NGUYÊN TẮC CƠ BẢN ĐỂ THỰC HIỆ GÓI KÍCH CẦU NHỮNG BIỆN PHÁP KÍCH CẦU CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIÓI NHẰM GIÚP NỀN KINH TẾ ĐƯƠNG ĐẦU VỚI DỊCH BỆNH COVID 19

Việc thực hiện cuốn báo cáo với mục đích xem đây là một cơ hội để có thể học hỏi về cách tìm hiểu về các nguyên tắc cơ bản giúp thực hiện gói kích cầu, để học hỏi sâu hơn cách thức mà c

STT Học và tên Mssv Đóng góp

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA SEN KHOA KINH TẾ & QUẢN TRỊ

BÁO CÁO CUỐI KÌ KINH TẾ VĨ MÔ

ĐỀ TÀI

NGUYÊN TẮC CƠ BẢN ĐỂ THỰC HIỆN GÓI KÍCH CẦU

NHỮNG BIỆN PHÁP KÍCH CẦU CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ

GIỚI NHẰM GIÚP NỀN KINH TẾ “ĐƯƠNG ĐẦU” VỚI DỊCH

BỆNH COVID-19

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, nhóm chúng em xin gửi lời cảm ơn tới trường đại học Hoa Sen đã tạo cho chúng em một môi trường học tập năng động và sáng tạo Đặc biệt chúng

em gửi lời cảm ơn sâu sắc đến thầy Nguyễn Minh Cao Hoàng- giảng viên bộ môn Kinh tế Vĩ mô, người đã giúp đỡ tận tình và hướng dẫn cho chúng em hoàn thành tốt báo cáo Với sự dạy dỗ đầy tâm huyết của thầy cùng với quyết tâm đóng góp của các thành viên trong nhóm, đến nay thì nhóm chúng em cũng đã hoàn thành xong bài báo cáo

Nhờ tham khảo nhiều sách kinh tế, những bài báo, bài viết hay các trang trên web là một phần đóng góp vào các nguồn thông tin vô cùng thú vị và bổ ích cũng như đầy đủ giúp cho nhóm chúng em hoàn thành bài báo cáo này Hơn hết, nhờ có thầy luôn truyền đạt những kiến thức cần thiết cơ bản và chuyên sâu về bộ môn nên bài báo cáo này đạt hiệu quả tốt hơn

Cuối cùng, nhóm chúng em đã hết mình viết cũng như chỉnh lại các nội dung giúp tạo nên sự phù hợp và ngắn gọn nhất , tuy vậy những sai sót vẫn khó mà tránh khỏi Nhóm chúng em mong thầy sẽ đóng góp ý kiến cũng như đưa ra những nhận xét để từ đó nhóm chúng em rút ra được kinh nghiệm và sẽ làm tốt hơn ở những bài báo cáo sau

Xin cảm ơn thầy!

ii

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

I NGUYÊN TẮC CƠ BẢN THỰC HIỆN GÓI KÍCH CẦU 2

1 KÍCH CẦU 2

1.1 Định nghĩa kích cầu 2

1.2 Nguyên tắc thực hiện gói kích cầu 2

1.2.1 Nguyên tắc kích cầu kịp thời 2

1.2.2 Nguyên tắc kích cầu đúng đối tượng 3

1.2.3 Nguyên tắc ngắn hạn 4

1.3.1 Thế giới 5

1.3.1.1 Mĩ 5

1.3.1.2 EU 6

1.3.1.3 Nhật Bản 6

1.3.1.4 Hàn Quốc 7

1.3.1.5 Trung Quốc 7

1.3.2 Việt Nam 7

2 LỢI ÍCH VÀ HẠN CHẾ KHI ÁP DỤNG GÓI KÍCH CẦU 8

2.1 Lợi ích 8

2.2 Hạn chế 9

II NHỮNG BIỆN PHÁP KÍCH CẦU CỦA MỘT SỐ NỀN KINH TẾ TRÊN THẾ GIỚI NHẰM GIÚP NỀN KINH TẾ ĐƯƠNG ĐẦU VỚI DỊCH BỆNH COVID-19 9

1 NỀN KINH TẾ CỦA KHỐI CHÂU ÂU (EU) 10

2 NỀN KINH TẾ CỦA ĐẤT NƯỚC MỸ 10

3 NỀN KINH TẾ CỦA ĐẤT NƯỚC TRUNG QUỐC 11

4 NỀN KINH TẾ CỦA ĐẤT NƯỚC NHẬT BẢN 12

III KẾT LUẬN 13

IV DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

LỜI MỞ ĐẦU

Nhằm thực hiện việc trang bị một cách đầy đủ kiến thức về mặt lí thuyết chắc chắn là một trong những bước đầu để làm việc một cách có hiệu quả để nhóm chúng em có thể hiểu rõ hơn về môn học của mình Việc thực hiện cuốn báo cáo với mục đích xem đây là một cơ hội để có thể học hỏi về cách tìm hiểu

về các nguyên tắc cơ bản giúp thực hiện gói kích cầu, để học hỏi sâu hơn cách thức mà các nước trên thế giới đã thực hiện việc kích cầu nhằm giúp nền kinh

tế đương đầu với dịch bệnh Covid 19, đồng thời cũng thể hiện trình bày kiến thức mà nhóm đã được tiếp thu trong 10 tuần học bộ môn Kinh tế Vĩ mô vừaa qua

Chúng em đã đặt ra một số mục tiêu sau cho bản thân trong kì làm báo cáo này này:

+ Mục tiêu 1: Học tập luyện tập các kĩ năng phân tích, thu thập các tài liệu hay thông tin

+ Mục tiêu 2: Luyện tập viết báo cáo theo chuẩn ISO 5966

+ Mục tiêu 3: Học được kĩ năng làm việc nhóm một cách có hiệu quả + Mục tiêu 4: Áp dụng một cách tốt nhất những phần lí thuyết đã được học để hoàn thành trọn vẹn bài báo cáo

2

1 Kích cầu

1.1 Định nghĩa kích cầu

Kích cầu ( Pump Priming) đôi khi còn được gọi là chính sách Keynes là hành động được thực hiện để kích thích nền kinh tế, thường là trong thời kỳ suy thoái, thông qua chi tiêu của chính phủ, lãi suất và giảm thuế

Các gói kích cầu: có 2 gói kích cầu

+ Gói kích thích tài chính: là một trong những biện pháp kinh tế được

chính phủ sử dụng kết hợp khi nền kinh tế đang suy thoái để kích thích nền kinh tế Mục đích của dạng kích cầu này là ngăn chặn suy thoái và thúc đẩy nền kinh tế bằng cách gia tăng chi tiêu và việc làm Gói này bao gồm giảm thuế

và các ưu đãi đối với các doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân, Khi thuế được giảm xuống thì thu nhập khả dụng của hộ gia đình sẽ tăng, khi đó việc mua hàng hóa và dịch vụ cũng sẽ tăng thêm, giúp nền kinh tế có thể tăng trưởng mạnh hơn

+ Gói kích thích tiền tệ: kích thích tiền tệ là việc cắt giảm bớt lãi suất để kích thích nền kinh tế Khi lãi suất được giảm, mọi người sẽ có nhiều động lực hơn khi đi vay vì chi phí vay sẽ giảm xuống Khi nay vợ tăng sẽ có nhiều tiền lưu thông hơn, tiết kiệm ít đi và khuyến khích chi tiêu sẽ nhiều hơn Bên cạnh

đó, khi lãi suất giảm có thể làm suy yếu tỉ giá hối đoái của quốc gia dẫn đến việc xuất khẩu sẽ tăng Trong nền kinh tế khi xuất khẩu tăng, tiền đổ vào nền kinh tế cũng sẽ nhiều hơn, giúp tăng trưởng kinh tế và thúc đẩy chi tiêu

1.2 Nguyên tắc thực hiện gói kích cầu

Để gói kích cầu đạt được hiệu quả nhất định thì phải đảm bảo ít nhất ba tiêu chí đó là kịp thời, đúng đối tượng và trong ngắn hạn

Kích cầu kịp thời không chỉ là việc Chính phủ phải thực hiện nhanh chóng khi nền kinh tế xuất hiện có nguy cơ suy thoái mà kịp thời ở đây có nghĩa là những biện pháp Chính phủ đưa ra để thực thi phải có hiệu quả ngay, tức là làm tăng chi tiêu của nền kinh tế Khi nền kinh tế rơi vào tình trạng suy thoái, nếu để nó tự phục hồi thì việc phục hồi sớm muộn thì cũng sẽ xảy ra, mặc dù phục hồi sự suy thoái này có thể sẽ kéo dài Do vậy, việc kích cầu chỉ có ý nghĩa trong một khoảng thời gian nhất định

Nếu chính sách mất quá nhiều thời gian để thực hiện sẽ không có tác dụng

và gói kích cầu lúc đó lại có thể gây tác dụng xấu

Ví dụ như các dự án đầu, chương trình đầu tư tư có tốc độ giải ngân chậm không phải là công cụ tốt để kích cầu Bởi khi tổng cầu sụt giảm, các biện pháp này lại không có tác động gì trong khi lẽ ra phải tăng tổng cầu lên mức tối đa

Yếu tố để quyết định sự thành công của gói kích cầu phụ thuộc rất nhiều vào khuynh hướng chi tiêu và đâu tư của các đối tượng nằm trong diện của gói kích cầu Để gói kích cầu được thực hiện một cách dễ dàng thì gói cầu phải hướng đến đúng đối tượng phải đáp ứng được yêu cầu chi tiêu ngay, qua đó trở thành cơ hội để làm tăng tổng cầu của nên kinh tế qua việc mua bán sản phẩm,

sử dụng bất kì dịch vụ nào trong nền kinh tế

Các mục tiêu mà gói kích cầu này hướng đến:

+ Làm tăng cầu, nên phương pháp để thực hiện điều này là ta phải tạo điều kiện khuyến khích đến mọi đối tượng tiềm năng bằng cách trợ cấp tiền cho họ ( như các cá nhân hay hộ gia đình, các công ty, tổ chức, doanh nghiệp và kể cả chính quyền nhà nước) để có cơ hội thực hiện các khoản chi tiêu mới hoặc hạn chế các trường hợp các đối tượng ấy cắt giảm chi tiêu, và qua đó sẽ đưa thêm tiền vào nền kinh tế, việc sử dụng những đồng tiền ấy được gọi chung là "tiền kích cầu", và cũng giúp tăng ngân sách cho nền kinh tế Tuy nhiên để việc "tiền kích cầu" có hiệu quả ta cần phải sử dụng gói kích cầu vào các nhóm đối tượng đảm bảo sao cho mỗi đồng tiền chi ra đều có hiệu ứng kích thích tiêu dùng và đầu tư cao nhất

+ Những đối tượng tiêu dùng khác nhau sẽ có xu hướng tiêu dùng cận biên khác nhau Theo một số nghiên cứu cho thấy hiệu ứng cao nhất là dành cho bảo hiểm thất nghiệp Do đó những người có thu nhập cao thường sẽ không sử dụng hết đồng tiền mà họ tạo ra và thay vào đó là gửi tiết kiệm hoặc nếu có chi tiêu

họ chỉ chi vào các khoàn mà họ được miễn thuế hoặc các khoản trợ cấp mà họ nhận được Ngược lại thì những người có thu nhập thấp hoặc trung bình sẽ thường sẽ có nhiều khoản chi tiêu hơn đối với các khoản hoàn thuế trên một đồng thu nhập có thêm hoặc được hổ trợ thêm Bên cạnh đó còn có những biện pháp sau để kích cầu như miễn gỉảm ngân sách cho các bang, giảm thuế suất Các loại thuế suất khác nhau mà nhà nước ban hành cũng có thể ảnh hưởng đến việc kích cầu, với mỗi loại thuế khác nhau sẽ có mức độ ảnh hưởng khác nhau

Từ đó ta có thể rút ra được rằng việc cắt giảm thuế cho người dân sẽ có hiệu quả nhất trong việc tăng kích cầu, tiếp đến là cắt giảm thuế cho doanh nghiêp,

tổ chức và đối với việc mua bán bất động sản thì hoàn toàn không có tác dụng kích cầu vì kinh tế khó khăn dẫn đến người dân không có nhu cầu mua nhà cửa

4

Trong quá trình kích cầu, tùy theo từng trường hợp mà ta phải cân nhắc sử dụng chính sách nào là phù hợp nhất để có thể mang lại hiệu quả tối ưu cho nền kinh tế Nếu như việc người dân chi tiêu tiền vào nền kinh tế tăng ( bao gồm cả những tổ chức, doanh nghiệp và nhà nước ) có khuynh hướng đến hàng hóa và dịch vụ sản xuất nội địa thì gói kích cầu mới thật sự hiệu quả Ví dụ trong một gói kích cầu 100 đồng, cá nhân đó sử dụng 80 đồng, trong đó có sử dụng 50 đồng vào các mặt hàng, dịch vụ ngoại nhập, ta có thể nói gói kích cầu đó đã bị

rò rỉ 50% vào hàng ngoại nhập Việc này sẽ làm ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả trong việc thực hiện chính sách này

Tóm lại, đối với mức độ "đúng đối tượng" ( well-targeted ) của gói kích cầu Chính phủ phụ thuộc vào:

+ Việc chi tiêu tiền của từng đối tượng khác nhau sẽ đưa đến kết quả khác nhau sau khi nhận được khoản tiền hổ trợ từ nhà nước sẽ làm tăng hay giảm kích cầu trong tùy trường hợp

+ Mức độ rò rỉ "leaked out" nhiều hay ít trong việc sử dụng tiền trong gói kích cầu của ngừoi tiêu dùng đối với các sản phẩm, dịch vụ ngoại nhập

Từ đó, việc kích cầu bằng cách sử dụng nguyên tắc kích cầu đúng đối tượng sẽ giúp Nhà nước đảm bảo được hai yếu tố trên hiệu quả

Nguyên tắc kích cầu ngắn hạn: là việc chấm dứt kích cầu vào thời điểm kinh

tế được cải thiện Vì khi nền kinh tế đã vượt qua giai đoạn khó khăn thì việc thực hiện các biện pháp kích cầu dường như không còn mang lại hiệu quả như trước và vì các biện phảp như giảm thuế để tăng chi tiêu của Chính phủ đưa ra chỉ mang tính tạm thời trong giai đoạn nền kinh tế gặp khó khăn

 Làm cho hiệu quả của gói kích cầu được tăng lên và không để tình hình cảu ngân sách bị ảnh hưởng trong thời gian không ngắn

Những gói kích cầu ngắn hạn, tạm thời:

Giảm thuế, ưu đãi đặc biệt cho các khoản vay nhằm thúc đẩy các nhà đầu

tư thực hiện, gia tăng đầu tư khi có chương trình giảm thuế

Ví dụ: Kích cầu ngắn hạn tại Việt Nam

+ Ngày 15/01/2009, Nhà nước đã hỗ trợ 4% lãi suất vay vốn cho các khoản vay ngắn hạn trong vòng tối đa 8 tháng nhờ việc sử dụng gói kích cầu 1 tỷ USD hướng đến các đối tượng doanh nghiệp vừa và nhỏ

+ Chính phủ điều chỉnh tỷ lệ giá ngoại tệ theo nguyên tắc linh hoạt nhằm tăng xuất khẩu giảm nhập khẩu

Không nên kích cầu trong dài hạn bởi vì khi nền kinh tế chịu tác động của

sự suy thoái đồng nghĩa với việc Chính phủ sẽ phải xuất tiền nhiều hơn bình thường do phải cung ứng tiền cho các đối tượng khác nhau và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Nếu kích cầu kéo dài sẽ làm ảnh hưởng đến doanh nghiệp không có động lực tăng cường đầu tư trong giai đoạn vượt qua suy thoái Kích cầu dài hạn sẽ làm thâm hụt ngân sách, nên kéo dàu kích cầy sẽ gây ra thâm hụt trầm trọng cho ngân sách nhà nước Vì thế khi kích cầu cũng cần chú ý đến tính tạm thời để tình trạng này khgông được tiếp diễn và chuyển biến xấu đi Tóm lại, kích cầu trong giai đoạn suy thoái là cần thiết và phải nhắm đến đúng đối tượng để gói kích cầu mang đến hiệu quả tốt nhất Không nên thực hiện gói kích cầu dài hạn đặc biệt là khi nền kinh tế vượt qua giao đoạn khó khăn vì nếu vẫn tiếp tục thực hiện gói kích cầu sẽ khiến doanh nghiệp không

có nhu cầu để tăng trưởng đầu tư và vay trong giai đoạn này Vì thế khi cần nhắc xem xét sử dụng biện pháp kích cầu nào là hợp lí qua từng giai đoạn thì phải cân nhắc đồng thời cả ba nguyên tắc và phải đảm bảo biện pháp kích cầu

đó là biện pháp tốt nhất để thực hiện

1.3 Kinh nghiệm của Việt Nam và thế giới

1.3.1 Thế giới

1.3.1.1 Mĩ

Gói lần 1 (2008): Từ cuối năm 2007 nền kinh tế của Mỹ đã có dấu hiệu suy

thoái, các dự đoán đưa ra đều cho thấy năm 2008 sẽ là một năm khó khăn đối với kinh tế Mỹ Vào ngày 13/02/2008, khi nền kinh tế Hoa Kỳ có chiều hướng

đi xuống chính phủ Mỹ đã áp dụng một gói kích cầu tổng hợp trị giá 168 tỷ USD dưới hình thức chủ yếu là hoàn thuế thu nhập cá nhân Bên cạnh đó, tổng thống G Bush đã trình Quốc hội thông qua gói tài chính 700 tỷ USD (TARP)

để phát triển cơ sở hạ tầng, trợ giúp cho người thất nghiệp, hỗ trợ người nghèo

và người có thu nhập thấp, hỗ trợ các doanh nghiệp và các tổ chức tài chính trong nước Sau đó vào tháng 07/2010, Đạo luật Dodd-Frank ra đời đã hạn chế hoạt động của TARP và giảm tổng tiền của gói tài chính này xuống còn 475 tỷ USD

Gói lần 2 (2009): Vào ngày 17/02/2009, gói kích cầu trị giá 787 tỷ USD

được thông qua Các nội dung chính của gói kích cầu thứ hai này gồm:

+ Khẩn cấp tạo việc làm cho người Mỹ bằng cách hỗ trợ cho các doanh nghiệp nợ thuế;

6

+ Cắt giảm thuế thu nhập cá nhân (400 USD) và các cặp vợ chồng (800 USD) trong 2 năm 2009-2010;

+ Đầu tư 120 tỷ USD vào các công trình công cộng như xây dựng đường

bộ và cầu cống;

+ Đầu tư tăng cường các hoạt động bảo vệ môi trường, thúc đẩy tiết kiệm năng lượng (khoảng 70 tỷ USD);

+ Dành gần 16 tỷ USD để thúc đẩy hoạt động nghiên cứu và phát triển; + Hỗ trợ 100 tỷ USD cho các trường đại học ở Mỹ, trường công lập, các trung tâm chăm sóc trẻ em (Wikipedia, 2019)

1.3.1.2 EU

Một số.nước thuộc khối EU có.nguy cơ bị.suy.thoái và đã tuyên.bố thực hiện kế hoạch.kích cầu của riêng.mình như Anh, Pháp, Đức, Ý Tuy nhiên, một

số nước khác trong khối vẫn có tăng.trưởng như Bulgaria, Ba Lan, Romania, Slovakia Ví dụ: Ngân hàng Trung.ương Anh đã thực hiện kích.cầu bằng các biện pháp như thu mua trái phiếu, tăng cường cho vay và giải phóng tiền mặt Theo tờ Telegraph ngày 26/11/2008, các nước.EU đã đi tới.thống nhất và đưa ra gói kích cầu.chung của khối trị giá 200 tỷ.Euro tương đương 170 tỷ Bảng Anh

Thực hiện chính sách này giúp nền.kinh tế của nhiều nước trong khối EU bước ra khỏi giai đoạn khủng hoảng, hồi phục.và phát triển lại sau hơn 15 tháng.giảm sút nghiêm trọng (BSC, 2009)

1.3.1.3 Nhật Bản

“Chính phủ Nhật Bản có kế hoạch kích cầu lần thứ nhất vào tháng 8/2008 trị giá khoảng 18-27 tỷ USD nhằm mục đích giúp người dân vượt qua tác động giá xăng dầu và hàng hóa tăng cao Nhật Bản tiếp tục công bố gói kích cầu mới vào ngày 12/12/2008 trị giá 15.400 tỷ yên nhằm duy trì việc làm và tái huấn luyện nghề nghiệp, hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp, miễn thuế cho người lao động, trợ cấp cho các hộ gia đình, cải cách y tế và chăm sóc trẻ em, phát triển công nghệ thân thiện với môi trường Gói kích cầu lần thứ hai này tương đương 3,1% GDP của Nhật Bản và đưa tổng giá trị các kế hoạch kích thích kinh tế của Nhật lên mức 27.000 tỷ yên vào tháng 9 năm 2008” (Lý, 2009)