CHĂM SÓC HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN BS CKII Nguyễn Thị Từ Anh Trưởng khoa SƠ SINH Bệnh viện Từ Dũ

Nội dung chính • Tóm tắt nội dung của chăm sóc để phát triển • Ứng dụng chăm sóc để phát triển tại khoa Sơ sinh BV Từ Dũ • Phương hướng tiếp tục phát triển chăm sóc để phát triển • Kết l

TRƯỞNG KHOA SƠ SINH

BỆNH VIỆN TỪ DŨ BS.CKII NGUYỄN THỊ TỪ ANH

Nội dung chính

• Tóm tắt nội dung của chăm sóc để phát triển

• Ứng dụng chăm sóc để phát triển tại khoa Sơ sinh BV Từ Dũ

• Phương hướng tiếp tục phát triển chăm sóc

để phát triển

• Kết luận

• NVYT chăm sóc hoàn

Người lớn Sơ sinh (1960s)

• TG ĐT dài

• Cần mối liên hệ con

mẹ-• Não đang phát triển

toàn

• TG ĐT ngắn

Develomental Events in the Preterm Brain

50-100 Billion neurones

Drawing by Tom Prentiss.

In: Cowan MW 1979 The development of the brai

Scientific American 113; 113-133

Amiel Tison

Stress ở NICU (Đơn vị HSTC sơ sinh)

• Những kích thích khó chịu

• > 200 động chạm/24 giờ

• Không tôn trọng giấc ngủ

• Stress do môi trường: ánh sáng, tiếng ồn, tư thế không sinh lý

• Nhiều thủ thuật gây đau đớn

• Ít tương tác tích cực với người chăm sóc

• Cắt đứt mối liên hệ mẹ con

Tiến bộ trong cứu sống trẻ non tháng

BW <700g or GA <26 s

Condie J et al Acta Paediatr 2012

EPI studies- DISABILITY

Tại sao cần đến chăm sóc để phát triển?

Stress:< điều trị, nâng đỡ

Mối liên kết mẹ-con bị cắt đứt

Ánh sáng, tiếng ồn, rối loạn chu kỳ thức-ngủ

Steroids

Dinh dưỡng Sữa mẹ

Các chiến lược y khoa

Cơ sở khoa học

Tác động của phục hồi mối liên hệ mẹ-con và môi trường thuận lợi cho sự phát triển của

não bộ và giác quan

Neonatal Intensive Care Unit Stress is Associated with Brain Development in Preterm Infants

Functional connectivity correlation maps

A: term control B: low stress C: high stress

Interpretation: Exposure to stressors in the

NICU is associated with regional alterations in

brain structure and function Further research

into interventions that may decrease or mitigate

exposure to stressors in the neonatal intensive

care unit is warranted

Smith et al, Annal Neurol 2011

EPIGENETICS AND MATERNAL CARE

Environmental Programming

Effect on Glucocorticoied

Receptor (GR)

Experience Dependent Chromatine Plasticity

Meaney et al Trends in Neuroscience, 2005

Can thiệp cho trẻ non tháng được

tương tác sớm từ trong NICU

Can thiệp: Chương trình Mother-Infant Transaction

Kết quả:

Mẹ:

- Nhạy cảm hơn đối với con

- Ít làm con bị căng thẳng khi tương tác

Trẻ khi được 6 tháng tuổi

- Điểm trung bình cao hơn theo thang

điểm Giao tiếp và biểu hiện hành vi

Milgrom et al, Early Hum Dev 2013

Chăm sóc hỗ trợ phát triển

“Developmental care” là những can thiệp để

• Hỗ trợ sự hình thành hành vi

• Tăng sự ổn định sinh lý

• Bảo đảm nhịp điệu ngủ thức sinh lý

• Thúc đẩy phát triển và trưởng thành

Nội dung chính của chăm sóc vì phát triển

• Tối ưu các tư thế và nâng đỡ

• Giảm những kích thích do môi trường NICU

• Chăm sóc dựa trên sự thấu hiểu các tín hiệu

• Xem trọng sự hướng dẫn và tham gia của cha mẹ và người chăm sóc để tạo môi trường phát triển cảm xúc xã hội và sinh lý cho trẻ

• Chăm sóc lấy gia đình là trọng tâm

* Những yếu tố gây stress

Can thiệp để giảm stress

Hỗ trợ các giác quan

Xúc giác Tư thế Vị giác Khứu giác Thính giác giác Thị

Xúc giác

• Miệng và tứ chi – nhạy cảm nhất

• Trẻ sơ sinh thiếu tháng rất nhạy cảm với đụng chạm không dễ chịu

• Phản ứng với sự thiếu tổ chức và

thiếu ngủ

Cảm giác đụng chạm

•Miệng và tứ chi – nhạy cảm nhất

•Trẻ sơ sinh thiếu tháng rất nhạy cảm với đụng chạm có hại

•Phản ứng với sự thiếu tổ chức và

thiếu ngủ

Cách giải quyết

nghỉ ngơi dài hơn

phương pháp giảm đau

Trong tử cung

* Tình trạng nổi

* Tư thế gập , đường giữa

*Đầu , lưng và chân được

chứa trong giới hạn của tử

* Tư thế nằm thẳng

* Chi duỗi , dạng và xoay ngoài

* Trương lực bất thường và biến dạng

* Sự cân bằng và tư thế

*Tư thế hỗ trợ sự phát triển

– Tối ưu hóa sự phát triển

cơ xương khớp – Tăng cường tư thế gập đối xứng

– Bảo tồn nhiệt và năng lượng

– Cải thiện cân nặng và

sự phát triển

•Ánh sáng chói có thể gây ra lo âu, chậm

tăng cân , giảm bão hòa oxy , và can thiệp

vào chu trình ngày đêm tự nhiên

Biện pháp can thiệp

•Điều chỉnh ánh sáng cho mỗi giường

•Nguồn ánh sáng riêng cho các quy trình và thăm khám

•Miếng chắn ánh sáng chói cho trẻ - tấm che cũi và che mắt

•Sử dụng ánh sáng ban ngày nhưng tránh

ánh sáng mặt trời chói, trực tiếp

•Sớm nhận biết mùi của mẹ

•Không khuyến khích sử dụng chất khử mùi mạnh

•Mở miếng sát trùng bên ngoài lồng ấp và

bỏ đi ngay sau khi sử dụng

Thính giác

• Sự lo âu

• Tăng áp lực nội sọ

• Giảm bão hòa oxy

• Ảnh hưởng sự phát triển của thính giác

Chăm sóc Kangaroo

• Da kề da với mẹ

• Nuôi con bằng sữa

mẹ

Lợi ích đã được chứng minh

• Sự đồng bộ nhiệt độ giữa mẹ và con được thể hiện

(Ludington-Hoe et al., 2006)

• Mẹ tăng thể tích sữa, gấp đôi tỉ lệ nuôi con bằng sữa mẹ

thành công và tăng thời gian nuôi con bằng sữa mẹ với chăm sóc da kề da (Mohrbacher & Stock, 2003)

• Sinh lý học ngực của người mẹ đáp ứng với nhu cầu nhiệt

của con cô ấy (Ludington-Hoe et al., 2006)

• Trẻ được chăm sóc da kề da ít gặp khó khăn hơn trong nuôi

ăn bằng sữa mẹ

(Tessier et al., 2003)

Lợi ích đã được chứng minh với trẻ:

giấc ngủ, trí nhớ, phát triển thần kinh

• Tăng cường phát triển thần kinh được thể hiện (Ferber,

Makhoul, 2004)

• Trẻ ngủ nhiều hơn; cho thấy sự cần thiết của sự phát triển thần

kinh cảm giác, bảo tồn tạo hình của não , học hỏi và trí nhớ dài hạn (Graven, 2008)

• Chăm sóc da kề da tăng tỉ lệ trưởng thành của hệ tim mạch,

thứ yếu là sự dao động có lợi giữa giấc ngủ yên tĩnh và sự

thức (Feldman et al., 2002)

• Chăm sóc da kề da tăng sự trưởng thành tự động , được thấy

qua sự tăng nhiều hơn của trương lực vagal (Feldman et al., 2003)

Quấn trẻ sơ sinh

• Ít quấy khóc hơn

• Vận động tốt hơn

• Khả năng tự điều chỉnh tốt hơn

ỨNG DỤNG CHĂM SÓC HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN

TẠI BV TỪ DŨ

Phân bố theo nhóm cân nặng

Thực trạng

• Những rào cản về văn hóa:

- Trẻ sơ sinh không “biết” gì

- Mẹ mới sinh tinh thần còn rất yếu, không được cho thấy con đang bệnh

- ICU có nghĩa là cách ly, không thăm nuôi

- Chăm sóc “lấy NVYT là trọng tâm”

SAU KHI ÁP DỤNG CHĂM SÓC ĐỂ PHÁT TRIỂN TẠI KHOA SƠ SINH BỆNH VIỆN TỪ DŨ

Những điểm tiến bộ

Những điểm tiến bộ

• Các bà mẹ đã được

tiếp xúc với con sớm

hơn, ngay khi vừa cai

máy thở

Những điểm tiến bộ

• Đối với trẻ non tháng, các bà mẹ nhà gần

BV được vào tập ấp Kangaroo ngắt quãng

để được tiếp xúc với con sớm hơn

• Tắt đèn phòng điều trị khi không cần làm thủ thuật, thăm khám

Phương hướng áp dụng Chăm sóc hỗ trợ phát triển

• Tạo sự chuyển biến về nhận thức

- Trẻ sơ sinh non tháng cần có một môi

trường thuận lợi để tiếp tục phát triển trí não, hình thành hành vi tốt

- Trẻ nằm trong NICU chịu nhiều stress, tác động xấu đến ổn định sinh lý và phát triển

Nhận thức vai trò của cha mẹ và gia đình

trong chăm sóc trẻ sơ sinh bệnh lý

• Xem xét việc cho phép mẹ được vào thăm con:

- Giảm stress cho mẹ

- Giảm “bỏ con”

• Tạo môi trường thuận lợi hơn cho trẻ trong NICU:

- Giảm bớt ánh sáng khi không cần thiết

- Ý thức việc giảm tiếng ồn cho trẻ (âm lượng, đóng nắp lồng ấp nhẹ nhàng, không để nắp lồng ấp mở…)

• Tạo tư thế thoải mái cho trẻ

AD trong thực hành điều dưỡng

• Giảm stress trong thủ thuật:

AD trong thực hành điều dưỡng

• Cho trẻ nút vú giả (Non-nutritive sucking):

- Dùng núm vú giả hoặc nút ngón tay, bàn

Chuyển từ NICU truyền thống sang NICU hỗ trợ phát triển

• NICU truyền thống :

• NICU hỗ trợ phát triển

- Duy trì mối liên hệ mẹ-con

-Tôn trọng những nhu cầu cá nhân (giấc ngủ, giảm đau, được vuốt ve….) của trẻ

• Tương lai xa:

đình

(chăm sóc mẹ và con)

• Tất cả vì một tương lai tốt đẹp hơn của thế hệ mầm non và của đất nước

Cuộc sống trong NICU

Cuộc sống trong NICU

Xin cám ơn

Xin cám ơn đã lắng nghe