Việc ứng dụng CNTT để đổi mới phương pháp dạy học nhằm mục đích cuối cùng là phát huy tính tích cực, chủ động trong học tập cho HS nhưng có giáo viên chưa được nghiên cứu kỹ, dẫn đến vi[r]
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ:
Hiện nay, chủ trương “đổi mới phương pháp giảng dạy” đã vận động
tất cả các giáo viên ở các bộ môn áp dụng
Năm học 2012-2013 là năm học Bộ giáo dục tiếp tục triển khai đẩy mạnh ứng dụng CNTT vào giảng dạy và quản lí Đối với giáo viên trực tiếp giảng dạy là việc ứng dụng các sản phẩm phần mềm CNTT vào thiết kế các bài giảng phục vụ các giờ lên lớp
Xuất phát từ thực trạng nêu trên, tôi thấy việc nâng cao chất lượng học tập của các bộ môn nói chung, đặc biệt là môn Tin Học nói riêng là rất cần thiết trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy và ứng dụng CNTT vào các giờ học
B THỰC TRẠNG:
Trường Tiểu Học Số 2 Duy Nghĩa là một trường đóng trên địa bàn khó khăn vì thế trong lĩnh vực thông tin còn gặp nhiều hạn chế Đặc biệt là các thông tin trên mạng Internet cho dù hiện nay trường chúng ta đã có máy
vi tính Có dụng cụ để phục vụ cho việc áp dụng CNTT vào dạy học một số tiết chuyên đề, thao giảng
Việc sử dụng CNTT vào dạy học giữ một vị trí quan trọng trong nhà trường Mặt khác trường chúng ta chưa đề ra những yêu cầu cụ thể để khuyến khích các giáo viên có điều kiện thực hiện tiết giảng dạy bằng đèn chiếu
Một số giáo viên cho rằng sử dụng các công nghệ vào dạy học là quá khó bởi vì việc sử dụng tin học chưa thật sự thành thạo Việc soạn giáo án sử dụng bằng đèn chiếu còn quá mới mẻ với một vài giáo viên, cho dù trường chúng ta có một số giáo viên trê, việc tiếp cận và sử dụng tin học tốt hơn so với những giáo viên đã ra trường tương đối lâu Đồng thời phần lớn đội ngũ giáo viện ở trường chúng ta đã có chứng chỉ tin học, nhưng chưa được qua trường lớp cụ thể
Trang 2Với chuyên đề hôm nay chúng ta chỉ tập trung cơ bản vào các vấn đề liên quan đến tiết dạy học bằng đèn chiếu trong đó có sử dụng các phần mềm và phương pháp dạy học có sử dụng CNTT tại trường
C NỘI DUNG:
1 Tại sao ứng dụng CNTT trong dạy học diễn ra rầm rộ trong giai đoạn hiện nay?
Nếu chúng ta không ứng dụng CNTT vào dạy và học thì đây là một thiệt thòi lớn cho cả giáo viên và học sinh Nhưng ứng dụng CNTT cần đúng lúc, đúng chỗ, có khoa học, gây hứng thú cho học sinh
Hiện nay các trường Tiểu Học trên địa bàn huyện đều trang bị phòng máy, phòng đa năng, nối mạng internet và Tin Học được giảng dạy chính thức, một số trường còn trang bị thêm thiết bị ghi âm, chụp hình, quay phim, máy quét hình, và một số thiết bị khác
CNTT mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới các phương pháp và hình thức dạy học Những phương pháp dạy học theo dự án, dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề càng có nhiều điều kiện để ứng dụng rộng rãi Các hình thức dạy học như dạy học đồng loạt, dạy theo nhóm, dạy cá nhân cũng
có những đổi mới trong môi trường CNTT và truyền thông Chẳng hạn, cá nhân làm việc tự lực với máy tính, với internet, dạy học theo hình thức lớp học phân tán qua mạng, dạy học qua cầu truyền hình Nếu trước kia người ta nhấn mạnh tới phương pháp dạy sao cho học sinh nhớ lâu, dễ hiểu, thì nay phải đặt trọng tâm là hình thành và phát triển cho học sinh các phương pháp học chủ động Nếu trước kia người ta thường quan tâm nhiều đến khả năng ghi nhớ kiến thức và thực hành kỹ năng vận dụng, thì nay chú trọng đặc biệt đến phát triển năng lực sáng tạo của học sinh Như vậy, việc chuyển từ “lấy giáo viên làm trung tâm” sang “lấy học sinh làm trung tâm” sẽ trở nên dễ dàng hơn
Do sự phát triển của CNTT và truyền thông mà mọi người đều có trong tay nhiều công cụ hỗ trợ cho quá trình dạy học nói chung và phần mềm
Trang 3dạy học nói riêng Nhờ có sử dụng các phần mềm dạy học này mà học sinh trung bình, thậm chí học sinh trung bình yếu cũng có thể hoạt động tốt trong môi trường học tập Phần mềm dạy học được sử dụng ở nhà cũng sẽ nối dài cánh tay của giáo viên tới từng gia đình học sinh thông qua hệ thống mạng Nhờ có máy tính điện tử mà việc thiết kế giáo án và giảng dạy trên máy tính trở nên sinh động hơn, tiết kiệm được nhiều thời gian hơn so với cách dạy theo phương pháp truyền thống, chỉ cần “bấm chuột”, vài giây sau trên màn hình hiện ra ngay nội dung của bài giảng với những hình ảnh, âm thanh sống động thu hút được sự chú ý và tạo hứng thú nơi học sinh Thông qua giáo án điện tử, giáo viên cũng có nhiều thời gian đặt các câu hỏi gợi mở tạo điều kiện cho học sinh hoạt động nhiều hơn trong giờ học Những khả năng mới
mẻ và ưu việt này của CNTT và truyền thông đã nhanh chóng làm thay đổi cách sống, cách làm việc, cách học tập, cách tư duy và quan trọng hơn cả là cách ra quyết định của con người
Do đó, mục tiêu cuối cùng của việc ứng dụng CNTT trong dạy học là nâng cao một bước cơ bản chất lượng học tập cho học sinh, tạo ra một môi trường giáo dục mang tính tương tác cao, học sinh được khuyến khích và tạo điều kiện để chủ động tìm kiếm tri thức, sắp xếp hợp lý quá trình tự học tập,
tự rèn luyện của bản thân mình
2 Những thuận lợi, khó khăn và thách thức khi ứng dụng CNTT vào giảng dạy:
a Thuận lợi:
- Sử dụng giáo án điện tử sẽ giúp cho chúng ta tiết kiện được nhiều thời gian, thay vào thời gian đó chúng ta có thể đi diễn giải phân tích cho học sinh những phần trọng tâm nhất để các em có thể nắm bài chắc hơn
- Bài giảng bằng giáo án điện tử được minh họa bằng nhiều hình ảnh,
âm thanh sinh động bổ trợ kiến thức cho học sinh,đồng thời từ đó tạo hứng thú khám phá tri thức cho học sinh
Trang 4- Nhà trường đã có một phòng tin cho học sinh và cả giáo viên thực hành, các máy được nối mạng internet nên nhu cầu học tập của học sinh được nâng cao hơn so với trước
- Nhà trường có nhiều giáo viên trẻ và đồng thời hiện nay trường đã
có giáo viên tin học
b Khó khăn:
- Các phương tiện, thiết bị phục vụ cho việc đổi mới phương pháp dạy học bằng phương tiện chiếu projector…còn thiếu và chưa đồng bộ, như trường ta chỉ có được 2 máy, giáo viên chúng ta chưa được hướng dẫn sử dụng nên chưa triển khai rộng khắp và hiệu quả
- Kiến thức, kĩ năng về CNTT ở một số giáo viên còn thấp
- Nhiều giáo viên chưa qua trường lớp tin học cụ thể
c Các thách thức:
Tuy máy tính điện tủ mang lại rất nhiều thuận lợi cho việc dạy học nhưng trong một mức độ nào đó, thì công cụ hiện đại này cũng không thể hỗ trợ giáo viên hoàn toàn trong các bài giảng của họ Nó chỉ thực sự hiệu quả đối với một số bài giảng chứ không phải toàn bộ chương trình do nhiều nguyên nhân, mà cụ thể là những bài học có nội dung ngắn, không nhiều kiến thức mới thì việc dạy theo phương pháp truyền thống sẽ thuận lợi hơn cho học sinh Những mạch kiến thức đòi hỏi giáo viên phải kết hợp với phấn trắng bảng đen và các phương pháp dạy học truyền thống mới rèn luyện được kĩ năng cho học sinh
Bên cạnh đó kiến thức, kĩ năng về CNTT ở một số giáo viên vẫn còn hạn chế Mặc khác, phương pháp dạy học cũ vẫn còn như một lối mòn khó thay đổi trong một thời gian ngắn Việc dạy học tương tác giữa người – máy, dạy theo nhóm, dạy phương pháp tư duy sáng tạo cho học sinh vẫn còn mới
mẻ đối với giáo viên và đòi hỏi giáo viên phải kết hợp hài hòa các phương pháp dạy học
Trang 5Việc ứng dụng CNTT để đổi mới phương pháp dạy học nhằm mục đích cuối cùng là phát huy tính tích cực, chủ động trong học tập cho HS nhưng có giáo viên chưa được nghiên cứu kỹ, dẫn đến việc ứng dụng nó không đúng chỗ, không đúng lúc, nhiều khi lạm dụng nó, như sử dụng máy tính trong dạy học đã tạo ra nhiều bài giảng đơn thuần chỉ đưa nội dung một bài học trong SGK sang một trang văn bản, hoặc các trang hình chiếu, hoặc một trang web với màu sắc rực rỡ, kết nối phim ảnh minh họa lôi cuốn người
3 Những đề xuất:
Giáo viên cần mạnh dạn, không ngại khó, tự thiết kế và sử dụng bài giảng điện tử của mình sẽ giúp cho giáo viên rèn luyện được nhiều kỹ năng
và phối hợp tốt các phương pháp dạy học tích cực khác
Nội dung bài giảng điện tử cần cô đọng, xúc tích, hình ảnh, các mô phỏng cần xác chủ đề (trong một slide không nên có nhiều hình hay nhiều chữ), những nội dung học sinh ghi bài cần có quy ước (có thể dùng khung hay màu nền) sẽ khác phục được việc ghi bài của học sinh
Không lạm dụng công nghệ nếu chúng không tác động tích cực đến quá trình dạy học và sự phát triển của học sinh, công nghệ mô phỏng nếu không phản ánh đúng nội dung, giá trị nghệ thuật và thực tế thì không nên sử dụng, Chuẩn kiến thức ở mức độ vận dụng cần kết hợp bảng và sử dụng các phương pháp dạy học khác mới có hiệu quả
4 Những giải pháp trong thời gian tới:
Để phục vụ cho việc học tập đối với học sinh đồng thời để cập nhật thông tin cần thiết và tải được các tư liệu phục vụ trong việc giảng dạy Tất
cả các cán bộ - giáo viên biết truy cập internet
Có kế hoạch cụ thể để giáo viên được học tập các phần mềm, đặc biệt
là các phần mềm thiết thực trong dạy học, trong quản lí học sinh
Đề ra những yêu cầu về việc áp dụng các CNTT vào giảng dạy cụ thể cho từng môn học
Trang 6Máy vi tính cố định thường xuyên phục vụ cho công tác giảng dạy bằng đèn chiếu (máy xách tay và một số đồ dùng phù hợp nhất)
Thường xuyên tập huấn chuyên đề cho giáo viên (soạn bài giảng điện
tử, giáo án điện tử)
D KẾT LUẬN:
Trong quá trình sử dụng CNTT vào giảng dạy ở trường chúng ta chưa thực hiện nhiều, nhưng nếu các thầy cô giáo cố gắng tìm tòi học hỏi thì chắc rằng đó không là vấn đề khó khăn lắm Và vấn đề đó tạo được hứng thú cho việc học tập của học sinh tăng lên rất nhiều Tuy nhiên để thực hiện được chúng ta cần biết sử dụng kết hợp các phần mềm, các phương pháp dạy học khác…tùy từng bài học, từng môn học cụ thể…
“Những gì hôm nay còn là ý tưởng, ngày mai sẽ là hiện thực Những gì hôm nay là mới, ngày mai sẽ không còn mới nữa”.
Chắc chắn rằng những nội dung trong chuyên đề này chưa thật đầy đủ
và tối ưu, có thể nó chỉ mang tính chất tham khảo Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến chân thành của tất cả các thầy cô giáo để rút kinh nghiệm cho những chuyên đề tiếp theo