KHẢO SÁT CÁC BỆNH VỀ TAI TRÊN CHÓ VÀ PHÁT ĐỒ ĐIỀU TRỊ TẠI TRUNG TÂM THÚ Y VINPET TP. HỒ CHÍ MINH
TỔNG QUAN
Sơ lược về cấu tạo và chức năng của tai chó
Hình 2 1.Cấu tạo tai chó.
Cấu tạo tai chó gồm có ba phần: Tai ngoài, tai giữa và tai trong.
Tai ngoài: Bao gồm loa tai, kênh tai ngang có vai trò thu nhận hướng sóng âm vào màng nhỉ.
Loa tai là phần bên ngoài của tai, bao gồm một kênh tai thẳng đứng dài và một kênh tai ngang ngắn hơn, được uốn cong khoảng 75 độ Các kênh tai này chủ yếu được bao bọc bởi sụn, nhưng khu vực tiếp giáp với màng nhĩ của kênh tai ngang lại được hỗ trợ bởi xương.
Kênh tai của chó được tạo thành từ da có lông, tuyến bã nhờn và tuyến ráy tai, giúp giữ bụi và tạo ra ráy tai bình thường thông qua sự tích tụ của các mảnh vảy sừng và chất tiết Do kênh tai ngoài được cấu tạo từ lớp da, nên nó có thể phản ứng với các dị ứng Hơn nữa, các bệnh lý về da cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của kênh tai ngoài ở chó.
Kênh tai ngang có cấu trúc đặc biệt với một dây chằng hình vòng kết nối sụn nhĩ và sụn vành khuyên, và đầu tận cùng của nó nằm tại màng nhĩ Khi kiểm tra tai bằng kính soi tai, chỉ có một phần của kênh tai ngang được nhìn thấy.
Màng nhĩ là một tấm mỏng, bán trong suốt, đóng vai trò là rào cản giữa kênh tai ngoài và tai giữa, giúp truyền sóng âm thanh từ bên ngoài vào tai giữa Phần lớn của màng nhĩ là mỏng và trong suốt, chịu sức căng lớn Phần hình tam giác nhỏ hơn từ lưng đến mặt trước của màng nhĩ có màu hồng hoặc trắng đục, chứa một mạng lưới các mạch nhỏ, và trong tai có “dải mạch máu” có thể bị phù nề, tạo thành khối.
Tai giữa nằm sau màng nhĩ, có chức năng truyền và khuếch đại rung động từ tai ngoài Đây là một xoang hình trống được lót bởi niêm mạc mỏng, chứa ba xương nhỏ: xương búa, xương đe và xương bàn đạp, tạo thành hệ thống đòn bẩy Màng nhĩ, lớp màng liên kết dày giữa tai ngoài và tai giữa, chuyển giao rung động không khí vào xương tai Thần kinh mặt và chuỗi giao cảm đi qua tai giữa, có nguy cơ bị tổn thương nếu tai giữa bị viêm, dẫn đến liệt mặt hoặc hội chứng Horner.
Tai trong là một hốc xương phức tạp, bao gồm các ống bán khuyên, bộ máy tiền đình và ốc tai, có chức năng tiếp nhận âm thanh, chiều hướng và trạng thái thăng bằng của cơ thể Ốc tai, phần phía trước nhất, đóng vai trò quan trọng trong việc hiểu âm thanh bằng cách chuyển đổi các kích thích cơ học từ cửa sổ tiền đình thành xung động thần kinh Những xung động này được truyền qua dây thần kinh số 8 đến não, nơi tiếp nhận âm thanh trung ương.
Tiền đình kết nối với các kênh bán khuyên, đóng vai trò quan trọng trong việc tiếp nhận thông tin về chiều hướng và trạng thái thăng bằng của cơ thể, sau đó truyền tải thông tin này đến trung tâm thông qua các sợi thần kinh tiền đình.
Các phương pháp chẩn đoán bệnh về tai
Tính chất mùa vụ: Từ đó có thể giúp chúng tôi xác định bệnh có thể do ký sinh trùng có tính chất mùa vụ gây nên.
Sự tiếp xúc với thú khác Điều trị trước đó và hiệu quả điều trị bệnh.
Kiểm tra lâm sàng là một phần quan trọng trong khám sức khỏe định kỳ cho thú cưng Việc kiểm tra toàn bộ tai ngoài là cần thiết, đặc biệt đối với những động vật có triệu chứng như lắc đầu, gãi tai, có mùi hôi hoặc chảy mủ tai, rụng lông quanh tai, điếc, nghiêng đầu hoặc mất khả năng phối hợp Cần kiểm tra kỹ lưỡng sự hiện diện của ve, rận trên da và mức độ tổn thương để đảm bảo sức khỏe tốt nhất cho thú cưng.
Kiểm tra phi lâm sàng: Gồm các phương pháp sau
Xét nghiệm ngoại ký sinh trùng để xác định Otodectes cynotis.
Phương pháp nuôi cấy nấm để xác định việc nhiễm nấm.
Dịch tai được nhuộm màu và kiểm tra dưới kính hiển vi giúp xác định nguyên nhân gây bệnh, liệu là do vi khuẩn hay vi nấm.
Nuôi cấy dịch tai và lập kháng sinh đồ.
Phương pháp X - quang: Được sử dụng khi cần kiểm tra tai giữa.
Các bệnh thường gặp trên tai chó
Viêm tai ngoài là tình trạng viêm ống thính giác ngoài, kéo dài từ vùng nhìn thấy đến màng nhĩ, và có nhiều nguyên nhân khác nhau Bệnh có thể được phân loại thành ba nhóm nguyên nhân chính: nguyên nhân mở đường, nguyên nhân khởi phát và nguyên nhân duy trì.
Có nhiều tình trạng và phương pháp chăm sóc có thể dẫn đến các vấn đề về tai ở chó, mặc dù chúng không phải là nguyên nhân trực tiếp gây viêm tai, nhưng lại làm tăng nguy cơ mắc bệnh Những nguyên nhân này bao gồm:
Hình dạng tai của một số giống chó như Cocker Spaniel với tai rũ dài và nhiều lông có thể cản trở lưu thông không khí, tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm phát triển Tương tự, các giống chó như Pug, Chow Chow, English Bull và Chinese Shar-Pei có kênh tai ngang dài và hẹp, dễ gây ứ đọng chất tiết và dẫn đến viêm tai.
Vật trở ngại: Làm ảnh hưởng sự lưu thông không khí trong tai và dẫn đến nhiễm trùng.
Môi trường trong tai có thể bị ảnh hưởng bởi khí hậu nóng ẩm hoặc thói quen tắm thường xuyên, dẫn đến tình trạng tích nước và tăng độ ẩm trong tai Điều này tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm phát triển, gây ra viêm tai ngoài Để duy trì chức năng “rào cản” vi sinh vật hiệu quả, bề mặt da của kênh tai cần có độ ẩm tối ưu Nếu quá khô hoặc quá ẩm, vi sinh vật sẽ dễ dàng phát triển và gây viêm.
Việc chăm sóc tai chó cần được thực hiện cẩn thận, vì ống tai rất nhạy cảm và dễ bị tổn thương Những liệu pháp điều trị không đúng như cắt lông thú không cần thiết, rửa tai quá mạnh hay sử dụng tăm bông có thể gây ra vết thương, dẫn đến sưng hoặc ăn mòn biểu mô tai và tạo điều kiện cho nhiễm trùng Sử dụng chất sát khuẩn gây kích ứng hàng ngày cũng khiến chó cảm thấy ngứa ngáy, dẫn đến việc cào gãi và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng Thêm vào đó, việc lạm dụng kháng sinh có thể tiêu diệt vi khuẩn có lợi, góp phần vào sự phát triển của bệnh viêm tai ngoài.
Suy giảm miễn dịch có thể dẫn đến viêm tai, thường gặp ở những bệnh như dịch tả chó, bệnh bạch cầu mèo và nhiễm virus suy giảm miễn dịch trên mèo.
Nguyên nhân khởi phát Đây là nguyên nhân trực tiếp gây viêm tai.
Ghẻ Otodectes cynotis là một loại ký sinh trùng nhỏ, sống trong kênh tai ngoài của vật chủ Chúng hút chất bạch huyết để tồn tại, gây ra cảm giác đau đớn và ngứa ngáy dữ dội cho vật nuôi Hệ quả là, con vật thường xuyên lắc đầu, cào hoặc chà tai, dẫn đến việc hình thành các vết xước Tai bị nhiễm ghẻ thường có lớp sáp dày màu nâu đến đen.
Bệnh da dị ứng có thể ảnh hưởng đến tai ngoài, vì đây là phần mở rộng của da Những nguyên nhân phổ biến gây viêm tai ngoài bao gồm dị ứng do thức ăn, dị ứng do bọ chét và dị ứng do tiếp xúc với dị nguyên.
Ngoại vật như sợi cỏ nhỏ bám vào quần áo hoặc lông thú có thể rơi vào tai và gây viêm, thường xảy ra ở một bên tai nhưng đôi khi cũng ảnh hưởng đến cả hai bên Trong một số trường hợp, ngoại vật có thể gây tổn hại đến màng nhĩ, dẫn đến những tổn thương nghiêm trọng hơn.
Tăng tiết bã nhờn: Khi tuyến bã nhờn bị tăng tiết quá mức làm tích tụ nhiều chất bẩn đóng lỗ tai chó và gây viêm.
Các bệnh trên da: Viêm da có mủ, bệnh nấm da có thể lan đến tai và gây viêm tai kế phát.
Nguyên nhân duy trì Đây là nguyên nhân làm cho bệnh viêm tai kéo dài, khó điều trị và tái phát nhanh nếu bị bỏ qua.
Tai bình thường có khả năng bảo vệ và ngăn ngừa nhiễm trùng do vi khuẩn và nấm Tuy nhiên, nếu không được vệ sinh đúng cách, tai sẽ trở thành môi trường thuận lợi cho vi khuẩn và nấm phát triển, dẫn đến viêm tai ngoài ở chó Tình trạng này không chỉ gây ra mùi hôi khó chịu mà còn khiến chó đau đớn, thay đổi hành vi, và dễ bị kích thích, sợ hãi hoặc hung dữ.
Tụ cầu khuẩn gram dương chiếm từ 1,7 - 47,6% trên tai chó bình thường và thường được phân lập ở chó bị viêm tai ngoài Mặc dù Staphylococcus không gây nhiễm trùng trong kênh tai bình thường, nhưng chúng phát triển khi có viêm, kéo dài tình trạng viêm tai Pseudomonas spp cũng thường được tìm thấy trong các trường hợp viêm tai ngoài mãn tính và khó điều trị Khi chó bị nhiễm Staphylococcus spp, Streptococcus spp, và Proteus spp, tai thường chảy mủ màu sẫm Triệu chứng viêm tai ngoài do vi khuẩn bao gồm viêm, loét, ung nhọt với dịch màu vàng sáng đến xanh và mùi hôi, gây đau đớn cho chó.
Nấm Malassezie pachydermatis là loại nấm phổ biến trong viêm tai ngoài.
Malassezia là loài nấm thường trú trong ống tai, xuất hiện ở 36% tai chó khỏe mạnh Triệu chứng viêm tai ngoài do nấm bao gồm tăng tiết bã nhờn, ngứa, nổi mẩn đỏ và chó thường xuyên lắc đầu Viêm tai do Malassezia thường đi kèm với viêm da toàn thân.
Hình 2 2 Chó bị viêm tai ngoài
Viêm tai ngoài nếu không được phát hiện kịp thời có thể tiến triển thành viêm tai giữa hoặc viêm tai trong, gây nguy hiểm cho khả năng nghe và sự thăng bằng của cơ thể, cũng như ảnh hưởng đến chức năng não bộ của động vật Do đó, việc điều trị viêm tai ngoài là rất quan trọng để ngăn ngừa những biến chứng nghiêm trọng.
Trước khi điều trị viêm tai ngoài, cần làm sạch và khô tai của thú, loại bỏ các ngoại vật và chất gây viêm nhiễm, cũng như ráy tai và dịch tiết Rửa tai bằng nước muối sinh lý hoặc nước rửa tai để ngăn ngừa môi trường cho vi khuẩn và nấm phát triển Sau đó, tiến hành điều trị cục bộ bằng dược phẩm dạng dầu hoặc kem như thuốc kháng sinh, kháng viêm, chống nấm và chống ký sinh trùng, tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh Nếu viêm tai ngoài có nguy cơ lan sang viêm tai giữa hoặc ở thể mãn tính nặng, điều trị thông thường có thể không hiệu quả và phẫu thuật sẽ là biện pháp cần thiết.
Viêm tai giữa ở chó là một vấn đề thường gặp và phổ biến, đặc biệt ở những chú chó nhỏ Tình trạng này thường xảy ra ở một bên tai, tương tự như viêm tai ngoài.
Viêm tai giữa được thể hiện qua các biểu hiện ở tai giữa bao gồm các bộ phận trong xoang nhĩ và ống nhĩ hầu.
Có thể do viêm lan từ tai ngoài sang, chấn thương, ung thư trong tai giữa, hay do vi khuẩn Staphylococcus, Streptococcus, Pseudomonas spp và nấm
Lược duyệt một số công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
Theo nghiên cứu của Vũ Minh Nguyệt (2007) tại bệnh viện thú y trường Đại học Nông Lâm, trong số 91 ca bệnh được khảo sát, bệnh viêm tai ngoài chiếm tỷ lệ cao nhất với 57,14% Tiếp theo, tụ máu vành tai chiếm 14,29%, trong khi các bệnh tai khác chủ yếu là do chấn thương cơ học, chiếm 18,68%.
Nguyễn Thị Kiều Nga (2008) đã thực hiện khảo sát 33 ca bệnh tại Bệnh viện Thú y thuộc Trường Đại học Nông Lâm, cho thấy bệnh viêm tai ngoài chiếm tỷ lệ cao nhất với 66,67% Ngoài ra, tụ máu vành tai chiếm 21,21%, trong khi một số bệnh về tai khác, chủ yếu là chấn thương cơ học, chiếm 12,12%.
NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Thời gian và địa điểm khảo sát
Thời gian khảo sát: Từ ngày 11/01/2021 đến ngày 21/03/2021. Địa điểm khảo sát: Tại trung tâm thú y Vinpet thành phố Hồ Chí Minh.
Đối tượng khảo sát
Tại trung tâm thú y Vinpet ở thành phố Hồ Chí Minh, tất cả các giống chó có biểu hiện bất thường về tai đều được chủ nuôi đưa đến để khám và điều trị.
Trang thiết bị vật liệu
Quan sát các triệu chứng và bệnh tích ở tai của chó mèo Quan sát dưới kính hiển vi để sát định nguyên nhân gây bệnh.
Dụng cụ khám tai, bông tâm, kính hiển vi, la men, dầu soi kính, nhiệt kế điện tử, lam kính.
Dao mổ, kẹp, kéo, bông ngòn, kim, chỉ phẩu thuật, povidine, gạc, cồn 70 độ.
Thuốc nhỏ tai Ear drops (Marbofloxacin, Clotrimazole, Dexamethasone acetate, dung môi vừa đủ), thuốc tê Lidocain 2%.
Nội dung nghiên cứu
3.4.1 Nội dung 1: Khảo sát các trường hợp một số bệnh tai trên chó theo nhóm giống, giới tính, độ tuổi
Khi thú cưng đến phòng khám của chúng tôi, chúng tôi sẽ tiến hành đo thân nhiệt và quan sát các dấu hiệu lâm sàng nếu có Đồng thời, chúng tôi cũng sẽ hỏi chủ thú về các biểu hiện của thú cưng khi ở nhà.
Để kiểm tra sự hiện diện của vi khuẩn và nấm trong dịch tiết tai viêm của chó, cần lấy mẫu từ tai chó bị viêm Nếu chó bị viêm cả hai tai, lấy mẫu từ cả hai tai Đầu tiên, cố định chó và vệ sinh bên ngoài tai bằng bông tẩm cồn 70 độ, sau đó gạt lớp lông tai để lộ ống tai Sử dụng tăm bông vô trùng, nhúng ướt đầu tăm bông vào nước muối sinh lý vô trùng, đảm bảo đầu tăm bông chỉ hơi ẩm Tiến hành ngoáy tai chó trong khoảng 10 giây, chú ý không để tăm bông chạm vào lông bên ngoài để tránh nhiễm mẫu Sau khi ngoáy xong, cho mẫu vào ống nghiệm sạch vô trùng hoặc cắm sâu vào thạch Carry Blair, giữ mát và đưa về phòng xét nghiệm.
Sau khi lấy mẫu xong cần tiến hành ghi chép các đặc điểm của chó như: Giống, tuổi, cân nặng, giới tính, bên tai bị viêm, …
Tỷ lệ bệnh tai trên chó (%).
Tỷ lệ theo nhóm giống (%).
Tỷ lệ theo giới tính (%).
Tỷ lệ theo lứa tuổi (%).
Phân loại các loại bệnh về tai (%) và nguyên nhân gây bệnh.
3.4.2 Nội dung khảo sát 2: Đánh giá hiệu quả của phát đồ điều trị của các bệnh về tai
3.4.2.1 Phương pháp thực hiện Đánh giá mức độ bệnh trên lâm sàng được thực hiện tại phòng khám: Dựa vào triệu chứng lâm sàng mà cho biế mức độ của bệnh từ không có, nhẹ, trung bình, nặng và rất nặng Ghi nhận tình trạng của chó trên phiếu đánh giá.
Theo dõi và đánh giá hiệu quả của từng phát đồ điều trị được sử dụng.
Tỷ lệ chó khỏi các bệnh về tai trên chó sau quá trình điều trị (%).
Tỷ lệ chó khỏi theo cụ thể từng dạng bệnh như: Viêm tai ngoài, viêm tai trong, viêm tai giữa và tụ máu vành tai (%).
Các phương pháp tiến hành
3.5.1 Phân loại chó đến khám và điều trị
Trong suốt quá trình nghiên cứu, chó được phân loại như sau:
Nhóm giống: Chó ngoại – chó nội.
Lứa tuổi phân làm các nhóm:
Từ một đến năm tuổi
3.5.2 Lập hồ sơ bệnh án
Hỏi và ghi nhận rõ những thông tin cần thiết:
Về chủ nuôi: Tên, địa chỉ và số điện thoại.
Khi chăm sóc vật nuôi, cần ghi rõ tên, giống (nội hoặc ngoại), giới tính (đực hoặc cái) và lứa tuổi (dưới 1 năm, từ 1 đến 5 năm, trên 5 năm) Theo dõi thời gian xảy ra bệnh và các triệu chứng như nổi mẫn đỏ, tiết dịch mủ Ghi chú thuốc đã sử dụng để điều trị, cũng như quy trình chăm sóc và nuôi dưỡng Đặc biệt, cần lưu ý sự tái phát sau điều trị để có biện pháp kịp thời.
Khám cả hai bên tai dưới ánh sáng tự nhiên, chú ý mùi, tính chất của dịch tiết, màu của da kênh tai.
Để kiểm tra tai của thú cưng, cần kết hợp sử dụng đèn soi và kéo vành tai ra xa Hướng đèn soi với góc khoảng 30° vào kênh tai giúp phát hiện sự có mặt của ngoại vật, ve, u trong tai và kiểm tra màng nhĩ Tuy nhiên, phương pháp này khó thực hiện do thú thường phản ứng dữ dội khi bị viêm tai Do đó, chỉ áp dụng cho chó có triệu chứng viêm tai nhẹ mà chưa chảy dịch Khi thú được an thần hoặc gây mê và nằm nghiêng, có thể thực hiện kiểm tra kỹ lưỡng hơn Việc nâng loa tai lên giúp làm thẳng kênh tai, tạo điều kiện thuận lợi cho việc soi tai.
Các kênh tai có thể được đánh giá về độ rộng hoặc hẹp, tăng sinh, loét, dịch tiết, dị vật, khối u và tích tụ quá nhiều ráy hoặc lông.
Khi phát hiện dịch tiết nhờn, hãy chuẩn bị một tăm bông để lấy mẫu Sử dụng kính hiển vi để kiểm tra sự hiện diện của ghẻ Otodectes cynotis Tăm bông được lăn trên lam kính hiển vi sạch và khô để tìm kiếm mảnh vụn tế bào, vi khuẩn và nấm men Sau đó, nhuộm màu và phủ lamen để tiến hành đánh giá.
Ghi nhận phát đồ điều trị
Tùy thuộc vào chẩn đoán bệnh lý, mức độ nghiêm trọng của bệnh, các phương pháp điều trị sẽ được áp dụng khác nhau, bao gồm điều trị bằng thuốc, phẫu thuật hoặc thậm chí không cần điều trị.
Use Ear drops (Marbofloxacin, Clotrimazole, Dexamethasone acetate, and sufficient solvent) in a small dosage of 3 to 6 drops in the ear, depending on the size of the dog Administer 1 to 2 times daily for a continuous duration of 7 to 14 days, based on the condition of the illness.
Tỷ lệ bệnh tai (%) = (số chó bệnh tai theo từng giống / số chó khảo sát theo từng giống) x 100.
Tỷ lệ chó mắc bệnh tai theo nhóm giống (%) = (số chó bệnh tai theo từng giống/ số chó khảo sát theo từng giống) x 100.
Tỷ lệ chó mắc bệnh tai theo giới tính (%) = (số chó bệnh tai theo từng giới tính/ số chó khảo sát theo từng giới tính) x 100.
Tỷ lệ chó mắc bệnh tai theo lứa tuổi (%) = (số chó bệnh tai theo từng lứa tuổi / số chó khảo sát theo từng lứa tuổi) x 100.
Tỷ lệ của từng nhóm bệnh tai (%) = (số chó bệnh về tai theo từng loại bệnh / tổng số chó bệnh tai) x 100.
Tỷ lệ điều trị thành công (%) = (số chó khỏi bệnh theo từng loại / số chó mắc bệnh của từng loại) x 100
Tổng kết và xử lý số liệu
Sử dụng phần mềm MINITAB 16.2 để xử lý các kết quả để từ đó đánh giá và so sánh thống kê.
Số chó mắc bệnh tai Số chó mắc bệnh khác