Nguyen Nhat Anh Hoang tu be trong the gioi tuoi tho

[r]

LE MINH QUOC bién soan

„" ” ANH

“Có thể nói mỗi cuốn sách của Nguyễn Nhật Ánh như mỗi chuyến tàu về tuổi thơ, ở đó có nhiều toa, mỗi toa là mỗi bất ngờ mỗi thú vị mỗi háo hức mỗi say mê, khi làm ta bật cười khi làm ta rưng rưng, hoặc ngồi lặng đi suy ngẫm Khi đã theo con tàu của Nguyễn Nhật Ánh

để đi về tuổi thơ một lần, tôi tin mỗi lần Nguyễn Nhật Ánh rung chuông, người ta khó lòng bỏ qua một tấm vé để lại được

cùng anh háo hức lên tàu.”

Nhà van NGUYEN QUANG LAP

(Báo Tuổi Trẻ 8.12.2010)

“Tôi tin điểm mạnh của van chương nằm ở khả năng thẩm

thấu Bằng hình thức đặc thù

của mình, văn chương góp phần mài sắc các ý niệm đạo

đức nơi người đọc một cách vô

hình Được nuôi dưỡng bởi văn chương chân chính, trẻ em lớn lên sẽ biết yêu thương đồng bào, đồng loại, biết dị ứng và chống lại cái xấu, cái ác, biết yêu tự do Bồi đắp tâm hồn

và nhân cách một cách âm

thầm và bền bỉ, đó là chức năng gốc rễ của văn chương,

đặc biệt là văn chương viết

cho thanh thiếu niên.” NGUYỄN NHẬT ÁNH (Thời báo Kinh Tế Sài Gòn,

6.10.2011)

Naor are

NGUYEN NHAT ANH

HOANG TU BE

TRONG THẺ GIỚI TUÔI THƠ

LE MINH QUOC biển soạn

NHA XUAT BAN KIM DONG

Minh họa: Đỗ Hoang Tudng

Anh bia: Nhat Hoang

© Bản quyền bộ sách thuộc về Nhà xuát bản Kim Đông

Bản quyên nội dung cuốn sách thuộc về người biên soạn

LỜI GIỚI THIỆU

C` thể nói, ở Việt Nam, trong giới cầm bút viết cho trẻ em vài

chục năm qua, Nguyễn Nhật Ánh là cái tên nổi bật, khó ai

sánh kịp Như thể bùa phép, mỗi cuốn sách mới của Nguyễn Nhật

Ánh đều tạo nên những cơn sốt dễ chịu trong lứa tuổi hoa niên,

từ Nam ra Bắc Chỉ riêng bộ truyện dải nhiều tập Kính vạn hoa do

Nhà xuất bản Kim Đồng in và phát hành đã tạo nên hiện tượng có một không hai trong làng xuất bản, xô đổ nhiều kỷ lục, làm kinh ngạc nhiều người

Không chỉ gặt hái thành công vang dội với các tập truyện ngắn,

truyện dài viết cho thiếu nhi, Nguyễn Nhật Ánh còn là một nhà thơ

tài hoa, một chuyên gia tính quái, hóm hỉnh chuyên tư vấn tâm lý cho tuổi teen (bút danh Anh Bồ Câu), một bình luận viên bóng đá sắc sảo và hào sảng (bút danh Chu Định Ngạn), một cay but tap văn rất có duyên

Quả là một cây bút đa tài, một bút lực dồi dào hiếm thấy!

Điều gi làm nên sức hút của những trang viết Nguyễn Nhật Ảnh?

Đã không ít người cố gắng tim cách giải mã bi quyết ấy nhưng hình như vẫn chưa ai tìm được câu trả lời thỏa đáng Trong những

nguyên do dẫn đến thành công kia, đâu là yếu tố may mắn trời

cho, đâu là công phu khổ luyện, chat chiu, trải nghiệm tự thân của

nhà văn?

Nguyễn Nhật Ánh - hoàng tử bé trong thé giới tuổi thơ là cuốn sách đầu tiên tập hợp khá đáy đủ thông tin liên quan đến tiểu sử

bản thân, hành trình văn chương Nguyễn Nhật Ánh được nhà thơ

Lê Minh Quốc biên soạn với nhiều công phu và tinh cảm nồng hậu dành cho nhà văn đồng hương xứ Quảng Một số hình ảnh tư liệu

cũng lần đầu tiên được công bố Tập sách còn cung cấp cho bạn đọc những góc nhìn khác nhau của đồng nghiệp, báo chí trong và

ngoài nước về Nguyễn Nhật Ảnh và các tác phẩm làm nên tên tuổi

nhà văn

Chắc chắn, cuốn sách sẽ giúp bạn tim thấy nhiều điều bổ ích,

lý thú qua những câu chuyện từ thuở hoa niên và con đường trở

thành nhà văn nổi tiếng của tác giả Kinh van hoa

Nhân mùa khai giảng, xin vui mừng giới thiệu cùng bạn đọc!

NHÀ XUẤT BẢN KIM ĐỒNG

MUC LUC

LỚI GIỚI THIỆU

QUE NHA VA TAC PHAM BAU TAY

MOT THO! “BAU XUAN RA SONG GIAT AO”

NGUYEN NHAT ANH VA THO

KINH VAN HOA

ANH BO CAU TRO CHUYEN VOI TINH YEU

TU NGUYEN NHAT ANH DEN CHU BINH NGAN

NHA VAN BEST - SELLING

SU TON VINH CUA BAN BOC

QUANDODO.COM

TỪ KÍNH VAN HOA ĐẾN KỈNH VẠN HOA

SỐ TAY NGƯỜI YÊU VĂN

'Có một Nguyễn Nhật Ánh 'say' viết truyện thiếu nhí (Lê Phương Liên)

Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh: “Tôi viết như cậu học trẻ” (Vũ Ân Thy)

“La bừa” của "nhã ảo thuật” (Trần Đăng Khoa)

Nguyễn Nhật Ảnh - văn chương như một thải độ (Đỗ Trung Quân)

NIÊN BIỂU

PHU LUC

“Thơ: Ở một nơi núi thỏ chân xuống biển

Tạp vẫn: Người Quảng đi ăn mi Quang

Bình luận thế thao; Chàng thú mẽn tôi nghiệp

- Hay không? - Tiếng Thọ bên tai

Tôi nhẩm đọc: "Ta yêu em, mê từng ngón bản chân/ Mắt nhắm lại để long nguédi gid bdo” va gat gu:

- Hay!

~ Mày lật ngược cuốn sổ lại đi!

Tôi lật ngược cuốn sổ và giở ra Lại thơ Lần này là thơ của thi sĩ có cái tên rất kêu: Lãnh Nguyệt Hàn

Tôi đọc thơ Lãnh Nguyệt Hàn: “Töi gọi tên em lá Hạt I2wưa/ Em trồng

mùa nắng hái mùa mưa” ”

~ Hay không? - Lại tiếng Thọ hỏi Tôi nghe rõ nó đang nuốt nước bọt

- Hay!

Mắt Thọ sáng trưng:

~ Mày biết Lãnh Nguyệt Hàn là ai không?

- Là ai?

- Là tao đấy!

- Là mày?

- Lãnh Nguyệt Hàn là bút danh của tao

~ Bút danh của mày à? Thế nó có nghĩa là gi?

Đoạn văn này trích trong truyện dài Lá nằm trong lá của

nha van Nguyễn Nhật Anh Trong đó có những chỉ tiết

ít nhiều phản ánh sinh hoạt thời học trò của anh Trước

năm 1975 tại miễn Nam, học sinh phổ thông thích lập "bút nhóm”, “thi văn đoàn” để cùng nâng đỡ, động viên nhau trên bước đường sáng tác Những "tác phẩm” này thường gửi đăng trên báo, nếu được chọn in thì vui, bằng không

cũng tự an ủi là mình đã có tên trong mục “lập thự nhận

được”! Nhưng thông thường, các thành viên “thi văn đoàn” phổ biến sáng tác của mình bằng hình thức quay “rô-nê-ö”

~ nay đã biến mất trong ký thuật in ấn ~ rồi đóng lại thành tập và phát hành nội bộ Nếu cao hứng, có thể đem rao bán

ở các lớp khác hay trường khác để có chút đỉnh tài chính

đặng tái sản xuất những lằn sau!

Các "mầm non văn nghệ” ít khi sử dụng tên thật, mỗi người đều tự đặt bút danh rất "hoành tráng”, Nếu nhà

thơ Nguyễn Thái Dương ký Nguyễn Mặt Trời, Huỳnh Như

Phương ký Lê Hồ Phú, Lê Minh Quốc ký Thiên Bất Hú, Phạm Sỹ Sáu ky Ney Xudn Son thi Nguyễn Nhật Anh ky

bút đanh mướt rượt: Hoài Mộng Diễm Thưi Có thể hiểu là

*mơ màng sách hay” Bút danh này như “vận” vào cuộc đời của một nhà văn có sách bán chạy nhất hiện nay Nếu sách không hay thì làm sao bán chạy?

Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh sinh ngày 7-5-1955 tại xã Bình Quế, huyện Thăng Bình (Quảng Nam) Nhìn vào bản đồ xứ Quảng, ta biết Thăng Bình là vùng đất cát mênh

mông và có biển Cát trắng xóa, trắng đến nhức mắt Mọc

trên cát chỉ có thể là xương rồng, phi lao mới đủ sức chống chọi lại thời tiết khác nghiệt Có điểu lạ, khoai lang trồng trên đất cát Thăng Bình lại ngọt, bùi, dẻo, thơm có tiếng:

Quảng Nam có lụa Phú Bông

Có khoai Trà Đôa, có sông Thu Bắn

Trăng rằm đã tỏ lại tròn

Khoai lang đất cát đã ngon lại bài

Thời tiểu học, Nguyễn Nhật Ánh học ở trường Tiểu La và sau đó tiếp tục học trường Trần Cao Vân, Phan Châu Trinh tại Quảng Nam - Đà Nẵng Lúc này, anh bắt đầu tập tành viết lách Vài chục năm sau, được đọc quyển sổ tay ghi chép

những sáng tác này (do nhà thơ Nguyễn Thái Dương, lúc đó

là Thư ký tòa soạn báo Muc Tim, dua cho xem và nhờ đánh giá, không nói là của ai), nhà thơ Đỗ Trung Quân có vài

nhân xét khá hóm hỉnh, cam đoan đọc xong ta sẽ phì cười một cách vui vé:

NGUYEN NHAT ANH

Bài thơ đầu tiên tôi đọc có tựa là /Nhớ:

Sơn ơi mì đã xa ta Sơn sang ngũ một, ta là ngũ hai

Trời ơi! Số kiếp chia hai

Son di ta & tuy hai một trường

Luộm thuộm không thể tưởng nổi Đấy là ý nghĩ đầu tiên của tôi

Tuy vần lục bát chuẩn lắm nhưng tuy hai một trường thi thật không

chịu được Tôi nén lòng đọc tiếp:

Sơn đi như ngựa buông câu

Ta, Hoa ở lại biết đâu ngày oễ

Ôi màn xa cách nẫn buông

Son đi nào khác con chuồn tùng cao

“Tuổi thơ đối với tôi là cả

mộtthê giới day Gm anh

T6i luGn lu6n bat

mình thổn thức khi nhớ

về những ngày thơ âu

Ấy là khi tôi nhận ra

mình đã ở qua xa

san ga tuổi nhỏ

Vỏ lôi việt những Tuổi thơ bên mẹ hiền: Nguyễn Nhột Ánh lúc 7 tuổi (Ảnh chụp 1962)

10

Mất dén hai phut tra cuu, tdi mới tim ra con chuồn của câu thơ không phải con ách chuồn của bộ bài 52 lá, cũng không phải con cá chuồn ngoài biển, mà đích thực là con chuồn chuồn ngoài đồng nội Thế là rõ! Tác giả mô tả cuộc chia ly đổi lớp dù vẫn chung một trường (vậy mà thống thiết bi ai quá xá cỡ) vả không thể viết đầy

đủ là con chuồn chuồn vì câu bát không thể có chín từ!

Mới học chừng lớp đệ ngũ (tức lớp 8 hiện nay), nhưng,

Nguyễn Nhật Ánh gieo vẫn thơ lục bát như thế đã là chin chu lắm chứ! Có điều nội dung thì đúng như nhà thơ họ

Đỗ nhận xét Không chỉ thơ, Nguyễn Nhật Ánh còn sáng tác cả văn xuôi Ta hãy đọc tiếp lời bình của họ Đỗ:

Và đây truyện ngắn Kiếp sống không tình thương mờ đầu that hua

không che nổi cái bụng xanh lè của hắn ”

Bạn đọc đủ đổ mỏ hôi hột và tóe đom đóm mắt vì sự mô tả một nhân vật có đủ thứ màu nhưng chẳng rõ màu nào là màu chủ đạo? Xanh lè? Đen đúa? Vàng khè? Nếu là thầy dạy văn, chắc chắn tôi chỉ có thể hạ bút đỏ với lời phê văn vụng, ý nghèo

11

Phê như thế không sai, nhưng Đỗ Trung Quân không hẻ biết những sáng tác đó đã “dự báo” đầy hứa hẹn về một

“mdm non văn nghệ”, Thật vậy, khi lên lớp 10, Nguyễn

Nhat Anh đã có bài thơ Néo héi sinh, in trén tap san van

nghệ của nhà trường Sau này nhớ lại, nhà thơ Tản Hoài Da

Vũ, thầy dạy văn lớp 10 cúa Nguyễn Nhật Ảnh, cho rằng

ä có dấu hiệu của một

Suốt thời gian trung học, Nguyễn Nhật Ảnh đã có thơ,

truyện in lai rai trên các báo Tưổi Ngọc, Hoa Tình Thương,

U99) IÍ° TY BI Ÿ)V 20) tein aay «ato nee KeUareyiaten olen

văn - nhỏ thơ Tôn Hoài Dạ Vũ/(đứng thứ.sáu) vàibạn bè lớp

10C truéng Tran Cao Van, ‘Tam Kỳ” (Ảnh chụp;1970)

Phổ Thông và nhất là tap chi Van Thoi do, tap chi Van - sé

dau tién phat hanh ngay 1-1-1964, toa soạn ở 38 Phạm Ngũ Lão (Sài Gòn) được đánh giá là sân chơi sáng giá nhất trong,

giới hoạt động văn học nghệ thuật tại miền Nam Sự xuất hiện của anh trên tạp chí Văø đã được nhiều người biết đến Mời các bạn đọc lại một bài thơ thời đi học của Nguyễn Nhật Ánh (Tạp chí Văn số phát hành ngày 30-9-1974):

Đổi cao

bốn phía cây treo, đổi dốc ngược

ta vé chơi một buối đôi cao

nón lá, giày có, gây trác bóng

một bẩy châu chấu nhảy lao xao

đôi cao sương búa dày như khói

bóng người phơi một cụm sương phơi

ngả lưng, mừng thấy đường trăng mọc

tướng rằng nằm ngược hóa nằm xuôi

“Sông được bằng nghề võn -

cđi nghề mở mình yêu thích

từ thuở bé - môt cách lương thiện,

với tôi lä một hạnh phúc lớn, lớn lãm

Nếu anh có thu nhap cao chét vot

ma khong phai bang cới nghề anh yêu thích

thï niễm vưi của anh khõng thể trọn vẹn được"

NGUYEN NHAT ANH

sảng con mắt, sáng rừng phía ngoài

trời phú mây: dày, ngày choi xa

hoàng hôn 0ễ sớm trăng 0Ễ muộn

hai tà mây chẻ lối trăng ra

gió cụt giò, lạnh lắm ngày trôi

lòng tương tư múi cũng rời thôi

ngày mai rượu nhớ hương trời đất

ta sẽ uê thăm một buối đồi

Hầu hết, những bài thơ này Nguyễn Nhật Ánh vẫn lưu giữ được Nếu ai cần tham khảo, chỉ trong nháy mắt, anh có thể cung cấp đây đủ

Ngay từ thời đi học, anh đã mê đọc sách Hầu như ở lãnh vực nào anh cũng ghé mắt đến Nhà anh nhiều sách lắm,

cũng nhiều thư của độc giả ái mộ gửi đến và anh gin giữ cẩn thận Có lần anh tâm sự: “Thuở bé, tôi rất mê đọc sách Tôi bị quyến rũ bởi các tác phẩm của Thạch Lam, Khái Hưng, Tô Hoài, Thế Lữ, đắm chìm trong những trang sách cua Edmond de Amicis (Tam hén cao thugng), Victor Hugo (Những người khốn khổ), Hector Malot (Không gia đình), và tôi

mơ ước sau này mình sẽ trở thành nhà văn Lớn lên, qua nhiều khúc quanh của cuộc đời, cuối cùng tôi cũng trở thành nhà văn và sống được bằng chính cái nghề mình yêu thích từ thướ ấu tho, đó là hạnh phúc lớn lao đối với tôi Nếu bây giờ tôi kiếm được rất nhiều tiển mà không phải bằng nghề mình

yêu thích, có lẽ tôi không cảm thấy hạnh phúc thực sự”

Không biết từ bao giờ, mỗi khi nghĩ đến nhà văn, nhà

14

thơ, lập tức người ta lại nghĩ đến mẫu người sống bạt mạng

theo cá tính rất nghệ sĩ (!?) và có thể “bán trời không mời

thiên lôi” trong lúc trà dư tửu hậu! Nhưng với Nguyễn Nhật

Ánh và nhiều nhà văn khác, điều đó không đúng lắm Ít ai

biết trong việc tập hợp, gìn giữ tư liệu, anh làm việc khá

chin chu va khoa hoc khong khác gì một quản thủ thư

viện, nghĩa là anh rất ngăn nắp và bài bản Điều này không

lạ, bởi thời đi học, anh học rất giỏi môn Toán và đến bây

giờ, anh vẫn còn say mê môn Toán, có thể nói chuyện hằng giờ nếu gặp người cùng sở thích

15

Ra

Dệt thời

“đầu xuân ra sông giặt áo”

Rời khỏi Quảng Nam - Đà Nẵng, năm 1973 Nguyễn Nhật Ánh theo học Khoa Văn của trường Đại học Sư phạm Sài Gòn Bấy giờ, ngọn gió thời cuộc đã tạo ra những biến động,

lớn tại miễn Nam Chiến sự từng ngày len lỏi vào đến thành

phố và như một tất yếu của lịch sử: ngày 30-4-1975 miền Nam hoàn toàn giải phóng

“Trước đây, để viết về những cây bút tiêu biểu của Sài Gòn trướng thành sau năm 1975, tôi đã gặp gỡ Nguyễn Nhật Ảnh, Nguyễn Thị Minh Ngọc và Nguyễn Đông Thức Có lần tôi đã viết:

"Sài Gòn 1975, Trong một đêm khuya, trời mưa Đường

phố nhoe nhoet anh đèn Có một gã thanh niên 'bạch điện

thư sinh” đang gò lưng trên chiếc xích lô Bụng đói Túi rỗng

16

tién Ga nghi vé ngay mai voi tam trang hoang mang — khi

vào giảng đường không biết có đủ tiên để mua một suất

cơm trua trong nha an tap thé hay khong? E

êm ấy, trở về phòng trọ, gã ngủ một giấc đầy mộng dữ Và sáng hôm sau,

người ta thấy gã dắt chiếc xe đạp cũ mèm — gia tài cuối cùng

của gã — đem đi bán cho một người quen, với tiếng thở đài

não nuột Đó là Nguyễn Nhật Ánh - hình ảnh của một nhà

văn tài năng trong tương lai

Một năm sau, Nguyễn Nhật Ánh tốt nghiệp ra trường

nhưng không được phân công nhiệm sở, vì lúc đó ba anh

~ một viên chức của chế độ cũ đang đi học cải tạo Không

“Theo đuồi công việc viết văn

là chốp nhộn sỗng dưới áp lực thường trực và từ nhiều phía

Ấp lực của độc giỏ Áp lực của sự đổi mới

Ấp lực của sự vượt qua chính mình”

buông xuôi đầu hàng số phận, anh đã đăng ký gia nhập lực lượng Thanh niên Xung phong Sau này anh nhớ lại: “Môi trường Thanh niên xung phong đã rèn luyện tôi thành một con người biết vượt khó, có nghị lực, luôn yêu đời Nó giúp

con người sáng tác của tôi có một niềm tin và một cái nhìn

trong tréo với cuộc sống, Nếu không có thời gian đi Thanh niên xung phong, hẳn tôi không có những trang viết tươi tắn như bây giờ” Dù vậy, cuộc sống trong những năm tháng đó

cúa Nguyễn Nhật Ánh lắm gian truân Khi ở Thanh niên

xung phong, do lý lịch, chưa bao giờ anh vượt qua chức

tiểu đội trưởng và tổ chức chỉ chịu kết nạp Đoàn cho anh

khi anh sắp hết tuổi Đoàn Nhưng hoa trái của tình đồng

đội đã giúp anh viết được những vẫn thơ cháy bong, day khát vọng về cuộc sống:

Sống trên đất nước mình

Một đời chưa hết nợ

Giọt máu hồng qL ró

Tôi đặt ngửa bàn tay

Mà hứng lấy hôm nay

Bang vét chai sẵn sượng

Anh đã hứng lấy những đổi thay xung quanh mình để làm nên một gia tài quý báu — mà không phải ai cũng có được Những ngày đi chân trần qua đất lửa Củ Chi, những ngày gánh đất trầy vai, những ngày cảm leng, cuốc đào kênh đến tóc máu mười ngón tay đã giúp anh thật bình tĩnh khi đối điện với sóng gió đời thường Đời thường không dành cho anh những bông hoa thắm đỏ, mà những gai góc anh phái

bước qua tưởng chừng như có lúc ngã quy Ngay chuyện lập

18

gia đình của anh cũng bị đơn vị nơi anh công tác cản trở bởi

chuyện lý lịch! Cuối cùng tình yêu của anh đã vượt qua

những định kiến hẹp hỏi Hỏi ấy muốn lập gia đình phải có

giấy xác nhận hộ khấu nhưng vợ anh lại không được phòng

tổ chức Thanh niên xung phong xác nhận Thế là hai người

bèn lấy giấy khai đãng

hôn Sự liều lĩnh ã

/ xe để

ửa thành giấy đăng ký Xết

đã giúp họ đến với nhau Và kết quả của

cuộc hôn nhân “vượt đèn đỏ”

là một cháu gái kháu khinh

Xin “bật mí” cho các bạn biết: cháu Quỳnh Anh

là nguồn cảm hứng để nhà thơ Đỗ Trung Quân sáng tác

và để tặng trong bài thơ Bài học đẩu cho cốn nhân ngày sinh

dễ thương

nhật cháu tròn một tuổi — mà sau này khi phổ nhạc, Giáp

Văn Thạch đã đổi nhan để thành Quê hương,

Vậy đó, với trường hợp Nguyễn Nhật Ánh, tôi bồng nhớ

đến câu nhà văn Hermann Hesse (Đức) đã từng gào lên:

“Dù đớn đau quan quai, toi van yéu tran gian điên đại này”

[Du chưa “đớn đau quần quại” nhưng sư yêu mến cuộc đời

nay đã lấp lánh, tỏa sáng trong mỗi trang viết của anh Hai tập thơ và hơn mười tập truyện dài của anh dâng tặng cuộc

đời đã nói lèn điều đó Chính vì vậy, bạn đọc yêu thích

anh, yêu thích sự hồn nhiên, trong sáng cúa những nhân vật

nhó tuối không hè gon lên một chút thù hần, cay độc nao

Về điều đó, chính anh phái cảm ơn cuộc đời và ngược lại cuộc đời cũng phải cảm ơn anh” (Báo Phụ Nứ Tp.HCM số

cá sự hồn nhiên, trong sáng và hào hứng của tuổi đời phơi

phới, họ lên rừng xuống biến để đóng góp một phân nhỏ

xây dựng đất nước sau chiến tranh Không chỉ trực tiếp đào

kênh, tải đạn, cảng thương, lao động sẵn xuất mà họ còn

phải chiến đấu khi nổ ra cuộc chiến tranh biên giới Tây

Nam Từ thực tế phong phú và đa dạng của đời sống, họ có

thơ Những bài thơ vạm vỡ sức sống mới mà bày giờ đọc lại,

ta vẫn còn mường tượng ra tháng ngày họ đã sống Cùng với

các cây bút trưởng thành từ Thanh niên xung phong như

Nam Thiên, Phạm Trường Phục, Độ Trung Quân, Trần Ngọc Châu, Cao Vũ Huy Miền, Trần Anh Tài, Đoàn Cao Thắng, Đào Công Điện Nguyễn Nhật Ảnh có khá nhiều sáng tác và có lẽ, anh là người tìm được nhiều tứ thơ mới lạ nhất

2q

Ở trợi viết Vũng Tàu 1982 từ trái quo:

Lưu Ngũ, Lỹ Lan, Nguyễn Thanh Long,

Tran Mạnh Hảo, Nhat Tuan, Huy

Phương, Nguyên Ngọc, Nguyễn Xuôn

Sanh, Nguyén Nhat Anh, do Hiéu}

quen thuộc hơn, nhưng

chac chan sé khong

hay bing, duyén dang bang va gay cảm xúc

bỗng những đề tối

Carolan a ci

Có thể nói, anh đã “tung hoành” ở mọi thể loại thơ Từ lục bát, bảy chữ, tứ tuyệt đến thơ tự do, thơ văn xuôi

Tuyến oăn xuôi, tôi lấy thơ

Tuyển thơ tôi lấy những bờ có non

Tuyến đời, tôi lấy em thôi

Tuyến em, tôi lấy: nhưng lời ngày xưa

Có thể xem như “tự bạch” của anh chăng? Dù không hẳn đúng, nhưng ít ra nhan để Tuyển: đã cho thấy tình yêu nông

nan của anh đành cho thơ Một trong những lý do khiến

bạn đọc yêu văn xuôi Nguyễn Nhật Ánh, theo tôi cũng có

phần họ tìm thấy ngôn từ ở đó đôi lúc phiêu bông như thơ Anh viết kỹ, kỹ đến từng chỉ tiết và từng chữ Nhưng khi

văn xuôi “bất lực”, anh lại quay trở về với cảm xúc của thơ Chương 55 trong truyện đài Tôi là Bêtô là một bài thơ hoàn chính:

| 'Glữ mùa, cất tháng, giấu chiêm bao

Đôi mắt tôi cay hạt bụi nào Khóc trong trÍ nhớ bở tre nhỏ

Chuỗn chuồn con tém ở cầu ao?

| Xe đỏ chÍ chạy một ngây thôi

Bảy nhánh sông thêm bốn ngọn đổi

| Wới biết thời gian đóng cửa rồi

| Lại một nâm xa chắc chẳng vé

Thắng mười lũ quét trắng cơn mê

Ở đây áo ấm, trời lên Tết

| Con đế giang hồ đang nhớ quê

Ba chị NI (trích "Tôi là Bêtô”)

NGUYEN NILAT ANH

Tháng 4-1976, bài thơ Quê nhà của anh được chọn đăng

trên báo Văn Nghệ Giải Phóng Có thể xem đây là bài thơ

đầu tiên của anh được in sau ngày thống nhất Ai cũng biết,

thời bao cấp để in được một tập thơ — nhất là với những

người trẻ - là điều không đễ đàng Còn phải “xếp hàng”

chán phải ưu tiên những “cây đa cây đề” trước, chứ không

phải có tiền là in như hiện nay Thế mà, từ năm 1984, anh

đã có tập Thành phố tháng Tự (im chung với Lê Thị Kim, Nxb

Tác phẩm mới), rồi hai năm sau, anh có tập thơ riêng Đầu xuân ra sòng giặt áo (Nxb Văn nghệ Tịp.LICM, 1986) Mạch

thơ Nguyễn Nhật Ánh thời kỳ này đã phản ánh ngày tháng

mà anh được nuôi dưỡng: “Bằng tiếng sóng rỗJ lDưỡi những

thân tàu/ Bàng hương rừng già! Trên vai bộ đội! Bằng hương đồng nội/ Thanh niên xung phong ”

Hai tap thơ đó là tiếng nói chung của một thế hệ - thế hệ

làm thơ trướng thành sau năm $975 voi Do Trung Quan,

Nguyễn Thái Dương, Đoàn Vị Thương, Thanh Nguyên,

Tran Hau Dang, Bui Chi Vinh, H6 Thi Ca Thang ngày

đã sống hết mình với niém tin trong tréo, v6 tu và không toan tính của tuổi trẻ lại sống với Nguyễn Nhật Anh trong

trường ca foi the dat dai (ban thao bị that lac, chi con ba chương đã in trên tuân báo Văn nghệ Ip.HCM - theo Chân

dung thơ, Tản Hoài Dạ Vũ, Nxb Trẻ 1993)

Khong dtmg lại đó, cam hứng thơ của anh ngày một đa

đạng hơn, tiếp tục khám phá niềm trắc ẩn, đa đoan riêng

tư của lòng người Chính vì thê, thơ anh về sau có sức sống

lau bén hon ‘Ta thứ liệt kẻ thư mục thơ của anh: Thơ tình

Nguyễn Nhật Ánh (1988), Lễ hội của đêm đen (1994) và Tư

24

HOANG TỪ BÉ TRONG THỂ GIỚI TUỔI THO

tuyệt cho nàng (1994) Chắc chắn số lượng này không đừng

lại, bởi hiện nay (2012) trong sổ tay của anh vẫn côn khá nhiều thơ mới viết, nhưng anh chưa công bổ Có lẽ anh muốn tạo cho bạn đọc một sự bất ngờ chăng?

NGUYEN NHAT ANH

Nhiều bài thơ của anh đã được phổ nhạc như Thành phố,

tình yêu nà nỗi nhớ (Phạm Minh Tuấn), Đầu xuân ra sông giặt

áo (Lã Văn Cường), Như là cổ tích: (Vũ Hoàng) v.v Tham

chí, nhạc sĩ Nguyễn Văn Hiên còn phổ nhạc từ truyện dài của anh như Bồ câu không đt thự, Ngôi trường mọi khi, Những

cô em gái, Bong bóng lên trời, Quán Gò đi lên

Thỉnh thoảng, Nguyễn Nhật Ánh có dịch thơ:

Cảm ơn đời mỗi sớm mai thức đậy:

Ta được thêm ngày nữa để yêu thương

Mới đây, Sở Giáo dục nọ ra đẻ chính thức môn Văn trong

kỳ thi tuyển sinh lớp 10 đã trích hai câu thơ trên rồi gần

cho nhạc sĩ Trịnh Công Sơn! Thật ra đây là câu thơ của Kahlil Gibran - một nhà tư tưởng người Mỹ gốc Liban, trích

trong tập thơ Nhà tiên tri (The Prophet) xuat ban nam 1923

mà Nguyễn Nhật Ánh đã dịch và phổ biến rộng rai tir nam

1993

Hiện nay, nhiều câu thơ hay của anh và bạn bè anh được

Công ty Kính Vạn Hoa chọn ïn trên các loại postcard “Điều này nhằm góp phản phát động trở lại việc chuyển tải tình cảm của mọi người bằng hình thức thư tay truyền thống”,

Nguyễn Nhật Ánh chia sẻ

26

Kinb van boa

Trong tiến trình văn học Việt Nam hiện đại có một sự kiện

mà sau này những người làm văn học sử không thể không

nhắc đến: Từ ngày 22-2-2002, bộ truyện thiếu nhỉ Kính nạn

hoa cia nha van Nguyễn Nhật Anh được Nhà xuất bản Kim

Đồng phát hành mỗi tuần một tập vào ngày thứ sáu Sách phát hành hàng tuần! Rõ ràng đây là một sự kiện đặc biệt

của làng sách Việt Nam Vì sao bộ truyện này lại được vinh

du chon mo dau cho một xu hướng mới trong phát hành tiểu thuyết Việt Nam hiện đại? Ta hãy nghe dư luận báo chí

lúc đó “lên tiếng”:

27

hơn truyện trong

nước, tỏi nghĩ nha

văn viết cho thiếu

Cac phién ban

Kinh Van Hoa

29

triệu bản), tái bản nhanh nhất (chỉ chưa tới một năm sau)

va day đủ nhất (với tổng số lượng nhiều nhất), có nhiều

nhân vật nhất (khoảng 200 nhàn vật), được tác giả ký

tặng nhiều nhất (trên 1.000 lần ký tặng tại chỗ) Như vậy nhà văn Nguyên Nhật Ánh đã phá kỷ lục của bộ truyện

Van bài lật ngửa (9 tập) của Nguyễn Trương Thiên Lý

in trong khoảng thời gian 1983-1988 Ngoài ra Nguyên

Nhật Anh con đang giữ kỷ lục nhà văn in nhiều tác phẩm

nhất trong một năm, kể cả sách tái bản: 33 tác phẩm trong năm 1996, (Việt Nam Guinness - Huy Vĩnh - Tạp chị

Thế Giới Mới số 478)

Lần đầu tiên trong lịch sử xuất bản sách ở nước ta, bộ

truyện Kính sạn haa của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh đã

đạt được con số kỷ lục: hơn L triệu bản in (Nguyễn Việt

Chiến, báo Thành Niên ngày 28-2-2002)

Bọ truyện dài nhiều tập Kíuh uạn hoa của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh bát đầu được ấn hành tại Nhà xuất bản Kim Đồng từ năm 1995, Số bản in của bộ sách này đã vượt

qua cái mốc ] triệu, một trường hợp quả là hiếm thấy, đặc biệt trong bối cảnh thị trường sách thiếu nhỉ hiện nay đang bị áp đáo bởi truyện tranh nước ngoài (Tùng Sơn, báo Thể thao & Văn hóa ngày 5-3-2002),

Kmh sạn họa là bộ sách liên hồn, mỗi tập một màu sắc

ĩng ánh, phản ánh cuộc sống linh hoạt của các em, một

cuộc sống bình thường nhưng chứa bao điều mới mẻ,

trong các mối quan hệ giữa con cái và bố mẹ, trị đối với

thầy cơ và trong thế giới “nhất quý, nhì ma, thứ ba học

trị” Mơi truyện trong bộ Kính vạn hoa đều hướng tới việc

mở rộng sự hiểu biết của các em đối với thế giới chung quanh, giúp các em khám phá được vẻ đẹp cúa một cuộc

sống giản dì, ấm áp tình người (Nhà nghiền cứu Vân Thanh,

tạp chí Và Học số 6-1998)

Doc Kinh van hou, toi cam on Nguyễn Nhật Ánh đã dày cơng phản ánh những sinh hoạt muơn mặt của lứa tươi

học trị, Từ cách học với các thủ thuật “phổ thơ” để ghi

nhớ thuộc lịng các cơng thức Tốn, Lý, Hĩa, Ảnh văn

đến lối làm thơ, kể vè, dựng hoạt cảnh để học tập các

mơn Văn, Sử Từ trị chơi bĩng đá, thi giải câu đố ở sân

trường đến những chuyến đi nghĩ hè khám phá các vùng

xa Từ việc tìm hiểu (và yêu mến) những người thân trong

gia đỉnh, thầy cơ giáo, đến việc làm quen với những bà

con lao động đủ các nghề nghiệp: bán hàng rong, hốt rác,

diễn thế thân (cascadeur), đạo điển điện ảnh, nghệ sĩ ngơi sao, câu thủ siêu hang Mat độc giá - Võ Hồng Quân, lớp 10C3, PTTH chuyên Hà Nam - đã đưa Kính vạn hoa vào Kho gàng kiến thức, tồi muốn gọi Kính vạn hoa là một

bộ Tiểu bách khoa cho thiêu nhí (Nhà văn Văn Hồng, nguyên Tổng biên tập Nxb Kim Đơng báo Tiển Phong chú nhật, 22-9-

2002)

31

NGUYÊN NHẬT ANH

Toi nghĩ rằng giáo dục có nhiều dạng Bây giờ giáo dục

các em mà áp đặt một cách cứng nhắc, khiên cưỡng thì

có khi lại không vào các em được Phải giáo dục thể nào

đó làm cho các em yêu cuộc sống, yêu bạn bè, thương

yêu gia định nhưng lại rất giản dị, tức là người được giáo

dục không có cảm giác mình bị giáo dục Đấy mới là giáo

dục đúng nhất và siêu nhất, và chỉ có cách ấy thì mới đến được với các em Nguyễn Nhật Anh đã chọn con đường

này và tôi có thể nói rằng anh rất thành công Các em rất yêu thích tác phẩm Kinh nạn họa, tôi nghĩ rằng tác phẩm không có giá trị thì không thế nào tác động vào các em

duoc (Nha tho Tran Dang Khoa, Dai Hếng nói Việt Nam, 27-

12-2003)

oun 22/4 tp lao Tại Arnon diệt Bì minlegroRebuo bul the oe cat

‘gem pi din Sg bin Moura gn cho vd

oe kh truc R1 oo Seyeceia hte at Tri CHỢ ma Han Bes Copettid md on Savhapiveach seca

Ảnh trên: Dư luận bo chí ngày bộ truyện Kính vơn hoơ

ra mắt

Ảnh trang bên: Một cảnh trong phim Kính van hoa do

hang phim TFS sổn xuỗi nõm 2005,

Nguyễn Nhật Ánh được coi là một hiện tượng văn học trong máng sách cho thiếu nhi và cũng là đặc biệt trong

tình hình xuất bản sách hiện nay Vì sao anh được các em

vêu mến như vậy? Vì sao sách của anh đạt số lượng cao

như vậy? Đó là câu hỏi dành cho mọi nhà văn, đặc biệt

là các nhà văn viết cho thiếu nhi Đọc Nguyễn Nhật Anh người ta ngỡ ngàng nhận ra răng hóa ra các em không chỉ

thích truyện phiêu lưu trinh thám không chỉ thích đấm

đá và các trò ma quái, các em còn thích được tâm sự, được giãi bày và cao hơn, khẩn thiết hơn hết là các em thích có

bạn, càng nhiều bạn càng tốt để tâm sự, để cho và nhận

tình cảm của nhau Có lẽ đó chính là bí quyết thành công

của Nguyễn Nhật Ánh (Nhà văn Lê Phương Liên, Báo Tiểu

Phong, 26-9-1996)

Ngôn ngữ văn học của Nguyễn Nhật Ánh rất sáng sủa, việc sử dụng tiếng địa phương, tiếng lóng rất có liều lượng,

góp phần làm nên tính phổ cập của tác phẩm (Nhà thơ,

nhà phế bình Nguyễn Hoàng Sơn, báo Văn Nghệ Trẻ ngày 16-

6-2002)

Vì sao Nguyễn Nhật Anh viết Kính sạn hoa?

Voi cau hoi nay, từ năm 1996, anh cho biết:

"Hiện nay sách đành cho thiếu nhỉ hầu hết là sách dịch Điều này đã đánh thức tự ái và trách nhiệm của người viết

cho thiếu nhì —- khi sách dịch chiếm lĩnh thị trường Điều

quan trọng nữa là tôi nhận thấy trong số sách dịch đang phổ biển, có nhiêu cuốn không phù hợp với đạo đức, văn hóa và tâm lý của bạn đọc Việt Nam Con gái của tôi năm

34

Tóc giả Kĩnh van hoava dng Nguyén Thang Vu,

Giam déc Nxb Kim dng - (Anh chụp 1995)

nay da 10 tudi Quan sát con mình đọc những cuốn sách

đó tôi bứt rứt lắm Rõ ràng xã hội hiện nay đang thiếu

món ăn tỉnh thắn phù hợp với lứa tuổi của cháu Từ đó, tôi

suy nghĩ phải viết một tác phẩm gì đó Con gái tôi chính là

người đầu tiên đọc bản thảo các tập Kinh van hoa Toi viet

đến đâu, cháu đọc đến đó Mỗi ngày đi học về cháu đều háo

hức xem tôi đã viết thêm được nm y trang Những ngày bận

việc tôi không viết được là cháu thúc giục.” (Báo Tuổi Hồng số

58-1-1996)

Từ bộ sách Kính van hoa, hiện nay Công ty văn hóa

cùng tên của gia đình anh đã ra đời Có lẽ với công ty nà

Nguyễn Nhật Ánh là nhà văn đầu tiên của Việt Nam biết

35

khai thác tác phẩm của mình để tạo ra những sán phẩm Do

là những ống kính vạn hoa, túi xách, áo thun, thiệp chúc gán liền với tên sách, các nhân vật, các bài thơ và các tranh

minh họa trong sách của anh Thật ra trên thế giới điều này

không lạ, từ rất lâu nhiều người đã có ý thức đưa nhân vật

từ tác phẩm đi vào đời sống bằng nhiều hình thức khác, đó

không chỉ là cách quảng bá hữu hiệu cho tác phẩm mà còn

là phương pháp kinh doanh hợp lý Với Nguyễn Nhật Ánh,

anh tự tin làm điều đó vì đông đảo bạn đọc ái mộ luôn là lực

lượng ủng hộ anh

36

#nb Bồ Gau

tr cbuyện uới tinh yeu

Đọc tác phẩm Nguyễn Nhật Ánh, một trong những điều

thú vị là nhân vặt anh biết tạo ra những tình huống hài hước Đọc và tủm tỉm cưởi một mình Đọc và nhận ra nhân

vật của anh cũng nhộn ra phết Trong đời thường, người

sáng tạo ra những nhân vật Quý ròm, Tiểu Long, thằng cu

Mùi cũng rất có năng khiếu hài hước Thật vậy, Nguyễn

Nhật Ánh có cách nói chuyện có đuyên và thông minh, lập

luận sắc bén và đầy tính thuyết phục Do đó, năm 1990

khi được báo Thanh Niên mời phụ trách chuyên mục Vườn

Hồng, dưới bút danh Anh Bỏ Câu, Nguyễn Nhật Ánh đã

trở thành “chuyên gia” gỡ rối tơ lòng cho bạn đọc ở độ tuổi

“mat biéc”

37

Quan điểm xuyên suốt của Anh Bỏ Câu khi trò chuyện

với bạn đọc trẻ là:

Đế những ai nhìn đời toàn gai góc

Con co may trông thấy được hoa hồng

(Rabindranath Tagore}

Cám ơn đời mỗi sớm mai thức dậy:

Ta được thêm ngày: nữa đế yêu thương

(Kahlil Gibran)

Những cau tho trén cla Rabindranath Tagore (Let those

who only see the thorns have eyes to see the rose) va Kahlil Gibran

(To wake at dawn with winged heart and give thanks for another

day of loving) duge chinh anh dich thanh tho dé lam dé tir

cho loạt sách Anh Bỏ Câu - Trò chuyện với tình yêu (35 tập,

Nxb Tré 1993-1999)