- Biết được các đặc điểm cơ bản của hai thành phần khí quyển - thuỷ quyển của Trái đất.. - Phân tích được mối quan hệ giữa hai thành phần khí quyển - thuỷ quyển và mối quan hệ giữa chú[r]
Trang 1UBND TỈNH THÁI NGUYÊN CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
CHƯƠNG TRÌNH CHI TIẾT HỌC PHẦN Tên học phần: ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN ĐẠI CƯƠNG II
(Khí Quyển- Thủy Quyển)
Mã số:
Ngành đào tạo: Cao đẳng Sư phạm Địa - Sử K15
Số đơn vị học trình: 3
Phân bố thời gian: Tổng số: 45 tiết trong đó:
- Lí thuyết: 34
- Thực hành: 10
Chỉnh sửa: ngày 13 tháng 6 năm 2011
I Mục tiêu của học phần
1 Về Kiến thức
- Biết được các đặc điểm cơ bản của hai thành phần khí quyển - thuỷ quyển của Trái đất
- Phân tích được mối quan hệ giữa hai thành phần khí quyển - thuỷ quyển
và mối quan hệ giữa chúng với các thành phần khác trong lớp vỏ địa lí Đặc biệt
là trong việc điều hoá lượng nhiệt - ẩm và phân bố lại năng lượng, vật chất trên về mặt Trái đất
- Giải thích được các hiện tượng thông thường về khí hậu và thuỷ văn trên Trái đất và ở nước ta
2 Về Kỹ năng
- Thu thập, xử lí phân tích các số liệu khí hậu - thuỷ văn phục vụ việc nghiên cứu, học tập và giảng dạy địa lí
- Vẽ bản đồ khí hậu, lưu vực sông
- Biết tính một số chỉ số về khí tượng, thuỷ văn
3 Về hành vi, thái độ, đạo đức nghề nghiệp
- Tôn trọng các qui luật phát triển của tự nhiên, có ý thức bảo vệ môi trường
- Có ý thức chuẩn bị về kiến thức và kĩ năng địa lí để dạy tốt chương trình địa lí ở trường THCS
II Kiểm tra đánh giá
+ Điểm thành phần:
- Kiểm tra thường xuyên: Hai bài kiểm tra 10’(do giảng viên bố trí trong phần lí thuyết, mỗi chương kiểm tra 1 bài)
Trang 2- Điểm thực hành: Giảng viên lấy 1 bài thực hành (ở chương II) để chấm điểm
- Điểm chuyên cần: Được tính theo QĐ số:41/QĐ – CĐSP ngày 06 tháng 8 năm 2009 về Ban hành qui định đánh giá điểm học phần
Điểm thành phần được tính trung bình cộng thành một điểm của các điểm kiểm tra thường xuyên, điểm thực hành và điểm chuyên cần
+ Điểm thi giữa học phần: 1 con điểm
+ Điểm thi kết thúc học phần
III Tài liệu tham khảo
1 Cơ sở Địa lí tự nhiên: Lê Bá Thảo (chủ biên) Tập 2, NXB Giáo dục, Hà Nội 1986
2 Địa lí đại cương L.P Subaep NXB Giáo dục, Hà Nội 1981
3 Giáo trình địa lí tự nhiên đại cương II Hoàng Ngọc Oanh (chủ biên), Nguyễn Văn Âu, Lê Thị Ngọc Khanh, NXB ĐHSP năm 2003
IV Nội dung chi tiết
Chương I: KHÍ QUYỂN
(24 tiết:lý thuyết: 18 tiết, thực hành: 6 tiết)
I.1 Khái niệm: Khí quyển
I.2 Thành phần của không khí
I.3 Cấu trúc của Khí quyển
I.3.1 Cấu trúc thẳng đứng
I.3.2 Cấu trúc ngang
I.3.3 Vai trò của khí quyển đối với đời sống sinh vật trên Trái Đất
I.4 Các yếu tố hình thành thời tiết và khí hậu
I.4.1 Khái niệm: thời tiết, khí hậu
I.4.2 Bức xạ mặt trời
I.4.3 Chế độ nhiệt của khí quyển
I.4.4 Nước trong khí quyển: Nguồn gốc của độ ẩm không khí: Bốc hơi, khả năng bốc hơi
a Các đặc trưng của độ ẩm: Sức trương hơi nước, sức trương bão hoà, độ ẩm tuyệt đối, độ ẩm tương đối, điểm sương
b Quá trình biến thiên của độ ẩm không khí trong không gian và thời gian
d Sự phân bố địa lí của độ ẩm không khí
a Quá trình ngưng kết và thăng hoa - các sản phẩm ngưng kết và thăng hoa: sương mù, mây, mưa và sự phân bố địa lí
I.4.5 Khí áp và gió
a Khái niệm khí áp, trường khí áp, hệ thống khí áp
b Những nguyên nhân không đồng nhất của trường khí áp trên Trái Đất: nhiệt động lực học
c Sự phân bố khí áp trên Trái Đất
d Những khái niệm chung về cơ học của sự chuyển động của không khí - nguyên nhân sinh ra gió
Trang 3+ Gradien áp suất không khí nằm ngang
+ Gió: các đặc trưng của gió và vai trò của gió
e Hoàn lưu chung của khí quyển
- Khái niệm về hoàn lưu chung - các vòng tuần hoàn của khí quyển
- Các dạng hoàn lưu khí quyển: hoàn lưu xoáy, hoàn lưu nội chí tuyến, các khối không khí - Frong khí quyển, hoàn lưu gió mùa
I.4.6 Cách tính các yếu tố khí hậu
I.4.7 Các nhân tố địa lí ảnh hưởng tới thời tiết và khí hậu
I.5 Phân loại và phân đới khí hậu
I.6 Các đới khí hậu và kiểu khí hậu chính trên Trái Đất
I.7 Sự thay đổi khí hậu và sự nóng lên của khí hậu Trái Đất hiện nay
I.8 Một số vấn đề bảo vệ môi trường
I.9 Thực hành
- Lập các biểu đồ về các yếu tố khí hậu
- Phân tích bản đồ khí hậu thế giới
- Tham quan trạm khí tượng và tập sử dụng một số dụng cụ quan trắc thông thường
Thi giữa học kì: 1 tiết Thời gian làm bài 45’ (Tiết 25)
Trang 4Chương II: THỦY QUYỂN
(20 tiết, lý thuyết: 16 tiết, thực hành: 4 tiết)
II.1 Khái niệm, thành phần của thuỷ quyển
II.1.1 Khái niệm
II.1.2 Thành phần của thuỷ quyển
II.2 Một số đặc tính lí - hoá cơ bản
II.2.1 Các trạng thái của nước
II.2.2 Khối lượng riêng
II.2.3 Nhiệt dung riêng
II.2.4 Các chất hoà tan
II.3 Sự phân bố nước trong thiên nhiên
II.3.1 Số lượng nước
II.3.2 Sự phân bố nước
a Trong lớp vỏ địa lí
b Trong thuỷ quyển
II.4 Tuần hoàn nước
II.4.1 Các giai đoạn tuần hoàn
II.4.2 Các loại tuần hoàn
II.4.3 Cân băng nước
a Toàn cầu
b Lưu vực sông
II.5 Vai trò của nước đối với tự nhiên và xã hội loài người II.5.1 Trong tự nhiên:
a Đối với khí hậu
b Đối với địa hình
c Đối với thổ nhưỡng
d Đối với sinh vật
II.5.2 Trong sản xuất và đời sống của loài người
a Đối với nông nghiệp
b Đối với công nghiệp
c Đối với giao thông
d Đối với sinh hoạt của loài nguời
II.6 Biển và đại dương
II.6.1 Đại dương thế giới và các bộ phận
II.6.2 Thành phần hóa học của nước biển
a Muối biển
b Các chất hoà tan khác
II.6.3 Nhiệt độ của nước biển
a Các quá trình nhiệt của nước biển
b Phương trình cân bằng nhiệt
II.6.4 Chuyển động của nước biển
Trang 5a Sóng biển
b Thủy triều
c Hải lưu
II.7 Nước trên lục địa
II.7.1 Sông ngòi
a Khái niệm sông
b Hình thái sông ngòi
c Các dòng chảy sông ngòi
d Phân loại sông ngòi
II.7.2 Hồ, đầm lầy
II.7.2.1 Hồ
a Nguồn gốc hồ
b Mực nước hồ
c Thành phần hoá học của hồ
d Nhiệt độ nước hồ
e Phân loại hồ
II.7.2.2 Đầm lầy
II.7.3 Nước ngầm
a Khái niệm
b Mực nước ngầm
c Thành phần hoá học của nước ngầm
d Phân loại nước ngầm
II.8 Thực hành
- Xác định trên bản đồ các đại dương, biển, các sông lớn trên thế giới
- Xây dựng các biểu đồ các yếu tố thủy văn
- Vẽ lưu vực sông
V Hướng dẫn thực hiện chương trình
- Điều kiện tiên quyết: Học phần địa lí tự nhiên đại cương I
- Các vấn đề cần khắc sâu trong thực hiện chương trình: Học phần này có nhiều kiến thức cơ bản liên quan chặt chẽ tới tất cả các phần khác và các kiến thức chuyên ngành khí tượng, khí hậu, thuỷ văn, hải dương cũng như các kiến thức thực tế đang diễn ra ở nước ta Trọng tâm của học phần này là phần khí hậu và nước trên lục địa
- Nội dung của học phần có nhiều kiến thức liên quan đến thực tế và cần quan sát ngoài thực địa Vì vậy cần bố trí thời gian học tập sao cho có điều kiện đi thăm quan, dã ngoại và thảo luận về các vấn đề có liên quan
HIỆU TRƯỞNG TRƯỞNG KHOA TỔ TRƯỞNG NGƯỜI CHỈNH SỬA
Trang 6Lâm Ngoc Phú