Luận án tiến sĩ quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực cho cán bộ quản lý giáo dục ở các trường trung cấp tư thục

Điều đó đòi hỏi cần phải làm rõ khái niệm về năng lực và năng lực quản lý của CBQL; làm rõ vai trò của bồi dưỡng và mối quan hệ giữa bồi dưỡng với đào tạo và đào tạo lại; nội dung bồi dư

ĐỖ NGỌC VĂN

quản lý hoạt động bồi d-ỡng năng lực cho cán bộ quản lý giáo dục ở các tr-ờng trung cấp t- thục, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN Lí GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2021

ĐỖ NGỌC VĂN

quản lý hoạt động bồi d-ỡng năng lực cho cán bộ quản lý giáo dục ở các tr-ờng trung cấp t- thục, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Chuyờn ngành: Quản lý giỏo dục

Mó số : 914 01 14

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN Lí GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

1 GS TS Thỏi Duy Tuyờn

2 PGS TS Nguyễn Đỡnh Gấm

HÀ NỘI - 2021

của riêng tôi Các số liệu trích dẫn trong luận án là trung thực và có xuất xứ rõ ràng

Tác giả luận án

Đỗ Ngọc Văn

LỜI CAM ĐOAN

Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI

DƯỠNG NĂNG LỰC CHO CÁN BỘ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG CẤP TƯ THỤC ĐÁP

2.1 Những vấn đề lý luận về bồi dưỡng năng lực cho cán bộ quản lý

giáo dục ở các trường trung cấp tư thục đáp ứng yêu cầu đổi

2.2 Những vấn đề lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực cán

bộ các trường trung cấp tư thục đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 50

2.3

Những yếu tố tác động đến quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực cho cán bộ quản lý giáo dục ở các trường trung cấp tư thục, thành phố Hà

Chương 3 CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI

DƯỠNG NĂNG LỰC CHO CÁN BỘ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG CẤP TƯ THỤC,

3.1 Khái quát các các trường trung cấp tư thục trên địa bàn thành phố Hà Nội 71 3.2 Khái quát về tổ chức khảo sát thực trạng 73 3.3 Thực trạng hoạt động bồi dưỡng năng lực cho cán bộ quản lý giáo

dục ở các trường trung cấp tư thục, thành phố Hà Nội 76 3.4 Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực cho cán bộ quản lý

giáo dục ở các trường trung cấp tư thục, thành phố Hà Nội 82 3.5 Thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tác động đến quản

lý hoạt động bồi dưỡng năng lực cho cán bộ quản lý giáo dục ở các trường trung cấp tư thục thành phố Hà Nội 96 3.6 Đánh giá chung ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của thực trạng

quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực cho cán bộ quản lý giáo dục ở các trường trung cấp tư thục thành phố Hà Nội 103

YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 110 4.1 Tổ chức giáo dục nâng cao nhận thức và trách nhiệm cho cán bộ

quản lý giáo dục ở các trường trung cấp tư thục, thành phố Hà Nội 110 4.2 Quy hoạch, xây dựng kế hoạch bồi dưỡng năng lực cho cán bộ quản

lý giáo dục ở các trường trung cấp tư thục, thành phố Hà Nội phù

hợp với yêu cầu, nhiệm vụ của nhà trường trong từng giai đoạn 114 4.3 Chỉ đạo đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức bồi

dưỡng năng lực cho cán bộ quản lý giáo dục ở các trường trung

cấp tư thục, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 118 4.4 Chỉ đạo hoạt động tự bồi dưỡng năng lực của cán bộ quản lý

giáo dục ở các trường trung cấp tư thục, thành phố Hà Nội 123 4.5 Chỉ đạo xây dựng và sử dụng các nguồn lực bảo đảm cho hoạt

động bồi dưỡng năng lực cán bộ quản lý giáo dục ở các trường

4.6 Kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả hoạt động bồi dưỡng năng

lực cho cán bộ quản lý giáo dục ở các trường trung cấp tư thục,

thành phố Hà Nội phù hợp đặc điểm của nhà trường 133

5.1 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 140 5.2 Thử nghiệm các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực

cho cán bộ quản lý giáo dục ở các trường TCTT, thành phố Hà Nội 144

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ

1 Bộ Giáo dục và Đào tạo Bộ GD&ĐT

Bảng 3.1 Tổng hợp kết quả điều tra thực trạng nhận thức của cán bộ, giáo

Bảng 3.6 Tổng hợp kết quả điều tra thực trạng chỉ đạo đổi mới nội

Bảng 3.7 Tổng hợp kết quả điều tra thực trạng chỉ đạo đổi phương pháp

Bảng 3.8 Tổng hợp kết quả điều tra thực trạng tổ chức các hoạt động tự

và CSVC đảm bảo cho hoạt động BDNL của CBQLGD ở các

Bảng 3.10 Tổng hợp kết quả điều tra thực trạng tổ chức kiểm tra, đánh giá

chất lượng và kết quả hoạt động BDNL cho CBQLGD ở các

Bảng 3.11 Tổng hợp kết quả điều tra thực trạng mức độ ảnh hưởng của các

yếu tố tác động đến quản lý hoạt động BDNL cho CBQLGD ở

Bảng 5.3 Kết quả và thứ bậc về mức cần thiết và mức khả thi

Bảng 5.6 Khảo sát NLQL của CBGV ở TTC Cộng đồng Hà Nội và

qua thử nghiệm 152 Bảng 5.9 Phân phối tần suất lũy tích về kết quả nhận thức của CBGV

Bảng 5.10 Phân tích các tham số đặc trưng về kết quả nhận thức của CBGV ở

Bảng 5.11 Thống kê kết quả bồi dưỡng NLQL của cán bộ TTC Cộng

Bảng 5.12 Phân phối tần suất về BDNLQL của cán bộ TTC Cộng đồng Hà

Bảng 5.13 Phân phối tần suất luỹ tích về hoạt động BDNLQL của cán

bộ ở TTC Cộng đồng Hà Nội và TTC Bách nghệ Hà Nội sau

Bảng 5.14 Phân tích các tham số đặc trưng về kết quả BDNLQL của cán

bộ ở TTC Cộng đồng Hà nội và TTC Bách nghệ Hà Nội sau

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Số sơ đồ,

Cộng đồng Hà Nội và TTC Bách nghệ Hà Nội qua tác

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài luận án

Cán bộ QLGD là nhân tố quyết định đối với sự thành công hay thất bại của việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, phát triển nhân tài cho đất nước, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước nhằm tạo thành khâu đột phá trong đổi mới giáo dục hiện nay Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, cán bộ là cái gốc của công việc, mọi việc thành công hay thất bại phần nhiều phụ thuộc vào năng lực và phẩm chất của người cán bộ Thực tiễn đổi mới giáo dục trong những năm qua đã chứng minh rằng, dù cho chương trình, nội dung và phương pháp, phương tiên giáo dục có hiện đại đến đâu, hoạt động của giáo viên và học sinh có tích cực đến mấy nhưng năng lực của cán bộ quản lý nhà trường yếu, tư duy quản lý lạc hậu, cơ chế quản lý không phù hợp thì hiệu quả quá trình đổi mới giáo dục vẫn thấp, đôi khi vẫn dậm chân tại chỗ Ngày nay, trước sự phát triển của khoa học giáo dục hiện đại, CBQLGD không phải chỉ

có kinh nghiệm quản lý mà phải có kiến thức hiểu biết về khoa học quản lý giáo dục, quản trị nhà trường Đây là vấn đề cấp thiết đang đặt ra trong thực tiễn hoạt động BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT hiện nay

Bồi dưỡng năng lực và quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực cho CBQLGD ở các trường TCTT là yêu cầu cấp thiết, xuất phát từ vai trò của CBQLGD trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay Hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần thứ Tám (khóa XI) của Đảng đã ban hành Nghị quyết số 29/NQ-TƯ, Về đổi mới căn bản toàn diện GD&ĐT đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Trong đó đã xác định: “Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo; Xây dựng quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo và CBQL gắn với nhu cầu phát triển kinh tế xã hội” [30, tr.128] Chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo 2011 - 2020 đã xác định nhiều biện pháp đổi mới giáo dục,

trong đó biện pháp đột phá là “Đổi mới quản lý giáo dục Xây dựng và hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đồng bộ làm cơ sở triển khai thực hiện đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục” [101, tr.22]

Về phương diện lý luận quá trình đổi mới giáo dục đang làm nảy sinh những khuynh hướng quan điểm khác nhau về bồi dưỡng năng lực và quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực cho CBQLGD ở các trường TCTT Điều đó đòi hỏi cần phải làm rõ khái niệm về năng lực và năng lực quản lý của CBQL; làm

rõ vai trò của bồi dưỡng và mối quan hệ giữa bồi dưỡng với đào tạo và đào tạo lại; nội dung bồi dưỡng, phương thức quản lý hoạt động bồi dưỡng v.v…Đây là những vấn đề lý luận cơ bản làm cơ sở khoa học cho sự chuẩn hóa đội ngũ CBQLGD ở các nhà trường TCTT đáp ứng yêu cầu của thực tiễn phát triển giáo dục hiên nay Đổi mới giáo dục vừa tạo ra cơ sở khoa học cho sự phát triển, hoàn thiện năng lực của CBQLGD, vừa đặt ra các yêu cầu mới về phẩm chất, năng lực của người CBQLGD trong các nhà trường

Thực trạng BDNL và quản lý hoạt động BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT trên địa bàn thành phố Hà Nội còn nhiều bất cập chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và cấp thiết của thực tiễn hoạt động bồi dưỡng hiện nay Nhận thức được tầm quan trọng của đội ngũ CBQLGD, những năm qua các trường TCTT trên địa bàn thành phố Hà Nội đã tiến hành nhiều hoạt động BDNL cho các đối tượng là CBQL ở các cấp khác nhau Bước đầu các hoạt động bồi dưỡng đã đạt được kết quả nhất định Tuy nhiên, trước sự vận động, phát triển của lý luận và thực tiễn giáo dục hiện nay các hoạt động bồi dưỡng đang gặp nhiều bất cập Các hoạt động bồi dưỡng CBQLGD ở các trường TCTT, thành phố Hà Nội còn mang tính kinh nghiệm riêng lẻ, thiếu sự thống nhất, thiếu hệ thống Nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức bồi dưỡng còn chắp vá, rời rạc Kết quả hoạt động bồi dưỡng chưa cao Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết trong quản lý hoạt động bồi dưỡng CBQLGD ở các trường TCTT, thành phố Hà Nội hiện nay

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả lựa chọn vấn đề: “Quản lý hoạt

động bồi dưỡng năng lực cho cán bộ quản lý giáo dục ở các trường TCTT, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” để làm đề tài luận án

tiến sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục là có ý nghĩa lý luận và thực tiễn

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu luận giải những vấn đề lý luận và những vấn đề thực tiễn

về hoạt động bồi dưỡng và quản lý hoạt động BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT Trên cơ sở đó đề xuất hệ thống biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT, góp phần thực hiện mục tiêu chuẩn hóa CBQLGD đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu luận giải những vấn đề lý luận về hoạt động BDNL và quản lý hoạt động BDNL cho cán bộ QLGD ở các trường TCTT theo quan điểm đổi mới giáo dục

Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động BDNL và thực trạng quản lý hoạt động BDNL cho cán bộ QLGD ở các trường TCTT, thành phố Hà Nội Rút ra những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của thực trạng

Đề xuất những biện pháp quản lý hoạt động BDNL cho cán bộ QLGD

ở các trường TCTT, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Khảo nghiệm, thử nghiệm kiểm chứng các biện pháp đã đề xuất

3 Khách thể, đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu

Quản lý bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục các trường TCTT

Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động BDNL cho cán bộ QLGD ở các trường TCTT, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục;

Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu về quản lý hoạt động BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT trong hệ thống đào tạo nghề, dưới

góc độ của khoa học quản lý giáo dục CBQL ở nhà trường TCTT gồm nhiều đối tượng khác nhau, thuộc các lĩnh vực chuyên môn khác nhau Phạm vi đề tài này, có đề cập đến CBQL nói chung, nhưng chỉ tập trung nghiên cứu sâu

về quản lý hoạt động BDNL quản lý cho CBQLGD trong nhà trường Đề tài

có đề cập đến nội dung về năng lực của CBQLGD ở trường TCTT, nhưng không đi sâu nghiên cứu về năng lực

Phạm vi khảo sát: CBQL nhà trường, cán bộ của Phòng Tổ chức cán bộ, Phòng Đào tạo; cán bộ các Khoa, Bộ môn; đội ngũ giáo viên ở 10 trường TCTT trên địa bàn thành phố Hà Nội

Phạm vi thời gian: Các số liệu điều tra, khảo sát của đề tài được giới hạn

từ năm học 2014 - 2015 đến năm học 2018 - 2019

4 Giả thuyết khoa học

Hoạt động BDNL và quản lý hoạt động BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT đang bị tác động, ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố Trong đó, lý thuyết tiếp cận năng lực, lý thuyết quản lý nguồn nhân lực giáo dục đang đặt

ra những yêu cầu mới đối với hoạt động BDNL và quản lý hoạt động BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT Nếu dựa trên lý thuyết tiếp cận năng lực và các thành tựu của khoa học quản lý giáo dục để xây dựng cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng, đề xuất các biện pháp quản lý tác động vào hoạt động BDNL cho CBQLGD phù hợp với thực tiễn đào tạo ở các trường TCTT trên địa bàn thành phố

Hà Nội; thì hiệu quả quản lý sẽ có tác động tích cực góp phần nâng cao chất lượng hoạt động BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT theo hướng chuẩn hóa, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận

Đề tài luận án được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận khoa học duy vật biện chứng của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục và quản lý giáo dục

Trong đó trực tiếp là các tư tưởng, quan điểm về vai trò, vị trí của CBQLGD

và đào tạo, bồi dưỡng, phát triển năng lực cho CBQLGD

Luận án được sử dụng quan điểm tiếp cận năng lực để nghiên cứu các nội dung liên quan tới BDNL cho đội ngũ CBQLGD Dựa trên lý thuyết tiếp cận năng lực để xác định những năng lực cần có của CBQLGD ở các trường TCTT, từ đó tổ chức BDNL cho CBQLGD thông qua các hoạt động lập kế hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng và đánh giá CBQLGD theo năng lực

Luận án được sử dụng phương pháp tiếp cận PDCA của Edward Deming Cụm trừ PDCA là viết tắt của: Plan - Do - Check - Act PDCA

là một quy trình thể hiện phương thức quản lý theo tiếp cận tuần hoàn, còn được gọi là vòng tròn Deming Dựa theo tiếp cận PDCA để xác định quy trình

và nội dung quản lý hoạt động BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT

Luận án được sử dụng quan điểm tiếp cận hệ thống - cấu trúc để phân tích cấu trúc vĩ mô và cấu trúc vi mô của hoạt động BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT, tìm ra các mối quan hệ có tính hệ thống của các thành tố này Trên cơ sở đó

đề xuất các biện pháp quản lý BDNL cho CBQLGD phù hợp với hệ thống

Luận án được sử dụng quan điểm tiếp cận thực tiễn để phân tích cơ sở thực tiễn của vấn đề nghiên cứu Chỉ ra nguồn gốc thực tiễn và những mâu thuẫn trong thực tiễn của vấn đề nghiên cứu Trên cơ sở đó định hướng nội dung nghiên cứu hướng vào giải quyết những vấn đề đặt ra trong thực tiễn hoạt động BDNL cho đội ngũ CBQLGD ở các trường TCTT trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được tác giả sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu của khoa học giáo dục, quản lý giáo dục, kết hợp lý thuyết và thực tiễn;

Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Sử dụng thường xuyên các phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống, khái quát hoá các nguồn tài liệu phục vụ nghiên cứu gồm: Phân tích, tổng hợp

các tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; Văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam, của Nhà nước về GDĐT; các văn bản quản lý của ngành, của địa phương và các công trình khoa học có liên quan để xây dựng giả thuyết khoa học và cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

Tổng quan, phân tích, đánh giá khái quát các kết quả nghiên cứu của những công trình sách, tạp chí, luận án, đề tài khoa học của các tác giả trong

và ngoài nước liên quan đến đề tài Rút ra những kết luận khoa học Phát hiện những vấn đề đặt ra cho luận án tiếp tục nghiên cứu

Xây dựng các khái niệm khoa học của luận án, luận giải làm rõ đặc điểm, vai trò của BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT trong bối cảnh đổi mới giáo dục Xác định mục đích, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động BDNL và quản lý hoạt động BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp quan sát: Quan sát hoạt động BDNL và quản lý hoạt động BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT Thông qua quan sát nhằm thu thập những chứng cứ, phát hiện ưu điểm, hạn chế trong hoạt động BDNL và quản lý hoạt động BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT

Phương pháp điều tra: điều tra bằng phiếu hỏi với 360 cán bộ và giáo viên của 10 trường trung cấp ở thành phố Hà Nội (Trường Trung cấp Xây dựng Hà Nội; Trường Trung cấp Kinh tế Hà Nội; Trường Trung cấp Cộng đồng Hà Nội; Trườn Trung cấp Tổng hợp Hà Nội; Trường Trung cấp Kinh

tế - Kỹ thuật Bắc Thăng Long; Trường Trung cấp Công nghệ và Quản trị Kinh doanh Hà Nội; Trường Trung cấp Công nghệ và Kinh tế Đối ngoại; Trường Trung cấp Đa ngành Hà Nội; Trường Trung cấp Kinh tế - Tài nguyên và Môi trường; Trường Trung cấp Bách nghệ Hà Nội) Phương pháp đàm thoại: tiến hành tọa đàm, trao đổi với CBQL ở các Phòng, Khoa, Bộ môn, CBQL nhà trường, Sở GD&ĐT, Sở LĐ - TB&XH Thành phố Hà Nội

để thu thập thêm thông tin có liên quan đến đề tài nghiên cứu

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm QLGD: tổng hợp nghiên cứu các văn bản pháp lý; các báo cáo tổng kết GDĐT của các trường trung cấp

Phương pháp phỏng vấn sâu, trao đổi, xin ý kiến chuyên gia: Phỏng vấn sâu đối với cán bộ nhà trường TCTT về những thuận lợi, khó khăn trong quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực cho CBQL hiện nay Trao đổi với học viên các lớp bồi dưỡng và xin ý kiến của các chuyên gia về các nội dung có liên quan đến đề tài

Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm: dùng để kiểm chứng tính hiệu

quả của các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng NLQL cho đội ngũ cán bộ QLGD ở các trường trung cấp

Các phương pháp bổ trợ:

Sử dụng toán thống kê và các phầm mềm chuyên dụng với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin để xử lý các số liệu thu thập được từ điều tra, khảo sát và tính toán kết quả khảo nghiệm, thử nghiệm

Khảo sát về các mức độ quan trọng/ thường xuyên/ ảnh hưởng trong luận án quy định điểm như sau:

Điểm 4: Rất quan trọng/ Tốt/ Ảnh hưởng rất mạnh

Điểm 3: Quan trọng/ Khá/ Ảnh hưởng khá mạnh

Điểm 2: Ít quan trọng / TB/ Ảnh hưởng trung bình

Điểm 1: Không quan trọng/ Yếu/ Ít ảnh hưởng

6 Những đóng góp mới của luận án

Kết quả nghiên cứu của luận án đã làm sáng tỏ các khái niệm cơ bản về năng lực của CBQLGD, khái niệm BDNL và quản lý hoạt động BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT; đã xác định nội dung, quy trình và phương thức quản lý hoạt động BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT; góp phần

bổ sung, phát triển, hoàn thiện những vấn đề lý luận về hoạt động BDNL và quản lý hoạt động BDNL cho cán bộ QLGD ở các trường TCTT đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

Luận án đã khảo sát, phân tích thực trạng hoạt động BDNL và thực trạng quản lý hoạt động BDNL cho cán bộ QLGD ở các trường TCTT, cung cấp những luận cứ, minh chứng thực tiễn để các cấp quản lý có cơ

sở đánh giá tình hình, đề ra các quyết định phù hợp đối với hoạt động BDNL và quản lý hoạt động BDNL cho cán bộ QLGD ở các trường TCTT trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay

Các biện pháp được đề xuất trong luận án có thể áp dụng trong thực tiễn nhằm nâng cao chất lượng hoạt động BDNLQL cho CBQLGD ở các trường TCTT, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ CBGLGD của các nhà trường này đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

Về mặt lý luận

Luận án góp phần bổ sung, phát triển lý luận về hoạt động bồi dưỡng năng lực quản lý, quản lý hoạt động bồi dưỡng NLQL cho cán bộ QLGD ở các trường TCTT đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Về mặt thực tiễn

Luận án tập trung đánh giá thực trạng hoạt động bồi dưỡng năng lực quản lý và quản lý hoạt động bồi dưỡng NLQL cho cán bộ QLGD ở các trường TCTT đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Kết quả nghiên cứu của luận án sẽ giúp cho các chủ thể quản lý các cấp có

cơ sở tham khảo để phân tích, đánh giá và đưa ra quyết định nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động bồi dưỡng NLQL cho cán bộ QLGD; đồng thời xây dựng

mô hình quản lý hoạt động bồi dưỡng NLQL cho cán bộ QLGD đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

8 Kết cấu của luận án

Luận án được kết cấu: phần mở đầu, 5 chương, kết luận, kiến nghị, danh

mục các công trình khoa học của tác giả, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1.1 Các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án

1.1.1 Các công trình nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực cho cán bộ quản lý giáo dục

Trong lịch sử phát triển của khoa học giáo dục đã có nhiều công trình nghiên cứu về về BDNL cho CBQLGD ở các nhà trường dưới những góc độ tiếp cận khác nhau

Tác giả Delors, Jacques (1996), Learning: The treasure within “Học tập: Kho

báu bên trong”[127], đã đề cập đến vấn đề bồi dưỡng và phát triển chuyên môn cho giáo viên và CBQLGD trong bối cảnh mới Nội dung cuốn sách tập trung phân tích làm rõ bản chất của sự học theo quan điểm của nhà trường mới, khác nhà trường truyền thống; phân tích làm rõ bản chất việc dạy học theo quan điểm nhà trường mới và nêu quan niệm, nguyên tắc, nội dung, phương thức đào tạo, bồi dưỡng giáo viên và CBQLGD Theo tác giả, bồi dưỡng giáo viên và CBQLGD phải được tổ chức như một hệ thống và là một quá trình phát triển liên tục từ đào tạo ban đầu, qua giai đoạn tập sự, đến đào tạo tại chức và bồi dưỡng thường xuyên Những vấn đề mà tác giả trình bày đến nay vẫn là cơ sở lý luận cho việc đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên và CBQLGD trong bối cảnh hiện nay

Nguyễn Minh Đường (1996), Bồi dưỡng và Đào tạo đội ngũ nhân lực trong điều kiện mới [35], đã chỉ rõ: bồi dưỡng là quá trình cập nhật kiến thức

và kỹ năng còn thiếu hoặc đã lạc hậu trong một cấp học, một bậc học và thường được xác định bằng một chứng chỉ Bồi dưỡng năng lực quản lý cho cán bộ quản lý giáo dục các trường trung cấp được quan niệm là một dạng đào tạo không chính quy Thực chất của hoạt động bồi dưỡng là quá trình bổ sung, cập nhật hoá kiến thức mới, hiện đại hoặc góp phần bổ túc kiến thức

nghề nghiệp chuyên môn, củng cố, phát triển những kỹ năng nghiệp vụ theo các yêu cầu nhiệm vụ đặt ra; tạo điều kiện cho đối tượng được bồi dưỡng nâng cao trình độ tri thức, kỹ năng toàn diện

Lưu Xuân Mới (2002), “Đổi mới nội dung chương trình, phương pháp

và tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục” [77] và “Đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục” [78] Tác giả đã gắn vấn đề bồi dưỡng với đào tạo CBQLGD Cùng với đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp đào tạo cơ bản ở các nhà trường, phải tiến hành đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp bồi dưỡng cho CBQLGD Phải đa dạng các hình thức tổ chức bồi dưỡng tạo cơ hội cho nhiều cán bộ cùng được tham gia

Hội thảo khoa học tại Học viện Quản lý Giáo dục (2008), với chủ đề Biện pháp bồi dưỡng cán bộ quản lý các trường đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp [48] Các tác giả đã nhấn mạnh biện pháp tự đánh giá, đề cao vai trò

của tự đánh giá, chỉ ra sự bất cập năng lực tự đánh giá của cán bộ quản lý giáo dục hiện nay; đề ra các biện pháp nâng cao năng lực tự đánh giá cho cán bộ quản lý giáo dục Một trong những biện pháp đó là: đổi mới nội dung và phương pháp bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục, từ đó người cán

bộ quản lý giáo dục có thể tự đánh giá phù hợp bản thân, để dần hoàn thiện bản thân, đáp ứng yêu cầu của ngành giáo dục hiện nay: lấy đổi mới công tác quản lý làm điểm đột phá cho giáo dục

Nguyễn Duy Hưng (2009), “Một số biện pháp nâng cao năng lực các

cơ sở đào tạo, bồi dưỡng CBQLGD” [53, tr.12-15] Tác giả đã phân tích thực trạng hoạt động đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ CBQLGD hiện nay Trên cơ sở

đó, tác giả đã đề xuất các biện pháp nâng cao năng lực các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng CBQLGD như sau: Củng cố, xây dựng lại hệ thống các trường đào tạo bồi dưỡng CBQLGD trừ trung ương đến địa phương Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên và CBQLGD của hệ thống các cơ sở đào tạo, bồi

dưỡng CBQLGD Đổi mới nội dung, chương trình đào tạo, bồi dưỡng, đa dạng hóa các hình thức và đối tượng đào tạo, bồi dưỡng Đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu khoa học, gắn hoạt động đào tạo, bồi dưỡng với nghiên cứu khoa học Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học Mở rộng hợp tác quốc tế trong đào tạo, bồi dưỡng CBQLGD

Nguyễn Thế Thắng (2010), "Cơ sở lý luận về năng lực lãnh đạo của hiệu trưởng nhà trường trung học phổ thông" [97], đã nghiên cứu cơ sở lý luận về năng lực lãnh đạo của hiệu trưởng nhà trường THPT hiện nay Đề tài khoa học được các tác giả làm rõ những vấn đề: Khái niệm, lý luận về lãnh đạo giáo dục, năng lực và năng lực lãnh đạo giáo dục; vai trò lãnh đạo của hiệu trưởng trường THPT và năng lực lãnh đạo của hiệu trưởng trường THPT Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất các biện pháp bồi dưỡng năng lực cho cán

bộ quản lý ở các nhà trường

Vũ Tuấn Dũng (2015), “Đánh giá hiệu trưởng trường đại học theo chuẩn” [28, tr.13] Tác giả cho rằng, đánh giá, xếp loại hiệu trưởng theo chuẩn là một nội dung quan trọng của thực hiện văn bản pháp quy đối với quy định chuẩn hiệu trưởng, đồng thời, mang lại lợi ích to lớn đối với cơ quan quản lý cấp trên, đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh và đối với chính bản thân người hiệu trưởng Tuy nhiên, điều này chưa được thực hiện đối với hiệu trưởng trường đại học Nội dung bài viết đề cập đến một số nội dung cơ bản: Khái niệm đánh giá, chuẩn và đánh giá theo chuẩn, gồm 6 tiêu chuẩn, 41 tiêu chí; Cách tiến hành đánh giá hiệu trưởng trưởng đại học theo chuẩn; Mong muốn, các kết quả nghiên cứu này sẽ được sử dụng trong thực tiễn giáo dục đại học ở nước ta

Nghiêm Thị Thanh (2015), “Năng lực cơ bản của cán bộ quản lý phòng chức năng trong các trường đại học” [97, tr.8] Bài viết đề cập đến các năng lực tiêu biểu, nổi trội trong hoạt động quản lý của cán bộ quản lý phòng chức năng Bao gồm năng lực thích ứng, năng lực đổi mới sáng tạo, giúp trưởng phòng, phó trưởng phòng chức năng giải quyết một cách tốt nhất các công việc và các mối quan hệ theo chức năng nhiệm vụ đặc thù của mình trong trường đại học

Thái Văn Thành - Nguyễn Văn Khoa (2019), “Bồi dưỡng nâng cao năng lực quản trị nhà trường cho đội ngũ hiệu trưởng trường phổ thông” [99] Tác giả phân tích sự cần thiết phải nâng cao năng lực quản trị nhà trường cho đội ngũ cán bộ quản lý trường phổ thông Trên cơ sở đó xây dựng quy trình bồi dưỡng nâng cao năng lực quản trị nhà trường cho đội ngũ hiệu trưởng trường phổ thông gồm 6 bước: Xác định nhu cầu bồi dưỡng của đội ngũ hiệu trưởng Xác định mục tiêu bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý Xây dựng nội dung bồi dưỡng Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng hiệu trưởng Tổ chức bồi dưỡng Đánh giá kết quả bồi dưỡng

Trương Đình Hoàng (2019), “Bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý cho

tổ trưởng chuyên môn trong trường phổ thông tại tỉnh Quảng Trị” [47] Tác giả đã xác định nhiệm vụ quản lý của tổ trưởng chuyên môn trong trường phổ thông Trên cơ sở đó chỉ ra năng lực cơ bản của tổ trưởng chuyên môn, bao gồm: Soạn thảo văn bản; Xây dựng kế hoạch công tác; Tổ chức điều hành cuộc họp; Triển khai kế hoạch chuyên môn; Kiểm tra, đánh giá của TTCM

Tương đương với mỗi năng lực đó là một nội dung bồi dưỡng

Nhìn chung, khi đề cấp đến năng lực của con người, một số công trình khoa học dưới dạng sách, luận án, đề tài, tạp chí đã đề cập đến năng lực quản lý và năng lực của cán bộ quản lý giáo dục Khi bàn luận về năng lực quản lý giáo dục, một số các nghiên cứu chưa đi sâu về nội dung, cấu trúc của năng lực quản lý giáo dục và làm thế nào để người quản lý có được năng lực quản lý và quản lý giáo dục tốt Tuy nhiên, khi bàn về năng lực quản lý giáo dục đã có những quan niệm, cách tiếp cận nghiên cứu rất

đa dạng cả nội dung và hình thức Các đề tài nghiên cứu đã góp phần cải tiến, hoàn thiện hơn lý luận về BDNL cho các đối tượng khác nhau Tuy nhiên cho đến nay, vấn đề BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT trên địa bàn thành phố Hà Nội vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ, có những khía cạnh chưa được nghiên cứu sâu, thiếu những biện pháp cụ thể để quản lý

tốt hoạt động bồi dưỡng năng lực đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục các trường TCTT Đây là nền tảng phát triển và khẳng định thương hiệu của các nhà trường trong thời kỳ hội nhập và phát triển hiện nay

1.1.2 Các công trình nghiên cứu có liên quan đến quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực cho cán bộ quản lý giáo dục

Leonard Nadler (1970), Developing Human Resources [134] đã đưa ra

sơ đồ quản lý nguồn nhân lực để mô tả mối quan hệ và các nhiệm vụ của quản

lý nguồn nhân lực Theo ông, quản lý nguồn nhân lực gồm có 3 nhiệm vụ chính Nhiệm vụ thứ nhất là giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực Nội dung cụ thể gồm: Giáo dục; Bồi dưỡng; Tự bồi dưỡng Nhiệm vụ thứ hai là sử dụng nguồn nhân lực Nội dung cụ thể gồm: Tuyển dụng; Bố trí sử dụng; Đánh giá;

Đề bạt, thuyên chuyển Nhiệm vụ thứ ba là tạo môi trường phát triển nguồn nhân lực Nội dung cụ thể gồm: Môi trường làm việc; Môi trường pháp lý; Chính sách đài ngộ Kết quả nghiên cứu của Leonard Nadle đã được nhiều nước trên thế giới sử dụng vào việc phát triển nhân lực trong các lĩnh vực khác nhau Đó là cơ sở để các công trình nghiên cứu về quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục nói chung và quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán

bộ quản lý giáo dục trong đào tạo nghề nói riêng

Trevor Corner (2015), Education in Europe (Giáo dục ở châu Âu)

[138] Tác giả đã chỉ rõ những ưu tiên trong việc quản lý bồi dưỡng hiệu trưởng trường học là cần tăng cường kỹ năng xây dựng tổ chức học tập, lãnh đạo việc dạy học và quản lý thay đổi Mỗi quốc gia đều có hình thức khác nhau trong việc quản lý bồi dưỡng cho hiệu trưởng nhưng hầu hết đều tập trung vào tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý như: ở Thụy Sĩ chương trình bồi dưỡng hiệu trưởng được xây dựng chú trọng vào kỹ năng: lãnh đạo, giáo dục, phát triển trường học, tổ chức quản lý

DE Mulcahy, DG Mulcahy, Roger Saul (2015), Education in North America [136] Các nhà cải cách giáo dục Mỹ nhấn mạnh: việc nâng cao chất

lượng đào tạo nguồn lực con người có chất lượng ngày càng cao, trước hết

là bắt đầu từ nâng cao năng lực của đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý Theo đó, cần quản lý hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý nhà trường nhằm nâng cao chất lượng, tiêu chuẩn Trong các khoá đào tạo, bồi dưỡng phải tập trung nhiều đến quản lý sử dụng phương pháp, năng lực; chỉ đạo hoạt động thực tế, coi trọng bồi dưỡng kinh nghiệm thực tiễn Cần phải chỉ đạo xây dựng và phát triển các nội dung bồi dưỡng, đổi mới hình thức và phương pháp bồi dưỡng để có thể bồi dưỡng những hiệu trưởng đồng thời là những nhà quản lý, lãnh đạo trường học đáp ứng được vai trò lãnh đạo và quản lý nhà trường, đảm bảo cho nhà trường thành công và phát triển tốt trong điều kiện hiện nay Các tác giả đã xây dựng chương trình bồi dưỡng cho hiệu trưởng, nhà quản lý trường học hiệu quả gồm mười một nội dung kiến thức, kỹ năng theo bốn lĩnh vực lớn: 1 Lãnh đạo chiến lược; 2 Lãnh đạo tổ chức; 3 Lãnh đạo giáo dục; 4 Lãnh đạo chính trị và cộng đồng

Tại hội thảo quốc tế (2017), Học viện Quản lý giáo dục phối hợp với

Chương trình ETEP, Bộ Giáo dục và Đào tạo về Phát triển năng lực cán bộ quản lý giáo dục Việt Nam trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 [49]

Các nhà khoa học đã đưa ra ba vấn đề: một là, phát triển năng lực đội ngũ cán

bộ quản lý giáo dục trước xu thế của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra vai trò, sứ mệnh và năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục,…thứ hai, phải có cơ chế, chính sách và chủ trương của lãnh đạo các cấp trong việc đào tạo, bồi dưỡng năng lực cán bộ quản lý của các cơ quan quản

lý giáo dục, cơ sở giáo dục các bậc học nhằm hướng tới sự đổi mới giáo dục hiện nay gắn liền với xu hướng của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư,…thứ ba, phát triển các cơ sở giáo dục đại học đào tạo cán bộ quản lý giáo dục để hỗ trợ phát triển năng lực nghề nghiệp cho đội ngũ cán bộ quản lý theo

xu hướng của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Đặng Quốc Bảo, Bùi Việt Phú (2013), Một số góc nhìn về phất triển và QLGD [4] Cuốn sách đã luận giải về một số vấn đề chung của hoạt động

quản lý nhà trường; ý tưởng về quản lý của một số nhà lý luận hoạt động thực tiễn và vận dụng vào quản lý của một số nhà lý luận hoạt động thực tiễn và vận dụng vào quản lý nhà trường; khả năng giải quyết công việc, hay năng lực của nhà quản lý…Trong đó có những nội dung như vai trò của hiệu trưởng, công tác hiệu trưởng, “nghệ thuật quản lý” của người cán bộ quản lý giáo dục, của hiệu trưởng trong điều hành cơ quan và nhà trường trước bối cảnh hội nhập quốc tế và khu vực [4, tr.261-265]

Trường chính trị tỉnh Thanh Hóa (2014), Đổi mới công tác quản lý nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ở các trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ [107] Nội thảo đã tập trung nghiên cứu các vấn đề như sau: 1)

tầm quan trọng của công tác quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; 2) những nội dung, phương pháp mới trong quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; 3) chủ thể, quy trình, bước đột phá của việc đổi mới công tác quản lý đào tạo, bồi dưỡng ở các trường chính trị hiện nay; 4) bài học kinh nghiệm, xây dựng và nhân rộng các điển hình tiên tiến trong công tác quản lý đào tạo, bồi dưỡng ở các trường chính trị; 5) biện pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ở các trường chính trị khu vực Bắc Trung Bộ hiện nay

Nguyễn Duy Hưng (2014) Quản lý chất lượng bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay [54] của trường Đại học

Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội, đã luận giải những vấn đề lý luận về chất lượng bồi dưỡng và quản lý chất lượng bồi dưỡng CBQLGD Luận án trình bày khá khúc triết và luận giả tường minh khái niệm bồi dưỡng, chất lượng quá trình bồi dưỡng Luận án phân tích về các nội dung như: những đặc trưng cơ bản của hoạt động bồi dưỡng CBQLGD, trong đó khái niệm CBQLGD, vai trò của đội ngũ CBQLGD, mô tả chức năng, nhiệm vụ của người CBQLGD Đặc biệt trong luận án còn khẳng định công việc của người cán bộ quản lý

giáo dục như một nghề từ đó nảy sinh yêu cầu phải đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện tay nghề trước khi bổ nhiệm Luận án đã phân tích sâu sắc những đặc trưng cơ bản của hoạt động bồi dưỡng CBQLGD, bao gồm: mục tiêu bồi dưỡng, các nội dung bồi dưỡng, phương pháp bồi dưỡng, lực lượng bồi dưỡng Những nội dung quản lý hoạt động bồi dưỡng được phân tích khá chi tiết theo các chức năng cơ bản của quan lý Trên cơ sở đó tác giả đã đề xuất 5 biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng CBQLGD Các biện pháp đó là: Đổi mới công tác tổ chức và quản lý nhà trường; Xây dựng nội dung chương trình bồi dưỡng theo hướng tăng kỹ năng và đáp ứng yêu cầu thực tiễn; Đổi mới phương pháp giảng dạy của giảng viên; Tích cực hóa hoạt động học tập của học viên; Tăng cường các nguồn lực (cơ sở vật chất, thiết bị và tài chính) cho hoạt động bồi dưỡng

Nguyễn Thị Tuyết (2017), Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở Thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục [114] Quá trình nghiên cứu, tác giả luận án đã phân tích làm rõ những

vấn đề lý luận về lý luận và thực tiễn trong việc quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục; đề xuất được hệ thống biện pháp phù hợp và khả thi để các trường trung học cơ

sở Thành phố Hà Nội tham khảo làm tư liệu trong việc xây dựng kế hoạch và

tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, thực tiễn, tác giả đã đề xuất hệ thống biện pháp quản lý bao gồm: đánh giá thực trạng năng lực dạy học và nhu cầu bồi dưỡng của giáo viên; xây dựng kế hoạch, chỉ đạo và tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở; quản lý biên soạn tài liệu bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học

cơ sở; phân cấp quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học

cơ sở; đảm bảo các nguồn lực cho hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở; kiểm tra, giám sát, đánh giá quá trình bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở

Huỳnh Thành Nguơn (2018), Quản lý phát triển phẩm chất và năng lực của CBQL trường Trung học phổ thông tỉnh Đồng Nai hiện nay [80], trong

luận án, tác giả đã phân tích làm rõ những nội dung cơ bản về phát triển phẩm chất, năng lực và quản lý phát triển phẩm chất năng lực cho một đối tượng cụ thể là CBQL trường trung học phổ thông Đánh giá đúng thực trạng phát triển phẩm chất, năng lực và quản lý phát triển phẩm chất, năng lực của CBQL trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Đồng Nai Trên cơ sở nghiên cứu lý luận

và thực tiễn, tác giả đề xuất 6 biện pháp quản lý phát triển phẩm chất và năng lực của CBQL trường trung học phổ thông Đồng Nai, như: quản lý đổi mới tư duy

về quản lý phát triển phẩm chất và năng lực của CBQL trường trung học phổ thông; kế hoạch hóa quá trình quản lý phát triển phẩm chất và năng lực của CBQL trường trung học phổ thông; kết hợp sử dụng và đánh giá CBQL gắn với quản lý phát triển phẩm chất và năng lực của CBQL trường trung học phổ thông hiện nay; xây dựng cơ chế quản lý động viên, khuyến khích CBQL trường trung học phổ thông tự quản lý phát triển phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu mới; huy động các nguồn lực của nhà trường và địa phương xây dựng môi trường quản lý phát triển phẩm chất và năng lực của CBQL trường trung học phổ thông; xây dựng phương thức đánh giá quản lý phát triển phẩm chất và năng lực của CBQL trường trung học phổ thông theo yêu cầu mới

Trần Thị Thu Hà (2019), Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục ở các trường trung học phổ thông thành phố Hà Nội theo tiếp cận năng lực

[38], đã luận giải khá tường minh những vấn đề lý luận về CBQLGD, năng lực của CBQLGD Tác giả đã đề xuất biện pháp: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng phát triển năng lực cho cán bộ quản lý giáo dục theo chuẩn năng lực Nội dung của biện pháp này là đổi mới nội dung, chương trình đào tạo, bồi dưỡng CBQLGD theo hướng phát triển năng lực cá nhân Chuyển từ nội dung, chương trình đào tạo, bồi dưỡng CBQLGD theo mục tiêu đào tạo đồng nhất sang nội dung chương trình phân nhánh theo hướng phát triển

năng lực cá nhân Nội dung, chương trình bồi dưỡng bao gồm những nội dung chung cho mọi đối tượng và nội dung riêng cho từng nhóm đối tượng, nội dung riêng cho từng cá nhân Đa dạng hóa các loại hình đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ CBQLGD Tùy theo từng loại hình đào tạo, bồi dưỡng mà xác định quy trình cho phù hợp Khảo sát nắm bắt thực trạng, nhu cầu đào tạo bồi dưỡng của CBQL để phân loại đối tượng bồi dưỡng

Trần Thị Thu Hương (2019), “Thực trạng quản lí hoạt động bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp xã tại các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng ở tỉnh thái bình trong

bối cảnh hiện nay”, Tạp chí Giáo dục [56] Tác giả đã chỉ ra những hạn chế

trong quản lí hoạt động bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp xã tại các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng ở tỉnh thái bình trong bối cảnh hiện nay Đó là, mục tiêu bồi dưỡng vẫn còn nhiều điểm chưa phù hợp, chưa đáp ứng yêu cầu của thực tiễn Nội dung bồi dưỡng thiếu sinh động, thiếu thực tế, chưa linh hoạt, tính cập nhật chưa cao Chất lượng bồi dưỡng chưa theo kịp với những yêu cầu của xã hội Nguyên nhân chủ yếu của thực trạng đó là do nội dung, chương trình, tài liệu bồi dưỡng còn thiếu tính hệ thống, nặng về kiến thức hàn lâm, hạn chế về tính thực tiễn; phương pháp bồi dưỡng còn chậm đổi mới, nặng về thuyết trình, chưa sử dụng và khai thác triệt để phương pháp dạy học hiện đại Giữa chương trình, nội dung bồi dưỡng và những đòi hỏi thực tiễn phát sinh trong công tác lãnh đạo, quản lý luôn có khoảng cách

Nguyễn Thế Thắng (2020), Quản lý bồi dưỡng năng lực quản lý cho trưởng khoa trường đại học dựa vào năng lực, Luận án Tiến sĩ chuyên ngành

Quản lý Giáo dục[96] Trên cơ sở vận dụng lý luận DACUM và các chức năng quản lý, luận án xây dựng hệ thống lý luận về bồi dưỡng năng lực quản

lý cho trưởng khoa trường đại học dựa vào năng lực, đặc biệt là mô tả vị trí việc làm và khung năng lực quản lý tương ứng cho vị trí việc làm của trưởng khoa Luận án đề xuất 5 biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực quản lý cho trưởng khoa trường đại học dựa vào năng lực, gồm: Biện pháp 1: Lập kế

hoạch bồi dưỡng năng lực quản lý cho trưởng khoa trường đại học Biện pháp 2: Hoàn thiện chính sách bồi dưỡng năng lực quản lý cho trưởng khoa trường đại học Biện pháp 3: Tổ chức phân tích nghề, phân tích nhu cầu và xây dựng chương trình bồi dưỡng năng lực quản lý của trưởng khoa trường đại học Biện pháp 4: Tổ chức xây dựng hệ thống tiêu chí kiểm tra, đánh giá năng lực quản lý của trưởng khoa trường đại học Biện pháp 5: Xây dựng quy trình bồi dưỡng năng lực quản lý cho trưởng khoa trường đại học theo bối cảnh tự chủ giáo dục đại học

Trần Đăng Khởi (2020), Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên trung học cơ sở theo tiếp cận năng lực, Luận án Tiến sĩ chuyên ngành Quản lý Giáo

dục [59] Tác giả đã đề xuất được 7 biện pháp quản lý nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên THCS, đó là: 1) Nâng cao nhận thức của đội ngũ giáo viên và CBQL về tầm quan trọng và sự cần thiết của hoạt động bồi dưỡng giáo viên THCS theo tiếp cận năng lực 2) Đánh giá năng lực, xác định nhu cầu, mục tiêu đào tạo bồi dưỡng giáo viên THCS theo tiếp cận năng lực 3) Xây dựng nội dung, chương trình bồi dưỡng giáo viên THCS theo tiếp cận năng lực 4) Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng giáo viên THCS theo tiếp cận năng lực 5) Đa dạng hóa hình thức tổ chức bồi dưỡng giáo viên theo tiếp cận năng lực 6) Lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện kế hoạch hoạt động BDGV theo tiếp cận năng lực 7) Kiểm tra, giám sát, thanh tra đánh giá công tác bồi dưỡng giáo viên THCS theo tiếp cận năng lực

Ngoài ra, một số luận án mới được bảo vệ trong năm 2020 có liên quan đến quản lý hoạt động BDNL cho CBQLGD dưới những góc độ khác nhau

Tiêu biểu như: Luận án của Nguyễn Hồng Hải (2020), Quản lý phát triển năng lực sư phạm cho giáo viên ở các trường trung cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội trong bối cảnh hiện nay [41] Tác giả đã luận giải khá sâu sắc

những vấn đề lý luận về QLGD ở nhà trường trung cấp Luận án của Vũ Tuấn

(2020), “Quản lý đào tạo nghề ở các trường trung cấp ngành giao thông vận tải đáp ứng nhu cầu xã hội” Tác giả dã luận giải những vấn đề lý luận về

quản lý đào tạo nghề ở một loại hình trường trung cấp cụ thể [113] Các tác giả đã tiếp cận vấn đề quản lý nhà trường dưới những góc độ khác nhau Trong đó có nhiều nội dung liên quan đến quản lý hoạt động BDNL cho CBQLGD ở nhà trường trung cấp

Những đề tài nghiên cứu, những bài viết đã thể hiện tính phong phú về nội dung, phương pháp của hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ, nâng cao năng lực quản

lý cho đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục các cấp trong giáo dục nghề nghiệp dạy nghề, nhưng đều có điểm chung là: việc thực hiện chuẩn hóa đội ngũ cán bộ quản

lý giáo dục trong giáo dục nghề nghiệp; đổi mới mạnh mẽ mục tiêu, nội dung, phương pháp đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng và đánh giá kết quả tự đào tạo, chuyên môn nghiệp vụ quản lý của cán bộ quản lý giáo dục theo yêu cầu nâng cao chất lượng, trách nhiệm, đạo đức và năng lực quản lý ở các nhà trường, đặc biệt các trường trung cấp, trường dạy nghề Trong đào tạo, bồi dưỡng năng lực quản lý cho cán bộ quản lý giáo dục tiếp cận đào tạo theo năng lực là xu hướng phát triển; là phương pháp tiên tiến đang được áp dụng trong giáo dục nghề nghiệp ở các nước phát triển và nhiều nước trong khu vực ASEAN Những công trình, đề tài nghiên cứu đều khẳng định, sự bùng nổ tri thức, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế trong bối cảnh phát triển của thế kỷ XXI đặt các quốc gia vào thế cạnh tranh gay gắt, đặt hệ thống giáo dục của tất cả các quốc gia trên thế giới cũng như ở nước ta những yêu cầu mới, trước những cơ hội

và thách thức không nhỏ Nhiều quốc gia, dân tộc, các tổ chức và mỗi cá nhân trên thế giới cũng như ở Việt Nam đã và đang đặt mục tiêu phát triển con người lên hàng đầu, trong đó coi trọng đổi mới giáo dục và đào tạo là chiến lược sống còn trong chiến lược phát triển của mỗi quốc gia Giáo dục phát triển sẽ đào tạo ra nguồn nhân lực mới, nguồn nhân lực chất lượng cao, yếu tố tạo dựng diện mạo kinh tế, xã hội của một quốc gia

Việt Nam, trong bối cảnh phát triển của toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đặt ra cho toàn xã hội, trước hết là cho hệ thống giáo dục, nhiệm

vụ đào tạo những con người năng động, sáng tạo, có đủ năng lực, phẩm chất làm nền tảng cho sự phát triển của xã hội Một trong những nhiệm vụ quan trọng đặt ra cho giáo dục là nâng cao chất lượng hoạt động bồi dưỡng năng lực quản lý cho đội ngũcán bộ quản lý giáo dục, trong đó đối với cán bộ quản lý giáo dục trung cấp chuyên nghiệp đáp ứng những yêu cầu đổi mới của giáo dục nghề nghiệp

Như vậy, hầu hết các nghiên cứu tập trung vào bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục nói chung; các nghiên cứu cũng chỉ rõ được tầm quan trọng của việc bồi dưỡng, đào tạo lại cho đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục trong giai đoạn đổi mới Cần tập trung nghiên cứu đổi mới phương pháp giảng dạy, nội dung và hình thức, xây dựng một số chương trình bồi dưỡng ngắn hạn theo hướng nâng cao năng lực….Tuy nhiên, chưa có tác giả nào đề cập đến nghiên cứu quản lý hoạt động bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục các trường TCTT Vì vậy việc quan tâm và nghiên cứu kỹ hơn về quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực cán bộ quản

lý giáo dục các trường TCTT trong giai đoạn đổi mới giáo dục hiện nay, tìm ra các biện pháp quản lý phù hợp thực tiễn để góp phần giải quyết các yêu cầu về phát triển giáo dục nghề nghiệp đáp ứng sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

1.2 Khái quát kết quả các công trình nghiên cứu và những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết

1.2.1 Khái quát kết quả các công trình nghiên cứu

Các công trình nghiên cứu theo hướng thứ nhất về bồi dưỡng năng lực cho cán bộ, giáo viên đã tiếp cận vấn đề nghiên cứu theo quan điểm tiếp năng

lực trong giáo dục Các tác giả đã luận giải lý luận về năng lực và năng lực của

CBQLGD, năng lực của giáo viên Các công trình nghiên cứu của các tác giả ngoài nước và ở Việt Nam đã làm rõ được vị trí, vai trò, tầm quan trọng cũng như cấu trúc về NLQL của người CBQL ở các góc độ, khía cạnh khác nhau,

giúp cho các nhà QLGD, mỗi cán bộ hiểu được NLQL của người CBQL theo các hướng tiếp cận Năng lực quản lý của người cán bộ quản lý, được tiếp cận ở góc độ tâm lý học được xác định là tổ hợp các phẩm chất tâm lý của cá nhân giúp cho hoạt động quản lý của người cán bộ đạt kết quả cao Năng lực quản lý của người cán bộ, tiếp cận ở trình độ quản lý được xác định là sự hòa quyện của các yếu tố như kiến thức, kỹ xảo, kỹ năng và thái độ giúp cho hoạt động quản lý giáo dục, đào tạo đạt được hiệu quả cao Tiếp cận theo năng lực thực hiện nhiệm

vụ thì NLQL là khả năng chủ thể thực hiện các hoạt động trong phạm vi nghiệp

vụ quản lý đạt hiệu quả cao, dựa trên nền tảng tổng hợp các kiến thức, kỹ năng, thái độ cần thiết để cán bộ thực hiện tốt công việc quản lý của mình

Một nội dung được các tác giả quan tâm nhiều trong các công trình nghiên cứu trong những năm gần đây là vấn đề bồi dưỡng và bồi dưỡng năng lực Các tác giả trong nước và ngoài nước đều đề cao vai trò của bồi dưỡng năng lực cho CBQLGD ở các nhà trường Lý luận về BDNL được luận giải khá sâu sắc và tường minh Hầu hết các tác giả đều cho rằng phải gắn hoạt dộng bồi dưỡng với quá trình đào tạo Theo lý luận dạy học hiện đại, bồi dưỡng được thực hiện ngay trong quá trình đào tạo và sử dụng cán bộ Phải phát hiện ra năng lực cá nhân để bồi dưỡng thường xuyên cho cán bộ

Trên cơ sở luận giải lý luận về năng lực và lý luận về bồi dưỡng năng lực, các tác giả đã xây dựng khung năng lực của CBQLGD và khung năng lực của giáo viên Đã đề xuất nội dung, chương trình, phương pháp và các con đường, biện pháp BDNL cho CBQLGD ở các nhà trường Xu hướng chung là coi trọng BDNL trong hoạt động thực tiễn, thông qua hoạt động thực tiễn để phát triển năng lực cho cán bộ quản lý và giáo viên

Các công trình nghiên cứu theo hướng thứ hai về quản lý hoạt động

BDNL cho CBQLGD, phần đông các tác giả đã tiếp cận vấn đề này theo

quan điểm quản lý chất lượng giáo dục trong BDNL Các tác giả đã luận giải những vấn đề cơ bản của khoa học quản lý giáo dục nhà trường Một

số công trình nghiên cứu đã đi sâu khai thác vấn đề quản lý đào tạo và bồi dưỡng theo quan điểm quản lý chất lượng Trong đó luận giải làm rõ vai trò của quản lý đối với nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng Dựa trên các chức năng quản lý và dựa trên sự phân tích làm rõ đặc điểm của hoạt động BDNL cho các đối tượng cụ thể để xác định các nội dung quản lý, phương pháp và hình thức tổ chức quản lý hoạt động BDNL đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay Một số công trình đã nghiên cứu đề xuất quản lý chất lượng BDNL từ chất lượng vào đến chất lượng quá trình bồi dưỡng và chất lượng của kết quả bồi dưỡng

Các công trình nghiên cứu của các tác giả về quản lý hoạt động BDNL cho CBQLGD đều nhấn mạnh quản lý nội dung, phương pháp, cách thức tiến hành; thực hiện xây dựng kế hoạch bồi dưỡng NLQL và tổ chức triển khai hoạt động bồi dưỡng, chỉ đạo việc tự bồi dưỡng NLQL của cán bộ theo từng vùng, tính chất hoạt động của từng trường, địa phương cụ thể Đây là gợi mở quan trọng, để tác giả nghiên cứu kế thừa trong đề xuất biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực cho cán bộ QLGD ở các trường TCTT, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

Nhìn chung, kết quả nghiên cứu của các tác giả trên thế giới, ở Việt Nam về thực trạng bồi dưỡng NLQL, quản lý hoạt động bồi dưỡng NLQL cho cán bộ, cơ bản đều khẳng định tầm quan trọng của hoạt động bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, phẩm chất nhân cách cho cán bộ quản lý, trong đó luôn chú trọng đến bồi dưỡng, hoạt động bồi dưỡng NLQL cho cán bộ trong quá trình công tác Các công trình khoa học của các tác giả

đã chỉ ra những nội dung cơ bản về bồi dưỡng, quản lý hoạt động bồi dưỡng NLQL, cách thức tiến hành bồi dưỡng, quản lý hoạt động bồi dưỡng NLQL cho cán bộ Đây là những gợi mở, định hướng cho tác giả trong tiếp cận nghiên cứu thực trạng NLQL, hoạt động bồi dưỡng NLQL cho cán bộ QLGD ở các trường trung cấp trong bối cảnh hiện nay

Mặc dù các công trình nghiên cứu khá đa dạng, phong phú và gợi

mở ra nhiều vấn đề mới, nhưng chưa có công trình nghiên cứu về quản

lý hoạt động BDNL cho cán bộ QLGD ở các trường TCTT, thành phố

Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay Những công trình nghiên cứu có liên quan là cơ sở khoa học, tạo thuận lợi về mặt lý luận, giúp tác giả luận án có điểm tựa khoa học để triển khai nghiên cứu đề

tài “Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực cho cán bộ quản lý giáo dục

ở các trường trung cấp tư thục, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi

mới giáo dục”

1.2.2 Những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết

Trên cơ sở kết quả tổng quan các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học trên thế giới, ở Việt Nam có liên quan đến BDNL và quản lý hoạt động BDNL cho CBQLGD, tác giả luận án nhận thấy một số vấn đề mà đề tài luận án cần tập trung giải quyết đó là:

Một là, nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động

BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT Trong đó bao gồm tổng quan các công trình đã nghiên cứu; xây dựng các khái niệm về năng lực của CBQLGD ở các trường TCTT; khái niệm BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT; khái niệm quản lý hoạt động BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT Đồng thời luận giải làm rõ đặc điểm của CBQLGD ở các trường TCTT; xác định quy trình, nội dung, phương thức quản lý hoạt động BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT

Hai là, nghiên cứu cơ sở thực tiễn của vấn đề quản lý hoạt động BDNL

cho CBQLGD ở các trường TCTT trên địa bàn thành phố Hà Nội Trong đó, tập trung điều tra, khảo sát, đánh giá đúng thực trạng BDNL cho CBQLGD và thực trạng quản lý hoạt động BDNL cho CBQLGD ở các trường TCTT, thành phố Hà Nội Rút ra những nhận xét, đánh giá chung về ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của ưu điểm, hạn chế đó

Ba là, luận án đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng

năng lực cho cán bộ QLGD ở các trường TCTT, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục Các biện pháp đề xuất phải phù hợp với xu hướng đổi mới giáo dục hiện nay, đồng thời phải cập nhật trình độ phát triển của khoa học giáo dục hiện đại Đặc biệt phải cập nhật các lý thuyết về năng lực quản lý giáo dục nhà trường và lý thuyết về quản lý giáo dục nhà trường Mặt khác các biện pháp phải phù hợp với thực tiễn các trường TCTT trên địa bàn thành phố Hà Nội

Bốn là, khảo nghiệm và thử nghiệm các biện pháp đã đề xuất Thông qua

khảo nghiệm, thử nghiệm để đánh giá tính cấp thiết, tính khả thi của các biện pháp, khẳng định khả năng vận dụng các phương pháp vào thực tiễn

Các công trình nghiên cứu và các hội thảo khoa học đã đề cập đến vấn đề năng lực và bồi dưỡng năng lực, quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực cho cán bộ quản lý giáo dục, cho giáo viên ở các loại hình nhà trường khác nhau, các cấp học, bậc học khác nhau Thông qua tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án cho thấy, các tác giả đã bổ sung, làm phong phú thêm lý luận về khoa học giáo dục nói chung và quản lý giáo dục nói riêng Nhiều phạm trù khoa học mới được đề cập đến như khái niệm năng lực, phân loại năng lực, cấu trúc năng lực, chuẩn năng lực của cán bộ quản lý nhà trường; các loại hình, các con đường, biện pháp bồi dưỡng năng lực cho từng loại đối tượng và quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực cho các đối tượng khác nhau

Tuy nhiên, đến nay chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu một cách

cụ thể, khoa học, có ý nghĩa thiết thực trong giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn về bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực cho CBQLGD ở các trường TCTT hiện nay Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan là cơ sở

để NCS tiếp tục nghiên cứu đề tài luận án của mình với chủ đề “Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực cán bộ quản lý giáo dục ở các trường TCTT, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục”

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC CHO CÁN BỘ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG CẤP TƯ THỤC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 2.1 Những vấn đề lý luận về bồi dưỡng năng lực cho cán bộ quản lý giáo dục ở các trường trung cấp tư thục đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

2.1.1 Cán bộ quản lý giáo dục ở các trường trung cấp tư thục

Trường TCTT là cơ sở đào tạo nghề do tư nhân thành lập và điều hành nhằm đào tạo, bồi dưỡng nghề trình độ trung cấp và sơ cấp nghề cho các đối tượng học viên, đáp ứng yêu cầu đa dạng, linh hoạt và luôn biến động của thị trường lao động hiện nay Khoản b, mục 2, Điều 5 của Luật giáo dục nghề nghiệp đã xác định: “Cơ sở giáo dục nghề nghiệp tư thục là cơ sở giáo dục nghề nghiệp do các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh

tế tư nhân hoặc cá nhân đầu tư, xây dựng cơ sở vật chất” [89] Trường TCTT thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định tại Điều 23 của Luật giáo dục nghề nghiệp và cụ thể hóa tại Điều 8 của Điều lệ trường trung cấp

Cán bộ quản lý ở trường TCTT là những người đảm nhiệm các chức vụ quản lý theo biên chế, tổ chức của nhà trường TCTT CBQL ở nhà trường TCTT bao gồm Hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng; các trưởng, phó phòng, trưởng, phó ban; các trưởng, phó khoa, trưởng phó tổ bộ môn Ở một số trường TCTT, cán bộ quản lý còn bao gồm Giám đốc, các phó giám đốc trung tâm, xí nghiệp, xưởng sản xuất và các đầu mối trực thuộc nhà trường

CBQLGD ở trường TCTT là những người có chuyên môn, nghiệp vụ về giáo dục nghề nghiệp và được phân công quản lý các hoạt động giáo dục, đào tạo ở các cấp khác nhau trong nhà trường

CBQLGD ở trường TCTT bao gồm những CBQL đảm nhiệm các chức

vụ quản lý chung trong toàn trường và những CBQL được phân công chuyên trách quản lý về các hoạt động giáo dục, đào tạo ở các cơ quan, đơn vị trực

thuộc nhà trường CBQLGD ở trường TCTT phải có chuyên môn, nghiệp vụ

về giáo dục nghề nghiệp và có hiểu biết về quản lý giáo dục nghề nghiệp theo chức năng được phân công CBQLGD trong nhà trường TCTT phải có đủ các tiêu chí theo quy định của Luật giáo dục nghề nghiệp và được bổ nhiệm theo phân cấp quản lý

Đặc điểm của CBQLGD ở trường TCTT bị quy định bởi các đặc điểm của trường TCTT Trường TCTT là cơ sở giáo dục, đào tạo nghề do tư nhân và các tổ chức xã hội đứng ra thành lập, không sử dụng kinh phí của nhà nước Vì vậy, yêu cầu về tính tự chủ, tự hạnh toán của CBQLGD ở các trường TCTT rất cao Cán bộ QLGD cần năng động trong tư duy về vai trò và nội dung của các chính sách phát triển và quản lý nguồn nhân lực giáo dục của nhà trường; khả năng phân tích và giải quyết các vấn đề tình huống, phát hiện thách thức, cơ hội, nguy cơ, đề xuất các biện pháp tận dụng cơ hội và tập trung nguồn lực để giải quyết các vấn đề xung yếu, đột phá của nhà trường Cơ chế quản lý tự chủ đòi hỏi CBQLGD ở các trường TCTT phải biết cách làm việc với mọi người, hợp tác và tạo ra môi trường phát huy khuyến khích mọi người làm việc phát huy sáng tạo cá nhân; biết kiểm tra, đánh giá và sử dụng đúng năng lực của từng người sao cho đạt được hiệu quả cao nhất

Sự phân cấp, phân quyền quản lý ở các trường TCTT khác với các trường công lập Trong hệ thống tổ chức quản lý của trường TCTT có Hội đồng quản trị nhà trường Chủ tịch Hội đồng quản trị là người quản lý chung về mọi mặt hoạt động và quyết định về kinh phí của nhà trường Hiệu trưởng và các phó hiệu trường nhà trường do Chủ tịch Hội đồng quản trị nhà trường giới thiệu bổ nhiệm và được sự đồng ý của Hội đồng quản trị trường Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh công nhận, không công nhận Hiệu trưởng trường TCTT trên địa bàn theo đề nghị của Hội đồng quản trị Các cán bộ quản lý khác trong nhà trường TCTT do Hiệu trưởng nhà trường quyết định bổ nhiệm và được sự đồng ý của Chủ tich Hội đồng quản trị trường Trường TCTT phải tự chủ về

tài chính, nên cán bộ quản lý ở các trường TCTT phải có tính chủ động, tự chủ cao trong hạch toán kinh tế và đề xuất các quyết định quản lý

Chức năng, nhiệm vụ của CBQLGD ở các trường TCTT về cơ bản giống với chức năng, nhiệm vụ của CBQLGD ở các trường trung cấp công lập CBQLGD có chức năng tổ chức, điều hành các hoạt động giáo dục trong nhà trường theo quy định của Luật giáo dục nghề nghiệp và Điều lệ trường trung cấp Trong đó, Hiệu trưởng nhà trường là chủ thể quản lý chính, chịu trách nhiệm toàn bộ các hoạt động giáo dục trong nhà trường Chức năng, nhiệm vụ của Hiệu trưởng trường TCTT được quy định tại Điều 14 của Luật Giáo dục nghề nghiệp

Đội ngũ CBQLGD ở các trường TCTT có cơ cấu số lượng và chất lượng không đồng đều Cán bộ ở các ngành, khoa, bộ phận của trường TCTT được bổ sung từ nhiều nguồn khác nhau, được tuyển dụng từ những cán bộ, giáo viên đã qua giảng dạy ở các trường đại học, cao đẳng hoặc của nhà trường, ngoài ra từ các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh…, nên họ có

độ tuổi, trình độ chuyên môn, vốn sống, độ trải nghiệm trong thực tiễn hoạt động quản lý không đồng đều Mặt khác, do cơ cấu tổ chức, biên chế của từng trường nên lực lượng cán bộ quản lý được biên chế khác nhau

2.1.2 Năng lực của cán bộ quản lý giáo dục ở trường trung cấp tư thục

2.1.2.1 Khái niệm năng lực

Theo từ điển tiếng Việt, “Năng lực là khả năng đủ để làm tốt một công việc, là khả năng cho phép một người đạt thành công trong hoạt động thể lực, trí lực hoặc nghề nghiệp" [84] Dưới góc độ tâm lý học, tác giả Phạm Minh Hạc cho rằng: “Năng lực chính là một tổ hợp đặc điểm tâm lý của một con người (còn gọi là tổ hợp thuộc tính tâm lý của một nhân cách), tổ hợp đặc điểm này vận hành theo một mục đích nhất định tạo ra kết quả một hoạt động nào đó” [39; tr 145] Tác giả Đặng Thành Hưng cho ràng, “Năng lực là thuộc tính cá nhân cho phép cá nhân thực hiện thành công các hoạt động nhất định, đạt kết quả mong muốn trong điều kiện cụ thể” [53; tr 25]

Dưới góc độ của khoa học giáo dục, các tác giả thường quan niệm năng lực là khả năng để thực hiện một hoạt động nào đó đạt được kết quả tốt Theo

Từ điển Giáo dục học: “Năng lực, khả năng được hình thành hoặc phát triển cho phép một con người đạt thành công trong một hoạt động thể lực, trí lực hoặc nghề nghiệp” [37, tr.278] Theo R.Colin, Malcolm J Nicholl (2008),

trong cuốn Kỹ năng học tập siêu tốc thế kỷ XXI [26, tr.25] Tác giả đã khái

quát năng lực chuyên môn (Professional Competency) là khả năng thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn cũng như khả năng đánh giá kết quả chuyên môn một cách độc lập, có phương pháp và chính xác

Như vậy, dưới góc độ tâm lý học và giáo dục học đều có quan niệm chung rằng, năng lực là cái tiềm ẩn bên trong con người, năng lực chỉ biểu hiện ra bên ngoài thông qua hoạt động Năng lực là một thuộc tính của nhân cách, trong đó chứa đựng những tố chất bẩm sinh di truyền, được hình thành, phát triển thông qua hoạt động và giáo dục trong môi trường cụ thể

Cấu trúc của năng lực bao gồm các yếu tố sinh học sẵn có và các yếu tố

xã hội do rèn luyện mà có Các yếu tố sinh học sẵn có là các yếu tố tiền định, thuộc về bẩm sinh di truyền Các yếu tố xã hội là các yếu tố được hình thành, phát triển trong môi trường xã hội, thông qua hoạt động và giáo dục mà có

2.1.2.2 Khái niệm năng lực của cán bộ quản lý giáo dục ở các trường trung cấp tư thục

Hiện nay, đang có nhiều các định nghĩa khác nhau về năng lực của CBQLGD ở các nhà trường Nhìn chung, các tác giả đều khẳng định, năng lực quản

lý giáo dục là tổ hợp xác định các phẩm chất nhân cách, hoặc là khả năng và điều kiện để đạt được kết quả cao trong hoạt động quản lý giáo dục Từ những cách tiếp cận và lý giải về năng lực CBQLGD trình bày ở trên, tác giả luận án cho rằng:

Năng lực của CBQLGD ở các trường TCTT là sự thống nhất biện chứng giữa các phẩm chất tâm lý và khả năng của người cán bộ quản

lý nhà trường, đảm bảo cho họ có thể thực hiện tốt nhất các nhiệm vụ quản lý giáo dục theo yêu cầu nhiệm vụ của nhà trường TCTT trong mọi tình huống khác nhau

Năng lực của CBQLGD ở các trường TCTT là NLQL nhà trường NLQL giúp người CBQL thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ quản lý nhà trường, quản lý bộ phận, quản lý đào tạo, giáo dục tốt hơn Năng lực của CBQLGD ở trường TCTT về cơ bản giống như NLQL của CBQL ở các cấp học, bậc học khác trong hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam

Có nhiều cách phân loại NLQL khác nhau Theo Đặng Quốc Bảo và một

số tác giả, quan niệm cấu trúc phẩm chất, năng lực của người CBQLGD bao gồm

ba thành tố cơ bản là tâm, tầm, tài Ba yếu tố này có mối quan hệ hữu cơ với nhau, thống nhất và chuyển hóa cho nhau Trong đó, tâm là các phẩm chất, tầm và tài thuộc về năng lực Tâm làm nền tảng cho sự phát triển của tầm và tài

Tầm là tầm nhìn, tầm hiểu biết, tầm hoạt động chuyên môn trong môi trường xã hội rộng, hẹp khác nhau của người CBQLGD Trong đó bao gồm tầm về thời gian và tầm về không gian Tầm về thời gian là khả năng nhìn nhận được sự vận động, phát triển về lĩnh vực đào tạo của nhà trường trong quá khứ, hiện tại và tương lai Người CBQLGD có năng lực càng cao thì tầm nhìn càng xa về quá khứ và tương lai Nghĩa là, người CBQLGD có năng lực càng cao thì càng có hiểu biết sâu hơn, xa hơn về lịch sử tư tưởng quản lý giáo dục và có thể dự báo được sự vận động, phát triển của lĩnh vực mình phụ trách trong 5 năm, 10 năm hoặc lâu hơn nữa Tầm về không gian

là tầm hiểu biết và hoạt động xã hội của người CBQLGD Người cán bộ QLGD có năng lực càng cao thì tầm nhìn, tầm hiểu biết và tầm hoạt động xã hội càng rộng Tầm về không gian bên trong nhà trường gồm tầm ở tổ bộ môn, tầm cấp khoa, cấp phòng, tầm cấp trường Tầm không gian ngoài nhà trường, gồm tầm trong ngành, tầm cấp bộ, tầm toàn quốc, tầm khu vực, tầm quốc tế Người CBQLGD có năng lực cao là phải dự báo được sự vận động phát triển của thị trường lao động và sự phát triển của doanh nghiệp trong tương lai Như vậy, tầm về thời gian và không gian đều có các nấc thang khác nhau Mỗi nấc thang là một trình độ năng lực khác nhau