Một số hình thức sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học hiệu quả tại tổ Toán Tin trường THCS Lê Quý Đôn

Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

Nghiên cứu và ứng dụng đề tài này nhằm mục tiêu chuyển đổi hình thức sinh hoạt chuyên môn (SHCM) truyền thống sang SHCM theo hướng nghiên cứu và cải tiến (NCBH) có định hướng, với nhiều hình thức đa dạng, giúp buổi sinh hoạt chuyên môn trở nên phong phú và hiệu quả hơn.

Người viết: Huỳnh Ngọc Thống - Đơn vị: Trường THCS Lê Quý Đôn 3 nặng nề và căng thẳng

Hình thức SHCM linh hoạt và phù hợp với nhu cầu của giáo viên là yếu tố quan trọng, giúp nâng cao trình độ chuyên môn cũng như khả năng tự học và nghiên cứu của họ.

Có thể thấy được các hình thức SHCM theo hướng NCBH này còn giúp cho GV trong công tác tự bồi dưỡng thường xuyên mà GV đang thực hiện

Kết quả nghiên cứu của đề tài này sử dụng để tổ chức các hoạt động SHCM tại tổ chuyên môn

Tổ trưởng chuyên môn cần nghiên cứu tài liệu về SHCM theo hướng NCBH, tham khảo ý kiến chủ quan và khách quan để xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động cho cả năm học Kế hoạch này cần có nội dung và hình thức đa dạng, phong phú ngay từ đầu năm, với sự đóng góp ý kiến của các thành viên trong tổ nhằm đạt được mục tiêu của đề tài.

Trong quá trình thực hiện kế hoạch, giáo viên sẽ dần làm quen với hình thức sinh hoạt và tiếp cận hiệu quả hơn với sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học (NCBH).

Giới hạn của đề tài

Bài viết này sẽ giới thiệu các hình thức sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng NCBH hiệu quả, đã được áp dụng tại tổ Toán Tin trường THCS Lê Quý Đôn Mặc dù các hình thức này có phần đơn giản, nhưng chúng sẽ tạo nền tảng vững chắc giúp giáo viên có định hướng tốt hơn trong việc xây dựng bài học.

Bài viết của Huỳnh Ngọc Thống từ Trường THCS Lê Quý Đôn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc định hướng phát triển năng lực học sinh, qua đó giúp giáo viên nâng cao trình độ chuyên môn và cải thiện chất lượng học sinh Dù đề tài không mới, nhưng nó mang đến một góc nhìn mới về sinh hoạt tổ chuyên môn Đối tượng khảo sát là giáo viên tổ Toán Tin tại trường trong các năm học 2015 - 2016, 2016 - 2017 và 2017 - 2018.

Phương pháp nghiên cứu

Trong đề tài này tôi đã chọn các phương pháp nghiên cứu sau:

5 1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu;

- Phương pháp khái quát hóa các nhận định độc lập

5 2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu các văn bản chỉ đạo của các cấp về vấn đề nghiên cứu

- Phương pháp điều tra: Điều tra, khảo sát ý kiến của giáo viên

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục

- Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động

- Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm

- Phương pháp trò chuyện, đàm thoại: Tham khảo ý kiến của đồng nghiệp

5.3 Phương pháp thống kê toán học

- Phương pháp thống kê kết quả khảo sát giáo viên.

Phần nội dung

Cơ sở lý luận

Người viết: Huỳnh Ngọc Thống - Đơn vị: Trường THCS Lê Quý Đôn 5

1.1.1 Khái niệm về sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học:

Thuật ngữ “nghiên cứu bài học” bắt nguồn từ lịch sử giáo dục Nhật Bản, nhằm nâng cao năng lực nghề nghiệp của giáo viên thông qua cải tiến hoạt động dạy học Mô hình này không chỉ nâng cao chất lượng học tập của học sinh mà còn được áp dụng rộng rãi tại các trường học ở Nhật Bản và nhiều quốc gia khác, trong đó có Việt Nam Nghiên cứu bài học đã chứng minh tính khả thi trong việc bồi dưỡng và phát triển năng lực chuyên môn của giáo viên, vượt trội hơn so với các phương pháp truyền thống khác, thể hiện sức hấp dẫn và ưu việt của nó.

Khái niệm "sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học" đề cập đến hoạt động chuyên môn mà giáo viên (GV) tập trung phân tích các vấn đề liên quan đến học sinh (HS) Mục tiêu không phải là đánh giá giờ học hay xếp loại GV, mà là khuyến khích GV tìm hiểu nguyên nhân khiến HS chưa đạt kết quả mong muốn Qua đó, GV có thể đề xuất biện pháp nâng cao chất lượng dạy học, tạo cơ hội cho HS tham gia tích cực vào quá trình học tập, đồng thời giúp GV chủ động điều chỉnh nội dung và phương pháp dạy học phù hợp với từng đối tượng HS.

Sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học là một quá trình các

GV tham gia vào mọi khâu từ chuẩn bị, thiết kế bài học sáng tạo đến dạy thực nghiệm và chia sẻ ý kiến Kết quả của buổi dạy là công sức chung của tập thể, giúp giáo viên không cảm thấy tự ti hay lo lắng về đánh giá từ người khác Đây là một hoạt động học tập lẫn nhau, kết nối lý thuyết với thực hành, và là cơ hội để GV thử nghiệm những điều mới Qua quá trình này, giáo viên có thể phát triển năng lực chuyên môn của mình.

Để nâng cao chất lượng giáo dục tại Trường THCS Lê Quý Đôn, việc coi trọng sinh hoạt chuyên môn là rất cần thiết Các tổ chuyên môn cần xem đây là trụ cột và chính sách quan trọng nhất nhằm đổi mới và cải thiện hiệu quả học tập của học sinh.

GV hiểu rõ ý nghĩa, tầm quan trọng của sinh hoạt chuyên môn và cùng nhau nhất trí quyết tâm thực hiện sinh hoạt chuyên môn mới

1.1.2 Các văn bản chỉ đạo sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học

Hàng năm, theo hướng dẫn triển khai nhiệm vụ trọng tâm cấp trung học cơ sở, cần chú trọng đổi mới sinh hoạt cụm và tổ chuyên môn nhằm tăng cường hỗ trợ sự tiến bộ của các thành viên Điều này được thực hiện thông qua việc trao đổi, thảo luận về các chủ đề, nội dung và phương pháp dạy học, cùng với việc rút kinh nghiệm và giải quyết những khó khăn trong giảng dạy Đây là một bước tiến quan trọng trong việc đổi mới hình thức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học.

Thực trạng vấn đề nghiên cứu

Sinh hoạt chuyên môn tại tổ Toán diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau, trong đó việc dự giờ là hoạt động thường xuyên nhằm nâng cao tay nghề và trao đổi chuyên môn giữa các giáo viên.

Kiểu sinh hoạt chuyên môn truyền thống hiện nay thường theo một quy trình chung, trong đó tổ trưởng chuyên môn phân công giáo viên giảng dạy theo kế hoạch của nhà trường Giáo viên được giao nhiệm vụ nghiên cứu bài và thực hiện giảng dạy trên lớp, sau đó tổ chuyên môn sẽ dự giờ và tổ chức họp để rút kinh nghiệm cũng như xếp loại tiết dạy Tuy nhiên, cách tổ chức này chưa thực sự khuyến khích sự tham gia tích cực và tự giác của giáo viên.

Nguyên nhân chính dẫn đến vấn đề là tổ trưởng và giáo viên chưa xác định rõ mục đích và ý nghĩa của sinh hoạt chuyên môn trong giảng dạy và dự giờ Việc tổ chức dự giờ, rút kinh nghiệm, và đánh giá phương pháp dạy học là những yếu tố cốt lõi trong sinh hoạt chuyên môn Do đó, mỗi buổi sinh hoạt cần được tổ chức một cách hiệu quả để đạt được mục tiêu giáo dục.

Người viết Huỳnh Ngọc Thống từ Trường THCS Lê Quý Đôn cho rằng hoạt động chuyên môn hiện nay còn nặng về hình thức, dẫn đến sự mâu thuẫn giữa giáo viên dạy và giáo viên dự Nhiều giáo viên cảm thấy chán nản và tiêu cực Để hiểu rõ hơn về cách tổ chức sinh hoạt chuyên môn hiệu quả, tác giả đã tiến hành khảo sát ý kiến của các giáo viên trong tổ Toán.

1 Với cách sinh hoạt chuyên môn hiện tại thì đồng chí cảm thấy đã hài lòng chưa, đã giúp ích gì cho quá trình phát huy năng lực chuyên môn của đồng chí chưa?

2 Đồng chí có muốn thay đổi cách sinh hoạt chuyên môn theo nhiều hình thức khác nhau không?

Khảo sát ý kiến của giáo viên trong tổ cho thấy sự thiếu hứng thú với cách sinh hoạt chuyên môn hiện tại Các giáo viên đều mong muốn có sự thay đổi để phù hợp hơn với nhu cầu của người tham gia, nhằm nâng cao chất lượng học sinh.

Đã đến lúc chúng ta cần điều chỉnh hình thức sinh hoạt chuyên môn để phù hợp với xu hướng dạy học mới hiện nay, đặc biệt là dạy học theo hướng nghiên cứu.

Người viết Huỳnh Ngọc Thống từ Trường THCS Lê Quý Đôn nhấn mạnh rằng việc đổi mới trong sinh hoạt chuyên môn sẽ giúp giảm bớt sự nặng nề và nhàm chán, mang lại không khí tích cực hơn cho các hoạt động giáo dục.

Từ năm học 2015 - 2016, tổ Toán Tin trường THCS Lê Quý Đôn đã chú trọng vào việc dạy học theo hướng NCBH, mặc dù hiệu quả chưa được khẳng định rõ ràng Qua nhiều năm thực hiện, tổ đã rút kinh nghiệm và điều chỉnh cách tổ chức sinh hoạt chuyên môn (SHCM) theo hướng NCBH, mang lại một số kết quả tích cực Việc đa dạng hóa nội dung và hình thức SHCM giúp tránh sự nhàm chán, đồng thời vẫn đảm bảo tính khoa học và bản chất của phương pháp NCBH.

Và vẫn phải theo sự định hướng của các cấp và các văn bản chỉ đạo chứ không thực hiện một cách tùy tiện.

Nội dung và hình thức của giải pháp

3.1 Mục tiêu của giải pháp

Mục tiêu của các hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng NCBH là nâng cao trình độ chuyên môn cho tất cả thành viên trong tổ Toán Tin Những hình thức này giúp giáo viên có cơ hội thể hiện bản thân trong giảng dạy, đồng thời tạo ra một môi trường sinh hoạt chuyên môn năng động và hấp dẫn.

Khi áp dụng đề tài vào sinh hoạt chuyên môn, tôi nhận thấy hiệu quả đạt được rất cao Các giáo viên khi được phân công nhiệm vụ thể hiện sự nhiệt tình, góp phần làm cho buổi sinh hoạt chuyên môn trở thành nơi trao đổi về những khó khăn mà giáo viên gặp phải trong quá trình giảng dạy và công tác.

3.2 Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp

Các giải pháp cho đề tài này bao gồm việc tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học, với nhiều hình thức tổ chức khác nhau, nhưng vẫn tuân thủ định hướng chung của ngành giáo dục.

Người viết: Huỳnh Ngọc Thống - Đơn vị: Trường THCS Lê Quý Đôn 9

3.2.1 Quy định chung về tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học: Gồm 4 bước

3.2.1.1 Bước 1: Xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch bài học nghiên cứu a Xác định mục tiêu: Cần xác định mục tiêu kiến thức và kỹ năng mà HS cần đạt được (theo chuẩn kiến thức, kỹ năng ở từng môn học, đặc biệt cần chú ý xây dựng mục tiêu về thái độ của HS), đảm bảo phù hợp với trình độ và lứa tuổi của HS khi chọn bài học nghiên cứu b Chọn bài học nghiên cứu: Mỗi GV cùng bộ môn được chọn những bài phù hợp với yêu cầu về kiến thức, kĩ năng, thái độ mà mục tiêu đã vạch ra sau đó thống nhất lựa chọn bài học chung nhất để làm bài học nghiên cứu

GV trong tổ thảo luận đã tập trung vào việc lựa chọn thể loại bài học, nội dung bài học, và các phương pháp dạy học hiệu quả Bên cạnh đó, tổ chức dạy học và rèn kỹ năng cho học sinh cũng được nhấn mạnh GV hướng dẫn học sinh cách áp dụng kiến thức đã học vào giải quyết các tình huống thực tiễn.

Học sinh sẽ gặp nhiều thuận lợi và khó khăn trong quá trình học tập, cùng với các tình huống phát sinh cần được xử lý một cách hiệu quả Để hỗ trợ điều này, việc xây dựng giáo án chi tiết và thiết kế bài dạy minh họa là rất quan trọng, giúp giáo viên có kế hoạch giảng dạy rõ ràng và linh hoạt trong việc ứng phó với các tình huống học tập.

Bài dạy minh họa được thiết kế không chỉ bởi một giáo viên mà là sự hợp tác của một nhóm giáo viên trong cùng bộ môn, nhằm thảo luận và thống nhất lựa chọn phương án tối ưu nhất.

Việc thiết kế bài soạn cần linh hoạt, không chỉ tuân theo quy trình cứng nhắc của sách giáo khoa (SGK) hay sách giáo viên (SGV), mà nên dựa vào mục tiêu bài học đã được xác định để tạo ra nội dung phù hợp và hiệu quả.

3.2.1.2 Bước 2: Tiến hành dạy bài học (bài giảng minh họa) và dự giờ

Sau khi hoàn thành xây dựng kế hoạch dạy học chi tiết, GV sẽ dạy minh hoạ bài học nghiên cứu ở một lớp đã chuẩn bị trước

Các yêu cầu cụ thể của giờ dạy minh họa như sau:

Người viết: Huỳnh Ngọc Thống - Đơn vị: Trường THCS Lê Quý Đôn 10

Chuẩn bị lớp dạy minh hoạ bằng cách bố trí chỗ ngồi hợp lý, đảm bảo đủ không gian quan sát thuận lợi cho người tham dự Cần điều chỉnh số lượng người tham gia ở mức vừa phải để tránh tình trạng đông đúc.

Việc dự giờ cần đảm bảo không ảnh hưởng đến việc học của HS, không gây khó khăn cho người dạy minh hoạ

GV cần chú ý quan sát việc học của tất cả HS, bao gồm cách làm việc nhóm và thái độ tình cảm của HS Khi dự giờ, GV tập trung vào việc theo dõi nét mặt, hành vi và sự quan tâm của HS đến bài học, đồng thời ghi chép cụ thể thái độ của HS khi trả lời câu hỏi Qua đó, GV có thể tìm ra mối liên hệ giữa việc học của HS và tác động của GV trong việc sử dụng các phương pháp dạy học cũng như tổ chức lớp học Người dự cần điều chỉnh thói quen đánh giá giờ dạy và thông cảm với khó khăn của GV, từ đó đặt mình vào vị trí của GV để phát hiện những khó khăn trong việc học của HS và tìm cách giải quyết hiệu quả.

3.2.1.3 Bước 3: Suy ngẫm, thảo luận về bài học nghiên cứu

GV dạy minh họa chia sẻ về bài học: Những ý tưởng mới, những thay đổi, điều chỉnh về nội dung, phương pháp dạy học

Những điều hài lòng và chưa hài lòng trong quá trình dạy minh họa

Sau đó người dự suy ngẫm và chia sẻ các ý kiến của GV về bài học sau khi dự giờ

Người dự trao đổi, chia sẻ, lắng nghe mang tính xây dựng

Thảo luận xem HS học như thế nào? (mức độ tham gia, hứng thú và kết quả học tập của từng em)

Nhiều học sinh chưa tích cực tham gia vào hoạt động học tập và kết quả học tập chưa đạt yêu cầu, do đó cần xem xét nguyên nhân và đưa ra các biện pháp cải tiến phương pháp giảng dạy để phù hợp hơn với nhu cầu của học sinh.

Người viết: Huỳnh Ngọc Thống - Đơn vị: Trường THCS Lê Quý Đôn 11

Mọi người phải lắng nghe, tôn trọng ý kiến của nhau khi thảo luận, không nên quan tâm đến các tiêu chuẩn truyền thống của một giờ dạy

Không nên phê phán đồng nghiệp

Không đánh giá xếp loại giờ dạy minh hoạ này

Tổ trưởng là người tổng hợp các ý kiến và đưa ra các nhận định đạt được và chưa đạt được để rút kinh nghiệm

3.2.1.4 Bước 4: Áp dụng cho thực tiễn dạy học hàng ngày

Thông qua tiết dạy minh họa, thông qua thảo luận tiết dạy của đồng nghiệp

GV tự rút ra bài học kinh nghiệm cho bản thân, kiểm nghiệm các vấn đề đã được dự giờ và thảo luận, từ đó áp dụng hiệu quả vào bài giảng hàng ngày trên lớp.

Nguyên tắc vận dụng vào dạy học hàng ngày:

- Giảm truyền thụ kiến thức bằng PP thuyết trình;

- Vận dụng các PPDH có sự tham gia của HS;

- Sử dụng thiết bị dạy học “thực tế”;

- Tổ chức dạy học theo nhóm nhỏ 4-6, cân bằng giới tính, năng lực;

- Khuyến khích sự tích cực, sáng tạo của HS

3.2.2 Hình thức tổ chức 1: Nghiên cứu về một bài dạy Đây là hình thức tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học mà theo các tài liệu đã hướng dẫn thì đối với tổ Toán Tin trường THCS Lê Quý Đôn đã xây dựng như sau:

Một năm học tổ chức theo hình thức này 2 lần vào đầu năm học và đầu học kì II

Trong năm học 2017 - 2018, tổ Toán Tin đã tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học, tập trung vào việc đổi mới phương pháp dạy học tích cực Hoạt động này bao gồm việc đánh giá các hoạt động học tập của học sinh và ứng dụng bảng tương tác trong quá trình dạy học.

Người viết: Huỳnh Ngọc Thống - Đơn vị: Trường THCS Lê Quý Đôn 12

Tên chuyên đề: CỘNG HAI SỐ NGUYÊN CÙNG DẤU

Môn Toán 6 (Số học) - Tiết PPCT: 44, tôi đã tổ chức một cuộc họp với tất cả các thành viên trong tổ để cùng nhau xây dựng kế hoạch cho chuyên đề này.

Họp tổ Toán Tin để xây dựng chuyên đề

1 Bước 1: Xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch bài học nghiên cứu

Với sự góp ý của các GV đã thống nhất mục tiêu như sau: a Xác định mục tiêu:

- Kiến thức: HS biết thực hiện cộng hai số nguyên cùng dấu

- Kỹ năng: HS bước đầu hiểu được có thể dùng số nguyên biểu thị sự thay đổi theo hướng ngược nhau cho 1 đại lượng

- Thái độ: Bước đầu có ý thức liên hệ những điều đã học vào thực tiễn b Xây dựng giáo án (Thiết kế bài dạy minh họa):

Người viết: Huỳnh Ngọc Thống - Đơn vị: Trường THCS Lê Quý Đôn 13

Phần kết luận, kiến nghị

Kết luận

Bài viết với đề tài “Một số hình thức sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học hiệu quả tại tổ Toán Tin trường THCS Lê Quý Đôn” trình bày các hình thức tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo quy định, đồng thời đề xuất những thay đổi về nội dung và hình thức nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới của ngành giáo dục.

Kết quả từ quá trình triển khai đề tài cho thấy nó có khả năng áp dụng rộng rãi trong các tổ chuyên môn và trong các buổi sinh hoạt chuyên môn cấp trường.

Là một trong những biện pháp nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên

Bàn về các hình thức sinh hoạt chuyên môn theo hướng NCBH, có thể thấy sự đa dạng và phong phú trong quá trình dạy học Điều này mở ra nhiều nội dung nghiên cứu mới, vì vậy đề tài này sẽ tiếp tục được nghiên cứu nhằm thích ứng với những thay đổi trong chương trình SGK mới và sự chuyển biến toàn diện trong giáo dục hiện nay.

Người viết: Huỳnh Ngọc Thống - Đơn vị: Trường THCS Lê Quý Đôn 26

Đề tài “Một số hình thức sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nâng cao hiệu quả tại tổ Toán Tin trường THCS Lê Quý Đôn” còn có thể thiếu sót, vì vậy rất mong nhận được sự quan tâm và ý kiến đóng góp từ quý thầy cô và các bạn đồng nghiệp để hoàn thiện và nâng cao chất lượng đề tài.

Kiến nghị

Để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho GV đề nghị trường THCS

Trường Lê Quý Đôn đã tổ chức chuyên đề cấp trường về hình thức sinh hoạt chuyên môn theo hướng NCBH, nhằm tạo điều kiện cho giáo viên trao đổi và thống nhất nội dung, nâng cao ý nghĩa của buổi sinh hoạt Chúng tôi đề nghị phòng giáo dục và đào tạo Krông Ana thường xuyên tổ chức các chuyên đề về sinh hoạt chuyên môn theo hướng NCBH và sinh hoạt chuyên môn nói chung, để đội ngũ giáo viên có cơ hội giao lưu và học hỏi, từ đó cải thiện chất lượng dạy học.

Krông Ana, ngày 28 tháng 03 năm 2018

Người viết: Huỳnh Ngọc Thống - Đơn vị: Trường THCS Lê Quý Đôn 27

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

3 THCS: trung học cơ sở

4 SKKN: sáng kiến kinh nghiệm

6 SHCM: sinh hoạt chuyên môn

7 NCBH: nghiên cứu bài học

Người viết: Huỳnh Ngọc Thống - Đơn vị: Trường THCS Lê Quý Đôn 28

DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Văn bản về hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học của các cấp

2 Các văn bản chỉ đạo của Phòng Giáo dục và Đào tạo Krông Ana về sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài

3 Kế hoạch năm học hàng năm của Phòng Giáo dục và Đào tạo Krông Ana

4 Kết quả học sinh giỏi năm học 2017 - 2018 của Phòng Giáo dục và Đào tạo Krông Ana

5 Kế hoạch năm học của trường THCS Lê Quý Đôn

Người viết: Huỳnh Ngọc Thống - Đơn vị: Trường THCS Lê Quý Đôn 29

MỤC LỤC I Phần mở đầu: 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài 2

4 Giới hạn của đề tài 3

2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu 6

3 Nội dung và hình thức của giải pháp 8

III Phần kết luận, kiến nghị 25