GIÁO ÁN KHOA HỌC TỰ NHIÊN 6 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO (PHẦN SINH HỌC)

GIÁO ÁN KHOA HỌC TỰ NHIÊN 6 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO (PHẦN SINH HỌC) CHUNG – MỞ ĐẦU BÀI 1: GIỚI THIỆU VỀ KHOA HỌC TỰ NHIÊN Môn KHTN 6 Thời gian thực hiện: 1 tiết I. Mục tiêu 1. Kiến thức: Nêu được khái niệm khoa học tự nhiên. Trình bày được vai trò của khoa học tự nhiên trong cuộc sống 2. Năng lực: 2.1. Năng lực khoa học tự nhiên Nhận biết được sự vật và hiện tượng của khoa học tự nhiên Kể tên được một số ví dụ về sự vật và hiện tượng của khoa học tự nhiên Phân biệt được các vật, sự vật, hiện tượng , quy luật tự nhiên dựa trên môn Khoa học đã học ở Tiểu học

Trang 1

CHUNG – MỞ ĐẦU BÀI 1: GIỚI THIỆU VỀ KHOA HỌC TỰ NHIÊN

Môn KHTN 6Thời gian thực hiện: 1 tiết

I Mục tiêu

1 Kiến thức:

- Nêu được khái niệm khoa học tự nhiên

- Trình bày được vai trò của khoa học tự nhiên trong cuộc sống

2 Năng lực:

2.1 Năng lực khoa học tự nhiên

- Nhận biết được sự vật và hiện tượng của khoa học tự nhiên

- Kể tên được một số ví dụ về sự vật và hiện tượng của khoa học tự nhiên

- Phân biệt được các vật, sự vật, hiện tượng , quy luật tự nhiên dựa trên môn Khoahọc đã học ở Tiểu học

- Nêu được vai trò của khoa học tự nhiên thông qua các ví dụ cụ thể

2.2 Năng lực chung

- Năng lực tự chủ và tự học: tìm kiếm, thu thập thông tin, đọc sách giáo khoa, quansát tranh ảnh để tìm hiểu về khái niệm khoa học tự nhiên, vai trò của khoa học tự nhiêntrong cuốc sống

- Năng lực giao tiếp và hợp tác: thảo luận nhóm và báo cáo để tìm các hoạt độngnghiên cứu khoa học

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phát hiện và giải quyết vấn đề tìm hiểucác hiện tượng tự nhiên của bộ môn, phân biệt hoạt động nghiên cứu khoa học với cáchoạt động khác

- Trung thực, cẩn thận trong ghi chép, báo cáo kết quả thảo luận

II Thiết bị dạy học và học liệu

- Hình ảnh về hoạt động của con người trong cuộc sống (Từ hình 1.1 đến 1.6 –SGK) và một số hình ảnh tham khảo khác

- Hình ảnh thể hiện vai trò của khoa học tự nhiên (Từ hình 1.7 đến 1.10 – SGK)

- Phiếu học tập , Tờ A0

- Máy chiếu, các slide bài học

III Tiến trình dạy học

1 Hoạt động 1: Khởi động

a) Mục tiêu: Nhận biết và phân loại được hoạt động nghiên cứu khoa học khác với

các hoạt động khác dựa vào dấu hiệu tìm tòi, khám phá

b) Nội dung:

Học sinh thực hiện nhiệm vụ cá nhân trên phiếu học tập số 1, số 2 trả lời các câu hỏi

Trang 2

PHT số 1:

Câu 1: Nếu ước mơ trở thành một nhà khoa học, em sẽ là nhà khoa học làm việctrong lĩnh vực nào?

Câu 2: Hãy kể tên một vài hoạt động trong lĩnh vực mà em lựa chọn

Câu 3: Trong các hoạt động em vừa nêu hoạt động nào là hoạt động tìm tòi, khámphá ?

PHT số 2

Trong các hoạt động sau, hoạt động nào là hoạt động nghiên cứu khoa học? Vì sao?(Từ hình 1.1 đến 1.6 – SGK)

c) Sản phẩm:

- Câu trả lời của học sinh trên phiếu học tập số 1

- PHT số 2: Các hoạt động nghiên cứu khoa học

+ Hình 1.2 : Lấy mẫu nước nghiên cứu

+ Hình 1.6: Làm thí nghiệm

d) Tổ chức thực hiện:

- GV phát phiếu học tập số 1 và yêu cầu học sinh thực hiện cá nhân theo yêu cầuviết trên phiếu trong thời gian 5 phút ( kèm nhạc bài hát “Lá thuyến ước mơ” của tác giảThảo Linh)

- GV gọi ngẫu nhiên học sinh trình bày đáp án câu 1, những HS trình bày sau khôngtrùng nội dung với HS trình bày trước GV liệt kê đáp án của HS trên bảng, yêu cầu HSphân loại theo lĩnh vực mình cùng lĩnh vực lựa chọn của bạn khác

- GV yêu cầu HS kết hợp nhóm với các bạn cùng chung lựa chọn để báo cáo câu hỏi

2, 3 phiếu số 1

- GV giới thiệu : Hoạt động nghiên cứu khoa học và nhà khoa học Lưu ý dấu hiệu

Trang 3

- GV Yêu cầu HS thảo luận nhóm trả lời phiếu học tập 2

- HS thảo luận nhóm trả lời HS nêu rõ dấu hiệu nhận biết

2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

Hoạt động 2.1: Tìm hiểu về khái niệm Khoa học tự nhiên

a) Mục tiêu: Nêu được khái niệm khoa học tự nhiên

b) Nội dung:

HS thảo luận cặp đôi, trả lời các câu hỏi sau

Câu 1: Trong các hoạt động ở phiếu học tập số 2, hoạt động nào nghiên cứu khoa

học tự nhiên và hoạt động nào có ứng dụng của khoa học tự nhiên trong cuộc sống?

Câu 2: Mục đích của các hoạt động nghiên cứu khoa học tự nhiên là gì?

A Nhằm phát hiện ra bản chất quy luật của sự vật, hiện tượng trong thế giới tựnhiên

B Sáng tạo ra phương pháp, phương tiện mới để làm thay đổi sự vật, hiện tượngphục vụ cho mục đích của con người

C Thay đổi quy luật thế giới tự nhiên, bắt tự nhiên thuận theo ý muốn con người

D Cả hai phương án A và B đều đúng

Câu 3: Điền từ thích hợp vào chỗ trống để hoàn thành Khái niệm sau :

Khoa học tự nhiên là ngành khoa học nghiên cứu về sự vật , ………, quy luật

……… và những ảnh hưởng của chúng đến ……… con người và

………

Câu 1:

- Các hoạt động nghiên cứu khoa học tự nhiên

+ Hình 1.2 : Lấy mẫu nước nghiên cứu

Câu 2: Mục đích của hoạt động nghiên cứu khoa học tự nhiên nhằm phát hiện ra

bản chất quy luật của sự vật, hiện tượng trong thế giới tự nhiên, hoặc sáng tạo ra phươngpháp, phương tiện mới để làm thay đổi sự vật, hiện tượng phục vụ cho mục đích của conngười

Câu 3: Khái niệm: Khoa học tự nhiên là ngành khoa học nghiên cứu về các sự vật, hiện tượng, quy luận tự nhiên và những ảnh hưởng của chúng đến cuộc sống con người

và môi trường

- GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi trả lời các câu hỏi

Trang 4

- Gọi ngẫu nhiên HS trả lời, HS nhận xét bổ sung, thống nhất câu trả lời

- GV yêu cầu vài HS nêu lại khắc sâu khái niệm khoa học tự nhiên

Hoạt động 2.2: Tìm hiểu về vai trò của khoa học tự nhiên

a) Mục tiêu: Trình bày được vai trò của khoa học tự nhiên trong cuộc sống

Trang 5

+ GV yêu cầu HS hoạt động nhóm theo kĩ thuật khăn trải bàn HS nêu vai trò

KHTN đối với từng hoạt động Tự lấy ví dụ có vai trò của KHTN, điền thông tin vàobảng cá nhân Sau đó hoàn chỉnh thông tin nhóm trên tờ A0

(Lưu ý : Có ít nhất một hoạt động thể hiện vai trò khác của KHTN so với các hoạtđộng đã cho trong SGK)

- HS Báo cáo, thảo luận: GV gọi ngẫu nhiên 1 nhóm trình bày kết quả, các nhóm

còn lại theo dõi và nhận xét bổ sung (nếu có)

Các hoạt động nghiên cứu khoa học tự nhiên :

a, Tìm hiểu vi khuẩn bằng kính hiển vi

b, Tìm hiểu vũ trụ

c, Tìm kiếm và thăm dò dầu khí ở vùng biển Việt Nam

g, Lai tạo giống cây trồng mới

- Giao nhiệm vụ học tập: GV yêu cầu HS thực hiện cá nhân câu hỏi và tóm tắt nộidung bài học dưới dạng sơ đồ tư duy vào vở ghi

- Thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

- Báo cáo: GV gọi ngẫu nhiên 3 HS lần lượt trình bày ý kiến cá nhân

- Kết luận: GV nhấn mạnh nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy trên bảng

4 Hoạt động 4: Vận dụng

a) Mục tiêu: Phát triển năng lực tự học và năng lực tìm hiểu KHTN trong cuộc

sống

Trang 6

b) Nội dung:

Hệ thống tưới rau tự động được bà con nông dân lắp đặt để

tưới tiêu quy mô lớn Hãy cho biết vai trò của khoa học tự nhiên

trong hoạt động đó ?

Vai trò của KHTN trong hệ thống tưới tiêu nước tự động

quy mô lớn :

- Ứng dụng khoa học công nghệ vào tưới tiêu

- Bảo vệ môi trường nước và phát triển bền vững chuyên canh sản xuất rau theo quy

mô lớn

- Chăm sóc sức khoẻ con người với sản phẩm nông nghiệp sạch , an toàn

- Thay đổi nhận thức tự nhiên về quy trình tưới tiêu và sản xuất rau so với cách sảnxuất rau truyền thống

GV tổ chức cho học sinh thuyết trình theo hình thức nhóm chuyên gia

HS xung phong tạo lập thành nhóm chuyên gia, nhóm có nhiệm vụ giải đáp câu hỏi

và những thắc mắc của hs khác

HS nhận xét bổ sung cho câu trả lời

GV chốt câu trả lời, nhận xét và cho điểm

* Hướng dẫn học ở nhà

1 Học bài, ôn tập kiến thức, làm bài tập 1,2 – SGK

2 Mở rộng :

Tìm kiếm trên mạng internet, trao đổi với người thân để kể cho bạn trong lớp biết

về một thành tựu của nghiên cứu khoa học tự nhiên mà em biết Viết tóm tắt ra giấy, chia

sẻ với các bạn qua “góc học tập” của lớp

Sản phẩm : Sản phẩm thực hiện được cần báo cáo với thầy (cô giáo) và nộp vào

“góc học tập” để các bạn trong lớp chia sẻ, đánh giá

Thực hiện : yêu cầu các em về nhà thực hiện, GV hướng dẫn các em cách tìm kiếm

trên internet, cách ghi chép thông tin Có thể hướng dẫn các em sử dụng powerpoint đểbáo cáo

3 Chuẩn bị bài mới : Đọc và nghiên cứu trước bài học mới : Các lĩnh vực chủ yếu

của khoa học tự nhiên Tự làm thí nghiệm 1,2,4 theo hướng dẫn SGK quan sát và ghichép lại hiện tượng

BÀI 2: CÁC LĨNH VỰC CHỦ YẾU CỦA KHOA HỌC TỰ NHIÊN

Môn KHTN 6Thời gian thực hiện: 1 tiết

I Mục tiêu

- Phân biệt được các lĩnh vực KHTN dựa vào đối tượng nghiên cứu

- Phân biệt được các vật sống và vật không sống dựa vào các đặc điểm đặc trưng

Trang 7

2 Năng lực:

2.1 Năng lực khoa học tự nhiên

- Trung thực, cẩn thận trong thực hành, ghi chép kết quả thí nghiệm

- Dụng cụ, hóa chất, vật liệu, vật thể theo bảng sau:

học

Nhóm Khoa học Trái Đất và bầu trời

- Muối ăn, đường, dầu

ăn, xăng, nước

- Một ít hạtđậu xanh

1 Hoạt động 1: Xác định các lĩnh vực chủ yếu của khoa học tự nhiên

a) Mục tiêu: Giúp học sinh xác định được các lĩnh vực chủ yếu của khoa học tự

nhiên

Trang 8

b) Nội dung: Học sinh thực hiện cá nhân trả lời câu hỏi Mỗi học sinh đưa ra một

đáp án, người sau không trùng với người trước GV sử dụng kĩ thuật công não, ghi cáccâu trả lời của học sinh lên phần bảng phụ

Câu hỏi: Kể tên các lĩnh vực khoa học tự nhiên

- GV yêu cầu HS trả lời cá nhân câu hỏi: Kể tên các lĩnh vực khoa học tự nhiên

- GV mời một HS làm thư ký ghi lại các đáp án mà các HS khác trả lời lên phầnbảng phụ

- GV sử dụng kĩ thuật công não, thu thập các câu trả lời của HS trong khoảng 1phút

- GV yêu cầu HS nhận xét, đánh giá các câu trả lời

2.1 Hoạt động tìm hiểu về những lĩnh vực chủ yếu của khoa học tự nhiên

a) Mục tiêu: Phân biệt được các lĩnh vực KHTN dựa vào đối tượng nghiên cứu b) Nội dung: Dựa trên các dụng cụ, hoá chất, vật liệu, vật thể mà GV cung cấp, HS

đề xuất và tiến hành một số thí nghiệm về các lĩnh vực chủ yếu của khoa học tự nhiên

cụ, hoá chất, vật liệu, vật thể mà GV cung cấp

- GV yêu cầu từng nhóm lên trình bày phương án thí nghiệm của nhóm

- GV gọi các nhóm khác nhận xét sau phần trình bày của mỗi nhóm

- GV hướng dẫn, góp ý cho từng phương án thí nghiệm, phân tích và loại bỏ đề xuấtkhông an toàn

Trường hợp nhóm HS đề xuất phương án thí nghiệm không an toàn, GV hướng dẫnnhóm HS tiến hành thí nghiệm theo đề xuất của GV như sau:

+ Nhóm Vật lí: Treo 2 lò xo vào giá thí nghiệm Đo chiều dài của lò xo khi chưatreo quả nặng, ghi giá trị l1 Treo 1 quả nặng vào lò xo số 1 và treo 2 quả nặng vào lò xo

số 2, ghi giá trị l2 Bỏ quả nặng ra và đo lại chiều dài của lò xo

Trang 9

+ Nhóm Hóa học: Cho cùng 1 lượng nước như nhau vào cả 2 cốc thủy tinh Chovào cốc thứ nhất 1 thìa muối ăn, cốc thứ hai 1 thìa dầu ăn Khuấy đều, quan sát hiệntượng

+ Nhóm Sinh học: Đặt một lớp bông gòn xuống đáy chậu, tưới nước vừa phải để tạo

độ ẩm Cho đậu xanh đã ngâm vào chậu Tưới nước đều ngày 1-2 lần Quan sát quá trìnhnảy mầm của hạt đậu bằng video

+ Nhóm Khoa học Trái đất: Một HS cho quả địa cầu quay từ từ Một HS cầm đènpin, giữ nguyên góc chiếu vào quả địa cầu Mô tả chu kì xuất hiện của vùng sáng và vùngtối ở quả địa cầu

- GV tổ chức cho các nhóm HS tiến hành theo phương án thí nghiệm đã đề xuất(riêng nhóm Sinh học theo dõi video thí nghiệm) trong thời gian 5 phút, ghi lại hiệntượng của thí nghiệm vào phiếu học tập

- GV gọi từng nhóm lên báo cáo kết quả thí nghiệm, chú ý hướng dẫn HS tự đánhgiá theo Rubrics

- GV gọi các nhóm khác nhận xét, đặt câu hỏi nếu còn thắc mắc sau phần trình bàycủa mỗi nhóm

- GV đánh giá quá trình tiến hành thí nghiệm, nêu kết luận về mục đích của mỗi thínghiệm và phân tích trong mối quan hệ với lĩnh vực của khoa học tự nhiên Đối với cácthí nghiệm chưa thành công, GV chú ý phân tích những điểm cần điều chỉnh và hướngdẫn HS ở các tiết sau

- GV chuẩn hóa kiến thức: giới thiệu các lĩnh vực chính của khoa học tự nhiên:

- GV yêu cầu HS quan sát một số hình ảnh sau và cho biết: Các ứng dụng tronghình liên quan đến những lĩnh vực nào của khoa học tự nhiên?

Trang 10

- GV gọi HS trả lời bằng cách dán những tấm thẻ ảnh vào các lĩnh vực tương ứngcủa khoa học tự nhiên trên bảng

2.2 Hoạt động phân biệt các vật sống và vật không sống

a) Mục tiêu: Phân biệt được các vật sống và vật không sống dựa vào các đặc điểm

đặc trưng

b) Nội dung: HS quan sát các hình ảnh về các vật, thảo luận cặp đôi, hoàn thành

bảng thông tin, từ đó phân biệt được các vật sống và vật không sống dựa vào các đặcđiểm đặc trưng

c) Sản phẩm: Phiếu học tập

Trang 11

- GV khai thác từ các tấm thẻ ảnh/hình ảnh có nhắc đến một số vật: tấm pin nănglượng mặt trời, đất chua, vôi bột, cây rau, con bò sữa, áp thấp nhiệt đới, kính thiên văn,ngôi sao

- GV yêu cầu HS hoạt động cặp đôi trong thời gian 3 phút, điền từ “có” hoặc

“không” để hoàn thành phiếu học tập số 2

- GV gọi 1 cặp HS trình bày Chú ý để cả 2 HS cùng trình bày Có thể hướng dẫn 1

HS đọc nội dung, 1 HS đọc kết quả (chọn từ “có” hoặc “không”)

- GV gọi các HS khác nhận xét

- GV chuẩn hóa kiến thức: phân biệt vật sống và vật không sống

VẬT SỐNG VẬT KHÔNG SỐNG

Sự trao đổi chất với môi trường CÓ KHÔNG

Khả năng sinh trưởng, phát triển CÓ KHÔNG

3 Hoạt động 3: Luyện tập

a) Mục tiêu:

b) Nội dung: Cá nhân HS trả lời 2 câu hỏi Nhóm thảo luận trả lời 1 câu hỏi.

c) Sản phẩm: Đáp án, lời giải của các câu hỏi.

- GV yêu cầu HS trả lời cá nhân các câu hỏi sau:

C1 Lĩnh vực khoa học tự nhiên nào nghiên cứu về các vật sống?

C2 Em có thể phân biệt khoa học về vật chất (vật lí, hóa học…) và khoa học về sựsống (sinh học) dựa vào sự khác biệt nào?

- GV chia lớp thành 4 nhóm, yêu cầu HS thảo luận trong thời gian 2 phút, trả lời câuhỏi sau:

C3 Kể tên một số hoạt động trong thực tế liên quan chủ yếu đến lĩnh vực:

A Vật lí B Hóa học C Sinh học

- GV yêu cầu các nhóm treo kết quả GV chấm và chữa, khen thưởng cho nhóm đưa

ra nhiều đáp án đúng nhất

a) Mục tiêu:

Trang 12

Thời gian cho mỗi nhóm trình bày tối đa 2 phút Sau khi nhóm trình bày, HS

dự đoán lĩnh vực khoa học tự nhiên mà nhà khoa học đó nghiên cứu

- GV giao nhiệm vụ HS tìm hiểu cá nhân ở nhà:

Bài tập: Sophia là một robot mang hình dạng giống con người, được thiết kế để suynghĩ và cử động sao cho giống với con người nhất thông qua trí tuệ thông minh nhân tạo.Đây là robot đầu tiên được cấp quyền công dân như con người Theo em, Sophia là vậtsống hay vật không sống? Vì sao?

BÀI 3 QUY ĐỊNH AN TOÀN TRONG PHÒNG THỰC HÀNH.

GIỚI THIỆU MỘT SỐ DỤNG CỤ ĐO

- Nội dung và ý nghĩa của quy định an toàn khi học trong phòng thực hành

- Ý nghĩa của các kí hiệu cảnh báo trong phòng thực hành

- Ý nghĩa của các hình ảnh quy định an toàn trong phòng thực hành

- Mục đích sử dụng và cách sử dụng một số dụng cụ đo lường thường gặp trong họctập môn KHTN

- Cách sử dụng kính lúp và kính hiển vi quang học để quan sát mẫu vật.

2 Năng lực:

2.1 Năng lực khoa học tự nhiên:

- Phân biệt được các hình ảnh quy định an toàn trong phòng thực hành

- Phân biệt được các kí hiệu cảnh báo trong phòng thực hành

- Sử dụng đúng mục đích và đúng cách một số dụng cụ đo thường gặp trong học tậpmôn KHTN

- Sử dụng được kính lúp và kính hiển vi quang học để quan sát mẫu vật

- Vẽ, mô tả được mẫu vật

Trang 13

- NL giao tiếp và hợp tác:

+ Tập hợp nhóm theo đúng yêu cầu, nhanh và đảm bảo trật tự

+ Hỗ trợ các thành viên trong nhóm cách thực hiện nhiệm vụ, tiến hành thí nghiệm.+ Ghi chép kết quả làm việc nhóm một cách chính xác, có hệ thống

+ Thảo luận, phối hợp tốt và thống nhất ý kiến với các thành viên trong nhóm đểcùng hoàn thành nhiệm vụ nhóm

- NL GQVĐ và sáng tạo:

+ Sử dụng ngôn ngữ chính xác có thể diễn đạt mạch lac, rõ ràng

+ Biết lắng nghe và có phản hồi tích cực trong giao tiếp

+ Phân tích được tình huống trong học tập; phát hiện và nêu được tình huống có vấn

- Trung thực: Báo cáo chính xác, nhận xét khách quan kết quả thực hiện

- Trách nhiệm: Có ý thức và hoàn thành công việc được phân công

- Tôn trọng: Biết lắng nghe và tôn trọng ý kiến của người khác

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Video liên quan đến nội dung về cách sử dụng kính lúp và kính hiển vi quang học

để quan sát mẫu vật: Link: https://www.youtube.com/watch?v=MR1dsx1WfnA

- Phiếu học tập cá nhân; Phiếu học tập nhóm

- Trò chơi sử dụng câu hỏi liên quan đến bài, sử dụng các tương tác trực tuyến

2 Chuẩn bị của học sinh:

- Đọc bài trước ở nhà Tự tìm hiểu về các tài liệu trên internet có liên quan đến nộidung của bài học

- Vở ghi chép, SGK

1 Hoạt động 1: Xác định vấn đề/nhiệm vụ học tập/Mở đầu

a) Mục tiêu:

Trang 14

Câu 1 Video nói đến sự kiện gì? Diễn ra ở đâu?

Câu 2 Nguyên nhân và hậu quả vụ nổ phòng thực hành thí nghiệm?

- Thực hiện nhiệm vụ (học sinh thực hiện nhiệm vụ, giáo viên theo dõi, hỗ trợ): Họcsinh xem video và thực hiện viết câu trả lời ra giấy GV có thể chiếu lại video lần 2 để

HS hiểu rõ hơn

- Báo cáo kết quả (giáo viên tổ chức, điều hành; học sinh báo cáo kết quả, thảoluận): GV gọi 1 HS bất kì trình bày báo cáo kết quả đã tìm được, viết trên giấy HS khác

bổ sung, nhận xét, đánh giá

- Kết luận, nhận định (giáo viên "chốt"): Trình bày cụ thể câu trả lời đúng:

Câu 1 Video nói đến sự kiện vụ nổ phòng thực hành thí nghiệm Diễn ra phòngthực hành thí nghiệm

Câu 2 Nguyên nhân và hậu quả vụ nổ phòng thực hành thí nghiệm: Sử dụng cáchóa chất chưa an toàn Gây ra hiện tượng cháy nổ, chết người

GV đánh giá cho điểm câu trả lời của HS dựa trên mức độ chính xác so với 2 câuđáp án

GV: Làm rõ vấn đề cần giải quyết/giải thích; nhiệm vụ học tập phải thực hiện tiếptheo: Phòng thực hành là gì? Tại sao phải thực hiện các quy định an toàn khi học trongphòng thực hành? Để an toàn khi học trong phòng thực hành, cần thực hiện những quyđịnh an toàn nào? Muốn giảm thiểu rủi ro và nguy hiểm khi học trong phòng thực hành,cần biết những kí hiệu cảnh báo nào? Muốn đo kích thước, khối lượng, nhiệt độ của vậtthể cần sử dụng những dụng cụ đo lường như thế nào? Muốn quan sát những vật có kíchthước nhỏ và rất nhỏ, chúng a cần dùng dụng cụ nào? Như thế nào là cách sử dụng đúngcác dụng cụ đo lường?

2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực thi nhiệm vụ đặt ra từ Hoạt động 1.

2.1 Hoạt động tìm hiểu: Quy định an toàn khi học trong phòng thực hành a) Mục tiêu:

Giúp học sinh: Hiểu được: Khái niệm chung về phòng thực hành Ý nghĩa của cáchình ảnh quy định an toàn trong phòng thực hành Ý nghĩa, tác dụng của việc thực hiệnnhững quy định an toàn Phân biệt được các hình ảnh quy định an toàn trong phòng TH

Trang 15

b) Nội dung:

- GV chiếu video về 01 phòng thực hành hiện đại Yêu cầu HS trả lời câu hỏi

- GV yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm trong thời gian 05p (06 HS/nhóm), đọcsách giáo khoa; Quan sát các hoạt động của HS trong phòng thực hành ở hình 3.1 SGKtrang 12, 13 và trả lời 03 câu hỏi ra giấy

- Chuyển giao nhiệm vụ (giáo viên giao, học sinh nhận):

+ GV yêu cầu học sinh xem video về 01 phòng thực hành hiện đại Yêu cầu trả lờicâu hỏi: Phòng thực hành là gì? PTH có phải là nơi an toàn không? Vì sao? Muốn an toànkhi làm việc trong PTH cần thực hiện điều gì?

+ GV yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm trong thời gian 05p (06 HS/nhóm), đọcsách giáo khoa; Quan sát các hoạt động của HS trong phòng thực hành ở hình 3.1 và trảlời 03 câu hỏi ra giấy:

Câu 1: Những điều cần phải làm trong phòng thực hành, giải thích?

Câu 2 Những điều không được làm trong phòng thực hành, giải thích?

Câu 3: Để an toàn tuyệt đối khi học trong phòng thực hành, cần tuân thủ những nộiquy, quy định an toàn nào?

- Thực hiện nhiệm vụ (học sinh thực hiện nhiệm vụ, giáo viên theo dõi, hỗ trợ): + Học sinh xem video và thực hiện trả lời câu hỏi

+ Học sinh thảo luận, làm việc nhóm và thực hiện trả lời câu hỏi ra giấy

- Báo cáo, thảo luận (giáo viên tổ chức, điều hành; học sinh báo cáo, thảo luận): + GV gọi 01 HS bất kì trình bày câu trả lời HS khác bổ sung, nhận xét, đánh giá.+ GV lựa chọn 01 nhóm học sinh báo cáo kết quả: Viết lên bảng Yêu cầu ghi rõ các

ý trả lời theo 03 câu hỏi đã đưa ra Nhóm HS khác bổ sung, nhận xét, đánh giá

+ Khái niệm phòng TH: PTH là nơi chứa các thiết bị, dụng cụ, mẫu vật, hóa chất

để GV và HS có thể thực hiện các thí nghiệm, các bài TH

+ PTH cũng là nơi có nhiều nguy cơ mất an toàn cho GV và HS vì chứa nhiều thiết

bị, dụng cụ, mẫu vật, hóa chất

+ Để an toàn tuyệt đối khi học trong phòng thực hành, cần tuân thủ đúng và đầy đủnhững nội quy, quy định an toàn PTH

+ Những điều cần phải làm trong phòng thực hành: 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8

+ Những điều không được làm trong phòng thực hành: 1

+ Quy định an toàn khi học trong phòng thực hành: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8

GV đánh giá cho điểm câu trả lời của HS/ nhóm HS dựa trên mức độ chính xác sovới các câu đáp án

Trang 16

GV: Làm rõ vấn đề cần giải quyết/giải thích; nhiệm vụ học tập phải thực hiện tiếptheo: Để giúp chủ động phòng tránh và giảm thiểu các rủi ro, nguy hiểm trong quá trìnhlàm thí nghiệm, một hệ thống các kí hiệu cảnh báo trong PTH đã được sử dụng Các kíhiệu cảnh báo trong PTH thường gặp gồm những kí hiệu nào, ý nghĩa của chúng là gì?Hiệu quả sử dụng kí hiệu cảnh báo so với mô tả bằng chữ là cao hay thấp hơn? Vì sao?

2.2 Hoạt động tìm hiểu: Kí hiệu cảnh báo trong PTH

Câu 1 Tác dụng, ý nghĩa của các kí hiệu cảnh báo trong PTH ở hình 3.2, SGK trang

- Báo cáo, thảo luận (giáo viên tổ chức, điều hành; học sinh báo cáo, thảo luận): GVlựa chọn 01 nhóm 02 học sinh nhanh nhất báo cáo trình bày: Thuyết trình trên slide/ máychiếu HS khác bổ sung, nhận xét, đánh giá

+ Tác dụng, ý nghĩa của các kí hiệu cảnh báo trong PTH ở hình 3.2, SGK trang 13:

Để giúp chủ động phòng tránh và giảm thiểu các rủi ro, nguy hiểm trong quá trình làm thínghiệm Các kí hiệu cảnh báo thường gặp trong PTH gồm: Chất dễ cháy, chất ăn mòn,chất độc môi trường, chất độc sinh học, nguy hiểm về điện, hóa chất độc hại, chất phóng

xạ, cấm lửa, lối thoát hiểm

+ Phân biệt các kí hiệu cảnh báo trong PTH: Mỗi kí hiệu cảnh báo thường có hìnhdạng và màu sắc riêng để dễ nhận biết:

Kí hiệu cảnh báo cấm: Hình tròn, viền đỏ, nền trắng, hình đen

Kí hiệu cảnh báo các khu vực nguy hiểm: Hình tam giác đều, viền đen hoặc đỏ, nềnvàng, hình đen

Trang 17

Kí hiệu cảnh báo nguy hại do hóa chất gây ra: Hình vuông, viền đen, nền đỏ, hìnhđen

Kí hiệu cảnh báo chỉ dẫn thực hiện: Hình chữ nhật, nền xanh hoặc đỏ, trắng

+ Sử dụng kí hiệu cảnh báo thay cho mô tả bằng chữ vì: Kí hiệu cảnh báo có hìnhdạng và màu sắc riêng dễ nhận biết

GV: Làm rõ vấn đề cần giải quyết/giải thích; nhiệm vụ học tập phải thực hiện tiếptheo: Trong PTH còn có đầy đủ các thiết bị, dụng cụ để thực hiện thí nghiệm, thựchành Thường gặp trong PTH các thiết bị, dụng cụ nào? Tác dụng và cách sử dụng cácthiết bị, dụng cụ đó như thế nào?

2.3 Hoạt động tìm hiểu: Giới thiệu một số dụng cụ đo - Thực hành sử dụng một số dụng cụ đo

a) Mục tiêu:

Giúp học sinh: Hiểu được khái niệm dụng cụ đo, giới hạn đo, tác dụng và biết cách

sử dụng các thiết bị, dụng cụ đo thường gặp trong PTH

b) Nội dung:

- GV yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm trong thời gian 07p (02 HS/1 bàn/nhóm),đọc sách giáo khoa; Quan sát một số dụng cụ đo có trong PTH và hình 3.3 SGK, trang

14 và trả lời câu hỏi trên PHT

- Thực hành sử dụng dụng cụ đo khối lượng, thể tích vật thể

Câu 1 Đại lượng vật lí của vật thể gồm những đại lượng nào? Điều kiện để đo đượcđại lượng trên là gì? Dụng cụ đo là gì?

Câu 2 Gia đình em sử dụng những dụng cụ nào để đo kích thước, khối lượng, nhiệtđộ của vật thể? Hãy kể tên các dụng cụ đo mà em biết?

Câu 3 Tác dụng của các thiết bị, dụng cụ thường gặp trong PTH ở hình 3.3, SGKtrang 14 là gì?

Câu 4 Giới hạn đo, độ chia nhỏ nhất là gì? VD? Biết giới hạn đo, độ chia nhỏ nhấtcủa dụng cụ có ý nghĩa gì?

Câu 5 Trình bày và TH cách sử dụng cốc chia độ, ống đong để đo thể tích chấtlỏng?

Câu 6 Trình bày và TH cách sử dụng pipet nhỏ giọt để hút chất lỏng?

Câu 7 Hoàn thiện quy trình đo bằng cách sắp xếp lại thứ tự nội dung các bướctrong bảng SGK trang 15?

Trang 18

Thực hành: Đo khối lượng và thể tích hòn đá bằng 2 dụng cụ: Cân đo và cốc chia

độ Ghi lại kết quả vào giấy

- Thực hiện nhiệm vụ (học sinh thực hiện nhiệm vụ, giáo viên theo dõi, hỗ trợ):Nhóm 02 Học sinh/1 bàn thực hiện quan sát hình 3.3 SGK trang 14, kết hợp nhìn trênslide, đọc thông tin SGK trang 15, trả lời câu hỏi trên PHT Thực hành: Đo khối lượng vàthể tích hòn đá Ghi lại kết quả vào giấy

- Báo cáo, thảo luận (giáo viên tổ chức, điều hành; học sinh báo cáo, thảo luận): GVlựa chọn 01 nhóm 02 học sinh nhanh nhất báo cáo trình bày: Thuyết trình trên slide/ máychiếu/bảng HS khác bổ sung, nhận xét, đánh giá

Câu 1 Đại lượng vật lí của vật thể gồm những đại lượng: kích thước, thể tích, khốilượng, nhiệt độ Để đo được đại lượng trên cần có các dụng cụ Dụng cụ dùng để đo cácđại lượng kích thước, thể tích, khối lượng, nhiệt độ gọi là dụng cụ đo

Câu 2 Gia đình em sử dụng những dụng cụ nào để đo kích thước, khối lượng, nhiệtđộ của vật thể: thước cuộn-đo kích thước, nhiệt kế-đo nhiệt độ, cân đồng hồ- đo khốilượng Một số dụng cụ đo khác: cân điện tử, pipet, cốc chia độ, ống đong,

Câu 3 Tác dụng của các thiết bị, dụng cụ thường gặp trong PTH ở hình 3.3, SGKtrang 14: thước cuộn-đo kích thước, nhiệt kế-đo nhiệt độ, cân đồng hồ, cân điện tử- đokhối lượng, pipet-đo và hút dung dịch, cốc chia độ, ống đong: đo thể tích chất lỏng, lựckế-đo lực, đồng hồ bấm giây-đo thời gian

Câu 4 Giới hạn đo là giá trị lớn nhất ghi trên vạch chia của dụng cụ đo VD: Cốcđong 500ml Độ chia nhỏ nhất là hiệu giá trị đo của 2 vạch chia liên tiếp trên dụng cụ đo.VD: ĐCNN trên cốc đong 500ml là 10ml Biết giới hạn đo để chọn dụng cụ có GHĐ phùhợp với vật cần đo Biết độ chia nhỏ nhất của dụng cụ đo để ghi kết quả được chính xác.Câu 5 Cách sử dụng cốc chia độ, ống đong để đo thể tích chất lỏng TH: Gồm 5bước:

+ Ước lượng thể tích chất lỏng cần đo

+ Chọn cốc chia độ/ống đong thích hợp với thể tích cần đo

+ Đặt cốc chia độ/ống đong thẳng đứng, cho chất lỏng vào bình

+ Đặt mắt nhìn ngang với độ cao mức chất lỏng trong cốc/ống

+ Đọc và ghi kết quả đo theo vạch chia gần nhất với mức chất lỏng trong cốc/ốngđong

Câu 6 Cách sử dụng pipet nhỏ giọt để hút chất lỏng TH Gồm 3 bước: (Chú ý:Luôn giữa pipet ở tư thế thẳng đứng)

+ Bóp trước một lực nhỏ ở phần đầu cao su hoặc đầu nhựa

+ Nhúng đầu pipet vào chất lỏng cần hút, sau đó nhả tay từ từ để hút chất lỏng lên+ Bóp nhẹ để nhả từng giọt một (mỗi giọt có thể tích khoảng 50Microlit, 20 giọt là

Trang 19

+ Bước 3: Hiệu chỉnh dụng cụ đo về vạch số 0

+ Bước 4: Thực hiện phép đo

+ Bước 5: Đọc và ghi kết quả mỗi lần đo

Thực hành: Đo khối lượng và thể tích hòn đá bằng 2 dụng cụ: Cân đo và cốc chia

độ Ghi lại kết quả vào giấy

GV theo dõi, nhắc nhở HS chú ý: Dụng cụ thủy tinh dễ vỡ, phòng trường hợp vỡ =>

HD HS biện pháp xử lí để không gây thương tích

GV theo dõi, hỗ trợ, đánh giá các thao tác thực hành đo khối lượng và thể tích vậtthể và việc ghi lại kết quả của HS

GV: Làm rõ vấn đề cần giải quyết/giải thích; nhiệm vụ học tập phải thực hiện tiếptheo: Để quan sát được các vật thể có kích thước nhỏ bé mà mắt thường không thể nhìnthấy được (VD: tế bào ) cần sử dụng dụng cụ nào?

2.4 Hoạt động tìm hiểu: Kính lúp và kính hiển vi quang học – Thực hành sử dụng kính lúp và kính hiển vi quang học

a) Mục tiêu:

Giúp học sinh: Hiểu được tác dụng của kính lúp và kính hiển vi quang học Phânbiệt được các bộ phạn cấu tạo của kính lúp và kính hiển vi quang học Biết cách sử dụngkính lúp và kính hiển vi quang học để quan sát vật thể

b) Nội dung:

- GV yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm trong thời gian 07p (02 HS/1 bàn/nhóm),đọc sách giáo khoa; Quan sát kính lúp và kính hiển vi quang học thật và trên hình 3.6-3.9,SGK, trang 16, 17 và trả lời câu hỏi

Câu 1 Tác dụng của kính lúp? Cấu tạo và cách sử dụng kính lúp? Thực hành sửdụng kính lúp để quan sát chữ trong sách Ghi nhận xét ra giấy

Câu 2 Tác dụng của kính hiển vi quang học? Cấu tạo, cách sử dụng, bảo quản kínhhiển vi quang học? Thực hành sử dụng kính hiển vi quang học để quan sát tiêu bản/mẫuvật sinh học Vẽ hình ảnh quan sát được ra giấy/vở

- Thực hiện nhiệm vụ (học sinh thực hiện nhiệm vụ, giáo viên theo dõi, hỗ trợ):Nhóm 02 Học sinh/1 bàn thực hiện quan sát hình 3.6-3.9 SGK, trang 16, 17 + quan sátslide, kính lúp, kính hiển vi quang học trong PTH và trả lời câu hỏi Thực hành sử dụngkính lúp để quan sát chữ trong sách Ghi nhận xét vào giấy Thực hành sử dụng kính hiển

Trang 20

Câu 1 Tác dụng của kính lúp: Khi sử dụng kính lúp, kích thước vật thể to hơnnhiều lần.=> Giúp quan sát vật thể to, rõ hơn Kính lúp được sử dụng quan sát rõ hơn cácvật thể nhỏ mà mắt thường khó quan sát Cấu tạo kính lúp: Có nhiều loại kính lúp (kínhlúp cầm tay, có giá đỡ ) nhưng đều gồm 3 bộ phận chính: Mặt kính, khung kính và taycầm (giá đỡ) Cách sử dụng kính lúp: Tay cầm kính lúp Điều chỉnh khoảng cách giữakính với vật cần quan sát cho tới khi quan sát rõ vật

Thực hành sử dụng kính lúp để quan sát chữ trong sách Ghi nhận xét ra giấy: Chữ

có kích thước to và quan sát rõ hơn

Câu 2 Tác dụng của kính hiển vi quang học: KHVQH là thiết bị được sử dụng đểquan sát các vật thể có kích thước nhỏ bé mà mắt thường không thể nhìn thấy/quan sátđược (VD: tế bào) KHV bình thường có độ phóng đại từ 40-3000 lần

Cấu tạo kính hiển vi quang học: Hình 3.8 SGK trang 16 (GV chiếu slide/ HS chỉtrên kính thật) Gồm 4 hệ thống chính: Hệ thống giá đỡ, hệ thống chiếu sáng, hệ thốngphóng đại và hệ thống điều chỉnh

Cách sử dụng kính hiển vi quang học: Hình 3.9, SGK trang 17: Gồm 3 bước:

+ Bước 1: Chuẩn bị kính Đặt kính vừa tầm quan sát, nơi có đủ điều kiện chiếu sánghoặc gần nguồn cấp điện

+ Bước 2: Điều chỉnh ánh sáng Mắt nhìn vào thị kính, điều chỉnh gương phản chiếuhướng nguồn ánh sáng vào vật kính, khi thấy trường hiển vi sáng trắng thì dừng lại (Nếudùng KHQH dùng điện, bỏ qua bước này)

+ Bước 3: Quan sát mẫu vật Sử dụng vật kính có số bội giác nhỏ nhất Đặt tiêu bảnlên mâm kính Điều chỉnh ốc sơ cấp, đưa vật kính đến vị trí gần tiêu bản Mắt hướng vàothị kính, điều chỉnh ốc sơ cấp nâng vật kính lên cho tới quan sát được mẫu vật thì chuyểnsang điều chỉnh ốc vi cấp để nhìn rõ các chi tiết bên trong Để thay đổi độ phóng đại kínhhiển vi, quay mâm kính để lựa chọn vật kính phù hợp

Cách bảo quản kính hiển vi quang học: KHVQH có vai trò quan trọng trong NCKH.Muốn sử dụng được lâu bền, cần bảo quản KHVQH đúng cách và thường xuyên

+ Bước 1: Lau khô kính hiển vi sau khi sử dụng

+ Bước 2: Kính để nơi khô ráo, tránh mốc ở bộ phận quang học

+ Bước 3: Kính phải được bảo dưỡng định kì

Thực hành sử dụng kính hiển vi quang học để quan sát tiêu bản/mẫu vật sinh học

Vẽ hình ảnh quan sát được ra giấy/vở

GV theo dõi, nhắc nhở HS chú ý: Dụng cụ thủy tinh dễ vỡ, phòng trường hợp vỡ, sửdụng điện an toàn => HD HS biện pháp xử lí để không gây thương tích

Trang 21

Củng cố cho HS kiến thức về các kí hiệu cảnh báo an toàn, quy định an toàn PTH

và kiến thức về sử dụng các dụng cụ đo, kính lúp, kính hiển vi QH

b) Nội dung:

Câu hỏi, bài tập GV giao cho học sinh thực hiện:

Câu 1 Việc làm nào sau đây được cho là KHÔNG an toàn trong phòng thực hành?

A Đeo găng tay khi lấy hóa chất

B Tự ý làm thí nghiệm.

C Quan sát lối thoát hiểm của phòng thực hành

D Rửa tay trước khi ra khỏi phòng thực hành

Câu 2 Khi gặp sự cố mất an toàn trong phòng thực hành, em cần:

A Báo cáo ngay với giáo viên trong phòng thực hành

B Tự xử lí và không thông báo với giáo viên

Trang 22

Câu 5 Cho các dụng cụ sau trong phòng thực hành: Lực kế, nhiệt kế, cân đồng hồ,thước dây (GV hướng dẫn HS tìm đúng đáp án)

Hãy chọn dụng cụ thích hợp để đo:

a) Nhiệt độ của một cốc nước b) Khối lượng của viên bi sắt

Câu 6 Kính lúp và KHV thường được dùng để quan sát những vật có đặc điểm nhưthế nào? (Đáp án: Kích thước nhỏ, không quan sát được bằng mắt thường)

GV giới thiệu số lượng câu hỏi, luật chơi và hướng dẫn, hỗ trợ học sinh thực hiện

GV, HS cùng được tham gia đánh giá kết quả thực hiện Phần mềm tự động chấm điểmdựa trên câu trả lời đúng của nhóm HS

CHỦ ĐỀ 6: TẾ BÀO – ĐƠN VỊ CƠ SỞ CỦA SỰ SỐNG

BÀI 22: TẾ BÀO

Môn học: KHTN 6Thời gian thực hiện:

I Mục tiêu

1 Về kiến thức

- Trình bày được khái niệm, chức năng của tế bào

- Mô tả được hình dạng và kích thước điển hình của một số loại tế bào

- Phân biệt tế bào nhân sơ, tế bào nhân thực, tế bào động vật, tế bào thực vật

Trang 23

- Nhận biết được lục lạp là bào quan thực hiện chức năng quang hợp ở cây xanh

- Giải thích được tế bào là đơn vị cấu trúc và chức năng của sự sống

- Nhận biết được sự lớn lên và phân chia của tế bào và nêu được ý nghĩa của quátrình đó

2 Về năng lực

- Năng lực phát hiện vấn đề: Quan sát tranh để tìm hiểu được kích thước và hìnhdạng tế bào, phát hiện điểm khác biệt giữa tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực Chỉ rađược dấu hiệu cho thấy sự lớn lên và sự sinh sản của của tế bào

- Năng lực giao tiếp: Thảo luận với các bạn trong nhóm, đại diện nhóm trả lời

- Năng lực hợp tác: Hợp tác cùng các thành viên trong thảo luận nhóm

- Năng lực tự học: Tự nghiên cứu sách giáo khoa, sách tham khảo

- Năng lực sử dụng CNTT và TT: Truy cập mạng, tìm kiếm tài liệu Ứng dụngCNTT để làm những PP trình chiếu cho nhóm mình

2.2 Năng lực chuyên biệt

- Năng lực kiến thức sinh học: Phân biệt tế bào nhân sơ, tế bào nhân thực, tế bàođộng vật, tế bào thực vật

3 Về phẩm chất:

- Tích cực, chăm chi, có trách nhiệm trong hoàn thành nhiệm vụ học tập của cánhân và của nhóm

- Trung thực trong học tập, đánh giá các kết quả học tập của bản thân và các bạn

- Yêu thích bộ môn, thích khám phá, tìm hiểu kiến thức sinh học

- Hình vẽ: 17.1- SGK/85; 17.2, 17.3- SGK/86; 17.4, 17.5 – SGK/87; 17.6 (a,b), 17.7(a,b), 17.8 –SGK/88 )

- Tranh cấu tạo tế bào, sự lớn lên và phân chia của tế bào

- Clip sự lớn lên của thực vật

- Phiếu học tập số 1, 2, 3

Giới thiệu đơn vị cơ sở cấu tạo nên một số vật thể như: ngôi nhà, tổ ong, cơ thể sinh vật.

a) Mục tiêu:

- Xác định được đơn vị cấu tạo cơ sở nên một số vật thể như: ngôi nhà, tổ ong, cơthể sinh vật

b) Nội dung:

- Yêu cầu học sinh quan sát tổ ong, ngôi nhà đang xây, …

- Quan sát để tìm ra các đơn vị cấu trúc nên tổ ong, hay ngôi nhà, cơ thể động vật,thực vật

- Các phương án trả lời của học sinh

Trang 24

B1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV: Quan sát để tìm ra các đơn vị cấu trúc nên tổ ong, hay ngôi nhà…

- Yêu cầu học sinh thảo luận nhóm trả lời câu hỏi: “Xác định được đơn vị cấu tạo cơ

sở nên một số vật thể như: ngôi nhà, tổ ong, cơ thể sinh vật…là gì?

B2 Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát tranh 17.1, thảo luận nhóm

- Đại diện HS trả lời câu hỏi

B3 Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi đại diện của mỗi nhóm trình bày nội dung đã thảo luận

- GV chỉ định ngẫu nhiên HS khác bổ sung

B4 Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV: Nhận xét, khen ngợi, chuẩn hóa kiến thức

- Đơn vị cơ sở cấu tạo nên tổ ong: Mỗi khoang nhỏ

- Đơn vị cơ sở cấu tạo nên ngôi nhà: Viên gạch

- Đơn vị cơ sở cấu tạo nên cơ thể sinh vật: Tế bào

Hoạt động 2.1: Tìm hiểu về đặc điểm của tế bào

a) Mục tiêu:

- Nhận diện được tế bào

- So sánh được kích thước một số loại tế bào (tế bào vi khuẩn, tế bào thực vật, tếbào động vật)

- Mô tả được hình dạng đặc trưng của của tế bào (tế bào hồng cầu, tế bào cơ, tế bàothần kinh…)

- Ý nghĩa của sự khác nhau về hình dạng và kích thước của tế bào đối với sinh vật

- Quan sát hình 17.2, 17.3- SGK/ 86 thảo luận nhóm (5 phút)

1 Nhận xét về kích thước và hình dạng của tế bào? Cho ví dụ minh họa?

2 Sự khác nhau về kích thước và hình dạng có ý nghĩa gì đối với sinh vật?

- Học sinh nghiên cứu hình vẽ thảo luận nhóm trả lời câu hỏi

- Báo cáo kết quả hoạt động và đánh giá nhận xét

+ GV gọi đại diện của mỗi nhóm trình bày nội dung đã thảo luận

+ GV chỉ định ngẫu nhiên HS khác bổ sung

+ GV: Nhận xét và chốt lại kiến thức trọng tâm

Trang 25

2 Ý nghĩa về sự khác nhau về kích thước và hình dạng:

Mỗi loại tế bào có kích thước và hình dạng khác nhau để thực hiện các chức năngkhác nhau đặc trưng của sự sống

3 Giáo viên giới thiệu thêm cách quan sát tế bào

TB có kích thước nhỏ: quan sát bằng kính hiển vi

Tế bào có kích thước lớn (tép cam, tép bưởi, trứng cá, trứng ếch…) quan sát bằngmắt thường, cách quan sát chúng ta sẽ tìm hiểu sâu hơn trong bài học sau “Thực hànhquan sát tế bào sinh vật”

Hoạt động 2.2: Tìm hiểu các thành phần chính của tế bào

a) Mục tiêu:

- Trình bày được cấu tạo tế bào và chức năng mỗi thành phần chính của tế bào

- So sánh được tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực, phân biệt tế bào động vật và tếbào thực vật Nhận biết được lục lạp là bào quan thực hiện chức năng quang hợp ở câyxanh

- GV chuyển giao nhiệm vụ học tập:

Trang 26

- Học sinh nghiên cứu hình vẽ thảo luận nhóm hoàn thành nội dung 3 phiếu học tập.B3 Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

+ Đại diện các nhóm trình bày nội dung phiếu học tập nhóm mình

Chỉ có vùng nhân Có nhân tế bào chính thức

Đáp án PHT số 2

1- B; 2- C; 3- A

Đáp án PHT số 3

Thời gian 3 phút

Câu1 Nêu điểm khác biệt của tế bào thực vật và tế bào thực vật.

1 Hình dạng Hình lục giác Hình cầu

Câu 2 Tại sao thực vật có khả năng quang hợp?

- Thực vật có bào quan lục lạp nên có khả năng quang hợp

Hoạt động 2.3: Tìm hiểu về sự lớn lên và sinh sản của tế bào

a) Mục tiêu:

- Học sinh mô tả được sự sinh sản của tế bào qua hai giai đoạn (Cả tế bào thực vật

và tế bào động vật)

- Áp dụng để tính được số tế bào con được sinh ra ở lần phân chia thứ 1,2,3, n

- Chỉ ra được ý nghĩa của sự sinh sản của tế bào đối với sinh vật

GV: Yêu cầu học sinh thảo luận nhóm trả lời câu hỏi

1 Quan sát hình 17.6; 17.7 – SGK/mô tả lại quá trình sinh sản của tế bào động vật

Trang 27

3 Quan sát hình 17.9 và clip sự lớn lên của cây Đậu Ý nghĩa sự sinh sản của tế bàođối với sinh vật?

- Học sinh nghiên cứu hình vẽ, clip thảo luận nhóm trả lời câu hỏi

+ GV gọi đại diện của mỗi nhóm trình bày nội dung đã thảo luận

+ Các nhóm khác nhận xét, góp ý

+ GV: Nhận xét hoạt động của các nhóm và chuẩn hóa lại kiến thức

1 Quá trình sinh sản của tế bào động vật và tế bào thực vật:

Đầu tiên một nhân hình thành 2 nhân

Sau đó tế bào chất phân chia, xuất hiện một vách ngăn, ngăn đôi tế bào cũ thành hai

tế bào con (thực vật)

Ở động vật: sự phân chia bằng cách hình thành eo thắt ở trung tâm, từ một tế bào

mẹ cho ra hai tế bào con

2 Quan sát hình 17.8

Số tế bào con được tạo ra ở lần phân chia thứ 1: 2 ( = 21 )

Số tế bào con được tạo ra ở lần phân chia thứ 2: 4 (= 22 )

Số tế bào con được tạo ra ở lần phân chia thứ 3: 8 (= 23 )

Số tế bào con được tạo ra ở lần phân chia thứ n : …(= 2n )

3 Ý nghĩa sự sinh sản của tế bào đối với sinh vật:

- Là cơ sở cho sự lớn lên của sinh vật

- Giúp thay thế tế bào bị tổn thương hoặc tế bào chết ở sinh vật

a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học trong bài trả lời một số câu hỏi trắc

nghiệm

b) Nội dung:

Sử dụng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm sau:

Câu 1 Chức năng của màng tế bào là

A) chứa vật chất di truyền, điều khiển mọi hoạt động sống của tế bào

B) bảo vệ và kiểm soát các chất đi vào, đi ra khỏi tế bào

C) chứa các bào quan, là nơi diễn ra các hoạt động sống của tế bào

D) tham gia vào quá trình quang hợp của tế bào

Câu 2 Thành phần nào có chức năng điều khiển hoạt động của tế bào?

Trang 28

- Cá nhân học sinh vận dụng kiến thức, hoàn thành nội dung các câu trắc nghiệm.

- Báo cáo, thảo luận: Đại diện học sinh trả lời từng câu hỏi

- Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập:

+ Nhận xét kết quả làm việc của học sinh

+ Chuẩn hóa kiến thức

a) Mục tiêu:

- Học sinh chứng minh được tế bào là đơn vị cấu trúc và chức năng của cơ thể sống.

- Giải thích được hiện tượng mọc lại đuôi ở thằn lằn.

b) Nội dung: HS thảo luận và trả lời câu hỏi

1 Chứng minh được tế bào là đơn vị cấu trúc và chức năng của cơ thể sống?

2 Giải thích được hiện tượng mọc lại đuôi ở thằn lằn?

- Câu trả lời của học sinh, giải quyết nhiệm vụ được giao

- Giáo viên chiếu nội dung hai câu hỏi vận dụng Yêu cầu thảo luận nhóm

- Học sinh vận dụng kiến thức, thảo luận hoàn thành nội dung hai câu trên

- Đại diện nhóm trả lời từng câu hỏi

- Nhận xét kết quả làm việc của các nhóm và chuẩn hóa kiến thức

1 Chứng minh được tế bào là đơn vị cấu trúc và chức năng của cơ thể sống?

- Mọi cơ thể sinh vật đều được cấu tạo từ tế bào

- Vì mọi hoạt động của cơ thể sống đều diễn ra tại tế bào Tế bào thực hiện các chứcnăng của cơ thể sống như: TĐC, chuyển hóa năng lượng, sinh trưởng, phát triển, vậnđộng, cảm ứng

2 Giải thích được hiện tượng mọc lại đuôi ở thằn lằn?

- Đây là hiện tượng tái sinh bộ phận

Trang 29

BÀI 23: THỰC HÀNH QUAN SÁT TẾ BÀO

Môn học: KHTN, lớp: 6Thời gian thực hiện: 1 tiết

I Mục tiêu:

1.Kiến thức:

- Đặc điểm cấu tạo về hình dạng và kích thước tế bào

- Cách sử dụng kính hiển vi quang học và kính lúp để quan sát tế bào

- Sự khác nhau giữa tế bào động vật với tế bào thực vật

2 Năng lực

2.1 Năng lực khoa học tự nhiên (sinh học)

- Phân biệt được tế bào thực vật và tế bào động vật

- Thao thác và sử dụng đúng cách kính lúp và kính hiển vi quang học để quan sát tếbào

- Làm được tiêu bản tế bào ở dạng đơn giản

- Vẽ, chú thích được các tế bào đã quan sát

- Năng lực tự học và tự chủ:

+ Tự quyết định cách thức thực hiện, phân công công việc cho các thành viên trongnhóm

+ Tự đánh giá quá trình và kết quả thực hiện của các thành viên và nhóm

- Năng lực giao tiếp và hợp tác:

+ Tập hợp nhóm theo đúng yêu cầu, nhanh và đảm bảo trật tự

+ Hỗ trợ các thành viên trong nhóm cách thực hiện nhiệm vụ, tiến hành thí nghiệm.+ Biết cách ghi chép kết quả làm việc nhóm một cách chính xác

+ Thảo luận và thống nhất ý kiến với các thành viên trong nhóm để cùng hoàn thànhnhiệm vụ chung

3 Phẩm chất:

- Chăm chỉ: Thường xuyên thực hiện và hoàn thành các nhiệm vụ được phân công.Thích tìm hiểu, thu thập tư liệu để mở rộng hiểu biết về các vấn đề trong bài học Có ýthức vận dụng kiến thức, kĩ năng học được vào học tập và đời sống hàng ngày

- Trung thực: Báo cáo chính xác, nhận xét khách quan kết quả thực hiện

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Sách giáo khoa

- Tranh, hình ảnh tế bào thực vật và động vật minh họa

- Dụng cụ: Kính hiển vi quang học, kính lúp cầm tay, đĩa kính đồng hồ, lam kính,lamen, pipette, kim mũi mác, panh, bình thủy tinh

- Hóa chất: Xanh methylene, nước cất

Trang 30

- Bộ mẫu vật tươi: Trứng cá, củ hành, ếch sống

2 Chuẩn bị của học sinh:

- Đọc bài trước ở nhà Tự tìm hiểu về các tài liệu trên internet có liên quan đến nộidung của bài học

- Vở ghi chép, SGK

- Mẫu vật tươi: củ hành

a) Mục tiêu:

- Học sinh biết rõ tác dụng của từng dụng cụ/mẫu vật thực hành

- Học sinh xác định được nhiệm vụ cần hoàn thành trong tiết thực hành

b) Nội dung:

- Học sinh dự đoán về tác dụng của các dụng cụ/mẫu vật đã chuẩn bị

- Học sinh tìm hiểu và trình bày các nhiệm vụ cần thực hiện dưới dạng sơ đồ

Sơ đồ nhiệm vụ:

- Giao nhiệm vụ:

+ Giáo viên phân nhóm học sinh (4 -6 học sinh/ 1 nhóm)

+ Hãy quan sát hình ảnh và nghiên cứu thông tin trong SG K:

(1) Có một số dụng cụ/mẫu vật đã chuẩn bị cho tiết thực hành Em hãy dự đoán tácdụng của chúng?

(2) Hãy nghiên cứu thông tin trong sách giáo khoa và vẽ sơ đồ các công việc cầnthực hiện trong tiết học

Trang 31

+ Vẽ hình tế bào quan sát được và chú thích đầy đủ

- Thực hiện nhiệm vụ: Thực hành các thao tác và quan sát 3 loại tế bào Thống nhất/hoàn thành nhiệm vụ học tập nhóm và viết báo cáo

+ Giáo viên xác nhận kiến thức

c) Sản phẩm: Các câu trả lời về về thao tác trong thực hành quan sát tế bào.

Câu hỏi 1: Để quan sát được tế bào ta cần dùng thiết bị nào sau đây?

A Kính hiển vi B Kính lúp C Mắt thường D.Cả 3 đáp án trên

Trang 32

Câu hỏi 2: Khi quan sát tế bào thực vật, cần chú ý điều gì để quan sát tế bào tốt

nhất?

+ Khi thực hiện tách tế bào trứng cá thật nhẹ tay để tránh bị vỡ

+ Khi thực hiện tách lớp tế bào vảy hành thì tách lớp thật mỏng để dễ quan sát+ Khi đậy lamen lên lam kính có mẫu vật cần hạ từ từ để tránh bọt khí

Câu hỏi 3: Đặc điểm nào giúp em phân biệt được tế bào thực vật và tế bào động

Câu hỏi 1: Để quan sát được tế bào ta cần dùng thiết bị nào sau đây?

B Kính hiển vi B Kính lúp C Mắt thường D.Cả 3 đáp án trên

Câu hỏi 2: Khi quan sát tế bào thực vật, cần chú ý điều gì để quan sát tế bào tốt

Môn học: KHTN 6Thời gian thực hiện: 2 tiết

Trang 33

- Rèn luyện năng lực hơp tác và giao tiếp thông qua trò chơi khởi động, các hoạtđộng thảo luận nhóm phân loại tế bào, mô, hoạt động nhóm tìm hiểu mối quan hệ giữa cơquan và cơ thể

- Rèn luyên năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo qua hoạt động trải nghiệm, hoạtđộng nhóm, luyện tập và vận dụng như tu tuy đưa ra các câu hỏi giải đáp mối quan hệ tếbào – mô – cơ quan – cơ thể, thiết kế sơ đồ các cấp tổ chức của cơ thể đa bào

- NL nhận thức sinh học: gọi tên các cấp tổ chức sống của cơ thể đa bào, vẽ được

cấu tạo cơ thể đa bào, sử dụng thuật ngữ sinh học để mô tả cấu tạo cơ thể đa bào

- NL tìm hiểu thế giới sống: Thiết kế sơ đồ về các cấp tổ chức của cơ thể đa bào bất

kì và báo cáo trước lớp

- NL vận dụng kiến thức đã học: HS giải thích được tại sao các sinh vật đa bàothường có kích thước lớn, sống ở nhiều môi trường

- Chăm chỉ: Sưu tầm các mẫu vật về các bộ phận của thực vật theo hướng dẫn củagiáo viên, tìm hiểu kiến thức về cấu tạo các sinh vật sống, …

- Trung thực: thực hiện các nội dung bài học và báo cáo kết quả chính xác

- Sưu tầm các mẫu vật thật về các cấp tổ chức sống của cơ thể đa bào

1 Hoạt động 1: Khởi động tạo hứng thú tìm hiểu bài học

a) Mục tiêu: HS phân loại các sinh theo 2 cấp độ: đơn bào và đa bào.

b) Nội dung: HS xem phim về sự đa dạng sinh vật và ghi tên những sinh vật theo

cột tương ứng trong PHT số 1

c) Sản phẩm: PHT số 1 “phân loại sinh vật theo 2 cấp độ: đơn bào và đa bào”

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV phổ biến thể lệ chơi:

Trang 34

Chia lớp thành 2 đội và 2 HS làm thư kí Mỗi đội được cấp 1 PHT số 1 Các độixem phim về sự đa dạng sinh vật và ghi tên những sinh vật theo cột tương ứng trong PHT

số 1 Đội nào hoàn thành chính xác và nhanh nhất sẽ chiến thắng

- HS lập đội và học luật chơi

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS tham gia trò chơi

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- Giáo viên mời nhóm trưởng báo cáo sơ đồ của nhóm mình

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV và thư kí quan sát, đánh giá kết quả của 2 đội chơi

Hoạt động 2.1: Tìm hiểu về cấp tổ chức từ tế bào đến mô.

a) Mục tiêu:

- HS nêu được khái niệm về mô và lấy ví dụ

b) Nội dung: Quan sát hình ảnh và nêu mối quan hệ giữa tế bào và mô Từ đó, đưa

ra khái niệm về mô

c) Sản phẩm: trả lời các câu hỏi GV đưa ra, từ đó nêu khái niệm về mô.

1 các mô được cấu tạo từ tế bào

2 Các tế bào cấu tạo nên mỗi mô có hình dạng, kích thước, cấu tạo giống nhau

=> Mô là tập hợp các tế bào giống nhau cùng thực hiện 1 chức năng nhất định VD: Thực vật (mô biểu bì lá, nhu mô, …), động vật (mô cơ, mô thần kinh, …)

Tế bào cơ trơn dạ dày Mô cơ trơn

Tế bào biểu bì dạ dày Mô biểu bì dạ dày

Tế bào nhu mô lá Nhu mô

Tế bào biểu bì là Mô biểu bì lá

- GV Yêu cầu HS quan sát tranh và trả lời câu hỏi

Quan sát hình 26.1 và trả lời câu hỏi sau:

1 Hãy cho biết mối quan hệ giữa tế bào và

mô

2 Cho biết các tế bào cấu tạo nên mỗi loại mô

có đặc điểm gì?

=> Mô là gì? Lấy VD

Trang 35

Quan sát hình 26.2, thảo luận nhóm

và hoàn thành bảng sau:

Tế bào cơ trơn dạ dày ?

Tế bào nhu mô lá ?

Tế bào biểu bì là ?

- HS nhận nhiệm vụ học

- HS quan sát và suy luận, trả lời câu hỏi

- Giáo viên mời đại diện HS trình bày sản phẩm

- Giáo viên tổ chức cho học sinh đánh giá, nhận xét câu trả lời của bạn

- Học sinh đánh giá, nhận xét câu trả lời của bạn

- Giáo viên đánh giá hoạt động học tập của học sinh

Sản phẩm dự kiến của HS:

Hoạt động 2.2: Tìm hiểu về cấp tổ chức từ mô đến cơ quan.

a) Mục tiêu:

- HS nêu được khái niệm về cơ quan và lấy ví dụ

b) Nội dung: GV chiếu tranh và ví dụ về cơ quan giúp HS đưa ra khái niệm về mô.

Tổ chức cho HS phân tích các cơ quan

c) Sản phẩm: HS nêu được khái nệm về cơ quan, phân tích các mô có trong các cơ

quan cho trước

1 Lá (gồm: mô biểu bì, mô dẫn, mô cơ bản, mô mềm, mô giậu), dạ dày (gồm: mô

cơ, mô liên kết, mô thần kinh, mô biểu bì)

2 Cơ quan là tập hợp nhiều mô cùng thực hiện 1 chức năng nhất định

VD: thực vật (hoa, quả, hạt, rễ, thân, lá), động vật (tim, phổi, ruột, dạ dày, )

3

Biểu bì, liên kết, cơ, phân sinh, thần kinh Rễ, thân, lá, hoa, quả, hạt, tim, dạ dày

- GV chiếu hình về cơ quan lá (ở thực vật), dạ dày (ở động vật) Yêu cầu HS quansát tranh và trả lời các câu hỏi sau:

1 Kể tên các mô tương ứng có trong các cơ quan lá, dạ dày

2 Nêu khái niệm về cơ quan Lấy ví dụ

Trang 36

- HS nhận nhiệm vụ học.

Mỗi HS quan sát tranh và trả lời câu hỏi

Hoạt động 2.3: Tìm hiểu về cấp tổ chức từ cơ quan đến cơ thể.

a) Mục tiêu:

- HS nêu được mối quan hệ giữa cơ quan – hệ cơ quan – cơ thể

- HS trình bày được khái niệm về hệ cơ quan, cơ thể

b) Nội dung: GV hướng dẫn HS phân tích tranh, mô hình để đưa ra mối quan hệ

giữa cơ quan – hệ cơ quan – cơ thể Từ đó đưa ra khái niệm về hệ cơ quan, cơ thể

c) Sản phẩm: Nêu được mối quan hệ giữa cơ quan – hệ cơ quan – cơ thể, khái niệm

hệ cơ quan và cơ thể

Trang 37

- Hệ cơ quan là tập hợp một số cơ quan cùng hoạt động để thực hiện 1 số chức năngnhất định

Trang 38

- Cơ thể là tập hợp các cơ quan, hệ cơ quan hoạt động thống nhất, nhịp nhàng đểthực hiện chức năng sống

- GV chia lớp thành 4 nhóm (mỗi nhóm 4 - 6 HS) Giao cho nhóm 1 -2 mô hình vềthực vật, nhóm 3 -4 mô hình về động vật Yêu cầu HS dán tên cơ quan tương ứng lên môhình

=> GV gọi tên các hệ chồi, hệ tiêu hóa, hệ hô hấp,

=> Yêu cầu HS nêu khái niệm về hệ cơ quan – cơ thể

- HS thảo luận nhóm và xác định các cơ quan

a) Mục tiêu:

- HS xác định và gọi tên được các cấp tổ chức sống của cơ thể đa bào

b) Nội dung: HS xác định được các cấp tổ chức sống của cơ thể đa bào trên hình c) Sản phẩm: HS quan sát hình và gọi tên các cấp tổ chức sống của cơ thể đa bào.

Sau khi thảo luận, HS sắp xếp các cấp tổ chức và gọi tên theo thứ tự tăng dần nhưsau:

- GV chia lớp thành 4 nhóm (mỗi nhóm 4 - 6 HS), phát tranh cho các nhóm:

Trang 39

+ Nhóm 1 - 2: các tranh về các cấp tổ chức của cơ thể thực vật

+ Nhóm 3 - 4: các tranh về các cấp tổ chức của cơ thể động vật

Yêu cầu các nhóm thảo luận và gọi tên dán tên cơ quan tương ứng lên hình, sắp xếptheo cấp độ tăng dần

- HS thảo luận nhóm và xác định các cơ quan

- Giáo viên mời đại diện nhóm HS trình bày sản phẩm

a) Mục tiêu:

- HS xác định được các cấp tổ chức của cơ thể đa bào trong thực tế

b) Nội dung: HS vẽ tranh hoặc sưu tầm mẫu vậy và lập sơ đồ về các cấp tổ chức

của cơ thể đa bào bất kì

c) Sản phẩm: sơ đồ về các cấp tổ chức của cơ thể đa bào bất kì.

- GV yêu cầu HS về nhà tìm hiểu, vẽ tranh hoặc sưu tầm mẫu vật và lập sơ đồ vềcác cấp tổ chức của cơ thể đa bào bất kì

Mỗi HS tìm hiểu, lập sơ đồ

- Giáo viên nhận bài vào tiết học 2

- Giáo viên đánh giá, nhận xét hoạt động học tập của học sinh

BÀI 27: THỰC HÀNH QUAN SÁT SINH VẬT

Môn học: KHTN 6Thời gian thực hiện: 2 tiết

I Mục tiêu

Qua bài này, HS cần đạt được:

- Nêu được cách làm tiêu bản và sử dụng kính hiển vi

- Mô tả được cấu tạo cơ thể đơn bào

- Mô tả được các cơ quan cấu tạo của cây xanh

- Mô tả được cấu tạo cơ thể người

Trang 40

2 Năng lực:

- Rèn luyện năng lực hơp tác và giao tiếp các hoạt động thảo luận nhóm, trò chơi

- Rèn luyên năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo qua hoạt động trải nghiệm, hoạtđộng nhóm, luyện tập và vận dụng

- Làm tiêu bản, sử dụng kính hiển vi quan sát tế bào

- Vẽ được cấu tạo cơ thể đơn bào, cây xanh

- Sử dụng ngôn ngữ sinh học để mô tả cấu tạo cơ thể đơn bào, cơ thể thực vật, conngười

- Chăm chỉ: Sưu tầm các mẫu vật về các bộ phận của thực vật theo hướng dẫn củagiáo viên, tìm hiểu kiến thức về cấu tạo các sinh vật sống, …

- Trung thực: thực hiện các nội dung bài học và báo cáo kết quả chính xác

1 Giáo viên

- Dụng cụ: Kính hiển vi, lam kính, lamen, pipette, giấy thấm, bông, giấy bìa, kimchỉ, keo dán

- Tranh ảnh về các bộ phận, cấu tạo thực vật

- Mô hình, tranh ảnh mô phỏng cấu tạo cơ thể người

2 Học sinh

- Sưu tầm các mẫu vật thật về các bộ phận của thưc vật

2 Hoạt động 1: Khởi động tạo hứng thú tìm hiểu bài học

“Xác định các cấp tổ chức sống”

a) Mục tiêu: HS nêu được các cấp tổ chức sống từ tế bào đến cơ thể.

b) Nội dung: Trò chơi “Ai nhanh hơn”

c) Sản phẩm: sơ đồ các cấp tổ chức sống từ tế bào đến cơ thể.

Sơ đồ: Tế bào -> Mô -> Cơ quan -> Hệ cơ quan -> Cơ thể

Định dạng
Số trang	147
Dung lượng	12,21 MB