Bài giảng Công tác tư tưởng của Đảng - TS. Nguyễn Xuân Phương

Bài giảng Công tác tư tưởng của cung cấp cho người học những kiến thức như: Đảng Một số vấn đề lý luận cơ bản; Tình hình tư tưởng và công tác tư tưởng của đảng thời gian qua; Mục tiêu, quan điểm, nhiệm vụ và giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tư tưởng trước yêu cầu mới.

I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN

II TÌNH HÌNH TƯ TƯỞNG VÀ CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG THỜI GIAN QUA

III MỤC TIÊU, QUAN ĐIỂM, NHIỆM VỤ VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG, HIỆU QUẢ

CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG TRƯỚC YÊU CẦU MỚI

NỘI DUNG CHÍNH:

* Hệ tư tưởng là hệ thống lý luận, quan điểm tư tưởng của một giai cấp nhằm bảo vệ lợi ích của giai cấp đó, được biểu hiện thành các quan điểm chính trị, triết học, nhà nước, pháp luật, văn học, nghệ thuật, đạo đức, tôn giáo v.v

* Nguồn gốc tư tưởng và hệ tư tưởng: Tồn tại xã hội; sự lan truyền; bộ óc người

b Công tác tư tưởng

* Khái niệm:

Công tác tư tưởng là hoạt động có định hướng của Đảng nhằm truyền bá, xác lập và phát triển hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa, xây dựng niềm tin và định hướng giá trị đúng đắn, góp phần xây dựng thế giới quan khoa học, tư tưởng, tình cảm, nhân cách lối sống, đảm bảo cho con người hành động tích cực, sáng tạo, đúng mục đích của Đảng đề ra

* Ba bộ phận cấu thành công tác tư tưởng:

 Công tác lý luận: Nghiên cứu, phát triển một cách sáng tạo

lý luận Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, làm phong phú thêm hệ tư tưởng, đường lối của Đảng

 Công tác tuyên truyền: Truyền bá sâu rộng hệ tư tưởng, đường lối cách mạng của Đảng trong cán bộ, đảng viên và nhân dân, nhằm làm cho mọi người nhận thức được qui luật phát triển của xã hội, hiểu đường lối, chính sách có căn cứ khoa học;

từ đó củng cố niềm tin, hành động tự giác, sáng tạo

 Công tác cổ động có nhiệm vụ thông tin, giải thích cho quần chúng hiểu biết kịp thời những sự kiện đang diễn ra trong đời sống, giải thích đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, cổ vũ, động viên mọi người hành động

2 VỊ TRÍ, VAI TRÒ CỦA CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG:

 Là vũ khí sắc bén trong toàn bộ quá trình hoạt động của Đảng và công tác xây dựng Đảng; góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

 Là một nội dung trong phương thức lãnh đạo của Đảng

 Góp phần nâng cao nhận thức chính trị, kiến thức khoa học, hình thành niềm tin và chỉ đạo hành động cách mạng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân

 Góp phần bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin, tư

tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng

 Góp phần xây dựng con người mới XHCN có phẩm chất, kiến thức, trình độ, năng lực, sức khỏe, có lý tưởng…

Theo đó, khi tiến hành công tác tư tưởng phải:

 Đứng vững trên quan điểm, lập trường của giai cấp công nhân, nền tảng tư tưởng của Đảng

 Phải xuất phát từ thế giới quan khoa học của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng

 Đấu tranh không khoan nhượng với những tư tưởng lệch lạc, phản động, bảo vệ nền tảng tư tưởng, quan điểm, đường lối và vai trò lãnh đạo của Đảng

b Tính khoa học:

Kết hợp với tính đảng, nguyên tắc tính khoa học đảm bảo cho

công tác tư tưởng có sức sống, sức thuyết phục

Do đó, khi tiến hành công tác tư tưởng phải:

 Lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm cơ

sở để xác định nội dung, phương pháp công tác tư tưởng

 Quán triệt quan điểm biện chứng, toàn diện, lịch sử cụ thể khi tiến hành công tác tư tưởng

 Nội dung phải phản ánh chính xác, đúng đắn, chân thật hiện thực khách quan

 Dựa vào các thành tựu khoa học để làm tư tưởng

Yêu cầu:

 Mục tiêu, nội dung, hình thức, phương pháp công tác tư tưởng phải xuất phát từ yêu cầu của cuộc sống, phải giải đáp các vấn đề của thực tiễn đặt ra

 Gắn với nhiệm vụ chính trị, phục vụ nhiệm vụ chính trị

 Phải luôn tính đến đặc điểm và tâm lý của các đối tượng

 Phải đề phòng, khắc phục chủ nghĩa giáo điều và chủ nghĩa kinh nghiệm

4 PHƯƠNG CHÂM CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG

a Kết hợp công tác tư tưởng với công tác tổ chức

và các hoạt động khác:

Công tác tư tưởng cùng với công tác tổ chức sẽ làm cho Đảng trong sạch, vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng Vì vậy:

 Khi tiến hành công tác tư tưởng phải trong tổ chức và gắn với hoạt động của tổ chức; phục vụ cho xây dựng tổ chức và con người hoạt động trong tổ chức

 P hải bám sát các hoạt động của đời sống xã hội, cả về chính trị, kinh tế, văn hóa – xã hội, an ninh, quốc phòng, đối ngoại… để giải quyết các vấn đề tư tưởng nảy sinh trong thực tiễn đời sống xã hội

b Phải gắn với đường lối chính trị và phong trào cách mạng của quần chúng và đối tượng cụ thể

 Đường lối chính trị là nhân tố quyết định vai trò lãnh đạo của Đảng và sự thành bại của cách mạng; là tiêu chí đánh giá chất lượng, hiệu quả công tác tư tưởng Vì vậy, tiến hành công tác tư tưởng phải lấy đường lối chính trị làm nội dung

và phương thức tiến hành công tác tư tưởng

 Tư tưởng là ngọn đuốc soi đường cho phong trào cách mạng của quần chúng; phong trào quần chúng là sức mạnh vật chất của công tác tư tưởng Vì vậy, công tác tư tưởng phải bám sát, cổ vũ cho phong trào quần chúng, biểu dương nhân

tố tích cực, tiên tiến, bài học kinh nghiệm để góp phần xây dựng và phát triển phong trào quần chúng

 Đối tượng công tác tư tưởng rất phong phú, đa dạng,

có nguyện vọng, nhu cầu, nhận thức và tâm lý khác nhau

Do đó, khi làm công tác tư tưởng phải nắm vững tâm tư, nguyện vọng, lợi ích của từng đối tượng cụ thể để có cách thức, nội dung cho phù hợp đối tượng

c Kết hợp chặt chẽ các nội dung công tác tư tưởng:

 Nội dung công tác tư tưởng rất rộng lớn, yêu cầu công tác tư tưởng phải bảo đảm tính định hướng chính trị trong các lĩnh vực đời sống xã hội như: Chính trị, kinh tế, văn hóa – xã hội, khoa học – công nghệ, an ninh, quốc phòng, đối ngoại v.v

 Căn cứ vào nhiệm vụ chính trị trong từng thời kỳ và từng đối tượng cụ thể mà có sự kết hợp những nội dung cho phù hợp; nhằm giải quyết tốt những nội mang tính chiến lược với sách lược, trước mắt và lâu dài; những nội dung cơ bản và thực tiễn

d Kết hợp giáo dục tư tưởng trong học tập với việc rèn luyện trong thực tế:

 Giáo dục tư tưởng thông qua hệ thống trường lớp là một hình thức giáo dục cơ bản, lâu dài

 Giáo dục tư tưởng thông qua sinh hoạt, thông qua các phương tiện thông tin đại chúng là rất quan trọng Đây là hình thức giáo dục phổ quát, rộng lớn, có tác dụng định hướng nhận thức tư tưởng cả trong Đảng và trong xã hội, cả trong cán bộ, đảng viên và đại đa số quần chúng nhân dân

 Thước đo nhận thức, ý thức tư tưởng là bằng hành động trong thực tiễn Kinh nghiệm thực tiễn là nội dung, phương thức công tác tư tưởng Vì vậy, phải kết hợp giáo dục tư tưởng trong học tập với tổ chức các hoạt động thực tiễn

e Kết hợp giữa xây và chống, lây xây là chính:

 Xây và chống là hai quá trình công tác tư tưởng xuất phát từ mục đích của công tác tư tưởng; trong đó phải lấy xây làm chính

 Xây dựng quan niệm, tư tưởng, tình cảm cách mạng trong sáng; phát huy các nhân tố tích cực, tiêu biểu, tiến

bộ, khoa học…

 Phê phán tư tưởng lệch lạc, bảo thủ, tiêu cực, phi vô sản; chống các luận điệu xuyên tạc, phá hoại của các thế lực thù địch về tư tưởng, chính trị, văn hóa…

 Lòng yêu nước, ý thức tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái, tính năng động, chủ động, sáng tạo của con người Việt Nam được phát huy và nâng cao

 Tư tưởng tích cực được mở rộng, là xu hướng chủ đạo, tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn của dân tộc trong thời kỳ mới

b Những khuyết điểm:

 Một số mặt tiêu cực về tư tưởng đang có biểu hiện phức tạp

và nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ gây mất ổn định chính trị

 Tình trạng suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức và lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên và nhân dân chưa được khắc phục có hiệu quả

 Đã xuất hiện các ý kiến khác nhau về một số vấn đề cơ bản liên quan đến đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, ảnh hưởng đến sự thống nhất tư tưởng

 Một số vấn đề tư tưởng, tâm trạng bức xúc đáng lo ngại trong cán bộ, đảng viên, nhân dân, ảnh hưởng tới tính đồng thuận xã hội

 Các phần tử cơ hội, phản động xuyên tạc, phá hoại trên lĩnh vực tư tưởng, chính trị

 Công tác tuyên truyền, cổ động đƣợc đẩy mạnh; các nhân tố mới đƣợc tuyên truyền, nhân rộng, phát huy tác dụng xã hội rất lớn

 Công tác giáo dục lý tưởng, đạo đức, lối sống còn hạn chế

 Chất lượng sinh hoạt tư tưởng trong tổ chức đảng thấp, thiếu tính chiến đấu

 Đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch còn

bị động, hiệu quả thấp

 Nội dung, phương pháp công tác tư tưởng chậm đổi mới

 Công tác lý luận còn lạc hậu trên một số mặt

 Công tác tuyên truyền, cổ động còn nhiều mặt hạn chế, cả nội dung, hình thức, phương pháp

III MỤC TIÊU, QUAN ĐIỂM, NHIỆM VỤ VÀ GIẢI PHÁP

• Giữ vững và mở rộng trận địa tư tưởng của Đảng, bảo vệ và

phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

• Phát huy sức mạnh của nền dân chủ XHCN, của đại đoàn

kết dân tộc, nâng cao ý chí phấn đấu thực hiện thắng lợi công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

• Góp phần tích cực cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn

Đảng; ngăn chặn và đẩy lùi tiêu cực, hạn chế

2 Quan điểm chỉ đạo:

 Là bộ phận cấu thành quan trọng trong toàn bộ hoạt động của Đảng; là lĩnh vực trọng yếu để xây dựng, bồi đắp nền tảng chính trị, động viên nhân dân thực hiện thành công sự nghiệp đổi mới; thể hiện vai trò tiên phong của Đảng về chính trị, lý luận, trí tuệ, văn hóa, đạo đức, hành động cách mạng

 Bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng; làm cho hệ tư tưởng của Đảng chiếm vai trò chủ đạo trong đời sống xã hội

 Công tác tư tưởng là nhiệm vụ của toàn Đảng, của cả hệ thống chính trị, với sự tham gia của tất cả các lực lượng; phải phát huy dân chủ, khai thác mọi tiềm năng sáng tạo

 Phải nắm vững qui luật riêng của tư tưởng, có thái độ, phương pháp khoa học; kết hợp chặt chẽ định hướng với tự nguyện, nói và làm, xây và chống, gắn bó và phục vụ nhiệm vụ chính trị, phát huy quyền làm chủ của nhân dân

 Phát huy truyền thống yêu nước, tự lực, tự tôn dân tộc

 Đề cao trách nhiệm của cấp ủy, cán bộ, đảng viên và của

cả hệ thống chính trị trong công tác tuyên truyền, giải quyết các vấn đề bức xúc trong cuộc sống

Hai Nâng cao phẩm chất đạo đức, lối sống:

 Xây dựng và thực hiện các chuẩn mực đạo đức phù hợp với từng đối tượng

 Xây dựng cơ chế giám sát về đạo đức, lối sống của cán

bộ, đảng viên

 Tổ chức thực hiện rộng khắp, có chiều sâu việc học tập

và làm theo tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, gắn với xây dựng Đảng, đấu tranh chống tiêu cực, thoái hóa, biến chất trong cán bộ, đảng viên

 Nghiên cứu, xây dựng, tổng kết và truyền bá những giá trị mới của con người Việt Nam

 Bảo vệ và phát huy bản sắc dân tộc, đấu tranh chống lai căng, bắt chước, phụ thuộc nước ngoài

Ba Phát triển văn hóa, văn học, nghệ thuật:

 Xây dựng và thực hiện chiến lược, các kế hoạch cụ thể về phát triển văn học, nghệ thuật

 Tạo ra các tác phẩm nghệ thuật có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật, có tác dụng giáo dục sâu sắc

 Đưa cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” đi vào chiều sâu, nâng cao hiệu quả chính trị - kinh tế - văn hóa của cuộc vận động

Bốn Đấu tranh chống sự phá hoại của kẻ thù:

 Triển khai đồng bộ, chủ động cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, phản bác các luận điệu xuyên tạc, phá hoại của kẻ thù

 Ngăn chặn các thủ đoạn lợi dụng tôn giáo, dân chủ, nhân quyền để tuyên truyền, kích động nhân dân

 Đấu tranh, xử lý nghiêm các tổ chức hoạt động phi pháp nhằm chống chế độ, chống Đảng

 Cảnh giác, đề phòng nguy cơ “tự diễn biến”

Năm Tăng cường công tác thông tin đối ngoại:

 Đa dạng hoá các hình thức thông tin

 Đấu tranh chống những tác động của văn hoá xấu, độc hại, văn hoá phản động.

 Củng cố tổ chức, tăng cường cán bộ và phương tiện để

mở rộng phạm vị, nâng cao hiệu quả thông tin đối ngoại; giúp cho cộng đồng quốc tế, người Việt Nam ở nước ngoài có nhận thức và thái độ đúng đắn về đất nước

 Tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân thế giới đối với sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Sáu Xây dựng đội ngũ cán bộ, tăng cường cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ công tác tư tưởng:

 Xây dựng qui hoạch đội ngũ cán bộ chuyên trách

 Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng

 Có chế độ, chính sách đãi ngộ thỏa đáng

 Chú trọng công tác nghiên cứu, điều tra xã hội học, nắm

dư luận xã hội

 Xây dựng chiến lược công tác tư tưởng

 Tăng cường cơ sở vật chất, kỹ thuật hiện đại