Cô giáo nhận xét và kết luận: Do nắm bắt được tình hình suy thoái của nhà Trần, nên năm 1400 Hồ Quý Ly đã truất ngôi vua Trần và tự xưng lên làm vua, lập ra nhà Hồ dời thành về Tây Đô, đ[r]
Trang 1Ngày soạn: 28/10/2012 Ngày dạy:
Lớp: 4 Môn: Lịch sử.
BÀI 15: NƯỚC TA CUỐI THỜI TRẦN
I MỤC TIÊU.
1 Kiến thức.
- Học sinh nắm được một số sự kiện về sự suy yếu của nhà Trần vào giữa thế kỉ XIV:
Vua quan ăn chơi sa đọa, trong triều một số quan bất bình Chu Văn An dâng sớ xin chém 7 tên quan xem thường phép nước, nhân dân nổi dậy đấu tranh
- Hiểu được hoàn cảnh ra đời của nhà Hồ: Hồ Quý Ly truất ngôi vua Trần lập nên nhà Hồ
- Học sinh khá giỏi có thể nêu được một số nội dung cải cách của Hồ Quý Ly
- Hiểu được vì sao cuộc kháng chiến chống quân Minh của nhà Hồ thất bại
2 Kĩ năng.
- Rèn kĩ năng phân tích và tổng hợp vấn đề
3 Thái độ.
- Giáo dục học sinh lòng yêu quê hương đất nước, hiểu được sức mạnh của tinh thần đoàn kết trong công cuộc củng cố và xây dựng đất nước
II ĐỒ DÙNG HỌC TẬP.
1 Giáo viên.
- Sách giáo khoa, bài giảng powpoint để trình chiếu
2 Học sinh.
- Sách giáo khoa, đồ dùng học tập
III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC.
Trang 2TG HOẠT ĐỘNG GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG HỌC SINH
1 Tổ chức lớp.
- Kiểm tra sĩ số
- Mở máy chiếu, trình diễn Slide 1
2 Kiểm tra bài cũ.
- Trên máy chiếu, trong slide 2 hiển thị phần
câu hỏi: Nhà Trần được thành lập trong hoàn
cảnh nào?
a) Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Thủ
Độ
b) Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần
Quốc Toản
c) Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là
Trần Cảnh
- Yêu cầu 1 học sinh trả lời câu hỏi
- Cả lớp nhận xét bạn đã trả lời đúng chưa?
- Giáo viên nhận xét, đưa ra đáp án trên màn
hình bằng cách bấm chuột chạy hình Oval màu
đỏ bao quanh đáp án đúng là C Và cho điểm
học sinh
3 Bài mới.
a) Giới thiệu bài
- Giới thiệu bằng lời: Các em còn nhớ trong các
tiết lịch sử trước chúng ta đã được biết gần 2
thế kỉ trị vì nước ta nhà Trần đã có công lao rất
lớn trong việc Chấn Hưng xây dựng nền kinh tế
của đất nước Nổi bật nhất phải kể đến là ba lần
lãnh đạo nhân dân ta đánh thánh giặc Nguyên
- Lớp trưởng báo cáo sĩ số
- Quan sát
- Trả lời
- Nhận xét
- Nghe và quan sát
- Nghe
Trang 3Mông xâm lược, đạt được những thành tựu đó
là nhờ sức mạnh đoàn kết của vua tôi và sức
mạnh đoàn kết của nhân dân Nhưng đến cuối
thời nhà Trần do vua quan lao vào ăn chơi sa
đọa, nhân dân khắp nơi rất là khốn khổ Vậy
liệu nhà Trần có giữ được triều đại của mình
hay không, chúng ta hãy cùng tìm hiểu qua tiết
lịch sử ngày hôm nay: Nước ta cuối thời Trần
Các em hãy mở sách giáo khoa trang 42 chúng
ta cùng đi tìm hiểu bài
b) Bài mới
* Tình hình nước ta cuối thời Trần
- Trước tiên cô trò chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về
tình hình nước ta cuối thời Trần Các em hãy
đọc nội dung trong sách giáo khoa từ: “Từ giữa
thế kỉ…ông xin từ quan”
- Gọi 1 học sinh đọc cho cả lớp nghe
- Mở Slide 3 có 3 câu hỏi về tình hình nước ta
cuối thời Trần
+ Vua quan nhà Trần sống như thế nào?
+ Cuộc sống của nhân dân lúc đó ra sao?
+ Phản ứng của nhân dân với triều đình như thế
nào?
- Bây giờ dựa vào các thông tin trong sách giáo
khoa, các em hãy thảo luận theo nhóm trong 5
phút và trả lời cho cô 3 câu hỏi trên, cô chia lớp
thành 3 nhóm: Nhóm 1 trả lời câu hỏi số 1,
nhóm 2 câu hỏi số 2 và nhóm 3 câu hỏi số 3
- Nghe
- Đọc bài
- Quan sát và suy nghĩ
- Thảo luận nhóm
Trang 4Thời gian thảo luận nhóm bắt đầu.
- Hết giờ thảo luận, gọi lần lượt đai diện 3
nhóm trình bày câu trả lời của nhóm mình
- Giáo viên nhận xét và kết luận: Như vậy là cả
3 nhóm đã tìm ra câu trả lời cho tình hình nước
ta cuối thời Trần
- Mở Slide 4 cho học sinh xem đáp án đúng
nhất, yêu cầu 1 học sinh đứng lên đọc cho cả
lớp cùng nghe
+ Vua quan ăn chơi sa đọa, vơ vét bóc lột của
nhân dân để làm giàu và không còn qua tâm
đến tình hình đất nước
+ Cuộc sống của nhân dân càng thêm cơ cực
+ Nhân dân nổi dậy đấu tranh, một số quan lại
bất bình và xin từ chức
- Như vậy là tình hình nước ta cuối thời Trần
rất khủng hoảng, và một trong những nhân vật
nổi lên trong thời kì này thể hiện sự bất bình
của mình về triều đình phải kể đến đó là thầy
giáo: Chu Văn An
- Mở Slide 5 trình chiếu một số tấm ảnh về Chu
Văn An cho học sinh quan sát
- Nói bằng lời: Chu Văn An sinh năm 1292,
ông là một người thầy giáo có tài nhưng ông
không màng đến việc triều Ông được nhà vua
Trần mời vào để dạy học cho các Thái tử ở
Quốc Tử Giám, nhiều lần Chu Văn An lên
tiếng khuyên can nhà vua nhưng nhà vua không
- Trả lời
- Nghe
- Quan sát và lắng nghe
- Nghe
- Quan sát
- Nghe
Trang 5nghe, ông dâng sớ xin chém 7 tên quan nịnh
thần lên vua Trần, nhưng nhà vua bác bỏ Ông
đã từ quan và về quê Hải Dương dạy học Ông
mất năm 1370, và ông đã dược dựng tượng thờ
tại Quốc Tử Giám
- Trình chiếu hình tượng thờ Chu Văn An tại
Quốc Tử Giám cho học sinh xem
- Nhắc lại 1 lần tình hinh nước ta cuối thời
Trần cho học sinh nghe và ghi nhớ
- Vậy các em thấy triều đại nhà Trần đã suy tàn
và không còn đủ sức để gánh vác công việc của
đất nước nữa, cần phải có 1 triều đại mới thay
thế Vậy nhân vật lịch sử nào sẽ xuất hiện tiếp
theo sau đây Chúng ta cùng tìm hiểu phần tiếp
theo: Hồ Quý Ly và sự ra đời của nhà Hồ
* Hồ Quý Ly và sự ra đời của nhà Hồ
- Trình chiếu Slide 6 phần câu hỏi về Hồ Quý
Ly: Yêu cầu học sinh đọc phần còn lại của bài
học và thảo luận cho cô theo nhóm đôi câu hỏi
sau: Hồ Quý Ly là người như thế nào? Trong 2
phút Cả lớp bắt đầu thảo luận
- Hết giờ thảo luận, gọi 3 học sinh trả lời câu
hỏi, cả lớp nhận xét Giáo viên nhận xét và đưa
ra đáp án chính xác trên Slide 6: Hồ Quý Ly là
một vị quan đại thần có tài
- Trình chiếu Slide 7 các hình ảnh về Hồ Quý
Ly và giải thích cho học sinh: Ông là một vị
quan đại thần có tài trong triều đình nhà Trần,
- Quan sát
- Ghi nhớ
- Nghe
- Quan sát
- Trả lời
- Quan sát
Trang 6ông sinh năm 1336 và mất năm 1407 Khi nhà
Trần đã suy tàn, Hồ Quý Ly đã nắm bắt tình
hình đó
- Bây giờ các em hãy tiếp tục suy nghĩ và trả
lời cho cô câu hỏi sau: Mở Slide 8: Sự kiện nào
xảy ra ở nước ta năm 1400?
- Gọi 2 học sinh trả lời, cả lớp nhận xét câu trả
lời của 2 bạn Cô giáo nhận xét và kết luận: Do
nắm bắt được tình hình suy thoái của nhà Trần,
nên năm 1400 Hồ Quý Ly đã truất ngôi vua
Trần và tự xưng lên làm vua, lập ra nhà Hồ dời
thành về Tây Đô, đổi tên nước là Đại Ngu Có
nghĩa là niềm an vui lớn
- Trình chiếu Slide 9, bản đồ thành Thăng Long
và Thanh Hóa Chỉ trên bản đồ kết hợp nói cho
học sinh nghe: Các em còn nhớ năm 1010, Lý
Thái Tổ - Lý Công Uẩn đã dời đô từ Hoa Lư về
Thăng Long và khi đến năm 1400 khi lên ngôi
vua, Hồ Quý Ly đã dời đô về Tây Thành tức
Thanh Hóa ngày nay
- Trình chiếu Slide 10 các hình ảnh về thành
Tây Đô và một số di vật của thành Tây Đô cho
học sinh quan sát Và nói cho học sinh nghe:
Hồ Quý Ly đã cho xây dựng thành Tây Đô của
nhà Hồ tại Thanh Hóa, theo sử cũ chép lại,
trong lúc giặc Minh chuẩn bị sang xâm lược
nước ta, Hồ Quý Ly đã chuẩn bị rất nhiều thứ
để chống lại giặc Minh và thành Tây Đô là một
- Suy nghĩ
- Trả lời
- Quan sát
- Quan sát
Trang 7trong những sự chuẩn bị đó để nước ta có thể
kháng chiến lâu dài chống giặc Minh xâm lược
- Và đây là một số dấu tích về thời nhà Hồ còn
lưu lại đến ngày nay như: Đầu phượng – gạch
lát nền – rồng đá – đầu hổ thời nhà Hồ Tất cả
dều có những đường trạm trổ rất tinh xảo, thể
hiện nền văn hóa rất phát triển của thời nhà Hồ
- Yêu cầu 1 học sinh nhắc lại sự kiện xảy ra ở
nước ta năm 1400
- Với 1 người thông minh và tài năng như Hồ
Quý Ly, khi lên ngôi ông đã có những cải cách
để đưa đất nước thoát khỏi tình trạng khủng
hoảng – khó khăn mà nhà Trần đã để lại Bạn
nào có thể nói cho cô và cả lớp cùng nghe về
những cải cách tiến bộ đó của Hồ Quý Ly?
Trình chiếu Slide 11 và 12
- Gọi 1 học sinh trả lời, 1 học sinh nhận xét và
bổ sung câu trả lời của bạn Giáo viên đưa ra
đáo án đúng ằng cách khoanh Oval đỏ vào 3
đáp án: 1, 2, 4 còn đáp án 3 đánh dấu chéo tức
là sai Gọi 1 học sinh đọc các cải cách của Hồ
úy Ly cho cả lớp nghe 1 lượt
+ Thay thế các quan cao cấp của dòng họ Trần
bằng những người thật sự tài giỏi, đặt lệ các
quan phải thường xuyên xuống thăm dân
+ Quy định lại số ruộng đát cho quan lại – quý
tộc, nếu thừa phải trả lại cho nhà nước
+ Những năm có nạn đói những nhà giàu buộc
- Quan sát và nghe
- Nhắc lại
- Nghe
- Trả lời
Trang 8phải bán thóc cho dân và chữa bệnh cho dân.
- Đây là những cải cách rất thẳng tay của Hồ
Quý Ly trong bộ máy tổ chức hành chính Và
qua đây chúng ta cũng thấy ông là một người
rất quan tâm đến đời sống của nhân dân Ngoài
ra Hồ Quý Ly được coi là một nhà cải cách tiến
bộ Với những cải cách vượt bậc của ông về
văn hóa – kinh tế, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu
thêm qua đoạn phim sau đây
- Trình chiếu Slide 13 cho học sinh xem phim
tư liệu về Hồ Quý Ly và những cải cách của
ông cho đất nước dưới thời nhà Hồ
- Qua đoạn phim trên các em đã được hiểu
thêm về Hồ Quý Ly, vậy bạn nào có thể cho cô
biết: Năm 1406 nước ta đã rơi vào hoàn cảnh
nào không?
- Gọi 1 học sinh trả lời, giáo viên bổ sung và
kết luận: Trình chiếu Slide 14 – Năm 1406 Nhà
Hồ sụp đổ và nước ta rơi vào ách đô họ của nhà
Minh Do chưa chuẩn bị tốt được lực lượng và
chưa đoàn kết được toàn dân, ông chỉ dựa vào
sức mạnh của quân đội mới được thành lập còn
non yếu Vậy là chúng ta đã thất bại dưới tay
giặc Minh, và chúng ta lại tiếp tục rơi vào ách
đô hộ của các triều đại phong kiến phương Bắc
- Như vậy qua bài học Lịch sử ngày hôm nay
chúng ta đã được học những gì? Bạn nào có thể
nói được nội dung bài học cho cô và cả lớp
- Nghe
- Quan sát
- Xem phim
- Trả lời, lắng nghe
- Nhắc lại
Trang 9cùng nghe nào?
- Gọi 1 học sinh trả lời, cả lớp nhận xét và giáo
viên kết luận: Trình chiếu nội dung bài học
trong Slide 15 Nhắc học sinh ghi nhớ
4 Củng cố dặn dò.
- Các em về nhà nhớ học bài và chuẩn bị cho
giờ sau chúng ta học về: Chiến thắng Chi Lăng,
trình chiếu Slide 16 và 17
- Nhận xét tiết học
- Nghe và ghi nhớ
- Thực hiện
- Nghe