Tóm tắt luận văn thạc sĩ quản lý công giải quyết khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị từ thực tiễn quận hai bà trưng, thành phố hà nội

Thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về khiếu nại và giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai, với việc xác định khiếu nại là một trong những q

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

… …/……

BỘ NỘI VỤ …/… HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ THU HIỀN

GI¶I QUYÕT KHIÕU N¹I HµNH CHÝNH TRONG QU¶N Lý Vµ Sö DôNG §ÊT §¤ THÞ- Tõ THùC TIÔN

QUËN HAI Bµ TR¦NG, THµNH PHè Hµ NéI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành: Quản lý công

Mã số: 60 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:PGS.TS NGUYỄN BÁ CHIẾN

HÀ NỘI - NĂM 2017

Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Bá Chiến

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Địa điểm: Phòng , Nhà A - Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Số: 77 - Đường Nguyễn Chí Thanh - Quận Đống Đa - TP Hà Nội

Thời gian: vào hồi giờ phút ngày tháng năm 2017

1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận văn

Quận Hai Bà Trưng là một quận nội thành lớn của thành phố

Hà Nội, gồm 20 phường với dân số trên 35 vạn người Kết quả kiểm

kê đất đai năm 2015 và Thống kê đất đai năm 2016, tổng diện tích tự nhiên toàn quận Hai Bà Trưng thuộc trách nhiệm quản lý nhà nước của UBND quận Hai Bà Trưng là 1.008,86ha Phân tích cơ cấu quỹ đất tự nhiên của quận Hai Bà Trưng có thể thấy trên địa bàn quận phát sinh nhiều nhóm loại đất với những quy định về chế độ quản lý,

sử dụng khác nhau Trong đó có một số loại đất đặc biệt phức tạp trong hoạt động quản lý và sử dụng, tiềm ẩn nguy cơ cao làm phát sinh khiếu nại, ảnh hưởng trực tiếp tới giải quyết khiếu nại về đất đai trên địa bàn Đây cũng là đặc điểm chung của những khu vực đô thị, nơi mà giá trị đất rất cao, nhưng chưa ổn định về quy hoạch và sử dụng đất, tiềm ẩn những xung đột quyền lợi về đất đai

Thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về khiếu nại và giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai, với việc xác định khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của công dân, được Hiến pháp và pháp luật quy định và bảo đảm, trong những năm qua, giải quyết khiếu nại về đất đai trên địa bàn quận Hai Bà Trưng – thành phố Hà Nội có những chuyển biến tích cực, góp phần bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai, đồng thời góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật

tự an toàn xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế, xã hội của Quận

Tuy nhiên, một phần do sự khiếm khuyết trong công tác quản

lý nhà nước về đất đai, quy hoạch, xây dựng, phần vì giá trị tăng cao một cách nhanh chóng của đất ở khu vực đô thị ở Hai Bà Trưng, nên tình trạng tranh chấp (pháp lý) đất nói chung, khiếu nại hành chính

về đất đô thị nói riêng có xu hướng tăng với nhiều vụ việc phức tạp

Đa số các khiếu nại về nguồn gốc đất, lập hồ sơ địa chính nhằm yêu cầu mức bồi thường, hỗ trợ thỏa đáng; hoặc các khiếu nại về mức bồi thường, hộ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, nhưng chưa được giải quyết thỏa đáng; hoặc người dân khiếu nại khi không đồng

ý với phương án bồi thường của Chủ đầu tư khi thu hồi đất làm dự án thương mại Bên cạnh đó, trình độ, ý thức, thái độ tham gia giải quyết khiếu nại của một số công chức có trách nhiệm còn hạn chế, cũng là nguyên nhân khiến khiếu nại về đất đai đô thị phát sinh ở quận Hai Bà Trưng

Để tìm hiểu một cách có hệ thống về giải quyết khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất ở đô thị nói chung, Luận văn tiến hành phân tích trường hợp quận Hai Bà Trưng, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại hành chính trong lĩnh

vực này Trên đây là những lý do tôi chọn đề tài “Giải quyết khiếu nại

hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị - Từ thực tiễn quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà nội” làm Luận văn Thạc sĩ chuyên

ngành Quản lý công tại Học viện Hành chính Quốc gia

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Đến nay, đã có nhiều công trình nghiên cứu về giải quyết khiếu nại nói chung, giải quyết khiếu nại hành chính về đất đai nói riêng ở những mức độ và góc độ không giống nhau Có thể kể tới những công trình như:

- Thanh tra Chính phủ, Tiếp công dân, xử lý đơn thư và giải

quyết khiếu nại, tố cáo trong tình hình mới, Nhà xuất bản Hà Nội

năm 2006;

- ThS Nguyễn Thế Thịnh (chủ biên), Công tác dân vận trong

giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân, Nhà xuất bản Tư pháp, Hà

Nội năm 2007;

- TS Trần Văn Sơn, Tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa

trong hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo, Nhà xuất bản Tư pháp, Hà

Nội năm 2007;

- Viện Khoa học Thanh tra (Thanh tra Chính phủ), Khiếu nại, tố

cáo hành chính và giải quyết khiếu nại, tố cáo hành chính ở Việt Nam

3

hiện nay, Nhà xuất bản Chính trị - Hành chính, Hà Nội năm 2012;

- Vũ Duy Duẩn (2014), Giải quyết khiếu nại, tố cáo – phương

thức đảm bảo pháp chế và kỷ luật trong quản lý hành chính nhà nước ở Việt Nam hiện nay, Luận án Tiến sỹ Quản lý công

- Nguyễn Thị Thu Hằng (2011), Giải quyết khiếu nại về đất

đai tại các khu công nghiệp của các cơ quan hành chính nhà nước ở tỉnh Bắc Giang hiện nay, Luận văn Thạc sỹ Luật học

- Hoàng Thị Trà My (2012), Quy trình giải quyết khiếu nại về

bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại Thanh tra thành phố Vũng Tàu, Luận văn Thạc sỹ Quản lý công

- Phan Văn Vượng (2012), Giải quyết khiếu nại, tố cáo về

đất đai tại huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội, Luận văn Thạc sỹ

Quản lý công

- Nguyễn Phúc Thiện (2014), Thực hiện pháp luật về thu hồi

đất đối với các dự án phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam hiện nay,

Luận văn Thạc sỹ Quản lý công

Khảo sát cho thấy, những vấn đề lý luận về khiếu nại, giải quyết khiếu nại, khiếu nại và giải quyết khiếu nại về đất đai đã được làm rõ Tuy nhiên, với tính chất là hoạt động quản lý hành chính nhà nước thì hoạt động giải quyết khiếu nại về đất đai mang đặc điểm riêng của mỗi cơ quan, khu vực Cho tới nay, chưa có công trình nghiên cứu nào dưới góc độ một luận văn thạc sĩ Quản lý công về giải quyết khiếu nại trong quản lý và sử dụng đất ở đô thị ở quận Hai

Bà Trưng, để tìm ra những vấn đề có tính phổ quát, bản chất Do vậy, việc lựa chọn đề tài luận văn đáp ứng được yêu cầu về lý luận và thực tiễn; tên đề tài không trùng lặp với các đề tài, công trình đã được công bố

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở trình bày cơ sở lý luận và pháp lý về giải quyết khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đai, Luận văn phân tích thực trạng giải quyết khiếu nại trong quản lý và sử dụng đất của các cơ quan hành chính trên địa bàn quận Hai Bà Trưng, đưa ra quan điểm, giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu

nại trong quản lý và sử dụng đất của các cơ quan hành chính trên địa bàn quận, góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, lợi ích của nhà nước, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai ở Quận

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Luận văn có các nhiệm vụ nghiên cứu sau đây:

- Làm rõ quan niệm về khiếu nại, khiếu nại hành chính, khiếu nại về quản lý và sử dụng đất đai; các nguyên tắc, ý nghĩa, tiêu chí đánh giá hiệu quả, các yếu tố tác động đến giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai

- Nắm vững nội dung quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai: quyền, nghĩa vụ của người khiếu nại, người bị khiếu nại; các trường hợp không thụ lý giải quyết khiếu nại; thời gian, thời hiệu giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai; thẩm quyền, thủ tục giải quyết khiếu nại về đất đai

- Phân tích, đánh giá khái quát các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giải quyết khiếu nại về đất đai trên địa bàn quận Hai Bà Trưng; thực trạng giải quyết khiếu nại về đất đai của các cơ quan hành chính nhà nước trên địa bàn quận (làm rõ ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế)

- Trình bày quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị nói chung, của các cơ quan hành chính nhà nước trên địa bàn quận Hai Bà Trưng nói riêng trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị từ thực tiễn trường hợp quận Hai Bà Trưng

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nghiên cứu về không gian: Hoạt động khiếu nại và giải

quyết khiếu nại của chủ thể có thẩm quyền, trách nhiệm trên địa bàn Quận Hai Bà Trưng

- Phạm vi nghiên cứu về thời gian: từ năm 2012 - 2016

5

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn vận dụng các phương pháp luận của chủ nghĩa Mác -

Lê nin: phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Đồng thời có sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phân tích - tổng hợp, logic, so sánh, khảo sát, thống kê, tổng kết thực tiễn trong quá trình giải quyết các vấn đề đặt ra của đề tài và kế thừa những kết quả nghiên cứu có liên quan đến đề tài của các tác giả trước đó

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Luận văn là nguồn tư liệu tổng hợp về thực trạng giải quyết khiếu nại trong quản lý và sử dụng đất đai trên địa bàn quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội Cung cấp thêm các luận cứ khoa học trong công tác giải quyết khiếu nại về đất đai ở đô thị nói chung, tại Quận Hai Bà Trưng nói riêng

Luận văn có giá trị tham khảo đối với người nghiên cứu, hoặc làm tài liệu tham khảo cho những ai quan tâm đến vấn đề này

Từ các đề xuất tại Luận văn có thể là những gợi ý để tiếp tục hoàn thiện hệ thống thể chế về khiếu nại, giải quyết khiếu nại, hoàn thiện hoạt động giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở

đô thị; góp phần nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của các

cơ quan, tổ chức, cá nhân trong thực hiện quyền khiếu nại và giải quyết khiếu nại

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn gồm 3 chương

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRONG QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG ĐẤT ĐÔ THỊ

1.1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KHIẾU NẠI HÀNH

CHÍNH TRONG QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG ĐẤT ĐÔ THỊ

1.1.1 Khái niệm khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị

Từ quan niệm chung về khiếu nại hành chính và quản lý nhà

nước về đất đai, có thể hiểu, Khiếu nại hành chính trong quản lý và

sử dụng đất đô thị là việc công dân, cơ quan, tổ chức theo trình tự,

thủ tục khiếu nại và giải quyết khiếu nại do Luật đất đai và Luật khiếu nại quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai ở đô thị khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành

vi đó là trái pháp lật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình

1.1.2 Đặc điểm khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị

Thứ nhất, chủ thể của khiếu nại hành chính trong quản lý và

sử dụng đất đô thị (sau đây gọi tắt là khiếu nại về đất đai ở đô thị)

chỉ có thể là chủ thể của quyền quản lý và quyền sử dụng đất ở đô thị mà không phải là chủ thể của quyền sở hữu đất đai thuộc nhóm đất nào khác

Thứ hai, nội dung của khiếu nại về đất đai ở đô thị rất đa dạng

và phức tạp

Thứ ba, đối tượng của khiếu nại về đất đai ở đô thị là quyền

quản lý và quyền sử dụng đất

1.1.3 Nội dung khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị

Nội dung khiếu nại về đất đai ở đô thị của các tổ chức, cá nhân rất đa dạng, phức tạp, nhưng chủ yếu tập trung vào các vấn đề sau:

- Khiếu nại về thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư Để thực hiện chính sách phát triển kinh tế, xã hội của đất nước, Nhà nước đã tiến hành thu hồi đất, giải phóng mặt bằng phục vụ cho các dự án Tuy nhiên, vấn đề bồi thường và hỗ trợ, tiến hành tái định cư cho những đối tượng bị thu hồi đất ở đô thị gặp không ít khó khăn, vướng mắc

- Khiếu nại về việc cấp, thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở đô thị

- Khiếu nại quyết định xử vi phạm hành chính về vi phạm chế

độ quản lý, sử dụng đất đai ở đô thị

7

1.2 GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRONG

QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG ĐẤT ĐÔ THỊ

1.2.1 Khái niệm giải quyết khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị

Từ quan niệm về giải quyết khiếu nại hành chính trên, chúng

ta có thể đưa ra khái niệm về giải quyết khiếu nại hành chính trong

quản lý và sử dụng đất đai đô thị như sau: “Giải quyết khiếu nại

hành chính trong quản lý và sử dụng đất đai đô thị là việc cơ quan hành chính nhà nước, người đứng đầu của cơ quan hành chính nhà nước ở đô thị xem xét, đánh giá tính hợp pháp và tính hợp lý của quyết định hành chính, hành vi hành chính trong quản lý đất đai đô thị bị khiếu nại thuộc thẩm quyền của mình nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khiếu nại.”

1.2.2 Đặc điểm của giải quyết khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị

Giải quyết khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất

đô thị có những đặc điểm chung của giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai

Những điểm đặc thù của khiếu nại hành chính trong quản lý và

sử dụng đất đô thị: Thứ nhất, việc giải quyết khiếu nại về đất đai ở

đô thị có tính chất phức tạp, phương thức giải quyết được thực hiện dưới nhiều phương diện khác nhau, thông qua mối quan hệ giữa các

cơ quan khác nhau Thứ hai, theo quy định của luật đất đai, giải

quyết khiếu nại đất đai ở đô thị liên quan đến thẩm quyền của nhiều cấp khác nhau, nhiều cơ quan và nhiều cán bộ, công chức được trao

quyền Thứ ba, không phải tất cả các quyết định hành chính, hành vi

hành chính trong quản lý và sử dụng đất đai đều là đối tượng của giải quyết khiếu nại về đất đai ở đô thị Chỉ các quyết định hành chính, hành vi hành chính đặc thù liên quan tới hoạt động giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, trưng dụng đất, cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng đất; bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, tái định cư cấp hoặc thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; quyết định gia hạn thời hạn sử dụng đất mới là đối tượng của giải quyết khiếu nại về đất đai ở đô thị

1.2.3 Nguyên tắc giải quyết khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị

Thứ nhất, nguyên tắc pháp chế

Thứ hai, nguyên tắc đối thoại và đảm bảo lợi ích

Thứ ba, nguyên tắc khách quan

Thứ tư, nguyên tắc công khai, minh bạch

Thứ năm, nguyên tắc dân chủ

Thứ sáu, nguyên tắc kịp thời

1.2.4 Thẩm quyền, thủ tục giải quyết khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị

Quá trình giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai có thể chia thành ba giai đoạn như sau:

Thứ nhất, giai đoạn tiếp nhận và thụ lý vụ việc khiếu nại Thứ hai, giai đoạn xác minh, kết luận nội dung khiếu nại Thứ ba, giai đoạn ra quyết định giải quyết khiếu nại

1.2.5 Ý nghĩa của giải quyết khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị

Trước hết, đối với người sử dụng đất (nhân dân), hoạt động

giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai là biện pháp bảo đảm dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền của công dân trong việc tham gia vào hoạt động quản lý nhà nước về đất đai, đồng thời là biện pháp bảo đảm cho quyền khiếu nại của người sử dụng đất

Bên cạnh đó, giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai góp

phần tăng cường pháp chế trong quản lý nhà nước về đất đai, kịp thời phát hiện, xử lý hành vi vi phạm

1.3 YẾU TỐ TÁC ĐỘNG TỚI GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI

HÀNH CHÍNH TRONG QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG ĐẤT ĐÔ THỊ

1.3.1 Hệ thống pháp luật

Hệ thống pháp luật về quản lý đất đai, về khiếu nại và giải quyết khiếu nại đồng bộ, thống nhất, đầy đủ sẽ là điều kiện tiên quyết, thuận lợi, quyết định hiệu lực, hiệu quả của hoạt động giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai