Tóm tắt lý thuyết sinh học ôn thi THPT quốc gia

aTrong giåm phân - Do su phàn ly NST không binh thuðng d I hay I sô cap kêt quá tao ra các giao tû thiêu, thùa NST n -1 ; n + 1 giao tû lêch nhiêm - Các giao tû này kêt hop vói giao tû b

GEN, MA DI TRUYÈN vÀ QUÁ TRÌNH NHÂN ÐÔI ADN

Nhó nhanh m'4Ch gôc: 3ông dào môt khúc 5 phân

3' OH diêu hòa mã hóa kêt thúc

- Gen là mot doan ADN mang thông tin mã hoá cho môt chuôi pôlipeptit hay môt phàn tù ARN.

- Vd: Gen Hbctv mã hoá chuôi pôlipeptit cc, gen EARN mã hoá chophân tû tARN

2.Câu trúc Chung cia gen câu trúc (gen mã hóa chuôi Polipepetit)

Gen câu tmc mã hoá prôtêin gôm 3 vung trình tu nuclêôtit:

Vùng diêu hòa Vùng ma hóa Vùng kêt thúc

Il Mã di truyên

1 Khái niêm

- Mã di tmyên là trinh tu shp xêp các nuclêôtit

trong gen (mach gôc) quy dinh trinh tu säp xêp các axit

amin trong prôtêin

Mãdi truyên là mã bô ba

Vói 4 loai Nu có 43 64 bê ba (61 bê ba mã hóa

a.amin; 3 bô ba kêt thúc không mã hóa a.min.•UA4,

(3)Mã di tmyên có tinh däc hiêu: I bô ba mã hóa I a.amin

(4)Mã di tiuyên có tính thoái hoá: I aa duoc mã hóa tìr nhiêu bô bakhác nhau

QUA TRÌNH NHÂNÐơ1 ADN

SŒ luŒc:

- Thði diêm: Quá trinh nhàn dơi ADN tai pha S

cua ki trung gian

- Ðia diêm: Nhân tê bào (TB thuc)•, vùng

nhân

(TB nhân so)

- Muc dich nhân dơi ADN tao nên 2 phân ADN dê chuân bi buĩc vào quátrinh nguyên phân tao sê chia dêu cho 2 tê bào con - Chlêu tơng hqp: 5' —3'

Diên biên

(1) Bitĩc 1 : (Tháo xộn phân tir ADN)

-Nhð các enzim tháo xộn, 2 mach phân tû

ADN tách nhau clân —+ chac hình chû Y và lơ 2

mach khuơn

(2) Bitĩc 2: (Tơng hep các mqch ADNmúi)

- Enzim ADN polimeraza tong hop 2 mach

mĩi nhð 2 mach khuơn theo nguyên täc bơ sung (A

— T', G — X):

+ Mach tơng hop liên tuc: Cĩ mach khuơn là

chiêu

+ Mach tơng hop ngät quãng: Cĩ mach

khuơn là ADN chlêu 3' Chúng tơng hop theo tung

doan( Okazaki) rơi duoc nơl lai vĩi nhau

(3) Bwĩc 3:( 2 phân tirADN turc tao thành)

- Mơi phàn tû ADN mĩi gơm 2 mach'

+ 1 mach cûa phàn tû ADN ban dâu( ban báo tồu) + I mach mĩi

duoc tơng hop

PHIÛN MA vÀ DICH MÃ

Phiên mã

1 Câu trúc và chúc näng cia các Ioai ARN:

p51ymemza ADN

(l) ARN thơng tin (mARN): Mach thäng, làm khuơn cho quá trinhdich mã

(2) ARN vân chuyên (tARN): Mơi phàn tû tARN dêu cĩ I bơ

ba dơi mã (anticơdon) và I dàu dè liên kêt vĩi axit amin tuong ung.Vân chuyên axit amm tĩi ribơxơm dê tham gia tơng hop chuơipơlipeptlt

(3) ARN ribơxơm( rARN): Là thanh phân kêt hqp vðiprơtêin tao nên rlbơxơm

2 CŒ chê phiên mã: (Tơng IWP ARN

)

- Phiên mã là quá trinh tơng hop

ARN trên mach l•thuơn ADN

Dièn biên

(1) ARN polimerazabám vào vùng diêu hịa lam gen

tháo xộn 16 mach gơc cĩ chiêu

3' 5' bät dàu phiên mã ARN

polimeraza tltxot trên mach gơc

theo chiêu 3'—>5'

(2) mARN duqc tơng IWP theo chiêu 5'- 3', mơl nu trênmach gơc liên kêt vĩi nu tu do theo nguyên täc bơ sung A-U, G- X,T-A, X-G (vung nào trên gen duqc phiên mã song thi së dĩng xộnngay)

(3) Khi ARN polimeraza gäp tin hiêu kêt thúc thi dungphiên mã Mơt phân tû mARN duqc glåi phĩng

* Litu ý.• (J Sinh vât nhân thwc mARN sau khi tơng hep Sã cät bơ cácdoan Intron, nơi các doan Exon tgo thành mARN tru•ûng thành Sän sãngtham gia dich mã

Kêt quå: Tao nên phân tu mARN mang thơng tm di tmyên tir gen tĩlrlbơxơm dê làm khuơn trong tơng hop prơtêm

Dich mã

1 Hoat hố axit amin:

- Nhð các enzim däc hiêu và ATP mơi axit amin duoc hoat hố vàgän vĩi LARN tuong ung tao axit amm- tARN( aa- tARN)

2 Tông chuôi pôlipeptit:

- Ribôxôm gän vói mã mO dâu AUG và Met-tARN (anticôdonUAX) bô sung chính xác vól côdon mO dàu,

- Các aa-tARN vàn chuyên axlt amm tói, antlcôdon cûa LARN bôsung vói côdon trên mARN Enzim xuc tác hinh thành liên kêt peptit giüa 2axit amm

- Rlbôxôm dich chuyên dên côdon tiêp và cú tiêp tuc nhu vày chodên khi tiêp xUc vól mã kêt thúc (không có axit amin vào Riboxom) thìdimg dich mã hoàn tât Môt chuôi Polipeptit duoc hinh thành

- Nhð enzim däc hiêu axlt amm dâu tiên (Met) duoc cht khói chuôitao thanh chu61 polipeptit hoàn chinh Sau dó hình thanh các càu truc bàccao thuc hiên chúc näng Sinh hoc cüa Protem

- Môt nhóm ribôxôm (pôlixôm) gän vól môi mARN giúp täng hiêusuât tông hop prôtêin

ÐIÊU HOÀ HOAT BONG GEN

1 Khái niêm

- Ðiêu hoà hoat dông cûa gen là diêu hoå luong sån Pham cúa genduqc tao trong tê bào dám båo cho hoat dông sông cûa tê bào phil hop vóidiêu kiên môi tntòng cñng nhu su phát triên binh thuðng cúa co thê

Ðiêu hòa hoat döng gen có thê muc phiên mã, dich ma, sau phiên mã

- (J Sinh vàt nhân so diêu hoà hoat dông gen chú yêu múc dc)phiên mã

2 Câu trúc cia opêron Lac óE.Coli

Opêron là các gen càu tlúc liên quan vê chúc näng duqc phân bô liên nhau

và có Chung co chê diêu hòa hoat dông

Càu Operon Lac:

Z, Y A: Là các gen càu tlúc mã hóa cho các enzim phàn giài Lactozo

O: Vùng van hanh là trình tu nu däc biêt dê protein itc chê liên kêt ngän cánphiên mã

P: Vùng khði dông có trinh tu nu dê ARN polimeram liên kêt và khði dôngquá trinh phiên ma

Gen diêu hòa không näm trong Operon nhung có vai trò diêu hòa hoat döngOperon

3 Cc chê diêu hoà HO?t dêng cúa ôpêron Lac:

Khi môi truöng không có lactôzŒ: gen diêu hoà tông hop prôtêm úc chê.Prôtêin (rc chê gän vào vung vân hành (O) các gen câu trúc không phiên mã.Khi môi truöng có lactôzc: Lactôzo là chât cåm tmg gän vói prôtêin úcchê —¥ prôtêin t'rc chê bi biên dôi không gän duoc vào vung vàn hành.ARN polimeraza liên kêt vói vung khði dêng tiên hanh phiên mã —¥mARN cúa Z, Y A duoc tông hop và dlCh mã tao các ennm phàn húyLactozo Khi Lactozo can kiêt thi protem l'rc chê lai liên kêt vói vung (O)quá trinh phiên mã dtmg lai

BOT BIEN GEN

I Khái niÇm và các d?ng dôt biên gen

1 Khái niêm

- Ðôt biên gen là nhüng biên dôi trong càu tlúc cua gen, liên quandên môt cäp nuclêôtit (dôt biên diêm) làm thay dôi t.lình tu nu tao ra alenmól

- Tât câ các gen có thê bi dôt biên vói tân sô thàp (10-6 — 10-4)

- Thê dôt biên là cá thê mang gen dôt biên dã biêu hiên ra kiêu hình

2 Các dang dôt biên gen

(l) Ðöt biên thay thê môt cäp nuclêôtlt

(2) Ðôt biên thêm hoöc mât môt cäp nuclêôtit: Mä di truyên bi doc sai

kê tir vi trí xày ra dôt biên —¥ thay dôi trình tu axit amm —+ thay dôi chúcnäng protein, II Nguyên nhân

- Bên ngoài: do tác nhân vàt lý (tia phóng xa, tia tû ngoai hoá hoc(các hoá chât

SBU, NMS ) hay Sinh hoc(l sô virut

- Bên trong: do rôi Ioan các quá trinh Sinh li hóa Sinh trong tê bào.III CŒ chê phát Sinh dût biên gen

(1) Sv kêt cap không dúng trong nhân dôi ADN

- Trong quá trình nhân dôi, su kêt cap không theo nguyên täc bôsung —+ phát Sinh dôt biên gen

Ví du.' G* (dang hiêm) kêt hep T: Tao dét biên G— X thànhA -

T

(2) Tác dông czia các tác nhân gây dêt biên

Tia tû ngogi (UV): làm 2 bazd Timin trên cùng 1 mach llên kêt vĩl nhau—

> dơt biên

- 5-brơmua uraxin ( 5BU) gây dơt biên thay thê cäp A-T bäng G-X

-SBU — G - —G -X

- Virut viêm gan B, vimt hecpet dơt biên

IV.Hâu qui

(1)Ðơt biên gen cĩ thê cĩ hai, cĩ loi, vơ hai

(2)Phân lðn dơt biên diêm thuong vơ hai (trung tính)

(3)T inh cĩ hai cua dơt biên Phu thuơc mơi titrong, tơ hop gen

V Vai trị và ý nghïa cüa dơt biên gen

1 Bơi vĩi tiên hố

- Ðơt biên gen lam xuât hiên các alen nzĩi tao ra biên di di fiuyênphong phú là nguơn nguyên liêu cho tiên hố

2 Ðơi vúi thuc tiên

- Cung câp nguyên liêu cho quá trinh tao giơng và trong nghiên cuu

di tmyên

sÃc THÉ vÀ BIEN cÃU TRÚC NI-ÐÉM sÃc THÉ I Câu trúc siêu hiên vi cua nhiêm säc

thê

Hình thåi: chúa 3 trinh tu nucleotit däc biêt

(l) Tâm dêng: vi trí liên kêt vĩi thoi phàn

bào

(2) Trinh tu dâu mút: báo vê NS T, giúp

các NST khơng dính vào nhau

(3)Trinh tu khĩi dâu tái bån: trinh tu tai

dĩ

ADN bät dâu nhân dơi

•3 Câu trzic hiên vi

Ðoan ADN (146 cäp Nu) + 8 protein

Histon —+ Nucleoxom —+ Soi co bån (dk I Inm) —¥ Soi chât nhiêm säc(dk 30nm) —+ Soi siêu xộn (300nm) —¥ Cromatic (dk 700m)

Il Bơt biên câu trúc nhiêm sic thê

Ðơt biên câu trúc NST là nhãng biên dơi trong câu tric NST, bån chât là

sw säp xêp lgi các gen trên NST

1 Mât doan

- NST bi màt 1 doan lam glâm sơ luang gen trên NST thuong gàychêt

VI' du:Mât doan NST sơ 5 gây hêi chúmg mèo lcêu

- Ung dung: loai khĩi N ST nhüng gen khơng mong muơn I sơgiơng cay trơng

2 d0?n

- Mêt doan NST duqc lưp lai mot hay nhiêu lân —¥ täng sơ luqnggen trên NST - Làm täng hộc giåm cuong dơ biêu hiên Clia tinh trang (cĩloi hộc cĩ hoi)

VI' du: Lúa Ðqi mach äơt biên lap dogn —+ täng hogt tính enzimamilaza

3 Bio doan:

- Mơt doan NST bi dút ra rơi dåo nguqc 1 80 0 và nơi lai —¥ làmthay dơi trình tu gen trên NST —¥ làm anh huðng dên hoat dơng cûa gen

VI' du: muơi, dêt biên dåo dogn lãp Iqi nhiêu lân tao

nên lồi mÚi

4 Chuyên d0?n:

- Su trao dơi doan NST xåy ra giüa các NST

khơng tuong dơng (Chú thích hình bên) —¥ thay dơi

kich thuĩc, càu gen, nhĩm gen liên kêt giåm khå

näng Sinh sån

Ví du: ngwịi, dêt biên chuyên dogn giõra NST

sơ 22 và NST sơ 9 NST 22 ngän 11071 —+ ung thw

máu ác tính

DOT BIEN sĨ LUONG NHIEM sÁc THÉ

Khåi niêm: Ðêt biên sơ IwangNST là sv thay dơi sơ IwongNST trong

1 Khái niêm:

Ðôt biên di bôi làm thay dôi sô luong NST 1

hay I sô cäp tuong dông

a)Trong giåm phân

- Do su phàn ly NST không binh thuðng d I hay I sô cap kêt quá tao

ra các giao tû thiêu, thùa NST (n -1 ; n + 1 giao tû lêch nhiêm)

- Các giao tû này kêt hop vói giao tû binh thuong —¥ thê lêch bôi.b)Trong nguyên phân

- Trong nguyên phân môt sô cap NST phân ly không binh thuönghinh thành tê bào lêch bêl Tê bào lêch bêi tiêp tuc nguyên phan —¥ I phân

co thê có các tê bào bi lêch bâi —¥ thê Ithám

3 Hâu quå: tu vong, glåm suc sông, glam khå näng Sinh sån

4 Y nghia Ðôt biên lêch bôi cung câp nguyên liêu cho tiên hoá và chonglông

II Ðôt biên da bôi

1 Khái niêm

- Là dang dot biên làm täng I sô nguyên lân bô NST don bâi cûaloài và lón hon 2n - Phân loai:

- Theo bô NST: da bâi lé (3n, 5n, 7n ); da bâi chän (4n, 6n, 8tv )

- Theo nguôn gôc: tu da bôi (su gia täng sô bô NST tù 1 loài); di

da bôi sur gia täng sô bô NST 2 loài khác nhau)

Di da bôi

- Do hiên tuong lai xa và da bôi hoá

3 Hâu qui và vai trò cua dôt biên da bôi

Tê bào da bôi thuong có sô luong ADN täng gâp bôi —¥ tê bào to,

co quan Sinh duðng Ion, Sinh tnrðng phát triên manh khâ näng chông chiutôt

- Ðôt biên da bôi dóng vai trò quan trong trong tlên hoá (hinh thànhloài mói) và trong trông trot (tao cày trông näng suât cao )

TÍNH QUY LUÀT cÚA HIEN TÜONG Dl TRUYËN QUY LUAT MENÐEN: QUY LUÁT PHÂN LY

I Phuvng pháp nghiên cúu di truyên hQC cüa Menden

1 Phteong pháp lai

- Buĩc I : Tao các dịng thuân chúng vê tung tính trang

- Burĩc 2: Lai các dịng thuàn chúng khác biêt nhau bði I hộcnhiêu tính trang rơi phân tich kêt quå lai dði FI F2, F3

- Buĩc 3: Sû dung toan xác suât phân tich kêt quá lai —+ giáthuyêt, giái thích, kêt quá - Buĩc 4: Cht'mg minh giå thuyêt bäng phép laiphân tích

2 Phteong phdpphân tích con lai cúaMenden

Tý le phàn ly F2 xâp xi 3: I

Cho các cày F2 tu thu phân rơi phân tich tý lê phàn ly (3 F3 Mendenthày tý lê 3: I

F2 thuc chàt là tý lê 1:2: I

II Hình thành hoc th uyêt khoa hpc

1 Giå thuyêt cúaMenden

- Mơi tl-nh trang dêu do I cäp nhàn tơ di tauyên quy dlnh và trong têbåo các nhân tơ di tmyên khơng hồ trơn vào nhau

- (hao tú chi chúa I trong 2 thanh Vlên cúa cäp nhân tơ di tmyên

- Khi thu tinh các giao tú kêt hqp vĩi nhau I cách ngàu nhlên

2 Chúnh minh gili thuyêt

- Mơi giao tú chi chúa I trong 2 thành viên cua cap nhân tơ di tmyên

do dĩ sé hinh thành 2 loai giao tú và mơl loal chlêm 50% ( 0,5)

- Xác suàt dơng trơi là 0,5 x 0,5=0,25 (1/4)

- Xác suàt di hop tú là 0,25 0,25—0,5 (2/4)

3 Quy luêt phân ly

- Mơi tính trang do I cäp alen quy dinh : I cĩ nguơn gơc tir bơ, I cĩnguơn gơc tir me

Các alen cûa bô và me tôn tai trong tê bào co thê con I cách riêng rëkhông hoà trôn vào nhau.

- Khi hinh thành giao tú các alen phân ly dông dêu vê các giao túcho ra 50% giao tli chúa alen này và 50% giao tú chúa alen kla

III Co só tê bào hQC cüa quy Iuât phân ly:

1 Quan niêm sau Alenden

-Trong tê bào sinh duðng các gen và NST luôn tôn tai thành tung cäp.-Khi giåm phân tao giao tú môi alen, NST cüng phân ly dóng dêu vêcác giao tú

2 Quan niêm hiên

- Môi gen chiêm I vi trí xác dinh trên N ST duoc goi là locut

- Môt gen có thê tôn tai các trang thái khác nhau và môi trang thái

dó goi là alen

QUY LUAT MENDEN: QUY LUÁT PHAN LY DOC LAP

I Thí nghiëm lai hai tính trąng

1 Thi nghiëm

Ptc Hat váng, tron X Hat xanh, nhán

FI 100% cay cho hot ving tron

F2 315 hat vang, tron

1 08 hąt váng nhán

I Ol hat xanh, tron

32 hat xanh nhán

2 Giái thíchXét tính tąng mňu hat

Ptc: Hat vňng, tron x Hat xanh, nhán

: xanh (315 + 108) : (101 +32): 3 : 1

—+ Hat ving tröi (A), hąt xanh lán(a)

(F2 có 4 tó hgp 2 giao ti? d x 2giao tir 9)

KG (FI) : Aax Aa

Xét tính hinh dang

Tron : nhán (315 + 101) : (108 +32) - 3

(F2 có 4 tó hgp 2 giao ti' d x 2giao tir Q)

Hat tron tröi (B), hat nhán lán (b)

KG (FI) : Bb x Bb

So dö lai

III Y nghia cüa câc quy luât Menden

- Du doân tııröc duoc kât quâ lai

- Lâ co sö İthoa hpc giâ thich su da dang phong phü cüa sınh vâttrong tu ninen.

- Eng phuong phap lai cö tilâ tao ra câc biân di tö hop mong muöntrong châıı nuöı tröng trpt

TÜONG TÁc GEN vÀ TÁc BONG ÐA HIËU cÙA

GEN

I TuŒng tác gen

- IThái Lllêm là su tác tác dông qua lai giüa các gen trong quá trinhhinh thanh kiêu hình Bån chât là su tuong tác giña các sån phâm cûaChung trong quá trình hinh thanh kiêu hình

1 TuŒng tác bô sung

Khái niêm : Tuong tác bô sung kiêu tuong tác trong dó các gen cungtác dông sê hình thành môt kiêu hlnh mói

VI' du : A-B- quy dinh hoa dò ; kiêu : A-bb; aaB- ; aabb quy dinh hoaträng

P : AaBb x AaBb = > F] Cho t)) l? kiêu hình 9 Hoa dc): 7 Hoa träng

2 TuŒng tác cong gop

- Khái niêm là klêu tuong tác trong dó các gen tröl cung chi phôimuc dô biêu hlên cûa kiêu hinh

Ví du: Màu da ngwài ít nhât do 3 gen (A,B,C) näm trên 3 cap NSTtwang dông khác nhau chi phôi

- Phân lón các tinh trqng sô luqng (näng xuàt) là do nhiêu gen quydinh tuong tác theo kiêu công gôp quy dinh

Il Tác dông da hiêu cia gen

Môt gen anh huðng dên su biêu hiên Clia unh trang khác goi làgen da hiêu VI' du: HbA hông câu bình thwòng

HbS hông câu lwãi liêm —P gây rôi logn b?nh lý trong co• thê

LIEN KET GEN vÀ HOÁN VI GEN

I Liên kêt gen

1 Thl' nghiêm

Ptc Thân xám, cánh dàiX den, cut

10070 thân xám, cánh dài

FI thân xám, cánh dài x Thân den, czgt

—>Fa I thân xam, cánh dài: I thàn den, cut

II Hoán vi gen:

1 Thi nghiêm cûa Moocgan l'à hiên tweng hoån vi gen thân

xám, cánh dài x 8 thân den, cut

495 thân xám, cánh dài

944 thân den, cut

206 thân xám, cánh cut

185 thân den, dài

2 Co sð tê bào hoc cia hiên tzemzg hoán vi gen

- Gen quy dinh màu thân và kich thuóc cánh näm trên cung 1 NST Trong glåm phàn tao giao tû xåy ra tiêp hop dân dên trao dôi doanNST giüa 2 NST trong cäp tuong dông (doan trao dôl chúa I trong 2 genhoan gen

Tân sô hoan vi gen (PLO) =tông tý lê % giao tir Sinh ra do hoan VI

- Tàn sô hoan vi gen (P/o) 00/0 500/0 (f%<50%)

Các gen cang gan nhau trên NST thi f % càng nhö và nguqc lai

f 0 càng lón

III Ý nghïa cua hiên tuŒng liên kêt gen và hoán vi gen

1 Ý nghia cüa hiên tuŒng liên kêt gen

Các gen trên cung I NST luôn di tmyên cung nhau nên duy tri su ônäinh cua loàl Thuân 101 cho công tác chon giông

2 Y nghia cua hiên tuŒng hoán vi gen

- Do hiên tuong hoan vi gen —>tao ra nhiêu loai giao tû —>hinhthành nhiêu tô hop gen mói tao nguôn nguyên liêu blên di di tmyên cho quátrinh tiên hoá và công tác chon glông,

qua

Cän cú vào tan sô hoan gen trinh tu các gen trên NST

- Quy uóc | hoan vi gen = I cM(cent1moocgan)

Dl TRUYÊN LIÊN KÉT vól GI(31 TÍNH

+ Dang XX và XO: Châu cháu XX, XO

3 SI' di truyên liên kêt vói giåi tính

Su di timyên cûa tính trang luôn gän

vól giói tính

- Kêt quå lai thuân và lai nghich khác

nhau

- Nêu là gen län —+ di tiuyên chéo

- Nêu là gen trôi—+ di truyên thäng

- Su biêu hiên cua tính trang phân bô

không dêu hai giói (tính trang län

thuðng biêu

hiên nhlêu (3 giói XY)

- Thuðng NST Y O các loài chúa

ít gen - Gen ð doan không tuong dôngtrên NST Y thi tinh trang do gen này CILII dinh chi duoc biêu hlên ð I giól

- Gen näm trên NST Y di fruyên thäng

Dl TRUYÊN LIÊN KÉT vÕ1 GIÕI TÍNH

1.VI' dg: ( cây hoa phân Mirabilisjalapa)

Nhên xét : Ðòi con Iuôn có kiêu hình czia me

2 Giâi thích

- Khi thu tinh, giao tú duc chi tmyênnhà không tmyên tê bào chât chotn'mg

Các gen nảm trong tê bào chàt (trong ty thê hoảc luc lap) chi duoc me

tmyên cho con

Gen quy dinh tắnh trang nảm trong tê bào chàt Ồ+ di tmyên theodòng me

* Kêt luên: có 2 11? thông di truyên là di truyên trong nhân và ditruyên ngoài nhân

3.Nhên biêt

- Kêt quá lai thuân và lai nghich khác nhau

- Di truyên theo dòng me (kiêu hình cua con giông kiêu hình của me)

ẫNH HươNG ciJA MC)I TRươNG LÊN W' BIÊU HIẹN ciJA GEN

I Môi quan hê giüa gen và tắnh tr?ng

1 Môi quan hê

- Gen(ADN Pôlipeptit Ồ> Prôtêin tinh trang

- Nguyên nhân : Do I gen län trên NST thuðng quy dinh gay rôiloan chuyên hoá axit amin phêninnalanin.

HI.Múc phån úng cia kiêu gen

cÁU TRÚC Dl TRUYÈN cÙA QUÅN THÉ

I Các trung di truyên cia quân thê

(1)Tân sô alen : Là ti lê glüa sô luong alen dó trên tông sô alen cua cácloal alen khác nhau cua gen dó trong quàn thê tai môt thòi diêm xác dinh(2)Tân sô kiêu gen : Là ti lê sô cá thê có kiêu gen dó trên tông sô cá thêtrong quân thê

IN Câu trúc di truyên cia quân thê tu' thu phân và

giao phôi gân 1 Quân thê tit thu phân

Ihng 1: Cho thành phân kiêu gen cûa thê hêP (thê hê ruât phát) 10H0 di hçrp Aa qua n thê hê twphôi tìm thành phân kiêu gen cûa thê hê Fn

*Phuong pháp

(1)Ty lê thê dông hop trôi AA trong quâ.n thê Fn là

2(2)Tý lê thé di hop Aa trong quân thé Fn là

1

2(3)TY lê thê dông hop län aa trong quân thé Fn là

1 12

aa =2

D?ng 2: Cho thành phân kiêu gen Clia thê hê P qua n thê hê tr phôi tìm thành phân kiêu gen cùa thê hê Fn

*Phuong pháp

Quân thê tu phôi có thành phân kiêu gen cûa thê hê P ban dàu:

+ + Zaa

Quan thê P Sau n thê hê tu phôi thanh phân kiêu gen thay

dôi nhu sau (l) Tý lè thê dông IWP trôi AA trong

quân thê Fn là

2(2) Ty lè thé di hop Aa trong quân thé Fn là

(3)Tý lê thê dông IWP län aa trong quân thé Fn là

2

2 Quân thê giao phôi gân (giao phôi cên huyêt)

- Ðôi vói các loài dông vât, các cá thê có cùng quan hê huyêt thôngglao phôi vói nhau goi là giao phôi gàn (giao phôi cân huyêt)

- Giao phôi giao phôi càn huyêt clân dên làm biên dôi câu tmc ditmyên cua quân thê thay dôi theo chiêu huóng ti lê thê di hop giäm dân ti lêthê dông hop täng lên

HI Câu trúc di truyên cia quân thê ngâu phôi

1.Quân thê ngâu phôi

- Khái niêm : Là các cá thê trong quan thê lua chon ban tinh dê giaophôi môt cách hoàn toan ngàu nhiên

- Ðäc diêm di tillYên cûa quân thê ngâu phôi

(l) Tao nhiêu biên di di tmyên trong quân thê làm nguôn nguyên liêucho tiên hoá và chon glông

(2) Duy tri duoc su da dang di tmyên cúa quân thê

2 Trgng thåi cân bãng di truyên czia quân thê

* Môt quân thê duqc goi là dang ð trang thái cân bäng di tmyên khi ti

lê các kiêu gen

(thành phàn kiêu gen) cûa quân thê tuân theo công thúc sau: p + 2pq + q = 1 Binh luât hacdi vanbec

Trong I quân thê lón, ngâu phôi, nêu không có các yêu tô lam thay dôitân sô alen thl thành phân kiêu gen cua quân thê sê duy tri không dôi tir thê

hê này sang thê hê khác theo công thúc

p 2 + 2pq -eq 2

* Ðiêu kiên nghiêm dúng

(1)Quân thê phåi có kich thuóc Ion

(2)Các cá thê trong quân thê phái có súc sông và khå näng Sinh Sännhu nhau( không có chon loc tu nhiên )

(3)Không xáy ra dôt biên ,nêu có thi tàn sô dôt biên thuân bäng tân

sô dôt biên nghich

(4)Không có su di - nhâp gen

D?ng 1: 7'ìr câu tnic di tmyên quân thê chúng minh quân thê dã dqt trqng thái cân bäng hay không, qua bao nhiêu thê h? quân thê dat trqng thái cân bãng.

* Ph&Œng pháp

* GQi p là tân sô tuong dôi cua alen A

* GQi q là tân sô tuong dói cúa alen a

p-eq = 1Câu til'1C di tli1Yên cua quân thê khi dat

trang thái cân bäng: p2 AA + 2pqAa +

q2 aaTrang thái cân bäng cuia quân thê phån ánh môi tuong quan:

Xác dinh hê sô p2,q2, 2pq

* Thê vàop q = (2pq/2) quân thê cân bäng

* Thê vào p2 # (2pq/2)2 quân thê không cân bäng

Dang 2: Tù sô Izro•ng kiêu hình dã cho dã cho xác dinh câu tnác di tmyên "tia quân thê (cho sô luong tât cci kiêu hình có trong quân thb)

* PhtrŒng pháp

Câu tn'1C di tmyên cuia quân thê

(l ) Tý lê kiêu gen dông trêi = Sô luong cá thê do kiêu gen dông trôi gui dinh

Tông sô cá thê cuia quân thê

(2)Tý lê kiêu gen di hqp = Sô cá thê do kiêu gen di hop

quy dinh Tông sô cá thê cuia quan thê

(3)Tý lê kiêu gen dông län= Sô cá thê do kiêu gen län

quy dinh Tông sô cá thê cúa quân thê

d gà, cho biêt Các kiêu gen: AA qui dinh lơng den, Aa qui dinhlơng dơm, aa qul dinh lơng träng Mơt quân thê gà cĩ 410 con lơng den, 580con lơng dơm, IO con lơng träng.

Càu tlúc di tmyên cua quân thê nĩi trên cĩ trang thái cân

bäng khơng? Giäi:

Càu tilic di tmyên cua quân thê duoc xác dinh dua vào ti lê cua Các kiêugen:

Tơng sơ cá thê cua quânthê: 580+ 410 + IO —-1000

Ti lê t.hê dơng hop trơi AA: 410/1000 = 0,41

Ti lê thê di hop Aa580/1000 = 0,58

Ti lê thê dơng hqp län aa10/1000 = 0.01

Càu tmc di tmyên cûa quân thê nhu sau:

0.41 AA + 0.58aa + 0.01aa

Câu truc này cho thây quan thê khơng trang thái

cân báng vi 0,41 x 0,01 =

0,0041 = 0.0841 [p2 q2 # (2pq/2)2 ]

Dang 3: Tù sơ Izmng kiêu hình dã cho dã cho xác dinh câu tnic di

truyên cûa quân thê íchi cho tơng sơ cá thê và sơ cá thê mang kiêu hình lãn hộc trêi)

* Phucng pháp

- Nêu giâ thiêt cho tý lê kiêu hlnh trơi

BI: Tính ti lê kiêu hinh län = 100% - % trơi —+ q (a) —+ q

B2: Tínhp= l -q

B3: Áp clung cơng thúc dinh luatp AA + 2pq Aa + q aa = I > càu tmc ditmyên quân thê

* Ví du: Quân thê ngâu phơi cĩ thanh phân kiêu

gen dat trang thái cân bäng vĩi 2 loai klêu hinh

là hoa dĩ(do B trơi hồn toan quy dinh) và hoa

träng(do b quy dinh) Tý lê hoa dĩ 84% Xác

dinh càu tlúc di truên cúa quân thê? Giåi:

* Goi p tân sơ tuong dơi alen B q tân sơ tuong dơi

alen b BI: Theo giå thiêt, ta cĩ:

% hoa träng bb = 100%- 84%= 16% = (12 > q = 0,4 p = 0,6

B3: Ap dung cơng thúc dinh luâtp BB + 2pq BI) + q2

I câu di tluyên quân thê: 0.62 BB +2.0,6.0,4 Bb + 0,4 bb= l

0,36BB + 0,48Bb + 0,16bb = 1

CHON GIĨNG vÅT NtJ01 cÂY TRC)NG DEA

TREN NGUỊN BIÉN DI TC) HOP

I.T?O giơng thuân dua trên nguơn biên di tơ hçrp

Các gen näm trên các NST khác nhau sê phàn li dơc làp vĩi nhau nêncác tơ hop gen mĩi luơn duqc hinh thành trong Sinh sån htm tính

- Chon loc ra nhüng tơ hop gen mong muơn

- Tu thu phân hộc glao phơi cân huyêt sê tao ra tơ hop gen mongmuơn ( dịng thuan ff Tao giơng Iai cĩ cru thê lai cao

1.Khái niêm

Là hlên tuong con 1m cĩ näng suât, súc chơng Chiu ,khå näng smhtiltong phát trlên cao vuot trưi so vĩl các dang bơ me

2 CŒ sð di truyên Clia hiên tit(rng zeu thê lai

- Giå thuyêt siêu trơi: (3 trang thái di hop tû vê nhlêu cäp gen khácnhau con 1m cĩ duoc kiêu hmh vuot trơi nhiêu mät so vĩi dang bơ me cĩnhiêu gen (3 trang thái dơng hop tù kiêu gen AaBbCc cĩ kiêu hmh vuot trơi

so vĩi AABBCC, aabbcc ,AAbbCC, AABBcc

3 Phuong pháp tgo zeu thê lai

- Tao dịng thuân : cho tu thu phân qua 5-7 thê hê

- Lai khác dịng: 1m các dịng thuân chüng dê tlm tơ hop lai cĩ

uu thê lal cao nhàt

- diêm: con lai cĩ thê lai cao dung vào muc dich kinh tê

- Nhuoc diêm: tơn nhiêu thưi gian

- I_ru thê lai biêu hlên cao nhàt Fl sau dĩ giåm dân qua các thê

hê

4 Mơt vài thành titu

- Vien lúa quôc tê IRRI nguöi ta lai Ithác dòng tao ra nhiêu giông lúatôt có glông lúa trông viêt nam nhu : IR5 IR8

TAO GIÓNG Mdl BANG PHUONG PHÁp GAY

DOT BIÉN CÔNG NGHË TÉ BÀo

I giông mfri bing phuŒng pháp gây dêt biên

1 Quy trình: 3 bzeóc

(1)Xû li màu vàt bäng tác nhân dôt biên

(2)Chon loc các Cá thê dôt blên có kiêu hinh mong muôn

(3)Tao dòng thuân chûng

*Lvuý : phuvng pháp này dãc biêt có hi?u quá vÚi vi Sinh vât

2 Mêt sô thành twu tgo giông Viêt Nam

- Xû li tác nhân li hoá thu duoc nhiêu chùng vsv, Ilia, dâu tuong cónhiêu dãc tính quý - Sû dung cônxism tao duoc cày dâu täm tú bôi

- Táo Gia LOC xû li NMI-J —+ táo má hông cho näng suât cao

ff giông bäng công nghê tê

bào 1 Công nghê tê bào

thvc vât - Nuôi cây mô,

tê bào

- Lai tê báo smh duðng hay dung hop tê bào tràn

- Chon dòng tê bào xôma

- Nuôi cáy hat phân,noãn

2 Công nghê tê bào dêng vêt

a Nhân bån vô tính äêng vat

- Nhân ban vô tinh dông vât tir tê bào xôma, không cân su tham glacûa nhan tê bào Sinh duc, chi càn tê bào chât cûa noãn bào

*Cåc bwóc tiên Izành :

(1)Tách tê bào tuyên vú cua cull cho , nuôi trong phòng thi nghiêm(2)Tách tê bào tnrng cûa cull khác loai bö nhân cûa tê bào này

(3)Chuyên nhàn cûa tê bào tuyên vú vào tê bào trung dã bó nhân

(4)Nuôi cây trên môi tnrðng nhàn tao dê trúng pt thành phôi

(4) Chuyên phôi vào tû cung Clia cuu me dê

no mang thai * Y nghia