ĐẶT VẤN ĐỀ I-LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀICùng với tất cả các môn học, các hoạt động khác ở trường phổ thông, lịch sử không chỉ cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản của khoa học lịch sử mà c
Trang 1SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO HÀ NỘI
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
THIẾT KẾ BÀI GIẢNG: “PHONG TRÀO TÂY SƠN VÀ SỰ NGHIỆP THỐNG NHẤT ĐẤT NƯỚC CUỐI THẾ KỈ XVIII” THEO ĐỊNH
HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
Trang 2A ĐẶT VẤN ĐỀ I-LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Cùng với tất cả các môn học, các hoạt động khác ở trường phổ thông, lịch
sử không chỉ cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản của khoa học lịch
sử mà còn góp phần vào giáo dục thế hệ trẻ, phát triển tư duy và năng lực hànhđộng cho các em
Việc đánh giá vai trò, chức năng nhiệm vụ của lịch sử như vậy không quámức, vì toàn bộ sự phát triển của xã hội loài người gắn liền với tiến trình lịch sử.Quá khứ và hiện tại là một quá trình không thể chia cắt được, chúng ta làm rõquá khứ để nhận thức một cách đúng đắn hiện tại và định hướng cho tương lai.Như vậy với tư cách vừa là một khoa học, một môn học cơ bản ở trường phổthông, lịch sử được đặt ở một vị trí quan trọng trong nhà trường
Lịch sử là những gì đã trải qua, đã diễn ra nó không xảy ra lần thứ hai vàkhông tái hiện như trước được.Vậy làm thế nào và bằng phương pháp gì để giúphọc sinh có thể hiểu đúng lịch sử, biết cách nhận xét, tổng hợp, đánh giá, so sánhcác sự kiện hiện tượng lịch sử một cách khoa học và khách quan, tránh xuyêntạc lịch sử, không cảm thấy giờ học lịch sử khô khan và nhàm chán Đó là mộttrong những lí do tôi chọn vấn đề này
Để nhận thức lịch sử, bao giờ cũng xuất phát từ những sự kiện, do đó giáoviên phải cung cấp cho các em những sự kiện chuẩn xác trên cơ sở sử dụng cáctài liệu, đồ dùng trực quan và phương pháp dạy học khác khác nhau để tiếp cận
và làm phong phú cho kiến thức Mỗi một phương pháp sử dụng có đặc điểm,tác dụng riêng vì thế đòi hỏi người giáo viên khi sử dụng phải có sự chọn lọc,lựa chọn phương pháp sử dụng cho phù hợp nhằm phát huy hiệu quả bài học.Trong đó việc dạy học theo hướng phát triển năng lực người học ngày càng đượcchú trọng Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực không chỉchú ý tích cực hoá học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lựcgiải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồngthời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn Tăng cường việchọc tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên – học sinh theo hướng cộng tác
có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội
Đặc biệt với học sinh lớp 10 mới bước vào môi trường THPT có rất nhiều các
sự kiện lịch sử trong từng giai đoạn và ở nhiều thời kì khác nhau khiến cho các
em gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp nhận kiến thức mới Với một khối lượngkiến thức lớn như vậy rất nhiều em thấy hoang mang, lo lắng Nhận thức được ýnghĩa và tầm quan trong của việc dạy học theo hướng phát triển năng lực nhưtrên và rèn luyện để học sinh yêu thích môn lịch sử, không quay lưng với mônhọc nên tôi lựa chọn đề tài này với mong muốn giúp cho học sinh, đặc biệt làhọc sinh lớp 10 học lịch sử tốt hơn và ngày càng có hứng thú với môn học hơn
II-CƠ SỞ PHƯƠNG PHÁP LUẬN, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
1-Cơ sở phương pháp luận
Đề tài được nghiên cứu trên quan điểm tư tưởng của chủ nghĩa Mác –Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về vấn đềgiáo dục
2-Phương pháp nghiên cứu
Trang 3Kết hợp phuơng pháp lịch sử và phương pháp logic khi nghiên cứu, sưutầm ,chọn lọc tài liệu có liên quan đến đề tài, tiến hành thực nghiệm sư phạm.
III-ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU -PHẠM VI NGHIÊN
CỨU 1-Đối tượng nghiên cứu
Đó là quá trình thực hiện việc dạy học theo hướng phát triển năng lựcngười học thông qua Bài 23- Lớp 10: “Phong trào Tây Sơn và sự nghiệp thốngnhất đất nước bảo vệ Tổ quốc cuối thế kỉ XVIII”
2-Phạm vi nghiên cứu đề tài:
Đề tài này tôi thực hiện ở Bài 23- Lớp 10: “Phong trào Tây Sơn và sự nghiệpthống nhất đất nước bảo vệ Tổ quốc cuối thế kỉ XVIII” (chương trình chuẩn)
IV KHẢO SÁT THỰC TẾ TRƯỚC KHI THỰC HIỆN ĐỀ
TÀI 1- Về kiến thức cơ bản của học sinh.
Trong năm học 2019-2020 tôi được phân công giảng dạy ở 9 lớp: 12A2,12A3, 12A7, 12A9,11A1,11A3, 11A4, 10A3, 10A4 Qua khảo sát thực tế chấtlượng đầu năm học thì thấy rằng đa số các em quên nhiều kiến thức cơ bản, biểuhiện cụ thể bằng việc các em quên cả những sự việc quan trọng, lẫn lộn giữa các
sự kiện Điều này khiến cho tôi và các giáo viên dạy lịch sử trong trường vôcùng trăn trở
2- Về năng lực tư duy theo đặc trưng bộ môn
Cũng từ khảo sát thực tế các lớp tôi dạy thì nhận thấy có một bộ phận họcsinh đã biết tiếp nhận kiến thức một cách khoa học theo đặc trưng bộ môn.Tuynhiên vẫn còn một bộ phận học sinh chỉ tiếp thu một cách thụ động, không cónhững hoạt động tư duy tích cực lịch sử để tiếp nhận kiến thức
-Số liệu khảo sát về khả năng khai thác SGK và khai thác các tư liệu thamkhảo phục vụ cho bài học ở hai lớp 10A3 và 10A4 thông qua bài kiểm tra 15như sau:
Đề bài: So sánh sự khác nhau trong chính sách thực hiện giữa Vương triềuHồi giáo Đêli và Vương triều Ấn Độ Môgôn ?
Kết quả bài kiểm tra như sau:
Lớp Sĩ số Điểm 9-10 Điểm 7-8 Điểm 5-6 Điểm dưới 5
Trang 4học sinh được tiếp cận ở nhiều mức độ khác nhau đó là: Trong tình huống cóvấn đề mà giáo viên đặt ra đầu giờ học, trong hoạt động hình thành kiến thức,trong hoạt động luyện tập và trong hoạt động vận dụng những kiến thức đó đểgiải quyết các vấn đề có liên quan.
-Dạy học định hướng năng lực phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sángtạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng đối tượng học sinh, khắc phụcđược tình trạng học một cách “thụ động
-Bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹnăng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui,hứng thú học tập cho học sinh
-Nâng cao chất lượng toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục lý tưởng, giáo dụctruyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năngthực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội
-Hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu,định hướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện,chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học,năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Phát triển khảnăng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời
II XÁC ĐỊNH CÁC NĂNG LỰC HỌC SINH CẦN ĐẠT CỦA MÔN LỊCH SỬ CẤP THPT
1 Xác định các năng lực học sinh chung trong môn lịch sử.
a)Năng lực tự học: Kĩ năng khai thác lược đồ, bản đồ, tranh ảnh lịch sử, phim tưliệu để tự tìm kiếm nội dung lịch sử thông qua kênh hình
Đọc và phát hiện kiến thức cơ bản trong sách giáo khoa lịch sử, khả năng tự tìmkiếm kiến thức lịch sử thông qua tài liệu tham khảo,kĩ năng kết hợp đọc sáchgiáo khoa với nghe giảng với tự ghi chép
b) Năng lực giải quyết vấn đề:
- Khả năng vận dụng kiến thức lịch sử để làm bài tập lịch sử
- Kĩ năng lựa chọn được cách thức giải quyết vấn đề lịch sử, vấn đề, tình huống thực tiễn một cách tối ưu
- Kĩ năng trình bày diễn biến cuộc kháng chiến, trận đánh, chiến dịch, cuộc chiến tranh trên lược đồ, sơ đồ, bản đồ lịch sử
- Kĩ năng vận dụng kiến thức lịch sử để giải quyết những vấn đề thực tiễn của cuộc sống, hay các vấn đề thời sự đang diễn ra ở trong nước và thế giới
c) Năng lực sáng tạo (Năng lực tư duy):
Trang 5- Kĩ năng trả lời câu hỏi, bài tập lịch sử một sáng tạo
- Kĩ năng nhận xét, rút ra bài học kinh nghiệm từ những sự kiện, hiện tượng, nhân vật, vấn đề lịch sử
d) Năng lực giao tiếp:
- Khả năng sử dụng được ngôn ngữ lịch sử để trình bày một nội dung kiến thức
- Diễn đạt được ngôn ngữ lịch sử qua các thời kì, tránh hiện đại hóa lịch sử
- Sử dụng ngôn ngữ để để biểu cảm và tái hiện cảm xúc lịch sử
e) Năng lực hợp tác, hội nhập:
- Kĩ năng làm việc theo nhóm, tập thể để giải quyết một nhiệm vụ học
tập - Kĩ năng chia sẻ thông tin lịch sử
f) Năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông (ICT):
- Kĩ năng khai thác Internet (thông tin tư liệu, tranh ảnh, bản đồ, phim tư liệu )
để tìm kiếm nội dung kiến thức lịch sử
- Kĩ năng sử dụng phần mềm dạy học như sơ đồ tư duy, Powerpoint trình để trình bày nội dung lịch sử
a) Tái hiện sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử:
Tái hiện lại các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử quá khứ tiêu biểu có ảnhhưởng đến lịch sử thế giới và dân tộc Ví dụ như Chiến tranh thế giới II, cáchmạng tháng Mười Nga 1917
b) Năng lực thực hành bộ môn lịch sử:
Quan sát, đọc và trình bày diễn biến trên bản đồ, lược đồ
Lập bảng niên biểu các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, các chiến dịch, cáccuộc chiến tranh, các thành tựu về kinh tế, văn hóa
Khai thác nội dung lịch sử cần thiết thông qua lược đồ, bản đồ, tranh ảnh, phim
tư liệu, hiện vật, mẫu vật, bảo tàng, di tích
c) Xác định và giải quyết mối liên hệ, ảnh hưởng, tác động giữa các sự kiện, hiện tượng lịch sử với nhau.:
d) So sánh, phân tích, phản biện, khái quát hóa
So sánh nhân vật, sự kiện, giai đoạn, thời kì Lịch sử; phân tích một nhân vật haymột sự kiện lịch sử; phản biện các nhận định, luận điểm lịch sử; khái quát mộtgiai đoạn hay một thời kỳ lịch sử Từ đó thấy được tác động, ảnh hưởng củacủa nó đối với sự phát triển của lịch sử
e) Nhận xét, đánh giá rút ra bài học lịch sử từ những sự kiện, hiện tượng, vấn đềlịch sử, nhân vật
g) Vận dụng, liên hệ kiến thức lịch sử đã học để giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra
Trang 6Biết vận dụng kiến thức lịch sử và liên hệ với thực tiễn để giải quyết những vấn
đề trong cuộc sống hiện nay: ô nhiễm môi trường, xung đột trên thế giới, tranhchấp biên giới, biển đảo, xu thế toàn cầu hóa
h) Thông qua sử dụng ngôn ngữ lịch sử thể hiện chính kiến của mình về các vấn đề lịch sử
Biết sử dụng ngôn ngữ lịch sử qua các thời kì để trình bày, lập luận các vấn đềlịch sử qua đó thế hiện được chính kiến của mình về các vấn đề đó, như lập luậnkhẳng định hoặc phủ định của các nhận định, nhận xét về một sự kiện, hiệntượng, vấn đề hay nhân vật lịch sử
III MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
1.Một số phương pháp dạy học
a Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử.
Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan là hệ thống cách thức, biện pháp giáoviên sử dụng đồ dùng hoặc phương tiện trực quan nhằm huy động các giác quancủa học sinh tham gia vào quá trình nhận thức, làm cho việc tiếp thu kiến thứctrở nên dễ dàng và rèn luyện các kĩ năng cho học sinh
b Dạy học nêu vấn đề.
Dạy học nêu vấn đề bao gồm các thành tố, trình bày nêu vấn đề, tình huống cóvấn đề và bài tập nêu vấn đề (bài tập nhận thức) Ưu điểm nổi bật của dạy họcnêu vấn đề là tạo nên các tình huống có vấn đề và điều khiển người học giảiquyết những vấn đề học tập đó Nhờ vậy, nó đảm bảo cho người học lĩnh hộivững chắc kiến thức mới, kỹ năng mới hoặc thái độ tích cực
d Phương pháp tự học của học sinh
Một phương pháp tổ chức dạy học có hiệu quả trong việc hình thành năng lựccủa học sinh là chú ý đến rèn luyện năng lực tự học Việc tổ chức phương pháp
tự học yêu cầu giáo viên lịch sử cần phải hướng dẫn học sinh tìm tòi, khám phá,phát hiện, luyện tập, khái quát và xử lý thông tin lịch sử, đặc biệt chú ý đến rènluyện năng lực tự học
Trang 7việc sử dung các di sản văn hóa ở như là nguồn tri thức, là phương tiện để dạy học bộ môn.
2 Một số kĩ thuật được sử dụng trong dạy học định hướng phát triển năng lực
Trong quá trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực, những phươngpháp dạy học hiện đại được kết hợp đan xen với phương pháp truyền thống.Bêncạnh đó những kĩ thuật dạy học cũng phải được sử dụng linh hoạt tùy theo nộidung từng bài học và tùy từng đối tượng học sinh Một số kĩ thuật thường được
-Chuyên gia, kĩ thuật trao đổi- đàm thoại…
Mỗi một kĩ thuật dạy học có những ưu điểm riêng vì vậy đòi hỏi giáo viên cần
có sự cân nhắc trong quá trình dạy học để đạt hiệu quả tốt nhất
IV VẬN DỤNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THÔNG QUA BÀI 23-LỚP 10:“PHONG TRÀO TÂY SƠN VÀ SỰ NGHIỆP THỐNG NHẤT ĐẤT NƯỚC BẢO VỆ TỔ QUỐC THẾ KỈ XVIII”
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức : Giúp học sinh nhận thức :
- Thế kỷ XVI – XVIII, nước ta bị chia làm hai miền có hai chính quyền riêngbiệt mà hầu như các tập đoàn phong kiến đang thống trị không còn khả năngthống nhất lại
- Trước tình trạng khủng hoảng của chế độ phong kiến ở cả hai miền, nguy cơchia cắt đất nước ngày càng gia tăng và chính phong trào Tây Sơn, trong quátrình đánh đổ các tập đoàn phong kiến đang thống trị đã làm nên thành tựu xoá
bỏ tình trạng chia cắt, bước đầu thống nhất lại đất nước
- Trong quá trình đấu tranh của mình, phong trào nông dân còn hoàn thành haicuộc kháng chiến (chống Xiêm và Thanh), bảo vệ độc lập dân tộc, góp thêmnhững chiến công huy hoàng vào sự nghiệp giữ nước anh hùng của dân tộc
2 Kỹ năng : Rèn cho học sinh :
- Tiếp tục bồi dưỡng kỹ năng sử dụng bản đồ lịch sử
- Bồi dưỡng khả năng phân tích, nhận định sự kiện lịch sử
3 Tư tưởng :
- Giáo dục lòng yêu nước, đấu tranh cho sự nghiệp bảo vệ đất nước
- Tự hào về người nông dân Việt Nam
4 Định hướng phát triển năng lực:
II THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY VÀ HỌC
1 Giáo viên :
-Máy tính, máy chiếu
-Lược đồ các trận đánh mang tính quyết chiến
Trang 8Một số câu nói của vua Quang Trung, thơ ca của người đương thời nói về QuangTrung
2 Học sinh : đọc trước SGK, tìm hiểu về Quang Trung và những trận đánh lớn
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
A HOẠT ĐỘNG TẠO TÌNH HUỐNG HỌC TẬP
GV giao nhiệm vụ cho học sinh chuẩn bị một số vấn đề dưới đây:
2.1 : Phong trào Tây Sơn có vai trò như thế nào trong sự nghiệp thống nhất đất nước ?
2.2 : Cuộc kháng chiến chống quân Xiêm và quân Thanh ở thế kỉ XVIII gợi cho
em có suy nghĩ gì về công cuộc bảo vệ Tổ quốc trong tình hình hiện nay ?
2.3 : Đánh giá công lao của Nguyễn Huệ và vương triều Tây Sơn đối với lịch sửdân tộc
3 Gợi ý sản phẩm:Mỗi nhóm học sinh có thể trình bày sản phẩm với các mức
độ khác nhau, giáo viên lựa chọn 01 sản phẩm nào đó của nhóm học sinh để làmtình huống kết nối vào bài mới
* Phương thức:
-GV chia lớp thành các nhóm và sử dụng kĩ thuật Kipling (5W1H), đồng thời
kết hợp theo dõi lược đồ và SGK để yêu cầu học sinh các nhóm thảo luận một sốnội dung sau:
+Vấn đề thảo luận chính là gì? (WHAT)
+Vấn đề xảy ra ở đâu? (WHERE)
+Vấn đềxảy ra khi nào?( WHEN)
+Tại sao vấn đề lại xảy ra? (WHY)
+Làm thế nào để giải quyết vấn đề? (HOW)
+Ai sẽ tham gia giải quyết vấn đề? (WHO)
- Học sinh suy nghĩ, trao đổi thực hiện theo yêu cầu
- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến các đối tượng học sinh để có thể gợi ý hoặc trợ giúp học sinh khi các em gặp khó khăn
* Gợi ý sản phẩm:
-Vấn đề thảo luận xoay quanh nội dung: Phong trào Tây Sơn
Trang 9- Năm 1771 khởi nghĩa bùng lên ở ấp Tây Sơn (Bình Định) sau đó phát triển ra
cả Đàng Trong và Đàng Ngoài
- Nguyên nhân: +Chế độ phong kiến Đàng Ngoài khủng hoảng sâu sắc: ruộngđất bị địa chủ chiếm đoạt, thuế khóa nặng nề, quan lại tham nhũng, đời sốngnhân dân sa sút nghiêm trọng
+ Đàng Trong chúa Nguyễn xưng vương thành lập triều đìnhriêng, đời sống nhân dân cực khổ bế tắc do thuế khóa nặng nề, quan lại thamnhũng, ruộng đất thì bị địa chủ cướp đoạt
+ Phong trào đấu tranh của nông dân bùng lên rầm rộ như củaNguyễn Danh Phương, Nguyễn Hữu Cầu, Hoàng Công Chất Tiêu biểu làphong trào Tây Sơn
->Giữa thế kỉ XVIII, chế độ phong kiến khủng hoảng sâu sắc
- Quá trình thống nhất đất nước: +Lãnh đạo: ba anh em Nguyễn Nhạc, NguyễnHuệ, Nguyễn Lữ, tổ tiên vốn thuộc dòng dõi của Hồ Quý Ly,quê gốc ở Nghệ An,theo chân chúa Nguyễn vào Nam lập nghiệp từ thời Lê, từ đó dùng họ Nguyễn
Ba anh em được sinh ra ở Bình Định, được cha theo học ông Trương Văn Hiến –
là một người văn võ song toàn Sinh ra trong vùng đất nghèo nàn, thường xuyênchứng kiến cảnh bần cùng của người dân nên từ nhỏ ba anh em đã nuôi chí,luyện tập võ nghệ, dẹp phiến loạn, ổn định đời sống cho nhân dân với lá cờ ‘Lấy của người giàu, chia cho người nghèo” dựng cờ khởi nghĩa được đông đảo nhân dân tham gia)
+ Năm 1771 khởi nghĩa bùng lên ở ấp Tây Sơn (Bình Định)
+ 1771 – 1786: đánh đổ chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong
+ 1786 – 1788: lật đổ chính quyền Lê – Trịnh Đàng Ngoài >Sự nghiệp thống nhất đất nước bước đầu hoàn thành.
Hoạt động 2 II Các cuộc kháng chiến ở cuối thế kỷ XVIII.
* Mục tiêu:
-Học sinh hiểu được: Trong quá trình đấu tranh của mình, phong trào còn hoànthành thắng lợi 2 cuộc kháng chiến chống ngoại xâm: chống Xiêm (1785) vàchống Thanh (1789), bảo vệ nền độc lập dân tộc, góp thêm những chiếncông huy hoàng vào sự nghiệp giữ nước anh hùng của dân tộc
-Giáo dục học sinh lòng yêu nước, tự hào về truyền thống chống ngoại xâm của dân tộc, tinh thần đấu tranh của người nông dân Việt Nam, sự tôn kính đối với các anh hùng lịch sử dân tộc
-Rèn luyện kỹ năng sử dụng bản đồ lược đồ lịch sử, khả năng phân tích, nhậnđịnh sự kiện, vấn đề lịch sử
* Phương thức:
-Giáo viên tổ chức hoạt động nhóm với kĩ thuật KWL:
+Nhóm 1: Chủ đề cuộc kháng chiến chống Xiêm (1875), hoàn thành bảng KWL sau:
Nêu những gì em biết về Nêu những điều em Ghi những nội dung thảocuộc kháng chiến chống muốn biết thêm về luận mà các em tâm đắc vềXiêm (1785) cuộc khángchiến cuộc kháng chiến chống
chống Xiêm (1785) Xiêm vào cột L
Trang 10+Nhóm 2: Chủ đề cuộc kháng chiến chống quân Thanh (1789).
Nêu những gì em biết về Nêu những điều em Ghi những nội dung thảocuộc kháng chiến chống muốn biết thêm về luận mà các em tâm đắc vềThanh (1789) cuộc khángchiến cuộc kháng chiến chống
chống Thanh (1789) Thanh vào cột L
* Gợi ý sản phẩm:
Học sinh kết hợp với sử dụng lược đồ cuộc kháng chiến chống quân Xiêm
và quân Thanh để trình bày:
+Nhóm 1: Chủ đề cuộc kháng chiến chống Xiêm (1875)
-Lãnh đạo: Nguyễn Huệ -Trước những hành -Nguyễn Ánh cùng tàn-Chúa Nguyễn bị lật đổ, động của Nguyễn Ánh, quân trốn chạy sang XiêmNguyễn Ánh cầu cứu nghĩa quân Tây Sơn đã cầu cứu Vua Xiêm lợi
-5 vạn quân Xiêm kéo -Vì sao Nguyễn Huệ Nguyễn Ánh sai tướng đemvào nước ta tiến đánh chọn Rạch Gầm - 5 vạn quân tiến sang xâmGia Định Xoài Mút làm điểm lược nước ta được tin đó-chiến thắng Rạch Gầm – quyết chiến với quân Vua Tây Sơn là Thái Đức
-Chiến thắng Rạch là Nguyễn Huệ đem binhGầm – Xoài Mút ý thuyền vào Nam chốngnghĩa có ý nghĩa gì? giặc
-Vị trí chiến lược của RạchGầm – Xoài Mút là nơi vàođược mà không ra được lạicách xa lực lượng của quânXiêm
Chiến thắng Rạch Gầm –Xoài Mút đã đập tan âmmưu xâm lược của quâmXiêm Đồng thời, cũngkhẳng định quyền làm chủxứng đáng của nghĩa quânTây Sơn đối với đất ĐàngTrong đương thời
GV: Nhận xét, bổ sung và kết luận:
Rạch Gầm - Xoài Mút là hai con sông nhỏ nhưng giữ vị trí quan trọng trongtrận thế của ta Thủy binh Tây Sơn có thể bố trí ở hai rạch này tạo thành haimũi tiến công lợi hại chặn hai đầu và khóa đuôi toàn bộ đội hình địch khichúng lọt vào trận địa chuẩn bị sẵn của ta
Trang 11Nguyễn Thị Thanh Hoa – Trường THPT Lưu Hoàng-Ứng Hòa
- Khoảng giữa sông Rạch Gầm và của sông Xoài Mút có các cù lao Thái Sơn
và cù laoHộ là nơi thuận lợi để bộ binh Tây Sơn bí mật triển khai binh, hỏalực sẵn sàng đánh vào sườn đội hình quân địch và đón đánh những tên địchliều mình đổ bộ lên bờ Những nhánh sông nằm giữa các cù lao và bờ Nam sẽ
là những nơi mai phục và xuất phát của đội thuyền chiến Tây Sơn Mặt khác,nơi đây cách xa lực lượng của địch-> quân Xiêm không thể ứng cứu
=> Nguyễn Huệ chọn đây là điểm quyết chiến với địch
Đây là một thắng lợi lớn tiêu diệt gần 4 vạn quân Xiêm thể hiện tài tổ chức, cầm quân của Nguyễn Huệ Chiến thắng này đã khiến “ người Xiêm sau trậnthua năm Giáp Thìn(1785) ngoài miệng thì nói khoác nhưng trong bụng thì sợquân Tây Sơn hơn sợ cọp” Chiến thắng này còn đập tan mưu đồ xâm lượccủa quân Xiêm, giữ vững độc lập dân tộc, chính quyền chúa Nguyễn ở đàng Trong sụp đổ, Đàng Ngoài hoàn toàn giải phóng
+Nhóm 2: Chủ đề cuộc kháng chiến chống quân Thanh (1789).
-1786 Nguyễn Huệ kéo -Hành động của vua Lê -Việc làm của Lê Chiêuquân ra Bắc tiêu diệt họ Chiêu Thống? Thống chứng tỏ triềuTrịnh với danh nghĩa - Ý nghĩa bài hiển dụ của đình phong kiến nhà Lê
“phù Lê diệt Trịnh” Họ vua Quang Trung không thể duy trì đượcTrịnh đổ, ông tôn phù -Tại sao Quang Trung nữa Mặc dù Nguyễnvua Lê, vua Lê cho chọn dịp Tết để đánh Huệ đã rất cố gắng phù
với công chúa Lê Ngọc -Phương án đánh giặc - Quang Trung chọn dịpHân (con gái Lê Hiển của Quang Trung- Tết để đánh giặc là đánhTông) Nguyễn Huệ có gì đặc vào tinh thần mất cảnh
- Vua Lê Chiêu Thống biệt? giác của quân Thanh.cầu cứu vua Thanh -Vai trò của Quang - Sau 5 ngày hành quân-29 vạn quân Thanh sang Trung- Nguyễn Huệ thần tốc (từ đêm 30 đếnxâm lược trong việc đại phá quân trưa mồng 5 tết), với
29 vạn quân Thanh sang Thanh chiến thuật bất ngờ, táo
quân xâm lược Thanhtiến vào Thăng Longtrong tiến reo hò, vuimừng của nhân dân nói
về cách hành quân thầntốc “xuất quỷ nhập thần”
Trang 12Nguyễn Thị Thanh Hoa – Trường THPT Lưu Hoàng-Ứng Hòa
của quân Tây Sơn chođến nay vẫn chưa thể lígiải được
Sau khi tiêu diệt Hà Hồi, mờ sáng mùng 5 tết đại quân Quang Trung tiến gấp
về Ngọc Hồi Quân Thanh hoảng loạn, tháo chạy và bị tiêu diệt rất nhiều Sốcòn lại bỏ chạy về kinh thành, gặp quân Tây Sơn án binh ở Văn Điển, vộivàng chạy về Đầm Mực Tuy nhiên bị đội quân của đô đốc Bảo mai phục diếtgọn
Đại quân của đô đốc Long đánh thẳng vào đồn Khương Thượng (Đống Đa).Quân Tây Sơn bao vây 4 mặt, xông thẳng vào đồn, đốt lửa thiêu cháy doanhtrại giặc Quân Thanh bị chết rất nhiều, chỉ huy giặc là Sầm Nghi đống thắt
cổ tự tử trên gò Đống Đa
+ Từ Ngọc Hồi, Đống Đa quân Tây Sơn thừa thắng xông lên, tiến thẳng vàokinh thành Thăng Long Tôn Sĩ Nghị hoảng sợ không chịu mặc áo giáp, ngựakhông kịp thắng yên chạy qua sông Hồng trốn về nước Quân giặc theo chủtướng bỏ chạy như rắn mất đầu, hoảng loạn không kém, chen chúc qua cầuphao Cầu phao bị gãy, giặc rơi xuống sông chết đuối nhiều không kể xiết. > Như vậy bằng một cuộc tấn công thần tốc, với tinh thần chiến đấu anh dũng,kiên cường, đầy sáng tạo, bất ngờ Quang Trung đã đánh tan 29 vạn quânThanh xâm lược Nền độc lập dân tộc được giữ vững đồng thời để lại bài học
về cách đánh giặc độc đáo: thần tốc, táo bạo, bất ngờ giành thắng lợi nhanhchóng
Hoạt động 3: III Vương triều Tây Sơn
* Mục tiêu: Học sinh hiểu được những đóng góp chính sách tích cực của
vương triều Tây Sơn đồng thời cũng đánh giá được những công lao to lớn củangười anh hùng Quang Trung- Nguyễ Huệ
* Phương thức:
- GV tổ chức một trò chơi mang tên : “Những nhà thông thái”
- Trong hoạt động này GV yêu cầu 2 đội cùng hoàn thiện các yêu cầu:
+Phiếu học tập: (GV chuẩn bị phiếu khổ A0)
Những chính sách của vua Quang TrungChính trị
Kinh tế
Văn hóa – Giáo dục