tập góc sân khoảng trời hình tượng nghệ thuật trong thơ trần đăng khoa, tập góc sân khoảng trời hình tượng nghệ thuật trong thơ trần đăng khoa tập góc sân khoảng trời hình tượng nghệ thuật trong thơ trần đăng khoa tập góc sân khoảng trời hình tượng nghệ thuật trong thơ trần đăng khoa
Trang 1CHUONG 2 HiNHTUONG KHƯNG GIANTHư1 GIAN NGHÉTHUÄT2.1 Hinh tuong khưng gian nghé thuåt
2.1.1 Khåi luån vé khbng gian nghe thu@t
- Tåc giå Tran Dinh Sir trong cu6n Giåo trinh Dån lu@n thi phåp hec,Nxb Giåo duc dä dinh nghia vé khưng gian ngh# thu4t nhu sau:
"Khưng gian ngh? thuät 10 hinh thüc tbn tgi cha thé' gibi ngh? thuQt".Tåc giå cho rång "Néu n/ur mei vet trong thé giƯi déu ton tgi trong khưng gian
ba chiéu: cao, rQng, xa va chiéu thbi gian thi khưng cư hinh turng ng/qe thuOtnåo khưng cư khưng gian, khưng cư nhån vet nåo khưng cư mét nén cånh nåo dư[22, tr 107] Trong tåc phåm van hoc, ngubi ta thuưng chi 'j t6i khưng gian bbithong qua läng kfnh chi quan, bån than ngubi ké chuyen hay cåc nhä tho trü tinhcüng nhin sy vot trong mét khổng cåch, g6c nhin nhät dinh Tộn bé khungcånh như c6 diém nhin cüa chü thé mh khưng gian c6 chiéu cao thäp, réng hep,nong såu, xa gån:
Näng xuư'ng trDi lén såu chưt vưt Song dåi trDi rQng bé'n co liéu
(Trång giang - Huy con)Nhur v4y, khưng gian ngh# thu4t lh mư hinh thé gi6i déc 14p, c6 tinh chüquan vä mang Vy nghia tuqng trung cåa tåc giå
C6 the n6i, khưng gian ngh# thudt lä sån phåm sing too cüa ngh# si nhämbiéu hien con ngubi vä thé hien mét quan niem nhät dinh vé cuéc s6ng, do d6khưng thé quy n6 vé sy phån tinh giån don khưng gian dia 19 hay khưng gianvot l', vot chät Trong t'åc phåm ta thuưng bät gop su miéu tå con dubng, cännhä, dưng sưng nhung bån thån cäc sv vot a-y chua phåi lä khưng gian ngh#thu@t Chüng chi duqc xem lä khưng gian ngh# thuQt trong chtrng muc chüngbiéu hién mư hinh thé gi6i cåa tåc giå N6 lå mư hinh thé gi6i cåa tåc giå cy thé,duqc biéu hi?n bång ngưn ngü cåa cåc biéu tuong khưng gian
- Theo cic tâc gid Hà Minh Düc (chû biên), DƠ Vân Khang, Pham QuangLong, Phqm Thành Hung, Nguyén Van Nam, Dồn DÉC Phtrong, Tran Khânhthành, LY Hồi Thu trong cu6n Lj lu@n l'ân hQC, Nxb Giâo duc, 1996
Trang 2Câc tâc già này cho rang, so v6i loqi hình van hoc nhtr hQi 1104, diêukhac, van hoc cé khâ nang to léT1 trong viec miêu tâ déi tuqng trong tinh vandong, tâi tao dòng thòi gian Véi nhip dé khâc nhau Sur van dong cüa thòi gianv6i nhüng nhip d0 van dong cüa cuQc s6ng Cé Itîc trong mot khoâng thòi gianngân chita châ't biét bao su kien làm bién dÔi nhanh chéng cu0c s6ng, dòinguòi.
Thgc châ't, viec tâi "10 thòi gian trong van hoc là sur miêu tâ su van dongcüa cuQc s6ng là tâi Ilien quan niem cüa con nguòi vê sg ton toi, là su biéu Ilientam IY cüa con nguòi tru6c bién cd, sur kien Không gian duqc miêu tâ trongsur van dong cüa né Chang han, Hô Chi Minh cüng tâi Ilien sur xuâ't Ilien cüabình minh qua sur thay dÔi cüa ânh sâng và màu sàc:
Phltang dông màu trüng chuyén sang hôngBông tô'i dém tan chô'c sqch không
(Gidi di sbm)Hay, v6i châ't lieu ngÔn tù, nhà vân cé thé chuyén tù khÔng gian này t6i motkhÔng gian khâc mà khÔng gay sur hut hâng, sur giân câch trong mach câmxüc cüa nguòi dQC Do voy cé thê n6i, trong nghè thuat, không gian nghè thuat
là hình thüc ton tqi cüa hình ttrqng Ô dây, khÔng gian khÔng chi là mÔitrtròng ton toi mà còn thâm nhap vào bàn than hình turqng và bêc 10 tinh turturbng cüa hình tuong Viec chiêm lïnh và tâi Wo không gian trong van hpckhông chi là hoot dong tâi Ilien thé gi6i mà còn là hoqt dong biéu Ilien, bêc 10
tu tudng, tình cim cua con nguòi
2.1.2 Không gian nglte thu@t trong top tha GUC sân và khodng tròi:Nông thÔn mién Bdc Viêt Nam trong nhüng nüm chông Mj
2.1.2.1 Hình dnh gbc sûn
TOP tho Gbc sân và khodng tròi duroc xuâ't bin nam Khoa 10 tudi Trong
dé cé nhüng bài Khoa sâng tâc khi m6i 8 tudi Véi mot em bé 8 tuÔi
Sinh ra và lén lên 6 nÔng thÔn, géc san chinh là thé gi6i bên ngoài dâu tiên mà
bé duqc tiép xüc Dec top tho, chüng ta hinh dung mot cou bé tho thån choiquanh san, ngåm nhin moi vot röi ghi lai chån thyc nhüng gi hi#n lén trong måtbang nhüng van tho hét Sitc ngQ nghinh nhtrng cüng rät nén tho, läng mm D6
lä hinh ånh mét chiéc san budi sång xön xao am thanh, nhén nhip hinh ånh:
Ong trDi ndi Ilia dång döng
Bå sån van chié'c khän hbng dep thayBC)' em xåch dié'u di cay
Trang 3Me em tåt mtöc, näng dåy trong thau
Chi tre chåi töc bén aoNång may do träng ghé våo soi grangBåc nöi döng hät büng bong
Bå chdi loet quet lom khom trong nhå
(Budi sång nhå em)D6 lä mét bu6i säng näo nutc v6i khöng khi Sinh hoot cong döng c6 vé
cd Xtra nhung rät hön nhién gqi cåm qua cåch goi ten tirng nhån vot: bå son,cou méo, chi tre déu thich läm döm, cäi na vä dän chu6i thi th@t dé thuong,cou gä thi bång nhång, båc nöi döng vä bä chöi thi chäm chi Däy lä mét ngäyrat khåc nhau cüa cfc thänh vién xä hQi thu nhö, duqc biéu hi#n Sinh déng quakhung cånh quen thuéc hing ngäy mä ft c6 nhä tho näo c6 thé miéu tå duqc nhuvQy Trong cäch nhin cüa Khoa em thäy moi vot nhu dang tå'p nap, vui tuoi khibåt dåu mét ngäy m6i
Khi tiéng gä gåy 0 6 0 cat lén, cüng lä lfic båt dåu mét ngäy m6i Tiéng
gä vang len tir bui chu6i, häng tre, tü g6c san nhö dä bao nhiéu näm, tuång nhtrnghe dä quå nhäm rdi Voy mh bé Khoa vän phåt hien dtrqc cåi m6i: tiéng gäxua tan di b6ng dém, cho su s6ng sting ttroi ra ch6i loi Khi am thanh cüa tiénggåy ö 6 o cät lén, läm cho von vot déu cya minh thitc d4y, nåy no Sinh söi,träo dång sv s6ng Nhu c6 phép tién, tiéng gä läm cho cánh quê huong birngsáng, van vot tró nen sóng dong hán lên Khoa nhin tháy, cái gi cüng van dong,phát trién, cái gi cüng dçp urc rõ:
Tiêñg gàTiêng gàGigc quci na
Md mátTrÔn xoe
Gil!C hàng tre
Dám mángNhon hoátGil:tc buông chuõi
Tham 1Êrng
Trang 4Trúng cuôcGiuc hat dâuNáy mâmGil:tc bông lúaUôn câu Giuccon trau Radông
(() ó o )Quá na má mát, hàng tre dâm máng, buông chuói chín Thvc ra, mpi svvon déng theo quy luot cúa nó Nhung duói con mát cúa cou bé Khoa, mpi votcüng có cuoc sóng nhu con nguài, cüng có lúc ngú, lúc thúc, cüng có khi làmviêc, có lúc nghí ngoi Chúng cüng có nhüng hành dong ng0 nghinh dáng yêunhu con nguài: mó mát, rúa m4t Sv dáng yêu hôn nhiên cúa Khoa là ó chó dó.Không chi có voy, tiéng gà con th4t ky dieu, nó có thé:
Giuc dàn saoTrén tràiChqy trônOng trÜi
Nhô lénRúa mát(Ô ó o )Phái cháng, tiéng gà có uy ll;rc v6i cá sao trài trên khÔng trung xa lác?Không phái voy, mà Khoa dã biét (Iva vào quy luat cúa thiên nhien dé miêu táhinh ánh mot ngày mói bát dâu, khi Ong mot trài dã mpc Khoa dã có cách nóirát m6i, em tu&ng tuqng ra sao dang chqy trõn khi ong trài nhô lên V6i Khoathi dàn sao cüng biét choi trà "trón fim", và Ong m4t trài cüng biét rúa m4t th4t ngQ nghinh và thú vi biét bao Quá thvc, tiéng gà gáy là cá mQt thé gi6i amthanh ky dieu dói vói tam hôn nhqy cám cúa cou bé làm tho
Rôi, tir góc san nhó mà Khoa có thé nhin tháy bao diêu m6i la Tir gócsan mói chiêu nhin ra xa, em tháy:
Góc san nho 11/105 mÚi xây,Chiêu chiêu em dúng nai này em trông
Trang 5Thây trÜi xanh biêê mênh mông,Cánh co) chóp nãng trén sông Kinh Tháy.
Thdy dqn các chú dãng dày,Máy bay giéc MS lán quay thêm nhiêu
Khoáng trÜi em dén là yéu,Góc san nho nhó chiêu chiêu dúng trông
(Góc sán và khodng trài)Cái nhin cúa Khoa lên cao và xa hon, em thãy song Kinh Thây cúa quêminh, thâ'y cá cuoc kháng chién chóng MY cúu nuóc cúa dan toc Cái nhin áykhông chi bó hçp trong khuôn khd cúa góc san nhó nüa, không chí là "ngenmüng tai nhdy múa muon nghin cây mía múa giram Có thé nói nhüng vot thôngthuàng, nhung duqm sác thân tiên cúa hôn con tré, và duqm tinh mén yêu cúatrái tim tho {u Tqi dây sãm ghé xuông sán - khanh khách ctrài ; toi dây nurachéo mét sán - sui bet ; cüng trên manh san này cá nhdy chôm chôm sau khi trài
dã mua xuóng rôi
Quá th0t chi trong góc san nhó áy thÔi, nguài dpc nhu thãy duqc súcmanli cúa néi tâm, chính néi tâm, chính tâm hôn bên trong cúa con ngtrài qui tvcánh vot bên ngoài vào quanh mot cái trvc, bién vot vÔ tri thành ra cám xúc,tinh cám Chi là nhüng hinh ánh rát quen thuQc hàng ngày Khoa ván nhin thãy,nhung em cüng cho vào tho Khi bát g4p cánh dàn gà con dang theo me di fimmôi trong lúc trài mua:
Ngoài sán léi, may chú gà liép nhiêp
Di tim môi càng mg büt giun sáll Tràimtra lám thcim làm các chú trát dállChú ràng minh, gi?t mtra rai khói cánh
(Gà con lié'p nhiép)
Ta thãy, các hinh ánh, các sv vot di vào tho Khoa th4t tv nhiên, chi là dàn
gà con kiém môi trong mua, voy mà cüng thành tho Th@t là tài tinh
Trong bài Tráng sáng sán nhà em, Khoa cüng dua vào tho nhüng hinh ánhrát thi vi:
Ong trãng trÔn sáng tó Soi rõ san nhà em
Trang 6Hàng cáy cau léng dúngHàng cây chuôi dúng imCon chim quén không kéuCon sâu quên không kêuChi có trãng sáng tóSoi rõ san nhà emTráng khuya sáng han dên
Oi ông trãng sáng tóSoi rõ sân nhà em
(Trãng sáng sán nhà em)Trur6c cânh dêm trâng sing, Khoa bàng hoàng, ngdn ngo trur6c cânh inhtràng dang trii ra mênh mông ron ngqp khâp sân, vtròn Khoa nhtr bi thôi miênbdi vé dep yen tïnh thanh bình Trang sâng khién cho chim trên tròi, sâu du6iddt cüng ngùng kêu Câ dâ't tròi dêu finh long, tur quên mình dén nôi cé cimgiâc tât câ nhtr tan bién di, chi còn trâng thÔi Ngtròi doc nhtr câm nhân thâ'y,duòng nhu vqn vat dêu tïnh long, nin th6 dê IOng ngâm, dê top trung vào ânhtrâng Trang là nhân vat chinh, là tâm diém soi rçi cho muon vat, muon loài Tâ't câ van vat dêu long di tru6c vé dep cüa ânh tràng - dé là vé dep cüa triturbng ttrqng tré tho
Cé thé néi, géc sân nhô trong tho Khoa là câ mot thé gibi dieu 10 Dé làkhông gian dâu tiên mà Khoa tiép xüc, tù dé nhân biêt biét bao sur vêt, hình ânhcüa thiên nhiên Thê' gi6i géc sân qua con mât cüa chû bé Khoa là mot bûctranh s6ng dong, nhiêu màu sac Khoa dû too ra nét dac trtrng cho thé gi6i cüariêng mình, khÔng chi là quan don thuàn nhüng gì em nhìn thâ'y, mà Khoa còn
cé str câm nhàn tinh tê- cüa tâm hôn tré tho
2.1.2.2 Hình cinh mânh VltÙn
Xa hon sân mot chût là mânh vuìm D6i Véi Khoa, mânh vuòn nhà emqui là mot thé gidi phong phtî và vô cùng hâ'p dân Tù noi day, Khoa dû cé théquan sât tâ't cd, em nhìn thâ'y mot düm ma bdc giun "mây chü gà con liépnhiê"p Theo mç di tìm bât giun sûu", "qud na md mât, hàng tre dûm müng nhçnhoüt, buông chuô'i thom lùng" Minh vtròn nhà Khoa nhu mot cu6n sach Sinhvot IY thü
Trong nhüng bài tho Viét vê mânh vuòn, ta thâ'y bài tho nào cüng hay,cüng dac sac Môi bài tho là mot khâm phi, mÔi bài tho cé mot câch câm nh0nriêng, làm Ilien lên nét riêng biet trong câch thé Ilien cüa Khoa
Trang 7Mua, là bài tho tiêu biêu viê't vê g6c sân và mânh vuròn, dây cüng là bàihay trong s6 câc bài tho hay nhâ't cüa Khoa Trong dé, Khoa dùng râ't nhiêunhüng hình ânh sâng tao:
Ong trÙi114üc üo giüp den
Ra trånMuön nghin cåy miaMiia guam
Kié'n
Hånh quånDåy
citrDng Låkhö GiöcuönBgi bayCuön cuön(Mzta)Bäng {nh mät cüa chü bé mudi tu6i, Khoa dä quan sät mot con giöng tirkhi gi6 cu6n may bay, dén Iüc mua roi IQp bép Trong con giöng Khoa dä viét
Vé mot månh vuon, mot g6c Sån hå hC d6n nh0n con mua v6i vö so' nhüng tre,btrbi, dira, mia, möng toi, c6 gä tät Cå nhtr dang nhåy müa, vui tuffi nhénnhip trong mua Th4t v4y, con mua hien Ién trong tho Khoa giöng het mot cuéc
ra quån kh6ng 16 cüa Vü tm hay gi6ng nhu nhüng trö Choi dånh tron giå cåacåc em thiéu nhi trong nhüng budi chiéu hö
Trong månh vuön, Khoa vän häng ngäy chäm s6c, tröng cåy Em thå'yyéu thtrong tüng g6c cåy, ngon Cö Hinh ånh cay chu6i, cay na, cay Cä cüngduqc em dua väo tho v6i mot su trån trong vä mén yeu: VuDn em Cö mot luö'ngkhoai
Cö vuDn chuö'i mot vöi hai luö'ng Cå
Em tröng thém mot cåy na
Lä xanh väy giö nhlt Iå gei chim
Trang 8Nhüng dém läp lö träng IénVuDn em dCi)' tiéng diu hién gån xa.
(Vudn em)Vån lä cånh vat dém träng, nhung dém nay khöng phåi lä dém träng sång
tö , träng dém nay m6i chi Ici'p 1b thöi mä Khoa dä cåm nh4n duqc am hubngcuQc s6ng cüa von vat Hinh ånh "1å xanh väy giö" lh hinh ånh déc dåo, nhinnhüng täu lå du dua mä Khoa lien tuöng nhtr chüng dang gio nhüng cänh tay ravåy gi6, d6n träng rÖi khi träng båt dåu xuå't hi#n, dang lå'p 16 lén må em dänghe duqc nhüng åm thanh diu hién 6 dåu dåy vong IQi Am thanh d6 c6 thé
121 am thanh cüa tiéng löng, am thanh cåa niém vui dang dång trän
Khöng chi c6 v@y, Khoa cön nghe thäy cå am thanh cüa vuön chu6i,cüa cay cau väo lüc nira dém:
Nghe hång chuö'i VitDn emGiö trå minh trän trå
ChuQt chgy giån bi döLoång VD ånh träng vangCciy cau nö tb?c quäPhånh phgch quet lién hbi Mét tiéhg gi khöng rö
Xön xao cå då't trDi.
(Nita dém tinh giåc)Mét sv cåm nh0n tinh te- vé thién nhién Trong dém khuya, chgt thücgiäc mä Khoa c6 thé lång nghe durqc nhiéu am thanh dén nhtr v4y Lic thi Khoanghe thäy tiéng diu hién phåt ra tü vubn chu6i, vuön na; lic em loi nghe thäytrong vuön chu6i c6 am thanh trå minh cüa gi6, am thanh cüa tiéhg chuQtchgy , tiéålg phånh phgch tüc giOn cia cay cau C6 lé, phåi am hiéu cuQc söngthién nhién läm Khoa m6i c6 nhüng cam nh@n tinh té nhtr v@y
Trong vuön cåa nhä Khoa cön cåy tråu, cay trau tuöng nhu mét vat vö trinhung v6i em, n6 khöng hé 121 vot vo tri Dya väo quan ni#m cüa dån gian vévi#c häi tråu väo ban dém mä em dä läm bäi tho dé bäy to tinh cåm cüa minhv6i cay, v6i bä, v6i mg - nhüng nguöi mh em yéu quy:
Tråu ai häy tinh lgi
Mb mät xanh ra nåo
Lä nåo muön cho tao
Trang 9Thi måy chia ra nhéTay tao håi rät nheKhưng låm måy dau dåu
Dä cl(iy Chita hå träu
Tao håi våi lä nhé Cho
me vå cho båDüng Il/i di tråu ai!
(Dånh thicc trau)V6i thé tho näm chü, cå'u tric nhip nhång Khoa nhu dang thi thåm cüngcåy trau Mu6n Xin "våi lå dé cho bä vä mg mä em cüng so trau dau, trau luinen em phåi dänh thitc trau Phåi chäng em dang khao khåt duqc giao hộ cüngthién nhién, Cư cåy
Tü månh vtrưn å'y, Khoa khưng chi nhin thå'y sv von déng, sv Sinh sưinåy nư Ciha cåy c6i Cåi nhin cåa em cưn xa hon, em cưn bät trong månh vuưnå'y cuQc s6ng Sinh dQng cüa Cäc lội dQng vQt Bäi tho Dåm ma båc giun, lämot büc tranh tộn cånh Vé mot xä héi thu như cåa nưng thưn mién Bäc v6i dåy
dü cåc thänh phän vä tuc IQ cd xua tru6c dåy:
Cåm hltong kié'n Då't Ipgc dåuKhưc than Kiéh Cånh khổc mau åo tangKié'n Lira dư't duư'c dư läng
Kié'n Kim chưng gey, kié'n cång nang vaiDäm ma dua dé"n 181 dåi,
Qua nhüng vtrDn chuư'i, vtrDn khoai, vtrDn ca.
Kién Den uưng rueu la dåDécho kié'n Cåch bay ra chia phån
(Dåm ma båc giun)Trong thé gi6i cåa tg nhién, Khoa luưn khåm phå, tim tưi nhüng hinh ånhm6i IQ Dưi khi chi dua väo nhüng hinh ånh, sv Viec em vän häng ngäy bät g4p
mà em dã dua vào tho Khi em nhin thâ'y lü kién dang tha mot con giun dát vê
td, thé mà Khoa cüng làm duqc tho, mà tho cúa em Iqi rát hay VÚi ngƠn ngütho binh di, trong sáng mà ván tốt lên dugc cái hơn cúa bài tho Néu Tơ Hồi tvhào vĩi mot Dám Citái chuet ngO nghinh thi Trân Dang Khoa Iqi rát tv hào vĩimot Dám ma bác giun
Trang 10Có thê' nói, các loài sinh vot trong vuàn Khoa không don thuân là nhüngvot vÔ tri vÔ giác Qua con mát giàu finh dài, tinh nguài cúa Khoa, chúng tróthành nhüng nguài bqn tam giao.
2.1.2.3 Hinh cinh thôn xóm
Trong ván hpc, tir xua dén nay có rát nhiêu nhà tho viêt vé cánh làng quê,d4c biêt là cánh nong thôn mién Bác Nguyén Khuyén là nhà tho tiêu biéu vóichüm tho thu (Thu Vinh, Thu ám và Thu diéu) - hinh ánh d4c trung cho nôngthôn Bác BO nuóc ta Dó là cánh thanh binh, yen tinh cúa nông thôn miên Báccuoi thé k)" XIX và duqc cárn nh@n qua con mát cúa mot nhà nho yeu nuóc.Trong ván hpc có nhiêu nhà tho nhtr nhà tho Pham Hd, nhà tho VõQuáng, nhà tho Doàn Giói nhung cái khác biet giüa nhüng nhà tho này v6iTrân Dáng Khoa chính là thài diém làm tho Khoa làm tho tü khi 8 tuÔi, concác nhà tho dó thi làm tho khi dã tru&ng thành Voy mà cái thê' giói mà Khoacám nh4n có nét gi dó th4t doc sác Ngoài nhüng bài tho viét vé góc san, mánhvuàn — noi Khoa tiép xúc dâu tiên, vÚi mot tinh cám chân thành và nhiêukhám phá mói mé thi xa hon nüa là hinh ánh cúa thôn xóm Tho Khoa viêt vénong thÔn cüng rát hay, em nám bát duqc cái hôn cúa quê huong Cho nen, dôikhi có nhüng hinh ánh rát binh thuàng, xong khi vào tho cúa Khoa nó IQi tránen dáng yêu dál k)' 14
Trong bài Thôn xóm vào màa, là khÔng khí vui tuoi, nhôn nhip, khdntruong cúa nguài nÔng dân khi hp duqc vu müa bQi thu Khoa thâu tóm toàn b0khung cánh áy trong cái nhin vui tuoi hóm hinh cúa minh:
Ditàng thôn nd tiéng ccràiVàng twi hoa cái ngôngScin kho måy tubi lüa
Må mieng CliDi 0m cim
Thöc mac (10 vang (5ngThå hi höp trén sån
Chi chli nhiém rü romAnh dån quån dép lüa Thöc
nå bung n/ur saoNhuQm vang cci tr&i cao
Trang 11Thom nhlt' huang lüa dbng
(Thbn xbm våo müa)Niém vui cüa nguưi nong dån dtrqc müa Ian tổ sang Khoa, em thäy vui.Nhin cånh duưng läng, ngư x6m dåu dåu cüng lä mäu väng cüa th6c, cüa rom,
em nhu ngåy ngät trong niém vui Chung äy Trong khung cånh tap n4p, khåntruong cüa ngubi dån qué äy, Khoa cưn bät gop niém hån hoan vư bb cüa ho.Tiéng cuưi cåa ho xen län tiéng måy tu6t Ilia, too nen mét am thanh trong tréo,thanh binh cåa läng qué
Khưng chi co voy, Khoa cưn nhtr am hiéu cuQc s6ng cåa que huongminh, em thå'y d6 lä mét khổng trưi binh yén, ém å v6i "ngen khưi xanh lénlüng liéng, Ici vån bay vång scin giéng" Trong khOng gian cüa läng qué, cưnc6 cå am thanh cüa von vat, am thanh cüa tiéng trưng Pang:
Tiéng trưng tangGiưn giä
Khưng gian
Dåy långTiéhg gaTiéhg chưTiéhg gei nhau
(Tié"ng trbng lång)
Cå khưng gian nhu dang chim trong am thanh cåa tiéng tr6ng Tiéngtr6ng hộ län v6i tiéng ngubi "(Ji 6i" goi nhau, tiéng gå, tiéng ch6, tiéng viéndan dä lén nong Ding lh am thanh cåa läng qué, ém å nhtrng cüng th@t nhénnhip, tung büng, båo hiéu mét cuéc s6ng thanh binh no dü Ta thå'y, cåch miéu
tå cüa Khoa phån näo rät tv nhién, nguưi doc nhu thäy hi#n ra tru6c mat khưngkhf cüa bu6i chiéu tä, tat cå nhu dang gå'p rüt läm vi#c bưi nhüng tia näng cu6icüng cåa ngåy dä säp tåt Tru6c cånh chiéu tä, Khoa dä läng nghe duqc amthanh cüa cuQc sưng V6i Khoa, cuQc s6ng å'y gan güi låm, n6 dang dién rahäng ngäy d läng qué cüa em
C6 khi, cåi ngư như thån quen mä Khoa vän häng ngäy di qua cüng duqc
em dua väo tho Cåi ngư mä häng ngäy em vän nhin thäy cåc chi bé di hänhquån qua, thäy cåc chi dån cong khi thi di sta duưng, khi loi c6 dổn xe xich di
Trang 12qua M4c dü, v6i Khoa d6 lä mét Chié'c ngö nhö nhung n6 dä in däu cüa biétbao nguöi Ifnh, cüa biét bao chi dån cong Cit möi khi ho di qua thi chiéc ngönhö Iqi trö non vui tuoi IQ thuöng, n6 ron räng tiéng bu6c chån cåa cåc anh, cåcchi cå khi Iqnh giå lån lüc mua tuön.
Chi v6i mét khöng gian nhö noi thön x6m em d6 thöi, mh Khoa dä n6iduqc biét bao diéu Nhung, nguöi doc cåm nhQn duqc khöng gian bao trüm toånthÖn x6m noi Khoa s6ng chinh lä cuQc s6ng äm {p day tinh nguöi
2.1.2.4 Hinh ånh dbng lång
Bitc tranh thién nhién trong tho Tran Däng Khoa rat da dong v6i nhiéukhung cånh, gam mäu khåc nhau Nét thanh binh, thu thåi cåa cånh diéu trénbåu tröi que v6i tiéng såo vi vu, mét buoi sång dåy ngé nghinh "Buöi sång nhå
em tat cå 121 mot phån nén mil (3 tren d6 khåc hoa rö nét thém hinh ånh cüathé gi6i tré tho hi#n lén trong top G6c san vä khoång tröi Huong döng nQi,httong Cda dà ngâ'm vào mâu thit Cda Khoa dé thê' gi6i tré tho mà Khoa phâchoa nên râ't quen thuQc chita dung dâ't, nur6c, mây, tròi, cây c6
C6 thé néi, ngoài nhüng gì câm nh@n duqc (3 mQt mânh vtròn, mot gocsan, Khoa còn mb rong lòng mình dé dén nh0n htrong dòng gi6 noi phéngkhoâng cüa dông quê — noi ngày dêm em cùng cha mq, anh chi, bà con laod0ng san xu{t và chién dâ'u
Doc nhüng bài tho viét vê dông quê Cda Khoa, ngtròi ta nhtr cim nhOnduqc câi huong vi, câi thân, câi hôn quê Viet Nam Hình ânh "cünh cò chüpndng trén song Kinh Thây dà dura ngtròi doc vào khÔng gian rong râi, tronglành cüa dông quê Khoa thâ'y, huong dông noi gân güi, thân thuong và khÔngthé thiéu dtrqc Hình anh htrong vi dông quê dà trd thành mot phân nh6 trongtam hôn Khoa:
Ddt trÙi cüch mot gang tay
Và tôi cùng vbi luô'ng cày toci hitong
(Dông chiêu)Khoa yêu quj quê htrong Cda mình nhtr mâu thit Cda em, trong nhiêu bàitho Khoa dà néi dén mùi vi cüa quê huong, mùi nÔng nàn cüa dâ't, né nhtr thümen làm say dam lòng nguòi, m6i dtròng cày, môi g6c ro dêu toâ ra htrong viCda dòng quê:
Dông âm trang nonLuông cày szgc nfrcMita rào büa trtrüc
Trang 13Nàng hông chiêu nayMùi bùn dang ngâuMùi phûn dang hoai
Bô'n lén lurangDiu müt muong
(Huang dông)
DO là phât hièn vê dÔng quê Htrong Cda dâ't, men Cda dâ't dà làm nênmiti thit Cda nhüng con ngtròi 16n lên tù d{t, vì voy giüa dâ't và nguòi luÔnluÔn c6 sur giao cim thân thiét Khoa that tinh te' khi phât hien ra câi mùi dôngquê dang day lên ngpt ngào, mùi bùn, mùi phân, mùi voi, mùi hâng hâng cüam6i lu6ng cày Cé dtrqc phâi sau con mura, sau câi nang nông NhÜng lu6ngcày nhu dòng song Ngân, ngâng mat lên tròi thâ'y "sao nhzc gô'c rq lô nhô xagân Cânh dêm trang non v6i huong dông tqo cho Khoa c6 cim giâc ngây ngâ't
và chìm di trong né
Không chi cam nh4n dtrqc htrong vi cüa dòng làng Trên nhüng cânhdÔng quê còn c6 khÔng khi nh0n nhip cüa cânh lao d0ng, môi ngtròi mot viec,
hQ làm vièc hâng say nhtr quên di nhüng vat vâ, cuc nhQc:
Nai này mâ'y büc càyDdu nghiéng chiéc n6nTiéng trâu va tiéng ng1tÙiVang ruQng dài lôm bôm
Nai kia là mûy chiThì thòm tüt gâu daiAltrüc gieo theo lòng müngBQt tung trang hoa
nhài
Nai ây mâ3' cc) cây l'Vg1?a tay phia mat trÙi
Mq nén hàng düng thàng
Trang 14Hôn nhién trong tiéng CICÙi.
(Cdnh dông làng Diên Tri)Trên cânh dông, cong vièc n6i cong viQc, nhüng bâc trai thì cày ru0ng,câc chi thì tât nur6c còn câc co thì câ'y lüa ho dang làm viec hâng say, v6itoàn nhüng cong viec nong nhQC, vâ't vâ nhtrng sao ta chàng thâ'y ho kêu caphàn nàn Ngtrqc lai, trên c{nh dông nhip sông van dién ra sÔi n6i, nhüng giQtnu6c dùa nhau trong lòng mâng, mà Khoa thì gi6ng nhu• nhüng cânh hoa nhàitrâng trong, mq bén hàng và hôn nhiên cuòi, nhüng hàng mq tam tâp trÔng dâysüc s6ng, mot màu xanh non khoé khoân dang tiê'p tuc vtron lên
Tràn Dâng Khoa dà làm tang thêm trong lòng ngtròi doc tình yêu x6mthÔn, làng mqc, noi mà nhiêu khi chüng ta chtra nh0n thâ'y hét câi dçp Trêncânh dông làng bit ngât â'y là hình ành Cda cha me, mot nâng hai strong dé làmnên nhüng "hqt th6c vàng":
Hqt gqo làng taC6 bcïo thüngbciy
C6 nuca thüng baGiot ma hôi saNhüng trita thüng süuNitüc nhlt ai nâuChéi cd cd cc)'Cua ngoi lên bÙ
Mç em xuông cây
(Hgt gao làng ta)Nghï bàng c{ch nghi Cda tré con, cim bang sur cim nhOn Cda mot düatré nhtrng tic già cim nhân dtrqc n6i vat vâ, nhQC cüa me thÔng qua nhüng vântho dây hình ành Trong nhüng ngày mura bâo me em vân phâi ra dông, nâng hènhtr thiêu nhtr d6t, nur6c ru0ng turbng nhtr sÔi lên dtrqc, ci chét, cua thì ngoilên bò chui vào bui c6 chi c6 me em qua quyê't IOi xuông cam tùng g6c mqnon TrÜ6c khoâng khÔng rong 16n bao la, là hình ành ngüòi mq dang mietmài v6i cong viec Cda nhà nÔng Hình ânh ngtròi mq vùa khién nguòi doc câmthuong lai vùa khiê'n ngtròi ta câm phuc b(3i nguòi me {y hien lên bình di màkiên cuòng, ch6ng tri v6i thiên nhiên khâc nghiet vì sur s6ng
Trang 15Trong tho cüa Khoa, em néi nhiêu vê cành dông làng b6i chinh noi dây
dà nuÔi durông em, chinh noi dây là trtròng hQC dâu tiên em dtrqc ti6p xüc.Cho nên, hình ânh cânh dông và nhüng ngtròi dân quê dà khâc râ't sâu vào tamtri nhà tho Và nhà tho nhi ctî thê' mà bQc IO nôi lòng Cda mình trên nhüngtrang tho
Trên cânh dông xanh mtr6t mot màu xanh cüa 111a, khÔng chi c6 hìnhành cüa nhüng con ngtròi cuc nhQC, va't và nhtrng dày niêm vui, niêm Iqc quantin tubng thì Khoa còn vë lên trên nên bitc tranh {y hình ânh cüa cânh diêu,hình ành Cda con trâu, hình ânh Cda nhüng em nhô cùng choi nhüng trò choidân gian bên nhüng bò ru0ng Em nhìn thâ'y, bên ruOng:
BÙ nncang xanh nurüt cdClia trâu dây - tha hô
Nh17ng chi lüa phâ't pho bim tbc
Dàn cò trangKhiéng nüngQua song
Cc) gib chün mây trén cünh dôngBüc mat trÙi dqp xe qua dinh nüi
Này thàng déi nhÜ ai
Mà khbc mâi, mat db ngâu nhu' Ita (Em
ké chuyen này)
Trang 16Khoa nhu duqc tám trong không khí trong lành cúa dông nQi Phái cómot tam hôn gán bó, yêu mén làng quê dông rueng th4t dàm thám và sau nong,mot tam hôn duqc nuÔi duõng chính tren mánh dát que huong, nhà tho mói cóthé viét duqc nhüng vân tho gián di mà ngpt ngào bay bóng nhu voy.
Dóng làng hien len trong tho Khoa th@t dep và nen tho v6i nhüng hinhánh thiên nhiên tuoi dep nhu hô nuóc dây hoa sen thom ngát, dàng song KinhThây dem nu6c và phü sa cho ruQng dông, cánh cà trang khiêng nang qua sÔng
Tü cái nhin, cái cám cúa minh, Khoa nang mpi vot lên làm chúng tró nên lunglinh huyen áo dén 10 lüng mà chúng chúa dây chát tho ngây, hôn nhiên cúa contré
2 l 2.5 Khoáng trÜi trong con mát tré thU
Tho là tiéng nói cúa tâm hôn Mà cánh vot, khung trài Iqi là nguôn cám húng
vÔ ton cúa các nhà tho Trân Dáng Khoa cüng voy, em dám minh trong cánhvot, trong khung trài cúa quê huong Em yêu biét máy khoáng trài xanh trongvói tiéng sáo diêu vi vu trong gió, vói ánh tráng vàng trái lênh láng tren cánhdông, vói mot vuàn cay xanh tót, muqt mà và góc san nhó v6i bao k}} niem tuditho tãt cá dêu quen thuOc binh di, nhung ván gay nhiêu ngqc nhiên thú vi chonguài thuóng thúc, b(3i Khoa thdi vào chúng vé hôn nhien tinh nghich cúa tâmh6n nhüng chú bé Ión lên cing nhüng trà thá diéu, bát cá, chán trâu
Trong tho cúa Trân Dáng Khoa nói chung, top tho Góc sân và khoángtrÔi nói riêng, tráng duqc tác giá nhác tói nhiêu và cüng có nhiêu bài tho hayKhoa viét vé trãng Trang vói Khoa nhu nguài ban nhó thân thiét, gân güi (3mói bài tho, tráng loi có vé dçp riêng: lúc trang tràn xoe nhu cái dia, lúc u6ncong nhu luõi liêm Nhung trong bài Trông trãng, Khoa cám nh4n vé dep cúanhân vot này dtrói góc dé khác:
Em nhdy, trãng càng nhdyMái nhà 1rÚt ánh vàngQuá th4t, tráng vói Khoa là mot dôi bqn thân Cá nguài và tráng mÚinghich ngqm, nhí nhánh làm sao Khung cánh dêm rám th0t dep Tü tren caotrang nhu• dang mu6n khoe v6i mqi nguòi câi mot tròn nhtr "câi mâm" Cdamình Còn du6i ddt, noi g6c san nhà, Khoa cüng dang thich thü vui dùa cùngtrâng Trang — ngtròi, ngtròi — trang nhtr mu6n giao hoà, dan quyen vào nhau.Tuy dang cùng trang và câc bqn vui choi, müa hât nhtrng em van càm nhândtrqc vé dçp cüa trang ngay trên müi nhà mình Mdi nhà ItÜt ünh vang - motcâch dùng {n du chuyên doi càm giâc that hay, that 14 Ânh trang thtròng dtrqc