệ chủ yếu tới khả năng co cơ,thể hiện theo hướng thay đổi giữa yếu tố thời gian duy trì và cường độ vậnđộng của cơ bắp Do vậy ta có sức mạnh tối đa, sức mạnh nhanh và sức mạnhbền Độ lớn của sức nhanh quan hệ chủ yếu tới khả năng dẫn truyền của hệ

thần kinh và liên quan đến thành phần sợi cơ Do vậy ta có sức nhanh phảnứng, sức nhanh vận động và sức nhanh động tác Độ lớn của sức bền quan hệchủ yếu tới hoạt động trao đổi chất, mối quan hệ này dựa trên cơ sở sinh nănglượng yếm khí và ưa khí Chính vì vậy mà ta có sức bền cự ly ngắn, sức bền

cự ly dài và sức bền cự ly trung bình Một điều cần lưu ý rằng, tất cả các tốchất vận động trên luôn hiện diện trong mối quan hệ tương tác lẫn nhau,không có biểu thị riêng tuyệt đối

1.3.2.2 Huấn luyện kỹ thuật

Đối với cầu thủ trẻ trong giai đoạn trước huấn luyện, ít nhất 40% tới50% thời gian trong kế hoạch huấn luyện phải dành cho hướng dẫn kỹ thuật

- Tiến trình từ đơn giản tới phức tạp

- Ví dụ như tiến trình có phương pháp (cho dứt điểm)

+ Sút bóng chết (bóng đặt trên mặt đất)

+ Chạy thẳng rồi sút

+ Sút bóng sau khi qua người và sau khi làm động tác giả

+ Sút sau khi nhận bóng (đường chuyền dài lên phía trước, đường tạtngang hoặc nhả bóng).

+ Bật tường một chạm rồi sút

Quá trình học tập bắt đầu bằng tiếp thu các động tác kỹ thuật chung(đây là những hành động cơ bản đặc trưng của trận đấu và là phản ứng theo

cơ chế sinh học của cơ thể đáp ứng đòi hỏi của trận đấu)

- Ví dụ: Sau một loạt bài tập về chuyền bóng, cầu thủ chơi một trận đấutập xoay quanh kiểm soát bóng (5 chọi 5 + 2 cầu thủ tự do), mỗi người được

3 chạm, trên phạm vi mặt sân được thu hẹp và có thể được thay đổi để tạo ranhiều kiểu chuyền bóng khác nhau

Công việc huấn luyện kỹ thuật không nên thực hiện khi cầu thủ đã mệtmỏi (nhất là đối với cầu thủ trẻ), bởi điều đó sẽ làm giảm trình độ kỹ thuật củacầu thủ cũng như sự nhiệt tình và tự tin của họ

Mặc dù rằng thời kỳ học tập ở cấp độ trước huấn luyện là thời điểmthích hợp cho công tác huấn luyện kỹ - chiến thuật Như đã đề cập đến, huấnluyện viên cần phải quan tâm tới các giai đoạn phát triển khác nhau trong suốtquá trình phát triển thể lực và kỹ thuật Sự quan tâm được thể hiện thông quabài tập và phương pháp tập mà huấn luyện viên lựa chọn, cũng như cách thức

mà huấn luyện viên tổ chức các nhóm tập luyện Tuy nhiên, vì sự phát triểnnày sẽ rất đa dạng giữa các cá nhân

Từ độ tuổi 12 - 13 trở đi, các buổi đấu tập hàng ngày và các bài tập tíchhợp (như dắt bóng chạy, các bài chuyền bóng và tình huống mô phỏng trậnđấu) cần được đưa vào tập luyện

Các bài tập phối hợp và di chuyển, như là chạy bước nhảy, tập bướcchân, thay đổi hướng và tập luyện với trái bóng, là các bài tập tốc độ căn bản

dành cho cầu thủ trẻ; điều này khác với huấn luyện vận động viên chạy nướcrút (nhằm đồng bộ chuyển động của chân, tay và cơ thể) Kết hợp tập luyệntốc độ với tập luyện kỹ thuật sẽ tạo điều kiện để cầu thủ đạt được tốc độ tối

ưu (tập luyện tốc độ tích hợp) Tốc độ phản ứng (sự nhanh nhẹn hoặc bùngnổ) có thể được huấn luyện thông qua sử dụng nhiều bài tập khác nhau (nhưcác cuộc thi hoặc đấu tập), đặc biệt là trong các buổi tập sức chịu đựng cơ bản

để tạo thêm động lực cho cầu thủ Tập luyện kết hợp với trái bóng cho phépcác cầu thủ mô phỏng lại tình huống của trận đấu thật (như bứt phá 5m rồi dứtđiểm hoặc thực hiện một đường chuyền chính xác)

Phối hợp vận động là một đòi hỏi thiết yếu để thực hiện động tác kỹthuật và bắt đầu phát triển rất sớm, độ tuổi từ 6 - 8 Từ 9 - 12 tuổi, khả năngphối hợp vận động bắt đầu ổn định Nâng cao kỹ năng phối hợp vận động cầnphải được thường xuyên đưa vào các buổi tập ở giai đoạn trước huấn luyện.Làm quen với bài tập kỹ thuật sẽ giúp cầu thủ trẻ tập luyện kỹ năng di chuyểncăn bản (ví dụ huấn luyện viên cho cầu thủ tập giữ thăng bằng, tập bàn chân,tập phân biệt và tập cảm nhận nhịp điệu trước khi bắt đầu tập sút bóng,chuyền dài, lật cánh và dứt điểm) Vì thế cần phải thường xuyên đưa vào cácbuổi tập phần huấn luyện kỹ năng vận động nếu chúng ta muốn đa dạng hóa

kỹ thuật của cầu thủ trẻ

Thi đấu hoặc tham gia bất kỳ kiểu đấu tập nào (sân nhiều kích cỡ khácnhau, trong không gian thu hẹp, với chỉ dẫn và luật chơi tương ứng) đươngnhiên sẽ giúp cầu thủ học hỏi được các kỹ năng vận động

Phát triển sự mềm dẻo cơ thể một cách tự nhiên, mọi buổi tập nên cócác trò chơi hoặc hoạt động khác giúp nâng cao sự linh hoạt và thoải mái khi

di chuyển Để tránh các chấn thương cơ khớp, thì bài tập phát triển độ mềmdẻo cần được phát huy hiệu quả hết mức có thể, đặc biệt là ở vùng cơ đùi, cơ

hông, mắt cá chân và đầu gối Thêm vào đó, sự linh hoạt của cột sống giúp dễdàng giữ thăng bằng cơ thể, phần thân trên linh hoạt hơn, và còn giúp hệ thầnkinh vận động hoạt động chuẩn xác hơn Để đảm bảo bài tập phát triển độmềm dẻo đem lại hiệu quả cho cầu thủ trẻ thì nên cân đối giữa căng cơ tại chỗ

và dạng căng cơ có kèm chuyển động Khi được thực hiện vào cuối buổi tập,bài tập phát triển độ mềm dẻo giúp cầu thủ thả lỏng và giúp họ trở về trạngthái thư giãn.Là bài tập mang tính giáo dục, huấn luyện viên có thể yêu cầumột cầu thủ phụ trách Tuy nhiên, huấn luyện viên vẫn cần giám sát để đảmbảo bài tập được thực hiện chính xác

- Ở lứa tuổi 15 khả năng thi đấu của các em chưa phát triển tốt chủ yếu

là thi đấu theo hình thức trò chơi, các game thi đấu ít người, thi đấu kỹ thuật,kích thước sân thi đấu cũng thu hẹp lại đảm bảo theo tâm sinh lý của lứa tuổi,trong thi đấu các em sử dụng nhiều đến các kỹ thuật chuyền và nhận bóngbằng lòng ở cự ly ngắn và trung bình (chuyền cho đồng đội, các pha bậttường, phối hợp đập nhả nhẹ quá, mạnh quá, hay là cao quá) nhưng thườngsai kỹ thuật và chất lượng đường chuyền, các kỹ thuật nhận bóng bằng đùi,ngực, đầu, còn hạn chế so với các em lứa tuổi 17 - 18 Ở cự ly trung bình và

xa các em cũng thường sử dụng như chuyển hướng, chuyền bóng vượt tuyến,vẫn thực hiện theo ý đồ nhưng ở lứa tuổi này thì chất lượng đường chuyền lạihạn chế so với các lứa tuổi 17 - 18, các kỹ thuật cá nhân trong thời điểm nàyđược các em chưa hoàn thiện, động tác giả còn chậm, chủ yếu là chân cònthiếu độ dẻo của thân trên, những pha đột bức phá tốc độ trong phạm vị ngắnxảy ra liên tục (5m,10m,15m), sức bền tốc độ và sức bền ở độ tuổi này các emcòn hạn chế Những pha phối hợp tấn công các em chưa định hình được tấncông biên hay tấn công trung lộ ( bóng ở khu vực nào thì tấn công khu vựcđó) những pha phối hợp nhóm các em thực hiện được nhưng chất lượng vàthời điểm chuyền còn hạn chế

Những pha kết thúc cầu môn chủ yếu là ở cự ly gần với cầu môn, trongphòng ngự các em chưa hình dung được vị trí phòng ngự, cự ly, hay lót tuyếnnghiêng, các em chơi ngẫu hững là nhiều, từng vị trí trên sân còn di chuyểnkhông hợp lý chủ yếu là biết tấn công và trở về phòng thủ Ở lứa tuổi này việctranh chấp hay cản phá các em chưa biết luật bóng đá nên thường xảy ra lỗihay chấn thương.

Ở lứa tuổi 17 - 18 khả năng thi đấu đã được ổn định dần, kỹ - chiếnthuật đã được trang bị tốt nên ít xảy ra lỗi kỹ thuật chuyền và nhận bóng, chấtlượng các đường chuyền bóng được cải thiện tốt như kỹ thuật chuyền bằnglòng, má ngoài, mu trước, các kỹ thuật nhận bóng bằng lòng, gầm, đùi, ngựcđược cải thiện, các đường chuyền trung bình và xa chất lượng tốt hơn so vớilứa tuổi 15 (đường bóng đi nhanh hơn, chính xác tới vị trí cần chuyền, kỹthuật cá nhân dần hoàn thiện, các tình huống đột phá, bức phá tốc độ cao, sứcbền tốc độ và sức bền được cải thiện Từ trong phòng thủ, tấn công cá nhânhay nhóm được hình thành, chơi theo vị trí cụ thể, những pha tấn công đềuđược phát huy tốt, tấn công biên, tấn công trung lộ, tấn công cá nhân đột phá,

cự ly, cách bộc lót đã được hình thành Những tranh chấp cản phá trong lứatuổi này thực hiện đúng luật và ít dẫn đến chấn thương

1.4 Những vấn đề cơ bản về phát triển thể lực và kỹ thuật:

1.4.1 Khái quát về sức nhanh.

Sức nhanh là năng lực thực hiện động tác trong khoảng thời gian ngắn nhất[21, tr 121,122]

Sức nhanh là một tổ hợp thuộc tính chức năng con người Nó qui định chủyếu là đặc tính tốc độ của động tác cũng như thời gian phản ứng vận động Có 3hình thức đơn giản biểu hiện sức nhanh:

- Thời gian tiềm tàng của phản ứng vận động.

- Tốc độ động tác đơn (với lượng đối kháng bên ngoài)

- Tần số động tác

Sức nhanh động tác là một trong những cơ sở quyết định thành tích trongnhiều môn thể thao như: các môn nhảy, ném đẩy trong điền kinh, ném trong cácmôn bóng, trong thi đấu đối kháng giữa hai người, trong các môn thể thao mangtính nghệ thuật Trong các môn có chu kỳ sức nhanh cũng đặc biệt quan trọng đốivới toàn bộ hoặc từng phần trong các tình huống như: chạy cự ly ngắn, tăng tốc,xuất phát trong các môn bơi, đua thuyền, xe đạp…

Các hình thức đơn giản của sức nhanh tương đối độc lập với nhau nó thểhiện năng lực tốc độ khác nhau Trong động tác có phối hợp phức tạp thì tốc độkhông chỉ phụ thuộc vào sức nhanh mà còn chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tốkhác Trong phân tích đánh giá sức nhanh phải căn cứ vào mức độ phát triển củatừng hình thức đơn giản của nó

Giáo dục sức nhanh: có thể dùng các bài tập chuyền bắt bóng với cáchướng thay đổi đột ngột, các trò chơi có khẩu lệnh để phát triển sức nhanh vàphản ứng động tác

Các bài tập để phát triển tần số hoạt động là những bài tập với quãngđường ngắn và đạt tốc độ tối đa như chạy xuất phát hoặc chạy tốc độ cao 20m –30m, 40m – 60m, chạy xuống dốc… Trong một buổi tập thường áp dụng bài tập

để phát triển sức nhanh vào đầu phần cơ bản

Phương pháp cơ bản để giáo dục sức nhanh là phương pháp lặp lại, song

để tránh sự đơn điệu người ta có thể sử dụng các trò chơi như chạy tiếp sức, cáctrò chơi với các môn bóng

Trong giáo dục sức nhanh thường hay xuất hiện “hành rào tốc độ”, để phá

vỡ hàng rào tốc độ chúng ta phải áp dụng các bài tập như chạy xuống dốc, chạytheo người có tốc độ nhanh hơn, chạy theo người đi xe đạp…

Từ những vấn đề trên, yếu tố sức nhanh là hết sức cần thiết trong tập luyện

và thi đấu thể thao Sức nhanh còn là một trong những điều kiện tiên quyết đểtuyển chọn năng khiếu cho môn thể dục và nó còn có tiêu chí chung để tuyểnsinh vào các câu lạc bộ thể thao của nhà trường

Trong tập luyện và thi đấu TDTT ngoài các yếu tố như trình độ hiểu biết, ýchí, đạo đức, tâm lý, kỹ thuật và chiến thuật thì thể lực được xem là một trongnhững nhân tố quan trọng nhất quyết định hiệu quả hoạt động

Tố chất vận động là những đặc điểm tương đối riêng biệt trong hoạt độngthể lực của con người và thường được chia thành năm loại cơ bản: sức nhanh, sứcmạnh, sức bền, mềm dẻo và khả năng phối hợp vận động

Hai thuật ngữ tố chất thể lực và tố chất vận động thực chất tương đồngnhau vì đều chủ yếu nói đến nhân tố đặc điểm về thể lực con người Tuy vậy nếuxét về góc độ điều khiển động tác của hệ thống thần kinh trung ương hay còn gọi

là tố chất vận động, còn nếu nhấn mạnh về đặc trưng sinh cơ học thì gọi là tố chấtthể lực

Phần lớn các môn thể thao đòi hỏi phát triển toàn diện các tố chất thể lựcchuyên môn ưu thế Có thể là sức mạnh tương đối thuần nhất trong môn cử tạ,hoặc kết hợp sức mạnh tốc độ trong chạy cự ly ngắn… Do đặc điểm nghề nghiệp

và các môn thể thao khác nhau nên cấu trúc và yêu cầu thể lực cũng khác nhau

Tố chất vận động là những mặt riêng biệt về khả năng vận động của conngười Tố chất vận động gồm có: nhanh, mạnh, bền, khéo léo và dẻo.[21, tr 116]

Cơ sở sinh lý của sự hình thành kỹ năng vận động Con người khi mới sinh

ra có một khả năng vận động rất hạn chế về số lượng và độ phức tạp của động

tác Hầu hết các hoạt động vận động của con nguời có được là nhờ tập luyệntrong quá trình sống Trong quá trình tập luyện, các động tác mới được hìnhthành, các động tác thừa hưởng nhờ bẩm sinh di truyền cũng được cũng cố Nhờtập luyện con người mới tiếp thu được các động tác đơn lẻ hoặc các hành độngtoàn vẹn Các động tác đó được thực hiện theo thói quen một cách tự động và trởthành kỹ năng vận động Quá trình hình thành các kỹ năng vận động về mặt sinh

lý vận động là một quá trình phức tạp, song quá trình này lại liên quan chặt chẽvới sự phát triển các tố chất thể lực

1.4.2 Khái quát về sức mạnh.

Sức mạnh là năng lực chống đỡ hoặc khắc phục sức cản bên ngoài nhờnhững nổ lực của cơ bắp [21,tr118]

- Số lượng cơ tham gia vào vận động

- Chế độ co cơ của các sợi cơ đó

- Chiều dài ban đầu của các sợi cơ trước lúc co cơ

Quá trình tập luyện để nâng cao sức mạnh có ý nghĩa quan trọng đối vớingười tập Tập luyện để phát triển sức mạnh là tập để tăng tiết diện ngang sinh lýsợi cơ, nhờ sợi cơ dày lên mà sức mạnh càng tăng lên, các cơ quan trong cơ thểcũng được phát triển.Nhờ có sức mạnh mà sức nhanh, sức bền, khả năng phốihợp vận động cũng được phát huy mạnh mẽ

Trong hoạt động tập luyện và thi đấu các môn thể thao thì sức mạnh luôn

có quan hệ với các tố chất vận động khác cụ thể là sức nhanh và sức bền Do đócác năng lực sức mạnh được phân chia thành các hình thức sau:

- Năng lực sức mạnh – tối đa: năng lực dùng cho các môn xác định thànhtích ( như cử tạ )

- Năng lực sức mạnh – nhanh: là khả năng khắc phục lực cản với tốc độ co

cơ cao của VĐV Năng lực sức mạnh nhanh xác định thành tích trong các mônvận động không theo chu kỳ ( như các môn ném, nhảy cao, nhảy xa trong điềnkinh) Sức mạnh nhanh cũng có ý nghĩa với việc đạt tốc độ tối đa khi đá bóng,ném bóng… Đối với các môn hoạt động có chu kỳ rất cần cho giai đoạn tăng tốccủa nội dung chạy cự ly ngắn, đua xe đạp và rất cần cho giai đoạn xuất phát trongthi đấu môn đua thuyền.

- Năng lực sức mạnh bền: là khả năng chống lại mệt mỏi của VĐV khihoạt động sức mạnh kéo dài, sức mạnh bền được đặc trưng bởi một năng lực sứcmạnh tương đối cao Sức mạnh bền được sử dụng trong các môn sức bền và cầnđược khắc phục lực cản trong một thời gian dài như bơi, đua thuyền… Sức mạnhbền còn sử dụng trong các môn thi đấu đối kháng cùng sân như các môn bóng

Để phát triển sức mạnh tốc độ người ta tập các bài tập tay không, các bàitập với trọng lượng nhỏ và vừa; để phát triển sức mạnh tối đa người ta tập các bàitập với trọng lượng gần tới hạn và tới hạn Phát triển sức mạnh bền có thể ápdụng với các bài tập trên các dụng cụ khác nhau với phương pháp liên hoàn trongkhoảng thời gian 10s – 15s Trong một tuần chỉ áp dụng bài tập phát triển sứcmạnh từ 1 đến 2 lần

là một tố chất thể lực quan trọng để phát triển thể lực chung cho con người Cómột số tác giả cho rằng: đánh giá trình độ phát triển thể lực chung cho mỗi ngườichỉ cần đánh giá mỗi sức bền là đủ, tiêu biểu cho ý kiến đó là Cooper (người Mỹ,

- Sức bền chung: Là cơ sở để rèn luyện sức bền chuyên môn Phương pháp

sử dụng để rèn luyện sức bền chung là phương pháp ổn định, thay đổi, phânđoạn, lặp lại…

- Sức bền chuyên môn: Là năng lực duy trì khả năng vận động cao trongnhững loại hình bài tập nhất định Sức bền trong từng loại bài tập có tính chuyênbiệt phụ thuộc vào những nhân tố khác Sức bền là một phần tất yếu trong pháttriển thể lực toàn diện, là tiền đề cho sự biến đổi tốt Trước hết đó là hệ thốngthần kinh trung ương và các hệ thống tim mạch, hô hấp

Những biện pháp chủ yếu để phát triển sức bền cho các vận động viên lànhững bài tập gắn sức với thời gian dài ( từ 2 – 3 phút trở lên) nhằm nâng cao khảnăng chịu đựng của cơ thể, khắc phục mệt mỏi và duy trì hoạt động, vận động vớihiệu quả cao nhất Đó là những bài tập chạy việt dã, chạy tùy sức 5 phút, chạy1500m có tính thời gian, bài tập chạy 800 – 1500 m với cường độ không lớn Đốivới học sinh cho tập phát triển sức bền khoảng một đến hai lần trong một tuần vàtuân theo nguyên tắc tăng dần lượng vận động

1.4.4 Khái quát về mềm dẻo

Mềm dẻo là năng lực thực hiện động tác với biên độ lớn [21, tr129]

Tố chất mềm dẻo là chỉ biên độ hoạt động của các khớp xương và khảnăng vươn duỗi của phần dây chằng và cơ bắp Tố chất mềm dẻo có ý nghĩa hếtsức quan trọng trong hoạt động thể thao

Tố chất mềm dẻo có tác dụng khác nhau ở các môn thể thao khác nhau.Mềm dẻo là tiền đề quan trọng để đạt được những yêu cầu về số lượng vàchất lượng của động tác Năng lực mềm dẻo không được phát triển đầy đủ sẽ dẫnđến những hạn chế và khó khăn trong quá trình phát triển năng lực thể thao như:

- Sự phát triển của các năng lực: sức nhanh, sức mạnh, sức bền và khảnăng phối hợp vận động bị hạn chế hoặc do năng lực trên không đầy đủ.

- Biên độ động tác bị hạn chế do ảnh hưởng đến sức nhanh của động tác(quãng đường tăng tốc ngắn)

- Chất lượng thực hiện động tác bị hạn chế, do ảnh hưởng trực tiếp đếnthành tích

Trong quá trình huấn luyện người ta thường xuyên kiểm tra mức độ pháttriển của năng lực mềm dẻo bằng nhiều cách đo khác nhau Mềm dẻo cũng làmột yếu tố không thể thiếu trong tuyển chọn, huấn luyện thể thao

1.4.5 Khái quát về năng lực phối hợp vận động (khéo léo)

Khéo léo còn gọi là khả năng phối hợp vận động là năng lực tiếp thu nhanhcác động tác và ứng phó kịp thời với những thay đổi bất ngờ [25, tr.128]

Phối hợp vận động là một năng lực đặc biệt và được chia làm 7 loại: nănglực liên kết vận động, năng lực phân biệt vận động, năng lực phản ứng, năng lựcthích ứng, năng lực định hướng, năng lực thăng bằng và năng lực nhịp điệu

Ở lứa tuổi 15 do kích thước các trung khu thần kinh đã hoàn chỉnh, sốlượng dây thần kinh liên hợp tăng lên, điều đó tạo tiền đề cần thiết cho sự phứctạp hóa quá trình phân tích, tổng hợp và điều khiển hành động vận động của hệthần kinh, làm phát trển năng lực phối hợp vận động

Năng lực phối hợp vận động là một tố chất tổng hợp vì bao gồm sức mạnh,sức nhanh, sức bền, mềm dẻo và nhất là kỹ năng động tác phải thật nhuầnnhuyễn Ở lứa tuổi này do sức mạnh, sức nhanh, sức bền đã phát triển, điều đó đãgóp phần phát triển khả năng phối hợp vận động Bên cạnh đó, kỹ năng động tác

ở một số môn thể thao đã thuần thục cũng làm phát triển khả năng phối hợp vậnđộng

Chính vì thế, trong quá trình huấn luyện chúng ta cần phải lựa chọn cácphương tiện, phương pháp phù hợp với đặc điểm phát triển tâm sinh lý, lứa tuổi,giới tính và đặc điểm phát triển hình thái - thể lực của VĐV để đưa ra các bài tậpcho phù hợp nhằm góp phần phát triển toàn diện không chỉ về mặt trí tuệ, đạođức, thẩm mỹ mà còn phải cường tráng về thể chất để phục vụ cho sự nghiệp xâydựng và phát triển đất nước.

Từ những nội dung trình bày ở phần tổng quan các vấn đề nghiên cứu, sẽ

là cơ sở phương pháp luận, góp phần hình thành giả thuyết và định hướng chochúng tôi giải quyết mục đích, mục tiêu nghiên cứu đã đề ra

Khả năng phối hợp vận động là năng lực tiếp thu nhanh các động tác vàứng phó kịp thời với những thay đổi bất ngờ Xác định và đánh giá tố chất khéoléo là việc khó, có thể tính bằng khoảng thời gian thực hiện thay đổi động táckhéo léo là một tố chất có liên quan chặt chẽ với tố chất khác và đặc biệt là với ýchí người tập

Khéo léo cũng là một tố chất đặc biệt, có những vận động viên rất khéo léokhi chơi phối hợp đồng đội, nhưng kỹ thuật cá nhân lại kém, hoặc ngược lại.[21,tr128,129]

1.4.6 Khái quát về kỹ thuật

Kỹ thuật bóng đá là cách gọi tổng hợp để chỉ những hành động nhữngphương pháp và những động tác hợp lý mà các cầu thủ đã áp dụng trong thi đấubóng đá có các dạng kỹ thuật cơ bản như: tâng bóng, sút bóng, chuyền bóng, sút cầumôn, đánh đầu, dẫn bóng, động tác giả, tranh cướp bóng, ném biên

bóng và sút cầu môn (những yếu tố chủ yếu trong việc tổ chức tiến công vàphòng thủ) Trên thực tế, kỹ thuật đá bóng chính là một trong những yếu tố chủyếu để đánh giá trình độ kỹ thuật của một đội bóng hoặc của một cầu thủ.

Căn cứ vào vị trí tiếp xúc của bàn chân với bóng mà người ta có thểchia kỹ thuật đá bóng ra làm nhiều loại khác nhau như: đá bằng lòng bànchân, đá bằng mu chính diện bàn chân, đá bằng mu trong bàn chân, đá bằng

má ngoài bàn chân, đá bóng bằng mũi bàn chân và đá bóng bằng gót (đánhgót,…)

Trong những kỹ thuật đá bóng cơ bản, tuy phương pháp thực hiện cóthể khác nhau, nhưng cấu trúc tổng thể của động tác đều bao gồm những yếu

tố như: chạy lấy đà, vị trí của chân trụ, động tác vung chân khi đá bóng, điểmtiếp xúc bóng và chuyển động của thân người khi đá bóng

Những kỹ thuật cơ bản cần được tập luyện đầy đủ ở lứa tuổi 15 là các

kỹ thuật đá bóng.Tập các kỹ thuật đá bóng bằng mu trong bàn chân và lòngbàn chân Thực hiện với bóng đặt tại chỗ, sau đó với bóng lăn về trước, và vớibóng lăn từ phía đối diện tới

- Tập các kỹ thuật đá bóng bằng mu giữa bàn chân và mu ngoài bànchân Thực hiện với bóng thả rơi xuống, bóng lăn nảy, sau đó là với bóng đặttại chỗ (sữa lỗi sai sót kỹ thuật)

- Trọng tâm: Kỹ thuật đá bóng bằng lòng bàn chân và mu giữa bànchân Phối hợp tập với các kỹ thuật khác trong di động Chú ý: tập đều cả haibàn chân.

1.4.6.2 Kỹ thuật giữ bóng

Giữ bóng là sử dụng một cách hợp lý các bộ phận của cơ thể tiếp xúcbóng, để thay đổi tốc độ và phương hướng di chuyển của bóng nhằm khốngchế trong phạm vi mà mình mong muốn

Trong thi đấu, các cầu thủ phải sử dụng thuần thục các kỹ thuật giữ bóng đểgiành được quyền khống chế và kiểm soát bóng nhằm tạo điều kiện thuận lợi choviệc thực hiện các kỹ thuật như chuyền bóng, dẫn bóng, qua người và sút bóng vàocầu môn hoặc giúp các cầu thủ điều chỉnh nhịp điệu của trận đấu và phối hợp chiếnthuật thi đấu

Cùng với sự phát triển của môn bóng đá và nâng cao trình độ kỹ - chiếnthuật, yêu cầu đối với việc giữ bóng cũng ngày càng được tăng cao

Vì vậy, việc nắm giữ và thành thạo kỹ thuật giữ bóng là điều không thểthiếu trong bóng đá

Có các kỹ thuật giữ bóng sau:

 Giữ bóng bằng má trong bàn chân

 Giữ bóng bằng lòng bàn chân

 Giữ bóng bằng má ngoài bàn chân

 Giữ bóng bằng mu chính diện bàn chân

 Giữ bóng bằng đùi

 Giữ bóng bằng ngực, đầu

- Ở lứa tuổi 15 luyện tập các kỹ thuật nhận bóng bằng bàn chân (lòngbàn chân, mu bàn chân, cạnh bàn chân và gan bàn chân) với các đường bóngđến từ phía trước, phía bên; với bóng lăn sệt, bóng bổng, bóng lăn nảy vàbóng bật nảy

- Tập kỹ thuật nhận bóng bằng đùi với các đường bóng đến từ phíatrước; bóng nảy hoặc có độ cao trung bình.

- Trọng tâm: nhận bóng bằng các phần của bàn chân Dừng bóng trênkhông và trên đất phối hợp với các kỹ thuật khác trong di động; tập chiếnthuật, thi đấu

1.4.6.3 Tâng bóng

Tập luyện kỹ thuật tâng bóng bằng các bộ phận trên cơ thể là một biệnpháp hữu hiệu nhất giúp các cầu thủ nắm chắc được tính năng và nâng caokhả năng khống chế bóng Bên cạnh đó, luyện tập tâng bóng cũng có thể giúpcác cầu thủ tăng cường sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ phận trong cơ thể,hoàn thiện khả năng di chuyển, tăng cường độ linh hoạt của cổ chân, khớpgối, hông, đồng thời phát triển kỹ năng phản xạ và ứng biến trong thi đấu.Thuần thục kỹ thuật tâng bóng sẽ tạo ra một nền tảng cơ sở vững chắc chocác kỹ thuật chuyền bóng, sút cầu môn, đỡ bóng, dẫn bóng và tranh cướpbóng Vì vậy, tâng bóng là kỹ thuật mà bất cứ cầu thủ ở đẳng cấp và lứa tuổinào cũng phải kiên trì và thường xuyên luyện tập Đặc biệt đối với nhữngngười mới tập và những cầu thủ ở lứa tuổi thanh, thiếu niên thì kỹ thuật nàycần phải được chú trọng tập luyện nhiều

Có các kỹ thuật tâng bóng sau:

 Tâng bóng bằng mu chính diện bàn chân

 Tâng bóng bằng má trong bàn chân

 Tâng bóng bằng má ngoài bàn chân

cho các em làm quen và dần cảm giác phối hợp vận động các động tác điềukhiển quả bóng trên không.

1.4.6.4 Đánh đầu

Đánh đầu là dùng phần trước trán đánh bóng hướng về mục tiêu đãđịnh trước Trong thi đấu, kỹ thuật này thường được dùng để giành quyềnkhống chế và xử lý bóng ở trên không Đầu là bộ phận cao nhất của cơ thể vàphần trước trán lại tương đối bằng phẳng và rắn chắc Vì vậy, các cầu thủ chỉcần nắm vững kỹ thuật đánh đầu là bóng có thể sẽ được đánh đi một cáchchuẩn xác và mạnh Đây là biện pháp hữu hiệu nhất để xử lý bóng bổng ở trêncao và cũng là một trong những kỹ thuật quan trọng nhất của bóng đá

Trong phòng thủ, đánh đầu được chủ yếu sử dụng để ngăn cản, cắt pháđường chuyền hoặc ngăn cản không cho đối phương sút cầu môn, giải trừ sựnguy hiểm trước khung thành của đội nhà Trong tiến công đánh đầu chủ yếuđược sử dụng để phối hợp chuyền bóng hoặc dứt điểm khung thành của đốiphương Các động tác đánh đầu, đặc biệt là đánh đầu ghi bàn thắng đều lànhững động tác bất ngờ, được thực hiện ở cự ly tương đối gần, tốc độ nhanh,hướng bóng khó phán đoán và vì vậy nó thường tạo ra một sự uy hiếp rất lớnđối với hoạt động phòng thủ của đối phương Kỹ thuật đánh đầu có thể chialàm hai loại là đánh đầu bằng chính diện trán giữa và đánh đầu bằng một bêntrán Cả hai loại này đều có thể thực hiện tại chỗ, hoặc trong khi chạy nhảylên đánh đầu

Có các kỹ thuật đánh đầu sau:

 Đánh đầu bằng chính diện trán

 Đánh đầu bằng hai bên trán

 Bay người đánh đầu

- Các kỹ thuật đánh đầu ở lứa tuổi 15 thì việc lựa chọn ra các bài tậpnhư:

Tập kỹ thuật đánh đầu trán giữa tại chỗ, và bật nhảy bằng hai chân đánh đầutrên không; với các đường bóng đến từ phía trước và phía bên.

- Tập kỹ thuật đánh đầu trán bên với một số bước di động và với đườngbóng đến chính diện

- Trọng tâm: Đánh đầu trán giữa, đường bóng đi mạnh, xa

1.4.6.5 Dẫn bóng

Dẫn bóng là một động tác dùng chân liên tục tác động một cách có mục đíchvào bóng trong khi chạy để luôn giữ bóng trong phạm vi khống chế của mình

Trong thi đấu bóng đá, muốn giành được quyền chủ động trên sân để đạttới mục đích cuối cùng là giành chiến thắng thì hai bên tất nhiên sẽ phải vậndụng tất cả các phương pháp (điều luật cho phép) để giành quyền khống chếbóng và sau đó là dùng các biện pháp hiệu quả nhất để đột phá xuyên thủnghàng phòng thủ của đối phương

Trong thi đấu bóng đá hiện đại, tốc độ cao là một trong những yếu tốquan trọng nhất của môn thể thao này, bởi vì nếu không có nhịp điệu thi đấuvới tốc độ cao thì sẽ không thể đạt tới được những mục tiêu đã được đề ra Tuytốc độ của những đường chuyền bóng thường cao gấp đôi so với tốc độ dẫnbóng, nhưng trong thi đấu cũng không thể sử dụng chuyền bóng để thay thếhoàn toàn cho kỹ thuật dẫn bóng bởi vì trong hoạt động công, thủ, trong việcthay đổi tốc độ tấn công và điều chỉnh nhịp điệu thi đấu đều đòi hỏi phải có sựvận dụng kỹ thuật dẫn bóng sẽ giúp các cầu thủ thoát ra khỏi sự ngăn cản vàtranh cướp bóng của đối phương hoặc lôi kéo đối phương rời vị trí để tạo rakhoảng trống, làm rối loạn đội hình phòng thủ của đối phương, tạo cơ hội thuậnlợi để chuyền bóng hoặc sút cầu môn trong tình huống 1 chọi 1, có thể vậndụng kỹ thuật dẫn bóng qua người đột phá xuyên qua hàng phòng thủ của đốiphương và sút bóng ghi bàn thắng

Tóm lại, dẫn bóng và dẫn bóng qua người chính là sự thể hiện khả năngkhống chế bóng và năng lực tiến công của mỗi cầu thủ.

Có các kỹ thuật dẫn bóng sau:

và mu ngoài bàn chân với đường bóng đi thẳng, và đổi hướng

- Trọng tâm: Dẫn bóng luồn cọc, qua đồng đội với tốc độ trung bình,nhanh, phối hợp dẫn bóng với động tác giả…

Các kỹ thuật động tác giả:

- Tập các kỹ thuật: “đảo thân” không có bóng trong hoạt động chạybiến đổi tốc độ, biến đổi hướng

- Tập các kỹ thuật động tác giả trong dẫn bóng

+ “Đảo thân” một hướng, kéo bóng sang hướng khác

+ “Bước chéo qua bóng” dẫn bóng đi thẳng, hoặc gạt bóng sang bên,đổi hướng dẫn bóng

+ “Vờ vung chân lăng đá bóng”, đẩy bóng đi tiếp

+ “Dật bóng trở lại” – đổi hướng dẫn bóng (trong khi đang dẫn bóngthẳng)

- Trọng tâm: Động tác giả đảo thân có bóng và không có bóng

1.4.6.6 Ném biên

Trong khi thi đấu, sau khi một cầu thủ làm bóng vượt ra khỏi đường biêndọc thì cầu thủ của đội đối phương được quyền ném biên từ vị trí bóng ra khỏiđường biên bằng cách dùng hai tay cầm bóng ném vào trong sân để tiếp tục trận

đấu Ném biên là động tác kỹ thuật duy nhất cho phép các cầu thủ dùng tay, (trừthủ môn) được dùng tay chạm bóng

Do bất cứ trong trận đấu bóng đá nào cũng đều có số lần ném biên rất lớn,cộng thêm Luật bóng đá đã quy định, khi trực tiếp nhận bóng từ quả ném biên sẽkhông bị bắt lỗi việt vị cho nên những quả ném biên sẽ là những cơ hội tấn côngrất tốt, đặc biệt là ném bóng thẳng vào trong khu cầu môn sẽ tạo ra một sự uyhiếp rất lớn đối với khung thành của đối phương

Tuy Luật bóng đá đã quy định tương đối nghiêm ngặt về động tác némbiên, nhưng điều này thường không được các cầu thủ coi trọng, dẫn đến việcném bóng phạm luật làm mất đi cơ hội tổ chức tấn công Vì vậy trong thi đấukhi thực hiện quả ném biên các cầu thủ phải tiến hành cẩn thận và tuân thủnghiêm túc các yêu cầu của điều luật đã đề ra

Có 2 kỹ thuật ném biên sau:

 Đúng tại chỗ ném biên

 Chạy lấy đà ném biên

1.5 Đặc điểm tâm lý, sinh lý vận động viên bóng đá:

1.5.1 Đặc điểm tâm lý của VĐV bóng đá:

Lứa tuổi này cơ thể các em đã phát triển hoàn chỉnh các bộ phận, hìnhthành thế giới quan, ý thức đạo đức hướng về tương lai, xác định đúng đắnnhu cầu sáng tạo, mong ước cuộc sống tốt đẹp

Hứng thú đã phát triển cả chiều sâu và chiều rộng, mang tính bền vững,phong phú và sâu sắc Có thái độ tự giác, tích cực, năng động, sẵn sàng khámphá những lĩnh vực mà mình yêu thích, xuất phát từ động cơ đúng đắn trơngcuộc sống

Tình cảm đã ổn định, biểu lộ yêu ghét rõ ràng, tôn trọng, biết động viênkịp thời và quan tâm đúng mức tới mọi người xung quanh và biết kính trênnhường dưới.

Trí nhớ phát triển toàn diện, biết ghi nhớ có hệ thống đảm bảo tínhlôgic, tư duy chặt chẽ hơn, suy nghĩ sâu sắc và lĩnh hội đầy đủ bản chất củavấn đề

- Thích xây dựng mối quan hệ thân thiết với người khác giới, thích quan

hệ gần gũỉ với người có học thức, người lớn tuổi, người có kinh nghiệm sốngquý báu để học hỏi nhằm tăng vốn hiểu biết cho bản thân

* Sự phát triển về trạng thái tình cảm:

- Giàu cảm xúc, nhạy cảm với những vấn đề của bản thân, dễ bị kíchđộng và đôi khi hoàn toàn không làm chủ được bản thân mình, có thể sẵn sàngdùng bạo lực, nhưng cũng nhanh chóng lấy lại bình tĩnh và luôn hướng đến sựhoàn thiện

Nhìn chung đã biết suy nghĩ và định hướng cho tương lai, biết đúc rútkinh nghiệm từ những thất bại mắc phải, sống vị tha, nhân ái và đoàn kết vớibạn bè

* Sự phát triển trí tuệ:

- Đặc điểm nổi bật của thời kỳ này là chú trọng đến sự hoạt động trí tuệ,biết hệ thống hóa và trang bị vốn kiến thức cho bản thân làm hành trang bướcvào cuộc sống mới

- Thích đọc sách xem phim, tìm hiểu các thông tin khoa học và các vấn

đề đòi hỏi tư duy trừu tượng

- Quan tâm sâu sắc đến các hoạt động xã hội, tình hình kinh tế chính trị,

xu hướng phát triển của đất nước trong tương lai

- Có sự suy nghĩ lựa chọn nghề nghiệp cho tương lai, có sở thích chobản thân và năng khiếu thẩm mỹ được nâng cao

Yếu tố tâm lý trong bóng đá là một vấn đề then chốt để đánh giá trình

độ của một VĐV và của toàn đội bóng, thành tích của một đội bóng có thể bịảnh hưởng lớn khi các cầu thủ trên sân bị lung lay bởi tâm lý Do đó, huấnluyện tâm lý cũng như huấn luyện kỹ thuật, chiến thuật, thể lực cũng như trílực… là nội dung cơ bản cấu thành quá trình huấn luyện cho VĐV BĐ hiệnđại ngày nay Kết quả nghiên cứu khoa học đã chứng minh, VĐV BĐ trong thiđấu cũng như trong huấn luyện tiêu hao năng lượng của cơ thể và gánh nặngtâm lý phải chịu đựng tương đối lớn Nếu như không có một trình độ huấnluyện tốt về mặt tâm lý, trình độ kỹ thuật, chiến thuật và thể lực thật tốt thì rấtkhó giành được thành tích tốt trong thi đấu Do đó, các nhà nghiên cứu chorằng trong sự thành công của VĐV tác dụng tâm lý chiếm 30%, còn lại 70% làcác yếu tố khác

Trong huấn luyện và thi đấu bóng đá, VĐV phải đối mặt với các tìnhhuống luôn luôn thay đổi, không chỉ phải có cảm giác bóng tốt nhằm nâng caokhả năng điều khiển bóng, khống chế bóng, mà còn phải có khả năng chú ý

cao độ, phải có năng lực tưởng tượng rất phong phú, đạt mức độ điềm tĩnh,luôn động não, phải đưa ra sự phán đoán nhanh chóng, lựa chọn hành độngkiên quyết, dứt khoát Có như vậy mới hoàn thành tốt nhiệm vụ tập luyện vànhiệm vụ thi đấu

Ở lứa tuổi 13 - 15 diễn biến tâm lý có liên quan mật thiết với sinh lýtrong quá trình phát triển của trẻ em Nhưng giai đoạn phát triển thiếu đồng

bộ theo lứa tuổi luôn là những biến động tâm lý lớn, dẫn đến những xáo độngtâm lý như: chống mệt mỏi, hay quên, thiếu tập trung, thiếu căng bằng giữahung phấn và ức chế, giảm nhu cầu trong giao tiếp, hậu quả là việc tập luyện

sa sút và ít tiến bộ Tuy nhiên chỉ trong thời gian ngắn giai đoạn này sẽ qua đi,nhưng đều đó HLV phải cần biết để điều chỉnh tập luyện và có cư xử phù hợpvới các em Điều quan trọng ở đây là phải bình tĩnh, kiên nhẫn và biết tácđộng thích hợp để giúp các em vượt qua

Muốn đạt yêu cầu gắt gao trên, phải trải qua một quá trình huấn luyệntâm lý có kế hoạch lâu dài mới đạt được Thông qua việc huấn luyện tâm lýlâu dài khiến cho VĐV học và nắm được trạng thái tâm lý cần thiết nhằmkhống chế và điều tiết trong thi đấu, đồng thời cũng giáo dục bồi dưỡng ý chíngoan cường và hành vi quyết đoán không thể thiếu đối với một VĐV

Có như vậy mới làm cho VĐV trong hoàn cảnh khó khăn cực điểm củathi đấu và huấn luyện luôn giữ được trạng thái tâm lý thích hợp, tích cực và ổnđịnh Từ đó, đảm bảo thành quả của huấn luyện được thể hiện xuất sắc trongtập luyện và thi đấu, làm cơ sở vững chắc cho việc sáng tạo và phát triển thànhtích tốt nhất

Tâm lý của VĐV là một mặt cấu thành của trình độ tập luyện và thi đấuliên quan hữu cơ cho phát huy hết mức vốn có của vận động viên trong tậpluyện và thi đấu, nhất là trong các tình huống phức tạp, khó khăn, mất thời cơ,

bị ghi bàn hoặc ta đang ghi bàn Trong mỗi tình huống phức tạp trên, tâm lýbản thân của mỗi vận động viên ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả động tác,đến quá trình thu nhận và xử lý thông tin để có hành động đúng, có hành động

và phương án thông minh, hiệu quả của từng người Punhy A.S.1962; PhạmNgọc Viễn, 1980

Nhiều nhà nghiên cứu tâm lý đề ra nội dung và phương pháp rèn luyệntâm lý cho vận động viên sát thực và hiệu quả Các nhà nghiên cứu tâm lýcũng như các nhà lý luận và phương pháp thể dục thể thao nhấn mạnh trình

độ tâm lý của vận động viên là một nhân tố cấu thành trình độ toàn diện củaL.1984; Piagie 1990; Nguyễn Toán 1993, Harre D 1996; Phạm Quang 1996;

Wu Zhongliang và cộng sự 1997

Trình độ tâm lý VĐV bóng đá có nhiều phần, tri giác chuyên môn cảmgiác bóng, cảm giác không gian…., sức tập trung của tư duy, tình cảm ýchí….tất cả đều nhằm nâng cao sự khống chế và điều khiển của bản thân.Nhân tố tâm lý liên quan đến linh họat thần kinh có tính duy truyền khá cao,mỗi cá thể có sự khác biệt rõ, biểu hiện bằng đặc tính của loại hình thần kinh(cá tính) cơ sở phân loại Pavlop xác định rỏ sự khác biệt giữa các cá thể là dođặc trưng hoạt động thần kinh cao cấp quyết định Pavlop I 1927 chứng minh

và xác định bốn loại thần kinh là hoạt bát, loại hưng phấn, loại trầm tĩnh vàloại ức chế, cổ đại đã nêu bốn loại hình tương tự với tên khác biểu hiện bằng

sự linh hoạt nhanh nhẹn, đầu óc sáng suốt, giao tiếp rộng, khả năng thích nghinhanh, tính cách thoải mái tinh thần luôn phấn chấn nhưng dễ biến hóa tìnhcảm thất thường và bỏ qua việc nhỏ, loại hưng phấn dịch gan tụy tốt có đặctrưng tỉnh lực mạnh, thẳng thắng nhanh nhẹn tính tiến thủ cao, dám vào chỗkhó khăn, kiên quyết bất khuất…nhưng dễ xung động chủ quan Loại trầmtỉnh có đặc trưng kiên quyết ngoan cường, cẩn thận, chậm chắc, tính tự tin

cao, năng lực tự mình quyết định cao, nhưng tác động chậm hay cố chấp…Loại ức chế mềm yếu biểu hiện ở tính cô độc, do dự không dám quyết định,mẫn cảm đa nghi, tình cảm trầm lặng, thiếu lòng tin, nhưng dễ gần mọi người.

Rèn luyện nâng cao nhân tố tâm lý, hiện được thừa nhận và chuyênmôn hóa sâu Người ta chú ý việc luận đoán tố chất tâm lý gồm 11 điểm:

1/ Về tập trung việc chú ý và độ ổn định khi phối hợp nó

10/ Về năng lực thị giác của chủ thể

11/ Về hệ thống thần kinh, đặc tính thần kinh khi vận động

Như vậy do khoa học phát triển nên nhận thức với tâm lý của conngười cũng sâu sắc hơn phát hiện được ảnh hưởng lớn của di truyền về tâm

lý Người ta thấy đặc trưng tâm lý lúc lớn và lúc nhỏ không khác biệt và đó là

cơ sở luận đoán cho vận động viên Nhưng do tâm lý có đặc trưng là tính khảbiến, tùy tác động của bên ngoài và bên trong nên đó là chỗ cho sự phát triển

mở rộng lớn của tâm lý Khi chọn tâm lý phải cùng với các mặt hình thái cơ

thể, thể lực, kỹ chiến thuật,…để tạo thành sự phát triển tòan diện trong VĐVbóng đá.

1.5.2 Đặc điểm sinh lý:

1.5.2.1 Hệ thần kinh

Khả năng tư duy, phân tích tổng hợp và trừu tượng hóa được phát triển

đi đến hoàn thiện, tạo thuận lợi cho việc hình thành nhanh chóng các phản xạ

có điều kiện, có khả năng giao tiếp Đồng thời do sự hoàn thiện của tuyếngiáp, tuyến yên và tuyến sinh dục, làm cho tính hưng phấn của hệ thần kinhchiếm ưu thế, sự phối hợp vận động đạt đến kỹ xảo và tự động hóa

Hoạt động thần kinh cấp cao được hoàn thiện dần, hệ thống tín hiệu thứhai phát triển mạnh và có thể chiếm ưu thế so với hệ thống ưu thế thứ nhất.Tính linh hoạt của quá trình thần kinh tăng cao Quá trình ức chế được tăngcường nhưng hưng phấn bị vẫn chiếm ưu thế, các loại hình hoạt động thầnkinh biểu hiện ra rõ nét hơn Trong tập luyện thể thao cần tránh trạng tháicăng thẳng quá mức của hệ thần kinh

1.5.2.2 Hệ vận động

Hệ xương: Bắt đầu giảm tốc độ phát triển, tập luyện thể dục thể thaothường xuyên và liên tục làm cho bộ xương khỏe mạnh hớn, xương nữ xốphơn xương nam và trong những năm còn lại có thể cao lên 0,5 đến 1 cm, cònnam cao thêm 1 - 3cm Cột xương sống tuy đã ổn định về hình dáng và hoànthiện về chức năng nhưng vẫn có thể bị cong vẹo, đặc biệt xương chậu của nữ