Tình huống giữa kì, cuối kì môn Luật kinh doanh bảo hiểm, ngành Luật thương mại quốc tê, Luật kinh doanh, trường ĐH Kinh tế Luật. Tình huống giữa BIC và SOTRACO về điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm.
Trang 1LUẬT KINH DOANH BẢO HIỂM
TÌNH HUỐNG 15
TỪ VIẾT TẮT:
- BIC : Công ty Cổ phần thương mại và vận tải Sông Trà
- SOTRACO : Công ty Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam
- NĐ 73 : Nghị định 73/2016/NĐ-CP sửa đổi bổ sung bởi NĐ 80/2019/NĐ-CP
- LKDBH : Luật Kinh doanh bảo hiểm 2000 sửa đổi bổ sung năm 2010, 2019
TÓM TẮT TÌNH HUỐNG
- Lý do từ chối của BIC:
+ SOTRACO không kê khai đầy đủ thông tin về trọng tải của Romooc và đã xếp hàng quá tải
+ Theo Quy tắc chung hàng hóa vận chuyển nội địa trong lãnh thổ Việt Nam của Bộ Tài chính năm 1992, BIC không chịu trách nhiệm về thiệt hại xảy ra bởi Xếp hàng quá tải
và phương tiện vận chuyển không đảm bảo an toàn vì thuộc trường hợp loại trừ trách
nhiệm
- Lý do khởi kiện của SOTRACO:
+ Khi kí kết Hợp đồng BIC không giải thích trường hợp miễn trừ trách nhiệm bảo hiểm
+ BIC đã chấp nhận thông tin trong giấy yêu cầu bảo hiểm và đã cấp giấy chứng nhận bảo hiểm cho SOTRACO mà không có khuyến cáo gì về vấn đề quá tải
PHÂN TÍCH
1 Liệu BIC có thực hiện đầy đủ trách nhiệm yêu cầu SOTRACO cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến lô hàng và nghĩa vụ yêu cầu bên mua bảo hiểm áp dụng các
BIC gửi
công văn từ chối trách nhiệm bảo hiểm
SOTRACO
Chuyển trả phí bảo hiểm cho
BIC
BIC
kí Hợp đồng
Bảo hiểm với
SOTRACO
BIC
cấp GCN Bảo hiểm
cho SOTRACO
30/5/X
23/6/X+1
24/6
25/6
11/7
10/11
- Lô hàng vận chuyển
bị thiệt hại 100%
- SOTRACO gửi công văn đề nghị BIC xác minh và thanh toán bảo hiểm
SOTRACO
khởi kiện yêu
cầu BIC thanh toán tiền bảo hiểm và lãi chậm trả
Trang 2biện pháp để hạn chế tổn thất theo quy định của Luật kinh doanh bảo hiểm hay không?
Cơ sở pháp lý:
- Điều 17.1 b, đ LKDBH
- Điều 17.2 LKHBH
- Điều 18.2 đ LKDBH
- Điều 19.1 LKDBH
Áp dụng:
- Căn cứ Điều 17.1 b, đ LKDBH thì việc yêu cầu bên mua bảo hiểm cung cấp đầy
đủ thông tin liên quan đến lô hàng và yêu cầu bên mua bảo hiểm áp dụng các biện pháp hạn chế tổn thất là quyền của bên bảo hiểm và các quyền này tương ứng với nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm theo Điều 18.2 và Điều 19.1 LKDBH Do tính phức tạp của quan hệ hợp đồng bảo hiểm, để đánh giá đẩy đủ rủi ro đối với đối tượng bảo hiểm, bên tham gia bảo hiểm phải kê khai đầy đủ, trung thực, chi tiết các thông tin về đối tượng bảo hiểm và các vấn đề có liên quan
- Tuy nhiên, bên mua bảo hiểm khó kê khai nếu không có sự gợi ý, hướng dẫn của doanh nghiệp bảo hiểm Có thể thấy rằng hợp đồng bảo hiểm trên là hợp đồng có điều khoản mẫu Trong tình huống trên, SOTRACO đã kê khai đầy đủ các mục thông tin về chuyến hàng như mẫu “Giấy yêu cầu bảo hiểm” của BIC phát hành, nhưng thông tin về trọng tải của rơ mooc kéo không được phía SOTRACO thông báo cho BIC biết Công ty BIC cấp giấy chứng nhận bảo hiểm số GI 1083452 ngày 23.6.20xx cho SOTRACO chỉ đơn thuần căn cứ vào thông số kĩ thuật của đầu xe kéo và đã biết trọng lượng của hàng hoá SOTRACO kê khai là là 44 tấn
- BIC đã không thực hiện quyền yêu cầu bên mua bảo hiểm cung cấp đầy đủ các thông tin liên quan đến lô hàng và yêu cầu bên mua bảo hiểm áp dụng các biện pháp để hạn chế tổn thất theo quy định theo quy định tại Điều 17.1 b, đ LKHBH
- Việc không thực hiện quyền yêu cầu của phía BIC đã dẫn đến việc loại trừ nghĩa
vụ của bên công ty SOTRACO về việc áp dụng các biện pháp để phòng, hạn chế tổn thất (Điều 18.2) và trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến đối tượng bảo hiểm cho doanh nghiệp bảo hiểm (Điều 19.1) Do đó, BIC không thể đổ lỗi xếp hàng quá tải cho phía SOTRACO để từ chối trách nhiệm bồi thường bảo hiểm lô hàng
Kết luận:
BIC đã không thực hiện đầy đủ trách nhiệm yêu cầu SOTRACO cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến lô hàng và yêu cầu bên mua bảo hiểm áp dụng các biện pháp để hạn chế tổn thất theo quy định của LKDBH
Trang 32 Liệu SOTRACO thực hiện kê khai đầy đủ những nội dung theo mẫu giấy bảo hiểm hàng hoá vận chuyển mà BIC yêu cầu, nhưng không cung cấp những thông tin không có trong mẫu yêu cầu bảo hiểm hàng hoá vận chuyển mà BIC yêu cầu
SOTRACO kê khai (như thông số kỹ thuật rơ mooc kéo số 29R-0618, phương thức vận chuyển…) có vi phạm nghĩa vụ kê khai thông tin không trung thực theo quy định của LKDBH không?
Cơ sở pháp lý:
- Điều 17.1 b LKHBH
- Điều 18.2 b LKHBH
- Điều 19.1 LKHBH
- Điều 21 LKDBH
Áp dụng:
Hợp đồng bảo hiểm là sự thoả thuận giữa bên mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm Mà hợp đồng bảo hiểm là loại hợp đồng có điều khoản theo mẫu Những điều khoản trong hợp đồng do doanh nghiệp bảo hiểm soạn trước theo mẫu, nếu người mua bảo hiểm chấp nhận giao kết hợp đồng thì coi như chấp nhận tất cả những điều khoản đó Chi tiết hợp đồng sẽ do các bên thoả thuận một cách rõ ràng Dựa trên cơ sở này để bảo đảo quyền lợi cho người mua bảo hiểm thì:
- Thứ nhất, khi giao kết hợp đồng bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến hợp đồng bảo hiểm, có nghĩa vụ giải thích cho bên mua bảo hiểm về các điều kiện, điều khoản bảo hiểm cho bên mua bảo hiểm (Điều 19.1 LKDBH)
- Thứ hai, trong trường hợp hợp đồng bảo hiểm có điều khoản không rõ ràng thì điều khoản đó được giải thích theo hướng có lợi cho người mua bảo hiểm (Điều 21 LKDBH) Theo hợp đồng bảo hiểm thì các bên đều có quyền và nghĩa vụ của mình trong quá trình giao kết hợp đồng và thực hiện hợp đồng Về điều khoản cung cấp thông tin thì phía doanh nghiệp có quyền yêu cầu bên mua cung cấp đầy đủ, trung thực thông tin liên quan đến hợp đồng ( Điều 17.1 b LKDBH), và đồng thời nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm là kê khai đầy đủ, trung thực mọi chi tiết liên quan đến hợp đồng bảo hiểm theo yêu cầu của doanh nghiệp bảo hiểm ( Điều 18.2 b LKDBH)
Do đó phần nội dung theo mẫu giấy bảo hiểm hàng hoá vận chuyển mà BIC yêu cầu
đã được SOTRACO kê khai đầy đủ, trung thực Như vậy, SOTRACO đã thực hiện nghĩa
vụ của mình trong giao kết hợp đồng Trong trường hợp, những yêu cầu mà SOTRACO
kê khai không đúng thì SOTRACO mới bị xem là vi phạm nghĩa vụ kê khai thông tin
Trang 4không trung thực Những thông tin về thông số kĩ thuật rơ mooc kéo số 29R-0618,
phương thức vận tải…BIC đã không đưa ra mẫu giấy yêu cầu bảo hiểm hàng hoá tức là không yêu cầu SOTRACO phải kê khai Do đó, SOTRACO không bị xem là vi phạm nghĩa vụ kê khai thông tin không trung thực
Kết luận:
Như vậy SOTRACO không vi phạm nghĩa vụ kê khai thông tin không trung thực do BIC không cho SOTRACO thông tin trong mẫu giấy yêu cầu bảo hiểm hàng hoá vận chuyển để SOTRACO có thể kê khai
3
(i) Liệu BIC có vi phạm nghĩa vụ của Doanh nghiệp bảo hiểm theo quy định của Luật KDBH vì không cung cấp bản “Quy tắc chung hàng hóa vận chuyển nội địa trong lãnh thổ Việt Nam” theo quy định tại Điều 2 Hợp đồng và “Quy tắc chung hàng hóa vận chuyển trong lãnh thổ Việt Nam” tại Điểm 3.1 Hợp đồng bảo hiểm?
Cơ sở pháp lý:
- Điều 39.5.c NĐ 73
- Điều 13.1 LKDBH
- Điều 63.2 LKDBH
- Điều 64.6 LKDBH
- Điều 128 LKDBH
Áp dụng:
- Theo quy định tại Điều 128 Luật KDBH: Luật KDBH có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 4 năm 2001 và các quy định trước đây trái với Luật này đều bãi bỏ
Trước đó, Quyết định Số: 927/TC/QĐ/TCNH năm 1995 của Bộ Tài chính quy định các doanh nghiệp bảo hiểm được phép hoạt động tại Việt Nam áp dụng các quy tắc, điều khoản, biểu phí bảo hiểm do Bộ Tài chính đã ban hành bao gồm Quyết định số 09
TC/QĐ/BH ngày 9/1/1992 của Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành quy tắc, điều khoản, biểu phí bảo hiểm hàng hoá vận chuyển trong lãnh thổ Việt Nam Quyết định này là văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành của Bộ Tài Chính tạm thời điều chỉnh hoạt động kinh doanh bảo hiểm trước khi chưa có Luật kinh doanh bảo hiểm 2000 Trong khi đó BIC hoạt động theo Luật kinh doanh bảo hiểm 2000 Như vậy, theo Điều 128 Luật
KDBH, các quy định trước đây trái với Luật này đều bãi bỏ, Công ty Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam không thể lấy những căn cứ quy phạm pháp luật trước đây (như Quyết định 09/1992 của Bộ tài chính) để điều chỉnh những hoạt động kinh doanh bảo hiểm (trong đó có điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm) khi Luật kinh doanh bảo hiểm mới đã có hiệu lực pháp luật
Trang 5Do đó thực tế khi tiến hành hoạt động kinh doanh bảo hiểm BIC đã không có các quy tắc bảo hiểm phi nhân thọ của riêng mình Điều này trái với quy định tại Điều 63.2 Luật KDBH về các điều kiện để được cấp giấy phép thành lập và hoạt động (có bao gồm
hồ sơ xin cấp giấy phép thành lập và hoạt động theo quy định tại Điều 64 của Luật kinh doanh bảo hiểm, bao gồm quy tắc bảo hiểm)
- Bên cạnh đó, theo quy định tại Điều 39.5.c NĐ 73 thì quy tắc do doanh nghiệp bảo hiểm xây dựng phải đảm bảo thể hiện quyền lợi có thể được bảo hiểm, đối tượng bảo hiểm, phạm vi và các rủi ro được bảo hiểm, quyền lợi và nghĩa vụ của bên mua bảo và người được bảo hiểm, trách nhiệm của doanh nghiệp bảo hiểm, điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm, phương thức trả tiền bảo hiểm, các quy định giải quyết tranh chấp Mà các nội dung, điều khoản này sẽ được cụ thể hóa trong hợp đồng bảo hiểm theo quy định tại Điều 13.1 LKDBH và doanh nghiệp bảo hiểm có nghĩa vụ giải thích cho bên mua bảo hiểm về các điều kiện, điều khoản này (theo Điều 17 LKDBH)
=> Do đó, việc BIC không cung cấp cho SOTRACO bản Quy tắc chung hàng hóa vận chuyển nội địa trong lãnh thổ Việt Nam của Bộ Tài chính như điều 2 của hợp đồng, cũng như 'Quy tắc chung hàng hóa vận chuyển trong lãnh thổ Việt Nam' là thực hiện không đầy đủ những nghĩa vụ trên của một doanh nghiệp bảo hiểm
Kết luận:
BIC đã vi phạm nghĩa vụ của doanh nghiệp bảo hiểm theo quy định của Luật kinh doanh khi không cung cấp cho SOTRACO bản 'Quy tắc chung hàng hóa vận chuyển nội địa trong lãnh thổ Việt Nam” của Bộ Tài chính như điều 2 của hợp đồng; cũng như 'Quy tắc chung hàng hóa vận chuyển trong lãnh thổ Việt Nam của công ty Bảo hiểm BIC như điểm 3.1 trong hợp đồng bảo hiểm
(ii) Liệu BIC có vi phạm nghĩa vụ của Doanh nghiệp bảo hiểm theo Luật Kinh doanh bảo hiểm vì không giải thích nội dung các điều khoản loại trừ trách nhiệm cho SOTRACO?
Cơ sở pháp lý
- Điều 39.5.c NĐ 73
- Điều 16 LKDBH
- Điều 17 LKDBH
Áp dụng
Thực tế khi tiến hành hoạt động kinh doanh bảo hiểm BIC đã không có các quy tắc bảo hiểm phi nhân thọ của riêng mình, không thể hiện rõ những điều khoản loại trừ bảo hiểm như quy định của Luật kinh doanh bảo hiểm Theo quy định tại Điều 39.5.c NĐ
Trang 673/2016, quy tắc bảo hiểm theo quy định này phải đảm bảo quy định về điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm BIC không có bản quy tắc này và do đó các điều khoản bảo hiểm ghi trong hợp đồng cũng như trong giấy chứng nhận bảo hiểm không có các điều khoản loại trừ nói chung và các điều khoản loại trừ trong trường hợp phương tiện vận chuyển chở quá tải nói riêng Vì không có diều khoản loại trừ, nên khi ký kết hợp đồng cũng như được cấp Giấy chứng nhận bảo hiểm các chuyến hàng người mua bảo hiểm không được doanh nghiệp nhận bảo hiểm giải thích những điều khoản miễn trừ bảo hiểm Điều này trái với Điều 16.2 LKDBH quy định rằng: Điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm phải được quy định rõ trong hợp đồng bảo hiểm Doanh nghiệp bảo hiểm phải giải thích rõ cho bên mua bảo hiểm khi giao kết hợp đồng
Và do đó, BIC đã không thực hiện đúng nghĩa vụ Giải thích cho bên mua bảo hiểm
về các điều kiện, điều khoản bảo hiểm theo Điều 17.2.a LKDBH
Kết luận
Việc BIC không giải thích các nội dung điều khoản loại trừ trách nhiệm cho
SOTRACO là vi phạm nghĩa vụ của doanh nghiệp bảo hiểm theo quy định của LKDBH
4 Liệu việc BIC không xây dựng quy tắc bảo hiểm phi nhân thọ để trình Bộ Tài chính trước khi cung cấp nghiệp vụ bảo hiểm phi nhân thọ cho SOTRACO có phù hợp với quy định của Luật kinh doanh bảo hiểm?
Cơ sở pháp lý:
- Điều 39.4 Nghị định 73
- Điều 63.2 LKDBH
- Điều 64.6 LKDBH
Áp dụng:
Khi được thành lập và hoạt động cho đến khi xảy ra sự kiện bảo hiểm với
SOTRACO, BIC đã không thực hiện đúng các quy định của nhà nước trong việc thành lập và hoạt động của doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm vì không xây dựng quy tắc bảo hiểm phi nhân thọ của riêng mình theo quy định tại Điều 39.4.b Nghị định 73 (trong nghiệp vụ bảo hiểm hàng hóa vận chuyển cho SOTRACO) Và điều này trái với quy định tại Điều 63.2 LKDBH về các điều kiện để được cấp giấy phép thành lập và hoạt động (có bao gồm hồ sơ xin cấp giấy phép thành lập và hoạt động theo quy định tại Điều 64 của Luật kinh doanh bảo hiểm, bao gồm quy tắc bảo hiểm)
Kết luận:
Như vậy, trước khi cung cấp nghiệp vụ bảo hiểm phi nhân thọ cho SOTRACO thi BIC phải xây dựng quy tắc bảo hiểm phi nhân thọ (trong hồ sơ xin cấp giấy phép thành
Trang 7lập và hoạt động) để trình Bộ Tài chính Nếu như không thực hiện thi mọi hoạt động cung cấp nghiệp vụ bảo hiểm phi nhân thọ đều không hợp pháp