+ Tìm hiểu về các thể loại nhạc hát và đàn nếu là phần giới thiệu sơ lược về nhạc hát và nhạc đàn + Sưu tầm các bài hát dân ca các miền, các thể loại âm nhạc nếu là phần giới thiệu về dâ[r]
Trang 1PHẦN I : PHẦN MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Âm nhạc là một môn nghệ thuật chiếm vị trí quan trọng trong đời sống tinhthần của mỗi con người Nhất là ở lứa tuổi đang phát triển thì việc nghe nhạcgiúp các em phát triển tốt về tư duy, sáng tạo, giáo dục nhân cách …đồng thờigiúp các em thư giãn, giải trí sau những giờ học tập căng thẳng
Trong chương trình môn âm nhạc ở trường trung học cơ sở có 3 phân môn đó
là học hát, nhạc lý - Tập đọc nhạc và âm nhạc thường thức Riêng phân môn âmnhạc thường thức giúp cho học sinh có một “trình độ văn hoá âm nhạc nhấtđịnh” bao gồm sự hiểu biết, năng lực thực hành tối thiểu và biết cảm thụ âmnhạc
Từ thực tiễn giảng dạy cũng như việc học của học sinh, trong nhiều năm quathầy và trò gặp không ít khó khăn trong qúa trình dạy học mặc dù đã làm mọi cốgắng để nâng cao chất lượng dạy và học Điều quan trọng nhất mà tôi tâm huyết
đó là nếu giáo viên tạo được hứng thú trong giờ dạy âm nhạc thường thức sẽgiúp cho học sinh say sưa hơn trong quá trình học tập và sẽ đem lại kết quả họctập cao hơn
Từ những lý do nói trên, bản thân tôi nhận thấy việc gây hứng thú cho họcsinh trong tiết học âm nhạc thường thức là một trong những giải pháp hết sứcquan trọng góp phần nâng cao chất lượng dạy và học Vì thế nó là động lựcgiúp tôi đi sâu nghiên cứu đề tài.“Sử dụng đồ dùng trực quan và kết hợp trò chơi
để dạy âm nhạc thường thức 6,7,8 có hiệu quả”
II.MỤC ĐÍCH ĐỀ TÀI:
Giúp học sinh nắm được sơ lược tác giả tác phẩm âm nhạc của Việt Nam và
sơ lược tác giả, tác phẩm âm nhạc của nước ngoài, kiến thức về nhạc cụ dân tộcViệt Nam và một số nhạc cụ Phương Tây
Giúp học sinh thoải mái, hứng thú, tích cực hơn trong giờ học âm nhạcthường thức và khả năng cảm thụ âm nhạc tốt hơn
Trang 2III NHIỆM VỤ ĐỀ TÀI.
1.Tìm kiểu nguyên nhân trực tiếp ảnh hưởng đến chất lượng học tập phânmôn âm nhạc thường thức đối với học sinh trường trung học cơ sở Trần HưngĐạo
2.Đưa ra những biện pháp khắc phục nhằm nâng cao chất lượng học tập trongphân môn âm nhạc thường thức đối với học sinh trường trung học cơ sở TrầnHưng Đạo
IV PHẠM VI NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
Học sinh khối 6,7,8 trường trung học cơ sở Trần Hưng Đạo
V ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
Sử dụng đồ dùng trực quan và kết hợp trò chơi để dạy âm nhạc thường thức6,7,8 có hiệu quả
VI KHẲNG ĐỊNH TÍNH MỚI CỦA ĐỀ TÀI:
Qua áp dụng: “Sử dụng đồ dùng trực quan và kết hợp trò chơi để dạy âm nhạcthường thức 6,7,8 có hiệu quả” Đã tạo ra nhiều phương pháp mới, từ những đồdùng trưc quan, thiết bị giảng dạy và trò chơi âm nhạc, tạo cho học sinh một sânchơi âm nhạc hoàn toàn mới lạ ngay trong tiết dạy âm nhạc thường thức.Qua đólớp học đã trở lên sinh động, học sinh hứng thú tích cực học tập hơn, giúp các
em phản xạ nhanh và ghi nhớ nội dung bài học ngay sau tiết học
Trang 3PHẦN II: NỘI DUNG
A CƠ SỞ LÝ LUẬN
Như chúng ta đã biết âm nhạc là một môn nghệ thuật được ví như món ăn tinhthần đem đến những khoái cảm thẩm mỹ cao, không thể thiếu trong cuộc sốngcủa mỗi con người
Trong những năm qua khi tiếp thu nền âm nhạc Phương Tây, và gìn giữ vănhoá vẻ đẹp âm nhạc cổ truyền Việt Nam thì sự nghiệp giáo dục đào tạo âm nhạcmới ở nước ta mới có điều kiện phát triển ở những bước cao hơn Cho đến ngàynay việc đưa âm nhạc vào học đường đã được chú trọng vì những lợi ích quantrọng của nó trong việc giáo dục hình thành nhân cách cho học sinh trở thànhnhững con người toàn diện
Bởi vậy việc dạy âm nhạc ở trường trung học cơ sở nói chung và phân môn
âm nhạc thường thức nói riêng, mặc dù không nhằm đào tạo các em thànhnhững con người hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp mà chủ yếu là giáo dụcvăn hoá âm nhạc, biết cảm thụ âm nhạc theo hướng tích cực, làm cho các emyêu thích nghệ thuật âm nhạc, hình thành ở học sinh một tâm hồn trong sáng,một thị hiếu âm nhạc lành mạnh, cách tư duy sắc sảo, lòng khát khao sáng tạo,giàu tình cảm, nhanh nhẹn hoạt bát và sống vui tươi âm nhạc phát triển tối đanhững tố chất sinh lý, những phẩm chất tâm lý của lứa tuổi, tạo điều kiện để các
em hoàn chỉnh và cân đối về tâm hồn, trí tuệ và thể chất, làm phong phú tìnhcảm của lứa tuổi học trò
Qua đó phát triển bồi dưỡng những mầm non nghệ thuật cho tương lai đấtnước Đây là một môn học còn rất mới mẻ và không giống những môn học khác,
môn học mang tính nghệ thuật cao, học sinh học theo phương châm “học để mà vui - vui để mà học” Vì vậy tạo cho các em sự say mê hứng thú học tập là rất
cần thiết
Trang 4Môn học nào cũng có khả năng gây hứng thú cho học sinh Nhưng riêng phânmôn âm nhạc thường thức thì bản thân người giáo viên là nguồn cảm hứng, gâyhứng thú trực tiếp cho học sinh bằng nhiều phương pháp như lời nói, giọng hát,phong cách, bản lĩnh nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy Đồng thời giúp các
em vui tươi phấn khởi thoải mái hơn về tinh thần trong giờ học Là một giáoviên giảng dạy bộ môn âm nhạc, bản thân tôi luôn cố gắng học hỏi và sáng tạohơn nữa để thực hiện tốt vai trò của mình trong công tác giảng dạy
B THỰC TRẠNG
1.Thuận lợi.
Trường trung học cơ sở Trần Hưng Đạo là một trường nằm ở trung tâm củahuyện , có đội ngũ giáo viên yêu nghề, giảng dạy có chất lượng Đa phần họcsinh chăm ngoan, hiếu học Bên cạnh đó còn được sự quan tâm tích cực củaĐảng bộ và Phòng Giáo dục huyện Phú Giáo tạo mọi điều kiện trong việc cấpphươngt tiện dạy học cho trường để phục vụ trong công tác giảng dạy cũng nhưhọc tập khác của trường Riêng phân môn âm nhạc đã được Phòng Giáo dục cấpđàn, đầu máy, băng đĩa và một số bảng phụ tranh ảnh phục vụ cho môn học
2.Khó khăn:
Trực tiếp giảng dạy môn âm nhạc ở trường trung học cơ sở Trần Hưng Đạo.Bản thân tôi thấy rõ thực trạng của bộ môn đặc biệt là phân môn âm nhạcthường thức đối với các em còn hạn chế và có nhiều bất cập vì: Phân môn âmnhạc thường thức bao gồm nhiều nội dung khá phong phú như: Giới thiệu tác
giả tác phẩm âm nhạc Việt Nam, giới thiệu tác giả tác phẩm âm nhạc nước
ngoài, những loại nhạc cụ phổ biến, dân ca của các dân tộc ít người, những thểloại âm nhạc và thể loại bài hát Để dạy một tiết âm nhạc thường thức có hiệuquả giáo viên cần có khả năng biểu diễn( hát hoặc đàn) và phương tiện kèmtheo để minh hoạ như: máy nghe nhìn, băng nhạc tiếng, băng nhạc hình, nhạc
cụ, tranh ảnh, công nghệ thông tin Nhưng hiện nay phương tiện, thiết bị đồdùng dạy học của nhà trường có nhưng chưa đầy đủ và một số bị hư hỏng và ítsách tham khảo sự hiểu biết nhìn nhận của học sinh về âm nhạc thường thứcchỉ là đọc trong sách giáo khoa và nghe cô giáo giới thiệu sơ lược qua Vì vậy
Trang 5việc truyền đạt của giáo viên đến học sinh chưa đạt chất lượng cao Đó là điềukhiến tôi trăn trở và suy nghĩ cần phải tìm ra một giải pháp để giúp học sinh cóhứng thú hơn khi học phân môn âm nhạc thường thức, giúp các em có nhữngkiến thức vững chắc về phân môn này.
Sau đây là bảng số liệu lấy ý kiến thăm dò về sự yêu thích phân môn âmnhạc thường thức của học sinh khi chưa áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
học sinh
Học sinh yêu thích Tỷ lệ
Hơn nữa trong môn âm nhạc đại đa số các em thường có tâm lí thích phânmôn học hát và tập đọc nhạc còn âm nhạc thường thức và nhạc lí thì khôngthích Do không thích học nên khi học nội dung này các em ít chú ý
Từ thực trạng trên bản thân tôi không ngừng học hởi, trăn trở và mạnh dạnđưa ra “Phương pháp dạy âm nhạc thườngt thức kết hợp đồ dùng trực quan vàtrò chơi ”
C CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH SỬ DỤNG ĐỒ DÙNG TRỰC QUAN KẾT HỢP TRÒ CHƠI ĐỂ DẠY ÂM NHẠC THƯỜNG THỨC
Trang 6Học phân môn âm nhạc thường thức nhằm trang bị cho lớp trẻ một trình độ
văn hoá âm nhạc, biết cảm thụ âm nhạc theo hứng tích cực Đồng thời cũng làmột trong những phương pháp thực hiện nhiệm vụ giáo dục thẩm mỹ cho từnghọc sinh
* Phân môn Âm nhạc thường thức bao gồm các nội dụng:
1.Giới thiệu tác giả tác phẩm: Qua việc giới thiệu tác giả, tác phẩm trong
chương trình, học sinh biết được cơ bản về thân thế, sự nghiệp cuộc đời củamột số nhạc sĩ có nhiều đóng góp cho thiếu nhi; một số nhạc sĩ có nhiều đónggóp cho nền âm nhạc Việt Nam, âm nhạc thế giới
2.Giới thiệu về một số thể loại bài hát, một số thể loại nhạc cụ dân tộc, vànhạc cụ nước ngoài Giúp các em bước đầu có hiểu biết về những kiến thứcmang tính âm nhạc thường thức
3.Các bài đọc thêm và kể chuyện âm nhạc trong chương trình cung cấp chohọc sinh những hiểu biết thêm về âm nhạc và tác dụng của âm nhạc đối với đờisống con người
4.Một số thể loại dân ca: Giúp học sinh nắm được một số làn điệu dân ca củacác vùng miền
Để có một tiết học sinh động, giáo viên không thể không sử dụng phươngtiện dạy học Đồ dùng dạy học phổ biến đó là sách giáo khoa, nhạc cụ và tranhảnh, công nghệ thông tin Ngoài ra giáo viên kể chuyện , giải thích, hoặc giáoviên tự trình bày tác phẩm cũng là một trong những phương pháp hữu hiệunhất Các phương tiện đó giáo viên phải biết sử dụng sao cho phù hợp với nộidung từng bài học Biết minh hoạ một cách độc đáo, thú vị sẽ kích thích hứngthú học tập của các em Kinh nghiệm đã xác nhận nếu chỉ lặp lại những kiếnthức trong sách giáo khoa thì học sinh cũng không hứng thú học tập và vai tròcủa giáo viên trên lớp cũng không phát huy hiệu quả một cách tối ưu được Mặtkhác nếu thoát ly sách giáo khoa làm cho học sinh khó nắm kiến thức cần thiếtthì bài giảng dù có hấp dẫn sinh động đến mấy cũng không mang lại hiệu quả
sư phạm Đồng thời học sinh cũng phải có đầy đủ các phương tiện học tậpnhư: sách, vở, bút, thanh,phách và sưu tầm những gì mà giáo viên yêu cầu
Trang 7I CÁC BIỆN PHÁP SỬ DỤNG ĐỒ DÙNG TRỰC QUAN KHI DẠY ÂM NHẠC THƯỜNG THỨC.
1 Hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài ở nhà:
+ Đọc trước bài âm nhạc thường thức ở nhà
+ Tìm hiểu về tác giả ( nếu là phần giới thiệu tác giả tác phẩm)
+ Tìm hiểu về bài hát( nếu là phần giới thiệu tác giả tác phẩm)
+ Sưu tầm một số ca khúc nổi tiếng và quen thuộc của tác giả ( nếu là phầngiới thiệu tác giả tác phẩm)
Ví dụ: Âm nhạc thường thức lớp 6, tiết 7: “Nhạc sĩ Văn Cao và bài hát Làng tôi”
Giáo viên yêu cầu học sinh về nhà tìm hiểu thêm về nhạc sĩ Văn Cao, tìm
hiểu về hoàn cảnh ra đời và nội dung của bài hát Làng tôi Sưu tầm thêm một số
ca khúc của nhạc sĩ Văn Cao qua đài báo, tivi hoặc người thân
+ Tìm hiểu về cấu tạo của các loại nhạc cụ( nếu là phần giới thiệu về các loạinhạc cụ)
+Tìm hiểu về tác dụng khả năng biểu diễn của các loại nhạc cụ(nếu là phầngiới thiệu về các loại nhạc cụ)
Ví dụ: Âm nhạc thường thức lớp 6, tiết 14 “Một số nhạc cụ dân tộc phổbiến)
Giáo viên yêu cầu học sinh về nhà xem trước về các loại nhạc cụ dân tộc phổbiến sẽ được giới thiệu, yêu cầu học sinh tìm hiểu về cấu tạo, tác dụng, âmthanh của các loại nhạc cụ Nếu nhà em nào có một trong số các loại nhạc cụtrên thì có thể mang đến lớp giới thiệu với các bạn về nhạc cụ đó
+ Tìm hiểu về các thể loại nhạc hát và đàn (nếu là phần giới thiệu sơ lợc vềnhạc hát và nhạc đàn)
+ Sưu tầm các bài hát dân ca các miền, các thể loại âm nhạc (nếu là phần giớithiệu về dân ca, về các thể loại âm nhạc)…
Ví dụ: Âm nhạc thường thức lớp 6, tiết 12: “Sơ lược về dân ca Việt Nam”
Trang 8Giáo viên yêu cầu học sinh về nhà sưu tầm và nhớ lại một số bài hát dân cacác vùng miền mà mình đã biết, đã được học và sưu tầm thêm một số bài dân camới.
2 Giáo viên chuẩn bị kỹ cho bài giảng.
+ Các phương tiện đồ dùng dạy học, áp dụng công nghệ thông tin vào bàigiảng
+ Sưu tầm thêm các dữ liệu, tranh ảnh, đĩa nhạc về phần âm nhạc thườngthức trên đài báo, hoặc mạng xã hội
+ Phương pháp tổ chức hoạt động dạy học trên lớp
3 Áp dụng vao bài học cụ thê.
Ví dụ 1: Âm nhạc thường thức lớp 8 tiết 24 “Hát bè”.
Muốn giới thiệu hình thức hát bè theo nhiều nhóm hát tạo thành 1 hợp xướngthì phải có hình ảnh 1 tổ hợp xướng cho học sinh xem
1 2
Dàn hợp xướng Dàn hợp xướng
Ngoài việc cho học sinh xem hình ảnh dàn hợp xướng giáo viên cho học sinhnghe thêm một số tác phẩm hợp xướng và chỉ ra nhiều bè có trong dàn hợpxướng đó Sau đó tập cho học sinh biết hát bè đuổi, bè hòa âm(tập 2 bè dơn giảnnhất)
Ví dụ 2: Các thể loại nhạc đàn,( tiết 31 âm nhạc 8)?
Em hãy xem tranh và nêu các hình thức biểu diễn nhạc cụ trong tranh?
( hình 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7)
1 2
Trang 9
Độc tấu vi-ô-lông Độc tấu ghita
3 4
Tam tấu nhạc cụ dân tộc Độc tấu Đàn tì bà ? Em hãy xem tranh và nêu các hình thức biểu diễn nhạc cụ trong tranh? ( hình 1, 2, 3, 4, 5, 5,6,7) 5 6 7
Hòa tấu trống Độc tấu đàn nguỵêt Hòa tấu nhạc cụ dân tộc Sau khi xem xong hình ảnh giáo viên cho học sinh nghe các thể loại nhạc đàn như: Ca khúc ,vũ khúc, một số tác phẩm độc tấu và hòa tấu Ví dụ 3; Trong tiết dạy âm nhạc thường thức( Tiết 14 âm nhạc 6:Một số nhạc cụ dân tộc phổ biến.Cho hoc sinh xem một số nhạc cụ dân tộc.)
Trang 10Đàn tranh Đàn nguyệt Đàn tì bà
? Em hãy xem tranh và nêu tên các loại nhạc cụ trong tranh?.và các hình thứcbiểu diễn nhạc cụ trong tranh ?
Độc tấu đàn Nguỵêt Độc tấu đàn Tranh Độc tấu đàn Tì Bà
Sau khi cho học sinh trả lời xong giáo viên cho học sinh nghe độc tấu và hoàtấu các loại nhạc cụ hoặc giáo viên tự đánh những bài độc tấu bằng đàn organchỉnh âm sắc của những loại nhạc cụ đó sẽ gây được nhiều hứng thú đối với họcsinh
Ví dụ 4 : Trong tiết dạy Âm nhạc thường thức( Tiết 22 âm nhạc 8, giới thiệu
nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn với bài hát “Biết ơn chị Võ Thị Sáu”) giáo viên chohọc sinh xem những hình ảnh sau và hỏi:
? Các em đã học 4 nhạc sĩ Việt Nam vậy nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn là ảnh số mấy?
Trang 11trình bày), hoặc giáo viên có thể yêu cầu một số học sinh biết trình bày bài hát
Từ đó sẽ gây được nhiều hứng thú trong đối với học sinh
Khi giới thiệu về bài hát.“Biết ơn chị Võ Thị Sáu” giáo viên cho học sinh xemtranh ảnh của chị Võ Thị Sáu và kể một câu chuyện về sự gan dạ, không khuấtphục trước sự tra tấn dã man của quân thù Nhưng phải chú ý mỗi câu chuyện kểphải nhấn mạnh một đôi ý để gây ấn tượng cho các em
Chị Võ Thị Sáu Tượng chị Võ Thị Sáu
II CÁC BIỆN PHÁP KHI DẠY ÂM NHẠC THƯỜNG THỨC KẾT HỢP CHƠI TRÒ CHƠI:
Thực tế cho thấy nếu trong một tiết học giáo viên biết cách sắp xếp thời gianhợp lý tổ chức trò chơi cho học sinh thì học sinh rất hào hứng, học tập thoảimái học sinh thuôc bài nhanh Trong âm nhạc có rất nhiều trò chơi nhưng giáoviên phải biết tổ chức trò chơi phù hợp với từng bài học cụ thể
*Các bước tiến hành dạy âm nhạc thường thức kết hợp trò chơi
1 Hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài ở nhà:
+ Đọc trước bài âm nhạc thường thức thức ở nhà
+ Tìm hiểu về tác giả ( nếu là phần giới thiệu tác giả, tác phẩm)
+ Tìm hiểu về bài hát( nếu là phần giới thiệu tác giả, tác phẩm)
+ Sưu tầm một số ca khúc nổi tiếng và quen thuộc của tác giả( nếu là phầngiới thiệu tác giả tác phẩm)
Ví dụ: Âm nhạc thường thức lớp 6, tiết 7: “Nhạc sĩ Văn Cao và bài hát Làng tôi”
Giáo viên yêu cầu học sinh về nhà tìm hiểu thêm về nhạc sĩ Văn Cao, tìm
hiểu về hoàn cảnh ra đời và nội dung của bài hát Làng tôi Sưu tầm thêm một số
ca khúc của nhạc sĩ Văn Cao qua đài báo, tivi hoặc người thân
Trang 12+ Tìm hiểu về cấu tạo của các loại nhạc cụ( nếu là phần giới thiệu về các loạinhạc cụ)
+ Tìm hiểu về tác dụng khả năng biểu diễn của các loại nhạc cụ(nếu là phầngiới thiệu về các loại nhạc cụ)
Ví dụ:Âm nhạc thường thức lớp 6 tiết 24 “Một số nhạc cụ dân tộc phổ biến” Giáo viên yêu cầu học sinh về nhà xem trước về một loại nhạc cụ dân tộc phổbiến sẽ được giới thiệu, yêu cầu học sinh tìm hiểu về cấu tạo, tác dụng, âmthanh của các loại nhạc cụ Nếu nhà em nào có một trong số các loại nhạc cụtrên thì có thể mang đến lớp giới thiệu với các bạn về nhạc cụ đó
+ Tìm hiểu về các thể loại nhạc hát và đàn (nếu là phần giới thiệu sơ lược vềnhạc hát và nhạc đàn)
+ Sưu tầm các bài hát dân ca các miền, các thể loại âm nhạc (nếu là phần giớithiệu về dân ca, về các thể loại âm nhạc)…
Ví dụ: Âm nhạc thường thức lớp 6, tiết 12: “Sơ lược về dân ca Việt Nam”Giáo viên yêu cầu học sinh về nhà sưu tầm và nhớ lại một số bài hát dân cacác vùng miền mà mình đã biết, đã được học và sưu tầm thêm một số bài dân camới
2 Giáo viên chuẩn bị kỹ cho bài giảng.
+ Các phương tiện đồ dùng dạy học, áp dụng công nghệ thông tin vào bàigiảng
+ Các hình thức tổ chức trò chơi
+ Sưu tầm thêm các dữ liệu, tranh ảnh, đĩa nhạc về phần âm nhạc thườngthức
+ Phương án tổ chức hoạt động dạy học trên lớp
* Các trò chơi có thể áp dụng trong tiết dạy âm nhạc thường thức:
+ Tìm ra chân dung các nhạc sĩ trong tiết học
+ Thi hát, kể tên các ca khúc của các nhạc sĩ, các bài hát dân ca
+ Trò chơi nhanh tay, nhanh trí
+ Trò chơi ghi nhớ nhanh những dữ liệu về phần âm nhạc thường thức vừađược học rồi viết ra bảng phụ