kỹ thuật dạy học tích cực môn mỹ thuật

kỹ thuật dạy học tích cực môn Mỹ thuật, Phương pháp DH tích cực kỹ thuật dạy học tích cực môn Mỹ thuật, Phương pháp DH tích cực kỹ thuật dạy học tích cực môn Mỹ thuật, Phương pháp DH tích cực kỹ thuật dạy học tích cực môn Mỹ thuật, Phương pháp DH tích cực

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài:

Mĩ thuật là nghệ thuật tạo ra cái đẹp nhằm phục vụ nhu cầu vậtchất và tinh thần của con người Đúng thật như vậy, nhà văn hào lớncủa giai cấp vô sản Mác Xim Goóc Ky đã nói: “Con người bản tính lànghệ sĩ, bất cứ ở đâu và vào lúc nào con người cũng muốn đưa cái đẹpvào cuộc sống”

Hàng năm, ngành giáo dục đều tổ chức thi học sinh giỏi môn Mĩthuật nhằm phát huy tinh thần học tập và phát triển toàn diện về Đức -Trí - Thể - Mĩ nhằm phát hiện năng khiếu thực sự, từ đó có kế hoạchbồi dưỡng, hi vọng các em sau này sẽ trở thành hoạ sĩ, nhà điêu khắc,nhà kiến trúc sư trong tương lai Để đạt được điều đó, ngoài năng khiếubẩm sinh, sự say mê học tập của các em thì lòng nhiệt tình cũng nhưkinh nghiệm, kiến thức vững vàng của người thầy giáo rất cần thiết.Người thầy phải biết vận dụng linh hoạt các kĩ thuật dạy học tích cựccũng như đổi mới các phương pháp trong dạy học phù hợp với thời kìmới

Đổi mới phương pháp dạy học và ứng dụng các kĩ thuật trong dạyhọc là nhiệm vụ cấp thiết đang đặt ra cho ngành giáo dục hiện nay.Nghị quyết Đại hội đại biểu lần IX của Đảng đã chỉ rõ: “Đổi mới

phương pháp dạy và học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đàotạo của người học, coi trọng thực hành, thực nghiệm, ngoại khoá, làmchủ kiến thức, tránh nhồi nhét, học vẹt, học chay” Đất nước ta đangchuyển mình mang tầm vóc lịch sử, đang từng bước hội nhập với khuvực và quốc tế Hơn bao giờ hết cuộc cách mạng khoa học kĩ thuậtđang diễn ra mạnh mẽ thì yêu cầu xây dựng một chiến lược con ngườitrong công cuộc đổi mới giáo dục và đào tạo đã và đang được toànĐảng, toàn dân quan tâm Công nghệ thông tin là phương tiện đượcứng dụng trong rất nhiều ngành nghề khác nhau Công nghệ thông tin

hỗ trợ đắc lực cho việc áp dụng các kĩ thuật trong dạy học hiện nay.Ngược lại, phương pháp dạy học và kĩ thuật dạy học của giáo viêncũng lại chịu sự tác động qua lại của các phương tiện dạy học hiện đại

Mỗi kĩ thuật dạy học đều có những ưu điểm và hạn chế riêng;không thể có một kĩ thuật dạy nào tối ưu cho mọi trường hợp Thêmvào đó, việc thực hiện có hiệu quả mỗi kĩ thuật dạy luôn đòi hỏi ngườidạy và người học phải có những phẩm chất, kĩ năng nhất định và nhữngđiều kiện cần thiết để đảm bảo thực hiện Vì vậy, vấn đề không phải làcách dạy nào tốt hơn, mà là cách dạy, cách ứng dụng kĩ thuật nào phùhợp hơn Tiêu chí hàng đầu trong việc lựa chọn kĩ thuật dạy học chính

là cách học Tuy nhiên, cách học không chỉ do những đặc điểm cá nhân

của người học quy định, mà còn do tính chất và đặc điểm của nội dunghọc tập, mục đích học tập, cũng như điều kiện học tập quy định Đồngthời, việc lựa chọn các kĩ thuật dạy còn phụ thuộc vào quan điểm vàmục đích dạy học, cũng như trình độ và kỹ năng sử dụng các phươngpháp dạy của người dạy Vì vậy, để đạt được hiệu quả trong giảng dạythi người giáo viên phải biết sử dụng các kĩ thuật dạy học một cách linhhoạt, không bị gò bó, phát huy hết năng lực tự học và sáng tạo của họcsinh, tạo cho giờ học vui tươi.

Thấy được vai trò và hiệu quả của các kĩ thuật trong dạy học, tôi

đã nghiên cứu tài liệu và ứng dụng vào các tiết dạy học mĩ thuật Các kĩthuật dạy học tích cực được ứng dụng trong bài giảng tạo cho bài giảngsôi nổi hơn hẳn, các em học sinh tham gia các hoat động học một cách tích cực hơn Vì vậy tôi đã nghiên cứu và lựa chon đề tài luận văn là:

“Áp dụng kĩ thuật dạy học tích cực trong dạy học mĩ thuật ở bậc Trung

học cơ sở” góp phần cho việc ứng dụng các kĩ thuật dạy học vào các

phương pháp dạy học tích cực được tốt hơn, phù hợp với sự phát triển hiện của xã hội

2 Tình hình nghiên cứu:

Trong những năm qua, cùng với sự phát triển chung của giáo dụcphổ thông, hoạt động đổi mới phương pháp dạy học và kĩ thuật dạy học

tích cực đã từng bước được quan tâm và đạt được những kết quả bướcđầu đáng ghi nhận Đông đảo giáo viên có nhận thức đúng đắn về đổimới phương pháp dạy học Nhiều giáo viên đã xác định rõ sự cần thiết

và có mong muốn sử dụng đồng bộ giữa đổi mới phương pháp dạy họccũng như áp dụng các kĩ thuật dạy học tích cực trong công tác giảngdạy Đưa các kĩ thuật dạy học tích cực vào trong sinh hoạt chuyên môncác nhà trường Ở đó giáo viên phân tích các vấn đề liên quan, các ưunhược điểm của từng kĩ thuật dạy học nhằm áp dụng vào trong các tiếthọc sao cho hiệu quả

Việc nghiên cứu các kĩ thuật dạy học dưới nhiều hình thức nhưthảo luận trong tổ chuyên môn, nghiên cứu từ tài liệu, học qua bồidưỡng thường xuyên, qua các trang mạng đã thể hiện vai trò, vị thếcủa kĩ thuật dạy học trong giai đoạn hiện nay Trong giai đoạn hiện nay,các kĩ thuật dạy học được nói đến nhiều, có nhiều tài liệu phân tích,hướng dẫn Nhưng việc áp dụng các kĩ thuật dạy học vào thực tế là mộtvấn đề còn nhiều điều bất cập cần được tháo gỡ

Việc nghiên cứu các kĩ thuật dạy học hiện đại ngày nay có ýnghĩa hết sức quan trọng trong dạy học theo phương pháp đổi mới Vìvậy việc nghiên cứu các kĩ thuật dạy học hiện đại để vận dụng trong

giảng dạy trong giai đoạn hiện nay cần phải đồng bộ, có hệ thống tạohiệu quả cao trong giáo dục

3 Mục đích nghiên cứu:

Giáo dục mĩ thuật đóng vai trò rất quan trọng trong nền giáo dụchiện nay, nhưng vấn đề đáng quan tâm ở đây là dạy mĩ thuật như thếnào? với môn mĩ thuật trong trường trung học cơ sở có những phân mônnhư: Vẽ theo mẫu, vẽ trang trí, vẽ tranh, thường thức mĩ thuật Vậy làmsao để học sinh hứng thú với môn mĩ thuật? làm sao để học sinh khôngcảm thấy nhàm chán và khô khan? đó là phụ thuộc ở người giáo viên,giáo viên nắm vững kiến thức điều hoà tốt các phương pháp dạy học kếthợp với sự sáng tạo trong dạy học, làm được như vậy người giáo viên

sẽ làm chủ được mọi kiến thức và tình huống trong giảng dạy, thôngqua đó học sinh sẽ cảm thấy được sự thích thú khi học môn mĩ thuật

- Giáo viên nắm được tác dụng, cách tiến hành và yêu cầu sư phạm khi

sử dụng một số kĩ thuật dạy học tích cực ở trường phổ thông

- Có kĩ năng vận dụng có hiệu quả một số kĩ thuật dạy học tích cực vàocác phân môn mĩ thuật ở phổ thông

- Giáo viên phải có ý thức vận dụng các kĩ thuật dạy học tích cực trongquá trình dạy học mĩ thuật ở trường phổ thông

4- Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Là hệ thống các kĩ thuật dạy học tích cực môn mĩ thuật trong trường trung học cơ sở

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

Nghiên cứu các kĩ thuật dạy học tích cực được áp dụng tronggiảng dạy mĩ thuật ở trường trung học cơ sở Bắc Sơn nói riêng và cấpTHCS nói chung

5 Phương pháp nghiên cứu:

- Sử dụng phương pháp thu thập tài liệu, tự học, tự nghiên cứu qua tàiliệu, sách vở, các trang mạng, các dự án đổi mới phương pháp dạy học

- Phương pháp tư duy: Thu thập thông tin, phân tích tổng hợp và xử líthông tin

6 Những đóng góp mới của đề tài:

Từ thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy việc sử dụng các kĩ thuật dạyhọc trong các tiết dạy đã đem lại kết quả tốt đẹp trong dạy và học.Học sinh rất say mê hứng thú khi tìm hiểu bài học Các em hiểu bàinhanh và nắm bài vững Số học sinh hiểu và nắm được bài ngay tại lớpngày càng tốt hơn Các em yêu thích và say mê bộ môn hơn, số họcsinh giỏi và khá ngày càng tăng, số học sinh yếu cũng giảm dần Vaitrò của bộ môn vì thế cũng được tăng lên Góp phần đổi mới công tác

dạy học môn mĩ thuật nói riêng và môn học trong chương trình phổthông nói chung theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh.

Là giáo viên đang đứng trên bục giảng khi nghiên cứu đề tài này

nó giúp tôi nắm vững lí luận, nội dung và yêu cầu của một số kĩ thuậtdạy học tích cực có thể áp dụng có hiệu quả hơn trong quá trình dạyhọc để nâng cao chuyên môn nghiệp vụ Từ đó tôi có thể đưa ra một sốđiểm mới của đề tài là:

- Kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực, chủ động sáng tạo của họcsinh

- Tăng cường hiệu quả học tập, tăng cường trách nhiệm cá nhân

- Giáo viên tránh được sự truyền thụ kiến thức một chiều thụ động

- Yêu cầu áp dụng nhiều năng lực khác nhau như quan sát, tư duy, thể hiện…tăng cường sự hợp tác, giao tiếp, chia sẻ kinh nghiệm của học sinh

7 Kết cấu của đề tài:

Đề tài ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, được cấu trúc thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận

Chương 2: Thực trạng dạy học mĩ thuật ở Trung học Cơ sở:

Chương 3: Một số giải pháp và kết quả đạt được khi áp dụng kĩ thuật dạy học tích cực môn mĩ thuật trong Trường THCS Bắc Sơn:

Với mục tiêu là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trítuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cánhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người ViệtNam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, giáodục thẩm mĩ có mục tiêu là phát triển năng lực, thẩm mĩ cho mỗi thànhviên trong xã hội, góp phần quan trọng vào việc hình thành con ngườimới, sự phát triển năng lực thẩm mĩ sẽ giúp con người biết nhận thức

và đánh giá, biết vận động và sáng tạo theo quy định cái đẹp, giáo dụcthẩm mỹ ở trường phổ thông được thực hiện chủ yếu trong các giờchính khoá trong nhà trường

Giáo dục mĩ thuật ở trường phổ thông không nhằm đào tạo hoạ sĩhay những người chuyên làm nghề mĩ thuật mà giáo dục thẩm mĩ chohọc sinh là chủ yếu, tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc, làm quen,thưởng thức cái đẹp, tập tạo ra cái đẹp, vận dụng cái đẹp vào sinh hoạthọc tập hàng ngày và những công việc mai sau, môn mĩ thuật nâng caonăng lực, quan sát, khả năng tư duy hình tượng sáng tạo bồi dưỡng,phương pháp làm việc khoa học, nhằm hình thành ở học sinh phẩm chấtcon người lao động mới, đáp ứng đòi hỏi của xã hội phát triển ngàycàng cao

1.1.2 Nhiệm vụ:

Giáo dục thẩm mĩ cho học sinh thông qua ngôn ngữ tạo hình: vẻđẹp của bố cục, hình tượng, đường nét, màu sắc Cung cấp một sốkiến thức phổ thông về mĩ thuật để qua đó học sinh để giải quyết cácbài tập trong chương trình theo khả năng nhận thức và cảm nhận riêng.Học sinh nhận thức sâu sắc hơn về vẻ đẹp và giá trị của nền mĩ thuậtdân tộc Bồi dưỡng nâng cao thị hiếu thẩm mĩ, năng lực nhận thức cáiđẹp.

Giúp học sinh tiếp thu có hiệu quả hơn tri thức ở các môn họckhác vì các môn học có liên quan, móc nối với nhau, hơn nữa mĩ thuậttạo điều kiện cho học sinh suy nghĩ, sáng tạo để có nhiều cách thể hiệnkhác nhau cho bài tập sẽ giúp các em học tốt hơn các môn khác

Định hướng cho một bộ phận nhỏ học sinh học tiếp ngành mĩthuật, hay tạo điều kiện cho một số học sinh thi vào các trường chuyênnghiệp có liên quan đến mĩ thuật Dạy mĩ thuật ở trường phổ thông nóichung, ở trưởng trung học cơ sở nói riêng là góp phần xây dựng thẩm

mĩ cho xã hội, mọi người đều hướng đến cái đẹp, bíêt tạo ra cái đẹp,thưởng thức cái đẹp theo ý mình sẽ làm cho cuộc sống ngày càng trởnên tốt đẹp, phong phú và hài hoà hơn

1.1.3 Nội dung môn mĩ thuật ở Trung học Cơ sở:

Do đặc điểm của môn học, nên chương trình mĩ thuật ở trườngTHCS được cấu tạo theo hướng đồng tâm Có nghĩa là những vấn đề đềcập ở lớp dưới sẽ được củng cố và nâng cao dần ở các lớp trên

Giáo dục mĩ thuật ở trường THCS được thực hiện chủ yếu trong cácgiờ học chính khoá trong nhà trường gồm các nội dung sau:

a Vẽ theo mẫu: (32 tiết)

Luật xa gần, phương pháp vẽ theo mẫu,vẽ tĩnh vật bằng chì, bằng màu; Giớithiệu tỉ lệ mặt người; tỉ lệ người, tập vẽ chân dung, dáng người

b Vẽ trang trí: (31 tiết)

Cách sắp xếp trang trí; màu sắc và cách đùn màu trong trang trí; cách vẽ trangtrí: Kẻ trục đối xứng và phác mảng, vẽ đậm nhạt, vẽ họa tiết, vẽ màu.;

- Họa tiết trang trí, họa tiết dân tộc

- Đơn giản và cách điệu

- Chữ in hoa và cách kẻ chữ in hoa nét đều, nét thanh nét đậm

- Tranh trí cơ bản: tranh trí hi9nhf vuông hình tròn, hình chữ nhật

- Trang trí ứng dụng: Tranh trí thảm, khăn trải bàn, lọ cắm hoa, lều trại, bìasách, bìa lịch, kẻ khẩu hiệu, vẽ biểu đồ, phóng tranh…

- Sơ lược về mĩ thuật thế giới; Mĩ thuật Ai cập, Hi Lạp, La Mã thời cổ đại,thời phục hưng, thời hiện đại và mĩ thuật một số nước châu Á.

- Sơ lược mĩ thuật Việt Nam thời kì trước cách mạng tháng 8/1945; thời kì

1945 – 1975 và khuynh hướng mĩ thuật hiện đại Việt Nam

1.2 MỘT SỐ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC:

- Kĩ thuật “đặt câu hỏi”

- Kĩ thuật bản đồ tư duy

- Kĩ thuật tranh luận ủng hộ – phản đối

- Kĩ thuật khăn trải bàn

- Kĩ thuật các mảnh ghép

- Kĩ thuật động não viết

- Kĩ thuật động não công khai

- Kĩ thuật bể cá

- Kĩ thuật ổ bi

- Kĩ thuật tia chớp( Phỏng vấn nhanh)…

Những hình thức làm việc trên hay còn gọi là kĩ thuật dạy họctích cực, mỗi hình thức có một đặc thù riêng, một ưu điểm riêng vàmang lại hiệu quả rất cao trong giảng dạy không chỉ cho môn học mĩthuật mà nó phù hợp với rất nhiệu môn học khác nhau… Tuy nhiên ápdụng các kĩ thuật dạy học tích cực trong dạy học mĩ thuật như thế nào

cho hiệu quả là một bài toán khó trong phương pháp dạy học đòi hỏingười giáo viên cần thường xuyên nghiên cứu và học hỏi Để đạt đượchiệu quả trong việc áp dụng các kĩ thuật dạy học cần phải một số lưu ýsau:

a Yêu cầu đối với HS:

- Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ học tập cho môn học

- Biết giác ngộ mục đích học tập, tự giác trong học tập, có ý thức tráchnhiệm về kết quả học tập…

- Có tinh thần đoàn kết, tất cả học sinh đều phải nhiệt tình có trách nhiệm tham gia vào công việc được giao

b Yêu cầu đối với giáo viên:

- Cần chuẩn bị tốt giáo án và các phiếu học tập

- Cần có các phương tiện hỗ trợ như: Máy chiếu đa năng, tranh ảnh vàcác bài viết liên quan…

- Sắp xếp bố cục lớp học sao cho phù hợp với các hình thức tổ chức dạyhọc và các kỹ thuật được ứng dụng

Mô hình các bước thiết kế bài dạy theo hướng này có thể là:

xem Bảng 1.1Như vậy, về mặt khách quan có thể phân tích nội dung dạy họctheo quan điểm hoạt động làm cơ sở cho việc xác định kĩ thuật dạy học

Quan điểm hoạt động trong kĩ thuật dạy học có thể được triển khai nhưsau:

- Gợi động cơ cho các hoạt động hay hoạt động thành phần/hành độnghọc tập

- Dẫn dắt HS chiếm lĩnh tri thức, đặc biệt là tri thức phương pháp như

là phương tiện và kết quả của hoạt động

- Phân bậc hoạt động/phân tích hoạt động thành các yếu tố thành phần

để làm căn cứ điều khiển quá trình dạy học

- Cho HS thực hiện và tập luyện những hoạt động và hoạt động thànhphần tương thích với nội dung và mục tiêu dạy học

1.3 MỘT SỐ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC GÓP PHẦN ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP:

1.3.1 Khái niệm kĩ thuật dạy học:

Kĩ thuật dạy học là những biện pháp, cách thức hành động củagiáo viên và học sinh trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thựchiện và điều khiển quá trình dạy học Các kĩ thuật dạy học là những đơn

vị nhỏ nhất của phương pháp dạy học Các kĩ thuật dạy học tích cực lànhững kĩ thuật dạy học có ý nghĩa đặc biệt trong việc phát huy sự tham

gia tích cực của học sinh vào quá trình dạy học, kích thích tư duy, sựsáng tạo và sự cộng tác làm việc của học sinh

Các kĩ thuật dạy học tích cực được trình bày sau đây có thể được

áp dụng thuận lợi trong làm việc theo nhóm Tuy nhiên chúng cũng cóthể được kết hợp thực hiện trong các hình thức dạy học toàn lớp nhằmphát huy tính tích cực của học sinh

1.3.2.2 Ưu điểm, nhược điểm:

a Ưu điểm: Kích thích học sinh tranh luận sôi nổi Không khí giờ học

- Mục tiêu của tranh luận không phải là nhằm “đánh bại” ý kiến đối lập

mà nhằm xem xét chủ đề dưới nhiều phương diện khác nhau

1.3.3 Kĩ thuật “đặt câu hỏi”:

mà tất cả chúng ta làm hàng ngày Tuy nhiên, người đặt câu hỏi cũngphải có kỹ năng và hiểu biết thì mới có thể diễn đạt câu hỏi một cách rõràng, chính xác, tung ra câu hỏi đúng thời điểm để đem lại hiệu quả tối

đa, và khai thác câu trả lời để đặt câu hỏi tiếp theo Những phân loại cơbản sau đây sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn các mục đích sử dụng khácnhau của mỗi loại câu hỏi

Câu hỏi đóng là những câu hỏi mà chỉ có một câu trả lời đúng,

thường là những câu hỏi tìm hiểu thực tế Câu hỏi đóng có thểđược sử dụng để kiểm tra sự hiểu bài, khuyến khích người học ônlại những nội dung đã học, hoặc đưa ra một thông tin, nhưng giátrị sư phạm của loại câu hỏi này tương đối hạn chế

Câu hỏi mở là những câu hỏi không có câu trả lời cố định, chúng

kích thích suy nghĩ và mở ra những trao đổi hoặc tranh luận

1.3.3.2 Ưu điểm, nhược điểm:

a Ưu điểm:

- Kĩ thuật đặt câu hỏi dễ sử dụng cho mọi giáo viên, giáo viên không sợcháy giáo án cũng như mất nhiều thời gian đối với các hình thức họctập khác

- Hệ thống câu hỏi chính xác, logic, hỏi đúng lúc, đúng chỗ tạo cho họcsinh tự tin hơn trong giờ học

1.3.4.1 Khái niệm bản đồ tư duy:

Bản đồ tư duy là một sơ đồ nhằm trình bày một cách rõ ràngnhững ý tưởng mang tính kế hoạch hay kết quả làm việc của cá nhânhay nhóm về một chủ đề Sơ đồ tư duy có thể được viết trên giấy, trênbản trong, trên bảng hay thực hiện trên máy tính

1.3.4.2 Ưu điểm – Nhược điểm:

a Ưu điểm:

- Ôn tập và ghi nhớ hệ thống kiến thức sẽ hiệu quả và nhanh hơn

- Mỗi giản đồ sẽ phân biệt nhau tạo sự dễ dàng cho việc gợi nhớ

- Tạo ra thêm ý tưởng về sơ đồ tư duy

- Các sơ đồ giấy thường khó lưu trữ, thay đổi, chỉnh sửa, tốn kém chi phí

- Số học sinh yếu có thể không hình dung ra sơ đồ tư duy

Bản đồ tư duy là một kỹ thuật hình họa, với sự kết hợp giữa từ ngữ, hình ảnh, đường nét, màu sắc phù hợp, tương thích với cấu trúc, hoạt động và chứcnăng của não bộ Bản đồ tư duy hoạt động dựa trên hai nguyên tắc chủ chốt là

tưởng tượng và liên kết Não bộ của con người chính là bộ máy nhân và nó nhân các ý tưởng bằng sự liên kết.

- Kích thích , thúc đẩy sự tham gia tích cực của học sinh

- Tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân học sinh

- Phát triển mô hình có sự tương tác giữa học sinh với học sinh

Xem hình 1.2

1.3.5.2 Ưu điểm – Nhược điểm:

a Ưu điểm:

- Tăng cường tính độc lập và trách nhiệm của người học

- Học sinh được tiếp cận với nhiều giải pháp và chiến lược khác nhau

- Rèn kĩ năng suy nghĩ, quyết định và giải quyết vấn đề

- Học sinh đạt được mục tiêu học tập cá nhân cũng như hợp tác

- Sự phối hợp làm việc cá nhân và làm việc theo nhóm nhỏ tạo cơ hội nhiều hơn cho học tập có sự phân hóa

- Nâng cao mối quan hệ giữa học sinh Tăng cường sự hợp tác, giao tiếp, học cách chia sẽ kinh nghiệm và tôn trọng lẫn nhau.

- Nâng cao hiệu quả học tập

b Hạn chế:

- Tốn kém chi phí và khó lưu trữ, sửa chữa kết quả

- Kĩ thuật khăn phủ bàn đòi hỏi tất cả các thành viên phải làm việc cánhân, suy nghĩ, viết ra ý kiến của mình trước khi thảo luận nhóm vì vậymột bộ phận học sinh yếu sẽ ngại làm việc hoặc ỉ lại

- Nhóm có số thành viên 4 là tốt nhất

Tiểu kết chương 1

Từ mục tiêu, nhiệm vụ của môn mĩ thuật ở trường Trung học Cơ sởcho thấy đối tượng nghiên cứu của môn học là rất đa dạng, thuộc nhiều lĩnhvực khác nhau: Kiến trúc, hội họa, điêu khắc Là một giáo viên mĩ thuậtphải nắm vững nguyên tắc đổi mới phương pháp dạy học, cách thức hướngdẫn học sinh lựa chọn phương pháp học tập, coi trọng tự học và biết xây dựngcác tài liệu chuyên môn phục vụ đổi mới phương pháp dạy học Kiên trì pháthuy mặt tốt, khắc phục mặt yếu, tự tin, không tự ti hoặc chủ quan thoả mãn,hướng dẫn học sinh về phương pháp học tập và biết cách tự học, tiếp nhận

kiến thức và rèn luyện kĩ năng, tự đánh giá kết quả học tập để các em học mĩthuật có hiệu quả và đạt được những lợi ích từ việc học mĩ thuật đem lại bảnthân người giáo viên cần phải có sự đầu tư bài bản về chương trình và quantrọng là nội dung giảng dạy phù hợp với sự phát triển của từng lứa tuổi.Phương pháp học không những dựa trên nguyên tắc giáo dục mĩ thuật cơ bản

mà còn khai thác tối đa yếu tố sáng tạo và sự phát triển cá nhân, các em đượchọc từ những thứ đơn giản nhất, rồi nâng cao dần cấp độ theo khả năng, nhậnthức của từng học sinh Như vậy khả năng và trình độ của các em sẽ đượcnâng dần đồng thời về nhận thức về cái đẹp muôn màu của cuộc sống cũngphát triển theo Quá trình học tập giúp các em phát triển rèn luyện nhiều kỹnăng như quan sát, phân tích, tính kiên trì, tính biểu cảm và sự khéo léo củađôi tay, về phần giáo viên củng cố và nâng cao chuyên môn nghiệp vụ,thường xuyên thay đổi các phương pháp dạy học mỗi giờ lên lớp theo hướngtích cực, mặt khác thế kỷ XXI là thế kỷ có nhiều biến đổi về khoa học kĩ thuậtnhư công nghệ thông tin phát triển mạnh, kinh tế xã hội có nhiều thay đổi đòihỏi giáo dục cần thay đổi để đáp ứng yêu cầu xã hội cần tạo ra những ngườilao động mới, lao động trí tuệ, biết làm chủ bản thân, làm chủ đất nước

CHƯƠNG 2:

THỰC TRẠNG DẠY HỌC MĨ THUẬT Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

2.1 KHÁI QUÁT VỀ TRƯỜNG THCS BẮC SƠN, THỊ XÃ BỈM SƠN:

Trường được thành lập ngày 20 tháng 8 năm 1994 (theo QĐ số 64/1994của UBND TX Bỉm Sơn) Địa chỉ : Khu phố 4 phường Bắc Sơn - Thị xã Bỉm

Sơn - tỉnh Thanh Hoá , hiệu trưởng hiện nay: Nguyễn Trung Thành TrườngTHCS Bắc Sơn - Bỉm Sơn tiền thân của trường Phổ thông Cơ sở Nông trường

Hà Trung Từ năm 1982 phường Bắc Sơn được thành lập và lấy tên là trườngPhổ thông cơ sở Phường Bắc Sơn Đến năm học 1994- 1995 Trường Phổthông cơ sở Phường Bắc Sơn được tách ra thành 2 trường: Trường Tiểu họcBắc Sơn và trường THCS Bắc Sơn Là một phường miền núi của thị xã BỉmSơn tuy còn gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất nhưng trường THCS BắcSơn luôn luôn phát triển và lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng

xem Hình 2.1

2.1.1 Thuận lợi:

- Cơ sở vật chất tương đối đầy đủ, có đủ phòng học, các phòng chứcnăng, phòng học thực hành đảm bảo cho việc thực hiện đổi mới phươngpháp giảng dạy

- Đội ngũ giáo viên của nhà trường có năng lực, chuyên môn vữngvàng, nhiệt tình, yêu nghề, có tinh thần trách nhiệm cao, tâm huyết vớinghề, có đủ giáo viên các bộ môn để thực hiện dạy tất cả các phân môntheo quy định

- Địa phương quan tâm đến sự nghiệp giáo dục, chăm lo đến việc đápứng cơ sở vật chất cho nhà trường trong điều kiện cụ thể

2.1.2 Khó khăn:

- Cơ sở vật chất tuy đầy đủ nhưng đã xuống cấp nhiều, cần phải sửachữa và nâng cấp

- Chất lượng học sinh: Nhiều em ngại học, thiếu sách giáo khoa, thiếu

đồ dùng học tập

- Phụ huynh học sinh: làm nông nghiệp chiếm chủ yếu, không có công

ăn việc làm ổn định, ở khu vực xa trường, kinh tế gia đình khó khăn, ường hay nghỉ học Phụ huynh nhận thức về việc học của con em chưađúng mức

th-2.1.3 Tình hình bộ môn:

Năm học 2014 - 2015, ngành giáo dục và đào tạo nói chung, lĩnh vựcgiáo dục dân tộc nói riêng tiếp tục quán triệt và triển khai thực hiện Nghịquyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI; Nghị quyết 07 của BCH Đảng bộthị xã Bỉm Sơn Tiếp tục triển khai triển khai thực hiện tốt chỉ thị 03-CT/TWcủa Bộ chính trị về việc đẩy mạnh “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức

Hồ chí Minh” thực hiện tốt cuộc vận động “Hai không”với 4 nội dung; cuộcvận động “Mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sángtạo” và phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực” giai đoạn 2013 - 2018, thực hiện chủ đề năm học: “Tiếp tục đổi mớiquản lí và nâng cao chất lượng giáo dục” Chỉ thị số 33/2006/CT-TTg củaChính phủ về chống tiêu cực và bệnh thành tích trong giáo dục, triển khaicuộc vận động “Nói không với đào tạo không đạt chuẩn, không đáp ứng nhucầu xã hội”, Nghị Quyết 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 về việc “đổi mới cănbản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đạihoá trong điều kiên kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hộinhập quốc tế”

Môn mĩ thuật là một bộ môn mà có thời gian thực hành chiếm đa

số so với những tiết lí thuyết Là một môn học năng khiếu, mục tiêu của

bộ môn là nắm được một số kiến thức cơ bản của bộ môn và nắm đượcmột số kiến thức đặc thù của bộ môn nhằm giáo dục cho học sinh yêuquý, chân trọng cái đẹp, cảm thụ được các đẹp

Thuận lợi:

+ Với học sinh các em đã được học chương trình mĩ thuật ở tiểu học và

đã có những kiến thức cơ bản để tiếp tục cho chương trình Mĩ thuậtTHCS

+ Các em đã được trang bị đầy đủ sách giáo khoa

+ Chương trình học tương đối phù hợp

2.2.1 Dạy học theo phương pháp truyền thống:

Từ lâu, dạy học theo kiểu “đọc – chép” được coi là một phương

pháp dạy học để truyền tải kiến thức cho học sinh và được sử dụng phổbiến ở nhiều trường trong cả nước Ngành Giáo dục và Đào tạo cũng đã

có nhiều cuộc hội thảo và cũng đã đưa ra nhiều phương pháp dạy họctích cực hơn… nhưng hiện tại không ít giáo viên vẫn sử dụng cách dạyhọc theo kiểu “Thầy đọc – Trò chép”

Phải nói rằng trong một tiết dạy, cũng có lúc giáo viên cần phảiđọc cho học sinh chép như môn chính tả ở bậc Tiểu học, đọc hoặc ghilên bảng các công thức toán học, bảng cửu chương, một sự kiện lịch sử,một số yếu tố địa lý, đoạn thơ, các khái niệm ở bậc Trung học, điềunày không có nghĩa là giáo viên đã sử dụng phương pháp “đọc – chép”

Cũng phải khẳng định rằng, trong giáo học pháp, chưa bao giờtrong trường học có phương pháp dạy học mang tên “đọc – chép” Do

đó “đọc” thế nào và học sinh “chép” ra sao mới là quan trọng Bộ Giáodục và Đào tạo chủ trương chống việc dạy học “chủ yếu qua đọc chép –nhìn chép” nghĩa là chống việc chỉ đọc chép, truyền thụ kiến thức mộtchiều trong cả một tiết lên lớp

Với cách dạy này, người thầy đã máy móc, rập khuôn trong dạyhọc, dễ có tư tưởng phó mặc, không hứng thú trong cập nhật kiến thức,

không sáng tạo trong việc tìm kiếm các phương án thiết kế bài dạy phùhợp với mọi đối tượng học sinh trong lớp mình phụ trách để kết quảgiảng dạy đạt mức tối ưu Người học theo cách này sẽ trở nên thụ động,chỉ biết thu nhận kiến thức một chiều, không động não suy nghĩ, khôngbiết tự mình chiếm lĩnh tri thức, trở nên thui chột về tư duy, khó vậndụng kiến thức vào cuộc sống

Hơn nữa, đã dạy theo kiểu “đọc – chép” thì đề thi phải ra theokiểu học thuộc Học sinh khi học, chép được điều gì thì lúc thi, lại chépnhững điều ấy vào bài làm, không có khả năng sáng tạo, học sinh hiểubài một cách máy móc không sáng tạo, không thể hiện được “cái riêng”của mình hoặc không dám thể hiện “cái riêng” của mình Bài dạy họcđọc – chép tất yếu phải được tổ chức theo phương thức diễn dịch, do đótiết dạy “đọc – chép” sẽ nhàm chán và mang tính áp đặt

Việc giáo viên sử dụng cách dạy học theo kiểu đọc – chép, có thể kể ra một số nguyên nhân sau:

Do một số bài học của chương trình có lượng kiến thức nhiều,trong một tiết học chỉ có 45 phút, mà đã mất 10 đến 15 phút ổn định tổchức, kiểm tra bài cũ, dặn dò học, làm bài tập ở nhà…Như vậy, chỉ cònkhoảng 30 phút để giảng bài mới nên giáo viên chọn cách “đọc -chép”

Học sinh hiện nay khả năng tự ghi bài là rất chậm, rất hạn chế,thụ động trong học tập nên cũng có thầy cô chọn cách đọc bài, học tròchép bài Học sinh về nhà chỉ cần học thuộc nội dung đã được ghi, khikiểm tra bài chỉ cần đọc đúng, ghi đúng là được điểm cao…

Cũng còn một số giáo viên không chịu khó đầu tư cho việc thiết

kế bài dạy sao cho phù hợp với từng đối tượng học sinh mình đang phụtrách, sợ mất sức, cứ sẵn giáo án mẫu đọc cho học sinh chép, khi cầnthỉnh thoảng mới dừng lại ghi vài chữ lên bảng Như thế, vừa không sợsai kiến thức cơ bản, lại vừa không tốn sức

Trang thiết bị và các phòng học chức năng không đủ hoặc không

có để đáp ứng nhu cầu dạy học theo hướng đổi mới, hiện đại hóa, học

sinh không có nhiều điều kiện để thực hành hoặc học theo phương pháptích cực

Khắc phục tình trạng đọc – chép là một yêu cầu cần thiết đểnâng cao chất lượng dạy học đối với tất cả các môn học Đó là mộtnhiệm vụ vô cùng khó khăn phức tạp trong điều kiện hiện nay của nhiềutrường Thực hiện tốt việc chống dạy học theo kiểu “đọc – chép” là cảmột quá trình lâu dài với sự cố gắng của nhiều đối tượng khác nhautrong đó sự tận tâm của thầy cô giáo là điều hết sức quan trọng mới cóthể có kết quả

2.2.2 Dạy học theo phương pháp mới mới:

a Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học mĩ thuật:

Trong giai đoạn xã hội phát triển như ngày nay, xu hướng dạy học hiệnđại với sự kết hợp những thành tựu công nghệ thông tin đã và đang diễn

ra một cách khá phổ biến ở các ngành học, cấp học Công nghệ thôngtin với tư cách là một phương tiện hỗ trợ cho việc dạy học đang chứng

tỏ những ưu thế và hiệu quả trong quá trình dạy học nói chung và đốivới bộ môn mĩ thuật nói riêng

b Áp dụng phương pháp dạy học tích cực trong dạy học mĩ thuật:

Đổi mới phương pháp dạy học là một trong những nhiệm vụ quantrọng hàng đầu hiện nay của ngành giáo dục và đào tạo Việt Nam Nghịquyết Hội nghị lần thứ VIII của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộngsản Việt Nam Khóa XI khẳng định: "Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phươngpháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động,sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học; khắc phục lốitruyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc"

Dạy học theo phương pháp dạy học tích cực: “Lấy học sinh làmtrung tâm” nhằm phát huy tính chủ động sáng tạo, độc lập suy nghĩ vàkhả năng tư duy của các em Một số phương pháp dạy học tích cực như:

Phương pháp dạy học theo dự án, phát hiện và giải quyết vấn đề, dayhọc hợp tác nhóm nhỏ…

Sự chuyển biến về hoạt động trong lớp học có thể thể hiện qua sơ đồ sau:

Xem Hinh 2.2 Hoạt động của giáo viên và học sinh trong dạy học tích cực được thể hiện ở

sơ đồ sau:

Xem Hinh 2.3 Vận dụng Phương pháp dạy học Mĩ thuật của Đan Mạch vào cácphân môn cụ thể trong chương trình Mĩ thuật hiện hành:

Vẽ theo mẫu - sử dụng phương pháp Vẽ biểu đạt; Vẽ trang trí - sử dụngphương pháp Vẽ theo nhạc; Vẽ tranh - sử dụng phương pháp Vẽ cùngnhau, xé dán; Tạo dáng - sử dụng phương pháp tạo hình từ phế liệu; Xédán - sử dụng phương pháp xé dán và xây dựng cốt truyện; tích hợpthường thức Mĩ thuật vào các chủ đề dạy học Thông qua các hoạt độngtạo hình, thầy giáo đã khơi gợi và phát huy khiếu thẩm mĩ vốn có củahọc sinh, gây hứng thú cho các em trong các hoạt động Với phươngpháp dạy học mới này, trong giờ học Mĩ thuật, học sinh không chỉ biết

xé dán và nặn tạo hình mà các em còn được vận dụng kiến thức củamôn học khác như : Luyện từ và câu, Kể chuyện, Tự nhiên xã hội, Đạođức,… Quan trọng hơn cả, giờ học theo phương pháp Đan Mạch cho

thấy, thầy giáo đã thực hiện đúng động viên, khích lệ học sinh kịp thờikhiến học sinh thực sự hứng thú, giờ học sôi nổi và đạt hiệu quả cao.

Tiểu kết chương 2

Dạy học là một nghệ thuật, nhưng dạy mĩ thuật lại càng phải nghệthuật hơn Do vậy, người giáo viên giảng dạy môn Mĩ thuật luôn giữvai trò là một giáo viên và vai trò của một người nghệ sĩ trên sân khấu

để dẫn dắt các em tiếp cận với nghệ thuật Do vậy trong thời gian dạyhọc mĩ thuật tôi luôn tìm và vận dụng phương pháp dạy học cũng nhưcác kĩ thuật dạy học môn mĩ thuật theo tinh thần đổi mới Dạy học

“Người giáo viên phải có vai trò dẫn dắt khéo léo để biến quá trình dạyhọc thành quá trình tự học, tự khám phá và xây dựng kiến thức của mỗingười học” Biết cách tiếp nhận thông tin phản hồi từ sự đánh giá nhậnxét của học sinh và phương pháp dạy học của mình Để làm tốt điều đóngười giáo viên cần phải nắm vững phương pháp giảng dạy theo yêucầu của đổi mới phương pháp nhằm phát huy tính tích cực độc lập suynghĩ, sáng tạo của học sinh thông qua việc học sinh chủ động tham giavào các hoạt động học tập để lĩnh hội kiến thức, biến học sinh thành

một chủ thể tích cực, chủ động nắm bắt kiến thức một cách tự nhiên,không gò bó, giáo viên chỉ cần đứng vai trò là người hướng dẫn…

Sử dụng công nghệ thông tin làm phương tiện hỗ trợ dạy học mộtcách hợp lí sẽ cho hiệu quả cao bởi lẽ khi sử dụng các phương tiện dạyhọc bài giảng sẽ xinh động hơn, sự tương tác hai chiều được thiết lập,học sinh được giải phóng khỏi những công việc thủ công vụn vặt, tốnthời gian, dễ nhầm lẫn, nên có điều kiện đi sâu vào bản chất bài học

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC

KHI ÁP DỤNG KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC MÔN MĨ THUẬT

TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ BẮC SƠN

3.1 MỘT SỐ GIẢI PHÁP ÁP DỤNG KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC: 3.1.1 Kĩ thuật tranh luận, ủng hộ, phản đối:

a Cách thực hiện:

Các thành viên được chia thành hai nhóm theo hai hướng ý kiếnđối lập nhau về một luận điểm cần tranh luận Việc chia nhóm có thể