GIỚI THIỆU CHUNG VỀ ASEAN
Quá trình hình thành và phát triển
Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) được thành lập vào ngày 08/08/1967 với sự ký kết Tuyên bố Bangkok của Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan Brunei Darussalam gia nhập ASEAN vào ngày 08/01/1984, tiếp theo là Việt Nam vào ngày 28/07/1995 tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 28 ở Brunei, trở thành thành viên thứ bảy Đến tháng 7/1997, Lào và Myanmar cũng gia nhập ASEAN, và Cam-pu-chia hoàn tất quá trình gia nhập vào tháng 4/1999, hiện thực hóa mục tiêu thành lập một Hiệp hội bao gồm 10 quốc gia Đông Nam Á.
Một ASEAN thống nhất bao gồm tất cả các quốc gia Đông Nam Á đã xây dựng mối quan hệ dựa trên hữu nghị, hiểu biết và tin cậy, thúc đẩy hợp tác chặt chẽ cả về song phương và đa phương Sự đoàn kết và hợp tác trong ASEAN ngày càng được củng cố theo nguyên tắc "thống nhất trong đa dạng", với mục tiêu bảo đảm đồng thuận và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau Qua thời gian, hợp tác nội khối đã được mở rộng và sâu sắc hơn, mang lại nhiều kết quả tích cực cho sự phát triển kinh tế-xã hội của các nước thành viên, tạo nền tảng quan trọng cho việc gia tăng liên kết khu vực.
Định hướng và Nguyên tắc ASEAN
Hiến chương ASEAN nhấn mạnh 13 nguyên tắc cơ bản, bao gồm tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, bình đẳng và bản sắc dân tộc Các nguyên tắc này cũng bao gồm cam kết không xâm lược, giải quyết hòa bình tranh chấp và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau Bên cạnh đó, Hiến chương còn bổ sung nguyên tắc mới về việc tăng cường tham vấn cho những vấn đề ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích chung của ASEAN và cấm tham gia vào các hoạt động đe dọa đến chủ quyền và ổn định kinh tế của các nước thành viên.
Điều 2 Hiến chương ASEAN quy định các nguyên tắc hoạt động của ASEAN và các Quốc gia thành viên, bao gồm tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ; cam kết thúc đẩy hòa bình và an ninh khu vực; giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình; và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau Các quốc gia thành viên cũng phải tôn trọng quyền tự quyết, thúc đẩy nhân quyền và công bằng xã hội, đồng thời duy trì vai trò trung tâm của ASEAN trong các mối quan hệ quốc tế Họ cam kết tuân thủ pháp quyền và các nguyên tắc thương mại đa biên, nhằm giảm rào cản kinh tế và thúc đẩy liên kết khu vực.
Cơ cấu tổ chức của ASEAN
ASEAN hoạt động dựa trên Hiến chương ASEAN, với một bộ máy tổ chức hoàn chỉnh bao gồm hơn 800 cơ chế từ cấp cao đến cấp Bộ trưởng, Quan chức cao cấp (SOM) và các cấp làm việc trong nhiều lĩnh vực hợp tác Hiến chương xác định các cơ quan chính của ASEAN, tạo nền tảng cho sự hợp tác giữa các nước thành viên và với các đối tác bên ngoài.
Cấp cao ASEAN là cơ quan ra quyết định tối cao, bao gồm các nhà lãnh đạo Nhà nước hoặc Chính phủ của các quốc gia thành viên Hội nghị Cấp cao ASEAN được tổ chức hai lần mỗi năm.
Hội đồng Điều phối ASEAN (ACC) bao gồm các Bộ trưởng Ngoại giao của các nước ASEAN, có trách nhiệm điều phối hoạt động giữa ba trụ cột của Cộng đồng ASEAN ACC cũng chuẩn bị và triển khai các quyết định từ các cuộc họp Cấp cao, với tần suất họp ít nhất hai lần mỗi năm.
Các Hội đồng Cộng đồng ASEAN ở cấp Bộ trưởng tổ chức ít nhất hai cuộc họp mỗi năm nhằm phối hợp và triển khai các hoạt động liên quan đến từng trụ cột, bao gồm Chính trị-An ninh, Kinh tế và Văn hóa-Xã hội.
Các cơ quan chuyên ngành cấp Bộ trưởng có nhiệm vụ thực hiện các thỏa thuận và quyết định của Cấp cao trong phạm vi phụ trách của mình Họ cũng phải báo cáo và đưa ra khuyến nghị lên Cấp cao và Hội đồng Cộng đồng phụ trách tương ứng.
- Cấp Quan chức cao cấp (SOM): Các cơ chế cấp Bộ trưởng đều được hỗ trợ bởi cơ chế Quan chức cao cấp (SOM) tương ứng.
- Ủy ban Đại diện Thường trực các nước tại ASEAN (CPR): (Cập nhật nội dung theo Điều 12 của Hiến chương)
Ban Thư ký Quốc gia về ASEAN, do Vụ ASEAN thuộc Bộ Ngoại giao đảm nhận, có vai trò quan trọng trong việc điều phối và triển khai các hoạt động hợp tác của ASEAN tại cấp quốc gia.
Tổng Thư ký ASEAN là quan chức hành chính cao nhất, được các nước thành viên luân phiên đề cử với nhiệm kỳ 5 năm không gia hạn Nhiệm vụ chính của Tổng Thư ký bao gồm tạo điều kiện thuận lợi và theo dõi tiến độ thực hiện các thỏa thuận của ASEAN, cũng như đệ trình báo cáo hàng năm về hoạt động của tổ chức lên Hội nghị Cấp cao ASEAN Bên cạnh đó, Tổng Thư ký còn tham gia vào các Hội nghị Cấp cao ASEAN, các Hội đồng Cộng đồng ASEAN và Hội đồng Điều phối chung ASEAN.
Cơ quan chuyên ngành ASEAN cấp Bộ trưởng và các cuộc họp liên quan thể hiện quan điểm của ASEAN và tham gia vào các cuộc họp với các đối tác bên ngoài, theo Điều 11, điểm 2 của Hiến chương Ban Thư ký ASEAN, đặt tại Jakarta, Indonesia, có trách nhiệm hỗ trợ Tổng Thư ký hoàn thành nhiệm vụ của mình.
ASEAN duy trì quan hệ Đối tác Đối thoại với 11 quốc gia và tổ chức quốc tế, bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Úc, New Zealand, Mỹ, Nga, Liên minh Châu Âu (EU), Canada và Liên Hợp Quốc Tổ chức này đã thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược với 7 nước và 4 Đối tác theo lĩnh vực, cùng với 2 Đối tác phát triển Các đối tác này đánh giá cao mối quan hệ và tăng cường hợp tác toàn diện với ASEAN, hỗ trợ xây dựng Cộng đồng và ủng hộ vai trò chủ đạo của Hiệp hội trong khu vực Hiện có 93 nước ngoài khu vực đã cử Đại sứ tại ASEAN, cùng với việc thành lập 54 Ủy ban ASEAN tại nước thứ 3 và tổ chức quốc tế nhằm thúc đẩy hợp tác và quảng bá hình ảnh ASEAN ra thế giới.
Các diễn đàn khu vực do ASEAN khởi xướng và dẫn dắt
ASEAN+3, được thành lập vào năm 1997, là kết quả của nhu cầu hợp tác giữa 10 nước ASEAN và 3 nước Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc nhằm ứng phó với khủng hoảng tài chính châu Á Qua thời gian, ASEAN+3 đã mở rộng và phát triển hợp tác trên nhiều lĩnh vực như an ninh tài chính, du lịch, nông và lâm nghiệp, an ninh năng lượng và lương thực, y tế, cũng như công tác xóa đói giảm nghèo.
- Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) được thành lập năm 2005, đến nay bao gồm
Diễn đàn Đông Á (EAS) bao gồm 18 thành viên, trong đó có 10 nước ASEAN và 8 Đối tác Đối thoại (Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Úc, New Zealand, Mỹ và Nga), nhằm thảo luận các vấn đề chiến lược như chính trị-an ninh, kinh tế, hợp tác phát triển và ứng phó với thách thức khu vực cũng như toàn cầu EAS tập trung vào việc tăng cường tin cậy và hiểu biết để thúc đẩy hòa bình, ổn định, hợp tác và thịnh vượng tại Đông Á Hội nghị Cấp cao Đông Á ưu tiên hợp tác trong 6 lĩnh vực chính: năng lượng và môi trường, giáo dục, tài chính và kinh tế, y tế và dịch bệnh, quản lý thiên tai, và hợp tác kết nối.
Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN Mở rộng (ADMM+) được thành lập vào năm 2010 tại Hà Nội, nhằm thiết lập một khuôn khổ đối thoại và hợp tác về quốc phòng và an ninh trong khu vực ADMM+ bao gồm 10 nước thành viên ASEAN và 8 Đối tác Đối thoại, gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Úc, New Zealand, Mỹ và Nga Hội nghị này tập trung vào việc thúc đẩy hợp tác trong 6 lĩnh vực ưu tiên: hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa, an ninh biển, chống khủng bố, quân y, hoạt động gìn giữ hòa bình, và giải quyết bom mìn nhân đạo.
Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF) được thành lập vào tháng 7 năm 1994, hiện có 27 nước và tổ chức tham gia, bao gồm 10 quốc gia ASEAN và 10 Đối tác Đối thoại của ASEAN như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Úc, New Zealand, Mỹ, Nga, Liên minh Châu Âu và Canada, cùng với sự tham gia của Papua New Guinea và Mông Cổ.
Diễn đàn ARF bao gồm các quốc gia như Cổ, Bắc Triều Tiên, Pakistan, Bangladesh, Sri Lanka và Timor Leste, nhằm thúc đẩy đối thoại và hợp tác về các vấn đề chính trị-an ninh khu vực Diễn đàn này phát triển qua ba giai đoạn chính: xây dựng lòng tin, ngoại giao phòng ngừa và thiết lập cơ chế giải quyết xung đột, với quan điểm an ninh toàn diện, bao gồm cả chính trị, kinh tế-xã hội và các vấn đề xuyên quốc gia.
Ngày ASEAN
Ngày 8 tháng 8 được chọn là Ngày ASEAN Hàng năm vào ngày này, Bộ Ngoại giao các nước ASEAN tổ chức Lễ thượng cờ ASEAN cùng với các hoạt động kỷ niệm khác.
CỘNG ĐỒNG ASEAN 2015
Quá trình hình thành ý tưởng
Cộng đồng ASEAN được hình thành từ Tầm nhìn ASEAN 2020, được thông qua vào năm 1997, bao gồm 10 quốc gia Đông Nam Á từ năm 1999 Năm 2003, các Lãnh đạo ASEAN đã chính thức quyết định xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2020 Tuy nhiên, vào năm 2007, để thích ứng với những biến động phức tạp của tình hình quốc tế và khu vực, các Lãnh đạo ASEAN đã đồng thuận đẩy nhanh mục tiêu này đến năm 2015.
Để xây dựng Cộng đồng ASEAN, ASEAN đã thông qua Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN năm 2009 với hơn 800 biện pháp cụ thể Ngoài ra, ASEAN cũng đã triển khai Sáng kiến Hội nhập ASEAN (IAI) vào năm 2000 nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển và Kế hoạch về Kết nối ASEAN (MPAC) nhằm thúc đẩy sự kết nối trong khu vực.
2010 Nhằm tạo cơ sở pháp lý và khuôn khổ thể chế cho xây dựng Cộng đồng, các Lãnh đạo ASEAN ký Hiến chương ASEAN năm 2007 (có hiệu lực năm 2008).
Mục tiêu tổng quát
Cộng đồng ASEAN hướng tới việc xây dựng một cộng đồng chính trị gắn kết, kinh tế liên kết, có trách nhiệm xã hội và hợp tác rộng mở với bên ngoài, hoạt động theo quy định pháp luật và phục vụ lợi ích của người dân Cộng đồng này được hình thành dựa trên ba trụ cột chính: Cộng đồng Chính trị - An ninh, Cộng đồng Kinh tế và Cộng đồng Văn hóa.
- Xã hội) và 02 kế hoạch (là Kế hoạch tổng thể về Kết nối ASEAN (MPAC)
2010 và Kế hoạch công tác Sáng kiến Hội nhập ASEAN (IAI) giai đoạn 2 (2009-2015).
Cộng đồng Chính trị - An ninh ASEAN (APSC) hướng tới việc xây dựng một môi trường hòa bình và an ninh trong khu vực thông qua việc nâng cao hợp tác chính trị-an ninh APSC có ba đặc trưng chính: hoạt động theo luật lệ với các giá trị và chuẩn mực chung, tạo ra một khu vực gắn kết, hòa bình và tự cường, cùng trách nhiệm chung trong việc bảo đảm an ninh toàn diện, và một khu vực năng động với quan hệ mở rộng ra bên ngoài.
Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) được thành lập với mục tiêu tạo ra một thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất, cho phép tự do lưu chuyển hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, lao động có tay nghề và một phần vốn AEC hướng tới việc nâng cao sức cạnh tranh, phát triển đồng đều và tích cực hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu.
Cộng đồng Văn hóa - Xã hội ASEAN (ASCC) tập trung vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân, thúc đẩy sự chia sẻ trách nhiệm và xây dựng một xã hội đoàn kết ASCC cũng tăng cường hiểu biết lẫn nhau, nâng cao ý thức về bản sắc chung, đồng thời thúc đẩy bình đẳng, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường bền vững.
Kế hoạch tổng thể về Kết nối ASEAN (MPAC) 2010, được thông qua tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 17 tại Hà Nội, tập trung vào ba lĩnh vực chính: kết nối cơ sở hạ tầng bao gồm giao thông vận tải, năng lượng và công nghệ thông tin; kết nối thể chế nhằm thúc đẩy tự do hóa và thuận lợi hóa thương mại cũng như lưu chuyển đầu tư và vốn trong khu vực; và kết nối con người thông qua giáo dục, văn hóa và du lịch.
- Kế hoạch công tác Sáng kiến Hội nhập ASEAN (IAI) giai đoạn 2 (2009-2015) được thông qua tại Hội nghị Cấp cao
ASEAN lần thứ 14 tại Thái
Lan, với mục tiêu thúc đẩy liên kết kinh tế ASEAN thông qua hỗ trợ các nước
ASEAN, chủ yếu là các nước CLMV (Cam-pu-chia,
Lào, Myanmar, Việt Nam) thu hẹp khoảng cách phát triển, phát triển nguồn nhân lực và cơ sở hạ tầng.
ASEAN đặt mục tiêu tăng cường quan hệ với các đối tác và duy trì vai trò trung tâm trong khu vực thông qua các khuôn khổ như ASEAN+3, Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS), Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF), và Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN Mở rộng (ADMM+), đồng thời lồng ghép vào từng trụ cột của Cộng đồng ASEAN 2015.
Các Trụ cột của Cộng đồng ASEAN 2015
Cộng đồng ASEAN 2015 là kết quả của gần 5 thập kỷ hợp tác trong khu vực, phản ánh mức độ liên kết cao hơn giữa các quốc gia thành viên Đặc trưng của Cộng đồng ASEAN bao gồm: (i) tổ chức liên Chính phủ với chủ quyền bình đẳng và quyết định theo nguyên tắc đồng thuận; (ii) hợp tác chặt chẽ trên các lĩnh vực chính trị-an ninh, kinh tế, văn hóa-xã hội và quan hệ đối ngoại; (iii) có bộ máy tổ chức hoàn chỉnh, hoạt động dựa trên pháp lý và các nguyên tắc trong Hiến chương ASEAN.
ASEAN đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong việc duy trì hòa bình và an ninh khu vực thông qua việc thúc đẩy đối thoại và hợp tác giữa các nước thành viên và các quốc gia bên ngoài Tổ chức này đã tạo dựng sự tin cậy và gắn kết giữa các nước, đồng thời xây dựng lòng tin và phát huy các quy tắc ứng xử trong khu vực Châu Á-Thái Bình Dương ASEAN cũng tăng cường hợp tác để nâng cao năng lực xử lý các thách thức an ninh, hạn chế sự can thiệp từ các nước lớn, qua đó khẳng định vai trò trung tâm trong việc ngăn ngừa và quản lý các tranh chấp cũng như nguy cơ xung đột.
Trong vấn đề Biển Đông, ASEAN đã thể hiện vai trò quan trọng thông qua việc cảnh báo về nguy cơ, thu hút sự quan tâm từ các nước đối tác và cộng đồng quốc tế, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ luật pháp quốc tế ASEAN cũng đã thực hiện các biện pháp xây dựng lòng tin và quy tắc ứng xử, ký Tuyên bố về cách ứng xử ở Biển Đông (DOC) và hiện đang đàm phán để xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử (COC) có hiệu lực và thực chất Ngoài ra, ASEAN còn thúc đẩy đối thoại và hợp tác nhằm ngăn ngừa xung đột, bảo đảm an ninh và an toàn hàng hải cũng như hàng không trong khu vực Biển Đông.
ASEAN đã đạt được những tiến triển đáng kể trong hợp tác kinh tế nội khối và kết nối toàn cầu, với sự hình thành Cộng đồng Kinh tế ASEAN, mở rộng phạm vi và nâng cao mức độ tự do hóa của Hiệp định Thương mại tự do ASEAN (AFTA) Hiện nay, hầu hết các hàng hóa không còn thuế quan, dịch vụ, đầu tư, vốn và lao động có tay nghề được lưu chuyển dễ dàng hơn Sự hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế ngành và kết nối với nền kinh tế toàn cầu thông qua các Hiệp định Thương mại Tự do với các nền kinh tế lớn đã giúp mở rộng thị trường và tạo ra môi trường thuận lợi cho đầu tư, kinh doanh nội khối, đồng thời thu hút đầu tư từ bên ngoài vào ASEAN.
Hợp tác ASEAN trong lĩnh vực văn hóa - xã hội ngày càng trở nên cụ thể và thiết thực, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân qua các lĩnh vực như giáo dục, y tế, an sinh xã hội, bình đẳng giới, xóa đói giảm nghèo, lao động di cư, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu Những kết quả đáng kể từ hợp tác này bao gồm việc tạo ra các cơ chế, khuôn khổ hợp tác, hài hòa hóa quy định và tiêu chuẩn chung, đồng thời nâng cao năng lực cho các quốc gia trong việc thực hiện chính sách thúc đẩy bình đẳng và công bằng xã hội Điều này không chỉ giúp phát triển bền vững và cải thiện cuộc sống của người dân mà còn khuyến khích sự tham gia của các tầng lớp nhân dân vào hợp tác ASEAN, nâng cao ý thức về cộng đồng và bản sắc chung.
ASEAN đã tận dụng sự hợp tác và hỗ trợ từ các đối tác để đạt được mục tiêu an ninh và phát triển, đồng thời khẳng định vai trò trung tâm trong cấu trúc khu vực Các đối tác đều coi trọng mối quan hệ với ASEAN, thúc đẩy hợp tác toàn diện cả về đa phương và song phương, và cam kết hỗ trợ ASEAN trong việc xây dựng Cộng đồng Các diễn đàn khu vực do ASEAN khởi xướng như ASEAN+3, Cấp cao Đông Á (EAS), Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF), và Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN Mở rộng (ADMM+) đã trở thành những cơ chế quan trọng, góp phần thúc đẩy hợp tác và liên kết tại Đông Á và Châu Á-Thái Bình Dương.
Ý nghĩa
Cộng đồng ASEAN ra đời vào năm 2015 với ba trụ cột chính: chính trị-an ninh, kinh tế và văn hóa-xã hội, đã hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một cộng đồng gắn kết về chính trị, liên kết về kinh tế và có trách nhiệm xã hội Đây là thành quả lớn lao của ASEAN sau 48 năm hình thành, đánh dấu một mốc lịch sử quan trọng trong tiến trình liên kết khu vực và mang ý nghĩa đặc biệt.
Cộng đồng ASEAN 2015 đánh dấu sự phát triển vượt bậc của ASEAN từ một hiệp hội lỏng lẻo thành một tổ chức vững mạnh, bao gồm 10 quốc gia Đông Nam Á Cộng đồng này hoạt động dựa trên cơ sở pháp lý và khuôn khổ thể chế rõ ràng, gắn kết chặt chẽ trên ba trụ cột chính trị-an ninh, kinh tế và văn hóa-xã hội ASEAN hiện nay đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hòa bình, ổn định và hợp tác phát triển trong khu vực, đồng thời khẳng định vị thế ngày càng cao trên trường quốc tế Sự hình thành của Cộng đồng ASEAN 2015 thể hiện tầm nhìn và quyết tâm chính trị mạnh mẽ của các quốc gia thành viên.
Mười quốc gia Đông Nam Á đã vượt qua những rào cản lịch sử và sự khác biệt, gắn kết với nhau trong tình hữu nghị, hiểu biết và tin cậy Họ thể hiện sự đoàn kết và hỗ trợ lẫn nhau, đồng thời hợp tác chặt chẽ cả ở cấp độ đa phương và song phương vì một tầm nhìn và vận mệnh chung.
Cộng đồng ASEAN 2015 mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho các nước thành viên, tạo ra môi trường hòa bình và ổn định để phát triển kinh tế - xã hội Sự hợp tác sâu rộng trong nội khối và với các đối tác bên ngoài đã tạo ra cơ sở vật chất quan trọng, hỗ trợ an ninh, phát triển và hội nhập quốc tế cho các thành viên, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển tiếp theo của Hiệp hội.
TẦM NHÌN CỘNG ĐỒNG ASEAN 2025
Nội dung
Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 nhấn mạnh việc củng cố và làm sâu sắc hơn sự hợp tác trong ASEAN, nhằm biến tổ chức này thành một liên kết khu vực mở với vai trò quan trọng hơn Mục tiêu là xây dựng một Cộng đồng hoạt động theo quy định pháp luật, khuyến khích sự tham gia của người dân và mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng.
Cộng đồng Chính trị-An ninh ASEAN (APSC) 2025 đặt ra bốn mục tiêu lớn nhằm phát triển khu vực Thứ nhất, hoạt động theo luật lệ và lấy người dân làm trung tâm, tập trung vào việc tuân thủ các nguyên tắc của ASEAN và luật pháp quốc tế, củng cố giá trị dân chủ, pháp trị, và thúc đẩy quyền con người Thứ hai, duy trì hòa bình và an ninh khu vực thông qua nâng cao năng lực xử lý thách thức, ứng phó khẩn cấp, giải quyết tranh chấp một cách hòa bình, và tăng cường an ninh trên biển Thứ ba, tăng cường đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực, cải thiện hiệu quả các cơ chế khu vực và hợp tác với các đối tác Cuối cùng, nâng cao năng lực thể chế của ASEAN và tăng cường sự hiểu biết về tổ chức này trong cộng đồng quốc tế.
Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) 2025 đặt ra 5 mục tiêu lớn, trong đó đầu tiên là xây dựng một nền kinh tế thống nhất và liên kết cao, tạo điều kiện thuận lợi cho việc lưu chuyển hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, vốn và lao động có kỹ năng Mục tiêu này sẽ được thực hiện thông qua các chiến lược về thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ, môi trường đầu tư, di chuyển lao động có tay nghề và tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu Thứ hai, AEC hướng tới việc phát triển một nền kinh tế năng động, đổi mới và cạnh tranh thông qua các biện pháp chiến lược phù hợp.
Để xây dựng một môi trường kinh doanh công bằng và bền vững, cần thiết phải thực hiện các chính sách cạnh tranh hiệu quả, bảo vệ người tiêu dùng và quyền sở hữu trí tuệ Đồng thời, việc thương mại hóa công nghệ, nghiên cứu và phát triển cũng như tăng trưởng năng suất là rất quan trọng Hợp tác về thuế, quản trị tốt và thực tiễn quản lý hiệu quả sẽ góp phần vào phát triển kinh tế bền vững Kết nối kinh tế và liên kết theo ngành thông qua các biện pháp chiến lược trong giao thông, công nghệ thông tin, thương mại điện tử, năng lượng, nông nghiệp, du lịch, chăm sóc y tế, khoáng sản và khoa học công nghệ là điều cần thiết Đặc biệt, tự cường và chú trọng đến người dân thông qua việc phát huy vai trò của doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa, khu vực tư nhân và quan hệ đối tác công-tư sẽ giúp thu hẹp khoảng cách phát triển Cuối cùng, việc gắn kết vào nền kinh tế toàn cầu thông qua các Hiệp định Thương mại tự do sẽ củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong các liên kết kinh tế khu vực.
Cộng đồng Văn hóa-Xã hội ASEAN (ASCC) 2025 đặt ra 5 mục tiêu lớn: Thứ nhất, thu hút sự tham gia của người dân và mang lại lợi ích thiết thực thông qua việc tăng cường quyền cho người dân và các thể chế bảo đảm Thứ hai, xây dựng một cộng đồng dung nạp nhằm đáp ứng tốt hơn các nhu cầu về phúc lợi, bình đẳng giới và quyền con người, xóa bỏ rào cản và thúc đẩy cơ hội đồng đều cho mọi người Thứ ba, phát triển một cộng đồng bền vững thông qua bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, xây dựng các thành phố xanh và ứng phó với biến đổi khí hậu Thứ tư, nâng cao năng lực tự cường để xử lý các thách thức như thiên tai, sức khỏe và bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương Cuối cùng, tạo ra một cộng đồng năng động với môi trường thuận lợi để khuyến khích sự đổi mới, sáng tạo và trách nhiệm trong kinh doanh.
Kế hoạch tổng thể về Kết nối ASEAN (MPAC) 2025 tập trung vào năm lĩnh vực chiến lược: cơ sở hạ tầng bền vững, sáng tạo số, chuỗi cung ứng không gián đoạn, tối ưu hóa hoạch định và thực thi chính sách, cùng với giáo dục, đào tạo nghề và đi lại nội khối Đồng thời, MPAC 2025 cũng xây dựng lộ trình và cơ chế giám sát, đánh giá cho từng sáng kiến nhằm đảm bảo tiến độ và hiệu quả triển khai.
- Kế hoạch công tác Sáng kiến hội nhập ASEAN (IAI) giai đoạn 3 (2016-
Vào năm 2020, năm lĩnh vực ưu tiên được đề ra bao gồm: thực phẩm và nông nghiệp, thuận lợi hóa thương mại, phát triển doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ, y tế và phúc lợi, cùng với đào tạo và lao động Các hành động được xác định dựa trên nhu cầu phát triển của các nước CLMV (Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam), phù hợp với định hướng của Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 và kế hoạch công tác của các cơ quan chuyên ngành liên quan, đồng thời đáp ứng mối quan tâm của các nhà tài trợ tiềm năng.
Ý nghĩa
Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 và các văn kiện liên quan thể hiện sự đồng thuận của các nước thành viên về một ASEAN trong 10 năm tới, với những điểm mới đáng chú ý như mục tiêu liên kết sâu rộng hơn, nhấn mạnh cơ sở pháp lý và lợi ích của người dân, cùng với sự đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN Mối quan hệ giữa ba trụ cột Cộng đồng được thể hiện rõ qua các mục tiêu xuyên suốt như liên kết và gắn kết, dựa trên luật lệ, nâng cao năng lực, phục vụ lợi ích thiết thực của người dân, phát triển bền vững, và duy trì vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình.
ĐÓNG GÓP CỦA VIỆT NAM TRONG ASEAN
Quá trình Việt Nam tham gia ASEAN
Việt Nam chính thức gia nhập ASEAN ngày 28/7/1995, nhưng quá trình
Việt Nam đã chính thức tham gia ASEAN từ tháng 7 năm 1992 khi ký Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC) và trở thành quan sát viên của tổ chức này Kể từ năm 1993, Việt Nam đã thường xuyên tham gia các cuộc họp tư vấn với ASEAN trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại trưởng SEAN hàng năm và tham gia vào nhiều chương trình hợp tác ASEAN trong năm lĩnh vực chính: khoa học-công nghệ, môi trường, y tế, văn hóa-thông tin và phát triển xã hội Đến năm 1994, Việt Nam trở thành một trong những thành viên sáng lập của Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF).
Những đóng góp của Việt Nam trong quá trình xây dựng Cộng đồng
Việt Nam gia nhập ASEAN vào ngày 28/7/1995, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong quá trình mở cửa và hội nhập của đất nước Sự kiện này đã giúp Việt Nam từng bước vượt qua tình trạng bao vây, cấm vận và hòa nhập vào đời sống khu vực Hơn 20 năm tham gia ASEAN, Việt Nam đã trưởng thành từ giai đoạn học hỏi, làm quen đến việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thành viên, đồng thời tham gia tích cực, chủ động và có trách nhiệm Trong suốt thời gian này, Việt Nam đã đóng góp quan trọng cho sự phát triển và thành công của ASEAN.
Ba năm sau khi gia nhập ASEAN, Việt Nam đã tổ chức Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 6 vào năm 1998, chủ trì xây dựng Chương trình Hành động Hà Nội để triển khai Tầm nhìn ASEAN 2020 và đề ra các biện pháp ứng phó với khủng hoảng tài chính khu vực Điều này đã tạo dấu ấn tích cực đầu tiên của Việt Nam trong ASEAN Tiếp theo, trong ba năm sau đó, Việt Nam tiếp tục đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Ủy ban thường trực ASEAN (2000-2001) và chủ trì thành công chuỗi Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN.
AN với các Đối tác tại Hà Nội tháng 7/2001, đề xuất và thông qua Tuyên bố
Hà Nội về Thu hẹp khoảng cách phát triển, cụ thể hoá Sáng kiến Hội nhập
Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng các văn kiện định hướng lớn của ASEAN, góp phần thúc đẩy liên kết và xây dựng cộng đồng Những đóng góp này bao gồm Tuyên bố Hòa hợp Bali II năm 2003, Chương trình Hành động Vientiane năm 2004, Hiến chương ASEAN năm 2007, và Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN 2009.
2015, Kế hoạch công tác Sáng kiến Hội nhập ASEAN (IAI) giai đoạn 2.
Việt Nam đã đạt được thành tựu nổi bật khi đảm nhận vai trò Chủ tịch ASEAN vào năm 2010, một năm quan trọng đánh dấu bước ngoặt trong kế hoạch 5 năm thực hiện Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.
Năm 2015, Việt Nam đã tích cực thúc đẩy việc triển khai Hiến chương ASEAN thông qua tổ chức bộ máy và phương thức hoạt động mới, với chủ đề “Hướng tới cộng đồng ASEAN: Từ tầm nhìn đến hành động.” Quốc gia này đã chủ trì nhiều hoạt động quan trọng và thông qua các văn kiện, tuyên bố chiến lược nhằm định hướng phát triển của ASEAN Việt Nam cũng đã chủ động đề xuất các sáng kiến quan trọng, bao gồm việc thành lập một số cơ chế mới như Hội nghị.
Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN Mở rộng (ADMM+) và Hội nghị những người đứng đầu các cơ quan an ninh ASEAN (MACOSA) đã thảo luận về việc mở rộng Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) với sự tham gia của Nga và Mỹ Những sự kiện này nhằm tăng cường hợp tác an ninh và đối phó với các thách thức toàn cầu trong khu vực.
Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò chủ động trong việc thực hiện Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, tập trung vào các mục tiêu quan trọng như thu hẹp khoảng cách phát triển và kết nối ASEAN Nước này đã có những đóng góp đáng kể vào việc xây dựng và triển khai các văn kiện chiến lược của ASEAN, đảm bảo tiến độ và hiệu quả trong các nỗ lực chung.
Trong giai đoạn từ 2009 đến 2012, Việt Nam đã đóng góp quan trọng vào việc tăng cường quan hệ ASEAN - Trung Quốc thông qua các tuyên bố và hiệp định quan trọng như Tuyên bố về Cộng đồng ASEAN 2011, Tuyên bố về các nguyên tắc quan hệ cùng có lợi 2011, và Tuyên bố ASEAN về Nhân quyền 2012 Việt Nam đã thúc đẩy việc thực hiện Tuyên bố về quan hệ đối tác chiến lược ASEAN - Trung Quốc 2011-2015, cũng như các nguyên tắc hướng dẫn thực hiện Tuyên bố về cách ứng xử ở Biển Đông (DOC) và xây dựng các thành tố cơ bản của Bộ Quy tắc ứng xử (COC).
- Việt Nam đã tích cực tham gia xây dựng Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN
Năm 2025, ASEAN hướng tới việc tăng cường sự liên kết và vai trò quan trọng trong khu vực Trong năm đầu tiên thực hiện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025, Việt Nam cam kết tham gia tích cực và có trách nhiệm trong các hoạt động hợp tác của ASEAN.
AN, góp phần quan trọng vào kết quả triển khai Tầm nhìn ASEAN 2025 Các
Các bộ, ngành đang tích cực triển khai các đề án và chương trình thực hiện Tầm nhìn, với nhiều đề xuất mới được đưa ra trong năm 2016, nhằm nâng cao vai trò của Việt Nam trong ASEAN Đặc biệt, Việt Nam đã nhận được sự ủng hộ từ các quốc gia trong khu vực thông qua Tuyên bố ARF về hợp tác pháp luật trên biển và Kế hoạch hành động ASEAN-Ấn Độ 2016-2018 Việt Nam cũng chủ trì đàm phán Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện ASEAN-Nhật Bản (AJCEP) và đại diện cho ASEAN trong đàm phán Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện khu vực (RCEP), đồng thời tổ chức nhiều sự kiện quan trọng như Hội nghị Bộ trưởng Y tế ASEAN lần thứ 12.
Bộ trưởng Viễn thông và Công nghệ thông tin ASEAN lần thứ 15 và các cuộc họp quan trọng như AICHR, ADMM+ đã thể hiện sự hợp tác chặt chẽ trong ASEAN, với Việt Nam tích cực hỗ trợ Lào trong nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN 2016 Việt Nam kiên trì thúc đẩy đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN trong giải quyết các thách thức an ninh khu vực, đồng thời củng cố hợp tác trong các diễn đàn như ASEAN+3 và EAS Về vấn đề Biển Đông, Việt Nam chủ động phối hợp với các nước để tạo đồng thuận trong ASEAN, nhấn mạnh vai trò và lợi ích chung trong việc duy trì hòa bình và an ninh hàng hải, đồng thời thúc đẩy thực hiện Tuyên bố DOC và hoàn tất Bộ quy tắc COC.
Tác động của Cộng đồng ASEAN đối với Việt Nam
Sự hình thành Cộng đồng ASEAN và việc thực hiện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 mang đến cho Việt Nam cả cơ hội và thách thức Các cơ hội này chủ yếu dựa trên lợi ích từ 25 năm hợp tác trong ASEAN, nhưng sẽ trở nên lớn hơn và cụ thể hơn Đồng thời, thách thức cũng sẽ gia tăng và trở nên trực tiếp hơn.
Tham gia tiến trình liên kết ASEAN sâu rộng hơn sẽ mang lại cho Việt Nam nhiều lợi ích thiết thực, đồng thời hỗ trợ hiệu quả cho việc thực hiện đường lối đối ngoại mà Đại hội Đảng XII đã đề ra.
Việt Nam cần chủ động, tích cực và có trách nhiệm trong việc xây dựng một Cộng đồng ASEAN vững mạnh, đồng thời tham gia và phát huy vai trò của mình tại ASEAN Để hội nhập khu vực sâu rộng hơn, Việt Nam phải có những chủ trương và biện pháp phù hợp, cùng với việc chuẩn bị nội bộ tốt hơn, đặc biệt là về nguồn lực và điều chỉnh các quy định pháp luật trong nước.
Việc các nước ASEAN tăng cường hợp tác về chính trị, an ninh và quốc phòng sẽ duy trì môi trường hòa bình và ổn định khu vực, đồng thời nâng cao khả năng ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống Sự giao lưu giữa các sĩ quan ASEAN sẽ tăng cường hiểu biết và tin cậy, giúp giảm thiểu nguy cơ xung đột Hợp tác trong phòng chống tội phạm xuyên quốc gia và chia sẻ thông tin tình báo sẽ mang lại cuộc sống an toàn hơn cho người dân Ngoài ra, việc tăng cường hợp tác trong khuôn khổ Ủy ban liên Chính phủ ASEAN về Nhân quyền sẽ thúc đẩy và bảo vệ các quyền tự do cơ bản, đặc biệt cho các nhóm yếu thế Tuy nhiên, Việt Nam sẽ đối mặt với nhiều thách thức hơn trong việc triển khai các biện pháp nhạy cảm liên quan đến dân chủ, nhân quyền và chính sách quốc phòng, cùng với việc giải quyết các vấn đề phức tạp về an ninh xã hội như tội phạm qua biên giới và lao động nhập cư.
+ Về kinh tế: Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) mở ra cơ hội lớn cho Việt
Thị trường chung ASEAN với hơn 625 triệu người và tổng GDP 2.600 tỷ USD sẽ tăng cường liên kết doanh nghiệp thông qua phân công lao động và trao đổi hàng hóa, dịch vụ, tạo ra nhiều cơ hội kinh doanh và nâng cao sức cạnh tranh khu vực Hiệp định RCEP mở ra thị trường 3,4 tỷ người với GDP khoảng 21.300 tỷ USD và giá trị thương mại hàng năm 10.700 tỷ USD, tuy nhiên, Việt Nam sẽ phải đối mặt với cạnh tranh gay gắt hơn do năng lực cạnh tranh còn hạn chế trong việc thực hiện các cam kết kinh tế.
Cộng đồng Văn hóa-Xã hội ASEAN (ASCC) mang lại cơ hội cho Việt Nam trong việc tiếp nhận thông tin, khoa học-công nghệ và kinh nghiệm quản lý hiện đại, đồng thời nâng cao năng lực cho cán bộ Điều này tạo ra những chuyển biến tích cực trong việc xây dựng và hoàn thiện chính sách, luật lệ và thủ tục trong nước để phù hợp với yêu cầu hội nhập quốc tế Tuy nhiên, Việt Nam gặp khó khăn do các hoạt động hợp tác văn hóa-xã hội ASEAN trải rộng trên nhiều lĩnh vực khác nhau và thiếu sự gắn kết, trong khi nguồn lực tham gia của Việt Nam còn hạn chế.
Việt Nam đang có cơ hội thuận lợi để mở rộng quan hệ song phương với các đối tác ASEAN, đặc biệt là các nước lớn, đồng thời tham gia sâu hơn vào các khuôn khổ hợp tác quốc tế Điều này không chỉ giúp nâng cao vai trò và vị thế quốc tế của Việt Nam mà còn đặt ra thách thức trong việc duy trì đoàn kết và thống nhất trong ASEAN, đặc biệt trước áp lực từ các nước lớn.
Các thỏa thuận kinh tế trong ASEAN giúp doanh nghiệp Việt Nam giảm chi phí nhập khẩu, hạ giá thành sản phẩm, mở rộng thị trường xuất khẩu và thu hút đầu tư Tự do hóa đầu tư của ASEAN làm tăng tính hấp dẫn của thị trường, thu hút đầu tư chất lượng vào Việt Nam và khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam đầu tư ra nước ngoài Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải đối mặt với cạnh tranh khốc liệt ngay cả trong nước, và những doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh thấp có thể gặp khó khăn trong việc tham gia vào chuỗi cung ứng có giá trị cao.
Cộng đồng ASEAN được hình thành với mục tiêu đảm bảo người dân và các quốc gia thành viên sống trong hòa bình, công bằng và dân chủ Người dân Việt Nam hưởng nhiều lợi ích từ Cộng đồng ASEAN, bao gồm: (i) sống trong môi trường hòa bình, nơi các dân tộc Đông Nam Á đoàn kết; (ii) có nhiều lựa chọn hàng hóa và dịch vụ với giá cả thấp và chất lượng cao; (iii) cơ hội tìm kiếm việc làm theo chuyên môn tại các nước ASEAN; (iv) được công nhận bằng cấp và kỹ năng nghề, tạo điều kiện cho lao động di chuyển và tìm kiếm cơ hội việc làm; (v) được thúc đẩy và bảo vệ nhân quyền, tăng cường quản trị tốt; (vi) được bảo vệ trước dịch bệnh, thích ứng với biến đổi khí hậu và hưởng lợi từ các chương trình bảo vệ môi trường; (vii) phát huy văn hóa truyền thống và chia sẻ bản sắc chung; (viii) đi lại thuận tiện hơn trong khu vực với thời gian miễn thị thực từ 15-30 ngày.
HỢP TÁC THANH NIÊN TRONG KHUÔN KHỔ ASEAN, ASEAN+
Các hoạt động hợp tác thanh niên ASEAN
- Hội nghị Bộ trưởng Thanh niên ASEAN (AMMY) được tổ chức luân phiên
Hội nghị Bộ trưởng Thanh niên ASEAN diễn ra hai năm một lần tại các quốc gia ASEAN Việt Nam là nước đăng cai tổ chức hội nghị này vào năm 2011, trong khi đó, vào năm 2019, hội nghị được tổ chức từ ngày 18 đến 20 tháng 7 tại Lào.
Hội nghị quan chức cấp vụ về thanh niên ASEAN (SOMY) là sự kiện thường niên bắt đầu từ năm 2003 tại In-đô-nê-xi-a, nhằm thảo luận và thống nhất các sáng kiến hợp tác trong khu vực Việt Nam đã chủ trì tổ chức SOMY tại Hà Nội vào năm 2010, và gần đây, SOMY 2019 diễn ra từ ngày 16 đến 18 tháng 7 tại Lào.
Ngày thanh niên ASEAN (AYDM) được tổ chức để vinh danh những thanh niên và tổ chức thanh niên có thành tích xuất sắc Hoạt động này thường gắn liền với các sự kiện lớn như Hội nghị Bộ trưởng Thanh niên ASEAN, do nước Chủ tịch Thanh niên ASEAN đương nhiệm chủ trì Vào năm 2019, Ngày thanh niên ASEAN lần thứ 23 đã được tổ chức trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Thanh niên ASEAN tại Lào, diễn ra từ ngày 17 đến 19 tháng 7.
Lễ tiếp kiến lãnh đạo cấp cao ASEAN diễn ra hàng năm tại Hội nghị thượng đỉnh, nơi đại diện thanh niên các nước gặp gỡ lãnh đạo cấp cao ASEAN Năm 2019, sự kiện này đã được tổ chức từ ngày 20 – 24/6 tại Thái Lan, bên lề Hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần thứ 34 Đặc biệt, vào năm 2020, Lễ tiếp kiến sẽ được tổ chức tại Việt Nam trong khuôn khổ Hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần thứ 36.
Các hội nghị và hội thảo cho thanh niên ASEAN được tổ chức tại các nước trong khu vực, tập trung vào nhiều chủ đề đa dạng Những chủ đề này phù hợp với các lĩnh vực ưu tiên trong hợp tác thanh niên ASEAN, bao gồm bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, nâng cao kỹ năng, hỗ trợ khởi nghiệp và đào tạo lãnh đạo trẻ.
Các hoạt động hợp tác thanh niên ASEAN+
Hội nghị Bộ trưởng Thanh niên ASEAN+3 (AMMY+3) diễn ra luân phiên hai năm một lần tại các quốc gia ASEAN, cùng với Hội nghị Bộ trưởng Thanh niên ASEAN (AMMY) Việt Nam đã tổ chức sự kiện này vào năm 2011, và gần đây, vào năm 2019, Hội nghị Bộ trưởng Thanh niên ASEAN+3 được tổ chức từ ngày 18 đến 20 tháng 7 tại Lào.
Hội nghị quan chức cấp vụ về thanh niên ASEAN+3 (SOMY+3) diễn ra hàng năm cùng với Hội nghị SOMY, nhằm thảo luận và thống nhất các sáng kiến hợp tác giữa ASEAN và các nước Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc Việt Nam đã chủ trì tổ chức SOMY+3 tại Hà Nội vào năm 2010, và sự kiện này tiếp tục được tổ chức tại Lào từ ngày 16 đến 18 tháng 7 năm 2019.
- ASEAN+Nhật Bản: Nhằm xây dựng và phát huy vị thế trong khu vực,
Nhật Bản đã chú trọng đến thanh niên, những nhà lãnh đạo tương lai, thông qua các hoạt động hợp tác khu vực như Chương trình Tàu Thanh niên Đông Nam Á – Nhật Bản (SSEAYP), Chương trình Đào tạo lãnh đạo trẻ đồng sáng tạo tri thức (JICA), Chương trình giao lưu thanh niên, sinh viên ASEAN – Đông Á (JENESYS) và Chương trình Giao lưu Phát triển Thanh niên Quốc tế (INDEX).
- ASEAN+Trung Quốc: Hội nghị Bộ trưởng Thanh niên ASEAN+Trung
Tại Quốc lần thứ nhất diễn ra ở Bắc Kinh vào ngày 29-30/9/2004, Tuyên bố Bắc Kinh về hợp tác thanh niên ASEAN-Trung Quốc và Kế hoạch hành động chung đã được thông qua Trung Quốc cam kết tổ chức các hoạt động hội thảo, diễn đàn và giao lưu với thanh niên ASEAN hàng năm, tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên như lãnh đạo trẻ, doanh nghiệp trẻ và công chức trẻ Việt Nam đã thường xuyên cử đoàn tham gia các chương trình như Trại Thanh niên ASEAN – Trung Quốc, giao lưu viên chức trẻ ASEAN – Trung Quốc, Chương trình Sáng tạo trẻ ASEAN – Trung Quốc và chương trình Mê Công – Lan Thương.
- ASEAN+Hàn Quốc: Trong những năm gần đây, Hàn Quốc khởi xướng và chủ trì một số hoạt động hợp tác thanh niên với ASEAN, tiêu biểu là
“Chương trình giao lưu thanh niên ASEAN – Hàn Quốc hướng tới tương lai” được tổ chức hàng năm (từ năm 1994) tại Hàn Quốc với sự tham gia của trên
Chương trình Diễn đàn tiên phong ASEAN – Hàn Quốc đã thu hút 100 thanh niên từ các nước ASEAN và Hàn Quốc Trong khuôn khổ sự kiện này, Hàn Quốc cử các đoàn đại biểu thanh niên để thăm và giao lưu với thanh niên các nước ASEAN.
Sự tham gia của Trung ương Đoàn và Ủy ban quốc gia về thanh niên Việt Nam vào các hoạt động hợp tác thanh niên ASEAN
3.1 Việt Nam đã tham gia một cách tích cực và có trách nhiệm vào các hoạt động trong khuôn khổ hợp tác thanh niên ASEAN, cụ thể như sau:
Việt Nam đã đảm nhận vai trò Chủ tịch Tiểu ban Thanh niên ASEAN trong giai đoạn 1996 - 1998, hiện được gọi là Hội nghị Quan chức cấp cao về Thanh niên ASEAN (SOMY) Trong thời gian này, Việt Nam cũng đã tổ chức Hội nghị Tiểu ban Thanh niên.
Việt Nam đã đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển đào tạo nghề cho thanh niên ngoài nhà trường trong ASEAN, với nhiều hoạt động thiết thực từ năm 1996 đến 2013 Các sự kiện nổi bật bao gồm Hội thảo về đào tạo nghề vào tháng 12 năm 1997 và tháng 10 năm 1998, cùng với chương trình tập huấn khu vực về kỹ năng tự lập nghiệp vào tháng 5 năm 2002 Ngoài ra, Việt Nam còn thành lập danh bạ các Trung tâm dạy nghề cho thanh niên trong ASEAN, hướng tới việc kết nối mạng lưới các trung tâm này.
Năm 2015, Việt Nam đã tổ chức Đại hội cựu thành viên Chương trình Tàu Thanh niên Đông Nam Á với sự tham gia của đại biểu từ 10 quốc gia Đông Nam Á và Nhật Bản Cùng năm, Việt Nam cũng thành công trong việc tổ chức Diễn đàn Doanh nhân trẻ ASEAN+3 lần thứ nhất vào tháng 12, theo Sáng kiến Hà Nội được đề xuất tại Hội nghị Bộ trưởng thanh niên ASEAN năm 2011 Diễn đàn thu hút đông đảo doanh nhân trẻ từ ASEAN, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc, đánh dấu bước tiến quan trọng trong hợp tác kinh tế khu vực.
2018, Việt Nam đã tổ chức Diễn đàn Doanh nhân trẻ ASEAN+3 lần thứ 2 tại thành phố Hồ Chí Minh với sự tham gia của gần 100 đại biểu.
Việt Nam đã tích cực tham gia vào các hoạt động và chương trình của ASEAN, thể hiện sự chủ động và trách nhiệm Hàng năm, Uỷ ban quốc gia về thanh niên Việt Nam và Trung ương Đoàn TNCS đóng góp quan trọng vào các sự kiện này.
Hồ Chí Minh đã cử hơn 100 thanh niên tham gia các hoạt động giao lưu và hợp tác do các nước ASEAN tổ chức, tạo cơ hội cho đại biểu thanh niên Việt Nam hiểu biết về thanh niên các nước trong khu vực và cộng đồng ASEAN Những hoạt động này không chỉ giúp quảng bá hình ảnh Việt Nam mà còn giới thiệu các tổ chức và phong trào thanh niên trong nước Đại biểu tham gia các chương trình giao lưu ASEAN đều được tuyển chọn kỹ lưỡng, đảm bảo chất lượng cao, góp phần vào thành công chung Gần đây, Trung ương Đoàn và Ủy ban thanh niên đã cải tiến phương pháp tuyển chọn và tập huấn, giúp đại biểu được chuẩn bị tốt hơn trước khi tham gia các hoạt động quốc tế.
Các hoạt động hợp tác thanh niên trong khuôn khổ ASEAN đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao trách nhiệm và vị thế của Việt Nam trong khu vực Những hoạt động này không chỉ hỗ trợ mà còn khuyến khích phong trào thanh niên trong nước, đặc biệt là các chương trình phát triển nguồn nhân lực trẻ và Giải thưởng Thanh niên.
ASEAN đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác thanh niên giữa Việt Nam và các quốc gia trong khu vực, nhằm thực hiện các chính sách của Đảng và Nhà nước Sự hợp tác này không chỉ góp phần vào việc phát triển mối quan hệ song phương mà còn hỗ trợ mục tiêu chung trong việc tăng cường kết nối với các nước ASEAN và ASEAN+3.
3.2 Trong khuôn khổ trụ cột Văn hóa – Xã hội của Cộng đồng ASEAN:
Ủy ban quốc gia về thanh niên Việt Nam, cùng với Trung ương Đoàn, đã tích cực tham gia vào trụ cột Văn hóa – Xã hội của Cộng đồng ASEAN tại Việt Nam Chúng tôi đã đóng góp vào Đề án xây dựng và triển khai Kế hoạch thực hiện các mục tiêu của Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN đến năm 2025, đồng thời xây dựng Kế hoạch hành động của Trung ương Đoàn nhằm thực hiện các mục tiêu này.
Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã chủ trì tổ chức các hoạt động liên quan đến Văn hóa – Xã hội Ủy ban quốc gia về thanh niên Việt Nam và Trung ương Đoàn cử đại diện lãnh đạo tham gia Ủy ban Quốc gia ASEAN 2020, góp phần quan trọng vào sự chuẩn bị cho Năm Chủ tịch ASEAN 2020 của Việt Nam.
3.3 Trong khuôn khổ song phương giữa Việt Nam với một số quốc gia thành viên ASEAN:
Với Lào: Trung ương Đoàn đã ký Thỏa thuận hợp tác với Đoàn TNND-
Trong giai đoạn 2012 - 2022, tổ chức Đoàn thanh niên Việt Nam và Lào đã phối hợp triển khai hiệu quả nhiều hoạt động trong khuôn khổ Thỏa thuận hợp tác, đặc biệt là trong các năm đoàn kết hữu nghị Việt – Lào Một số hoạt động nổi bật bao gồm trao đổi đoàn đại biểu thanh niên, tổ chức Gặp gỡ Hữu nghị Thanh niên tại hai nước, và Hội nghị hợp tác thanh niên các tỉnh biên giới Ngoài ra, các lớp bồi dưỡng cho cán bộ Đoàn TNNDCM Lào và dự án Làng Hữu nghị Thanh niên biên giới cũng được thực hiện Các hoạt động tình nguyện tại Lào diễn ra thường xuyên, bao gồm khám bệnh, phát thuốc, và hỗ trợ sửa chữa trường học Đặc biệt, việc chăm lo cho lưu học sinh Lào tại Việt Nam được chú trọng với nhiều hoạt động thăm hỏi, tặng quà và trao học bổng trong các dịp lễ lớn.
Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thường xuyên hỗ trợ Lào, trong đó đã ủng hộ 500 triệu đồng qua Trung ương Đoàn TNNDCM Lào để giúp nhân dân khắc phục hậu quả sự cố vỡ đập thủy điện tại tỉnh A Ta Pư Ngoài ra, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh còn hỗ trợ xây dựng công trình thanh niên Việt – Lào tại huyện Viêng Xay, tỉnh Hủa Phăn với trị giá 1,9 tỷ đồng Công trình này, bao gồm điểm du lịch và đài quan sát trên núi Phả Nang Mọn, đã được khánh thành vào tháng 2/2019 và trở thành điểm thu hút khách tham quan, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch tại tỉnh Hủa Phăn.
Chương trình hợp tác thanh niên Việt - Lào đã được phát triển mạnh mẽ, phản ánh mối quan hệ hữu nghị đặc biệt giữa hai quốc gia Sự hợp tác này góp phần quan trọng trong việc củng cố tình hữu nghị và tăng cường hiểu biết lẫn nhau giữa thanh niên và nhân dân Việt Nam và Lào.
Với Campuchia: Trong hợp tác thanh niên với Campuchia, đối tác chính của Ta là Hội Liên hiệp Thanh niên Campuchia.
Trong những năm gần đây, Việt Nam và Campuchia đã tổ chức nhiều cuộc Gặp gỡ hữu nghị thanh niên, trao đổi đoàn cán bộ cấp cao và tổ chức các chương trình giao lưu thanh niên biên giới Những hoạt động này có ý nghĩa thiết thực trong việc xây dựng và phát huy tình đoàn kết giữa hai nước, hướng tới một đường biên hữu nghị và hòa bình Hiện tại, chúng ta đang triển khai Đề án đào tạo bồi dưỡng cán bộ Hội Thanh niên Campuchia giai đoạn 2019-2022, và vào tháng 11/2019, đã phối hợp tổ chức Diễn đàn thanh niên Việt Nam – Campuchia.
120 đại biểu thanh niên hai nước
Với Singapore: Năm 2017, Ta đón đoàn đại biểu Hội đồng Thanh niên
Quốc gia Singapore đã thăm và làm việc tại Việt Nam, ký thỏa thuận hợp tác giữa Ủy ban quốc gia về thanh niên Việt Nam và Hội đồng Thanh niên Quốc gia Singapore Năm 2019, đồng chí Lê Quốc Phong, Bí thư thứ nhất BCH Trung ương Đoàn, đã dẫn đầu đoàn 10 đại biểu sang Singapore Hiện nay, hợp tác thanh niên giữa Việt Nam và Singapore đang được thúc đẩy mạnh mẽ, tập trung vào các lĩnh vực như hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp, tình nguyện và đào tạo lãnh đạo trẻ.
Malaysia nổi bật trong công tác thanh niên với nhiều sáng kiến hợp tác, đặc biệt về nâng cao năng lực lãnh đạo và tạo việc làm cho thanh niên Trung ương Đoàn thường xuyên cử đoàn cán bộ sang Malaysia để học hỏi kinh nghiệm và tìm kiếm cơ hội hợp tác Đồng thời, Ủy ban thanh niên và Trung ương Đoàn duy trì liên hệ chặt chẽ với Bộ Thanh niên Thể thao Malaysia nhằm mở rộng quan hệ hợp tác giữa thanh niên Việt Nam và Malaysia.
Các hoạt động hợp tác thanh niên ASEAN, ASEAN+ trong năm Chủ tịch ASEAN 2020
Vào năm 2020, khi Việt Nam đảm nhận vai trò Chủ tịch luân phiên ASEAN, Ủy ban quốc gia về thanh niên Việt Nam và Trung ương Đoàn sẽ triển khai các hoạt động và chương trình hợp tác dành cho thanh niên ASEAN.
- Lễ tiếp kiến thanh niên ASEAN với Lãnh đạo cấp cao ASEAN (bên lề Hội nghị Cấp cao ASEAN 36) tại Đà Nẵng.
- Diễn đàn thanh niên tình nguyện ASEAN mở rộng và Giải thưởng thanh niên tình nguyện ASEAN mở rộng tại Quảng Bình.
- Hội nghị Hội đồng Sinh viên ASEAN lần thứ 4 tại Hà Nội.
- Hội nghị Lãnh đạo Thanh niên ASEAN (bên lề Hội nghị Cấp cao ASE-
- Diễn đàn Doanh nhân trẻ ASEAN tại Quảng Ninh.
- Hội thảo các nhà khoa học trẻ ASEAN +3 tại Hà Nội.