Văn mẫu lớp 8: Phân tích tác phẩm Bàn luận về phép học (Dàn ý + 8 mẫu)

Văn mẫu lớp 8: Phân tích tác phẩm Bàn luận về phép học của Nguyễn Thiếp gồm dàn ý chi tiết, cùng 8 bài văn mẫu, giúp các em học sinh lớp 8 tham khảo, tích lũy vốn từ để hoàn thiện bài viết của mình. Xem thêm các thông tin về Văn mẫu lớp 8: Phân tích tác phẩm Bàn luận về phép học (Dàn ý + 8 mẫu) tại đây

Dàn ý phân tích tác phẩm Bàn về phép đọc

I Mở bài:

- “Bàn luận về phép học” là một văn bản chính luận sắc bén, ngắn gọn của LaSơn Phu Tử Nguyễn Thiếp

II Thân bài:

Luận điểm 1: Tác giả nêu lên mục đích chính của việc học

- Lựa chọn cách nói trực tiếp, không vòng vo, tác giả khẳng định mục đíchchính của việc học là học đạo lý, học làm người bằng sự so sánh, liên tưởng đếnhiện tượng có thật: ngọc không mài không thành đồ vật

* Luận điểm 2: Phê phán những lối học sai trái, lệch lạc, không đạt hiệu quả

- Tác giả tiếp tục nêu thẳng thực trạng nền giáo dục nước ta từ khi lập quốc đã

bị thất truyền Các lối học ông đưa ra phê phán bao gồm:

+ Lối học a dua, hình thức

+ Lối học hòng cầu danh lợi

+ Đặc điểm chung của cả 2 lối học này và những lối học tiêu cực khác là đềukhông quan tâm đến tam cương, ngũ thường, đến kiến thức thực học mà chỉ đểthỏa mãn những nhu cầu không chính đáng

+ Kết quả của những lối học lệch lạc: Hỏng từ chúa đến quần thần đến dânchúng Chính điều ấy là một trong những nguyên nhân khiến nước mất nhà tan,vận nước ngắn ngủi, đời sống nhân dân không thể phát triển, văn minh được

* Luận điểm 3: Tác giả đề ra những phương pháp học đúng đắn, hiệu quả

- Mở rộng trường học, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân cả nước được đihọc không kể giai cấp, tầng lớp.

- Về tư tưởng, đạo lí gốc thì nhất định phải theo Chu Tử

- Về phương pháp học: học từ đơn giản đến phức tạp, tiến dần theo từng cấp học,học gắn liền với thực hành

⇒Kết quả: đào tạo được nhân tài, nhà nước thịnh trị

- Ý nghĩa của phép học chân chính: tác giả dùng cách nói tăng tiến để thấy đượcmối quan hệ giữa giáo dục với chính trị: giáo dục tạo ra người tài đức, đất nước

có người tài thì sẽ thái bình thịnh trị

* Luận điểm 4: Nghệ thuật

- Lập luận chặt chẽ

- Cách hành văn ngắn gọn, dễ hiểu, thuyết phục, không bị vòng vo, rườm rà

III Kết bài:

- Khẳng định lại giá trị tác phẩm: Với cách lập luận chặt chẽ, tác phẩm đã đưa

ra được mục đích và phương pháp của việc học chân chính

- Liên hệ, đánh giá: Qua đó, ta thấy được tài năng, tấm lòng của tác giả với sựnghiệp xây dựng đất nước

Phân tích tác phẩm Bàn về phép học - Mẫu 1

Từ xưa tới nay, mối tương quan chặt chẽ giữa học và hành đã được nhiều ngườiquan tâm, bàn luận, Học quan trọng hơn hành hay hành quan trọng hơn học? LaSơn Phu Tử Nguyễn Thiếp đã góp một ý kiến xác đáng về vấn đề này trong bàiBàn luận về phép học: lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc, tuần tự tiến lên học

đến tứ thư, ngũ kinh, chư sử Học rộng rồi tóm lược cho gọn, theo điều học màlàm Họa may kẻ nhân tài mới lập được công, nhà nước nhờ thế mà vững yên.Ýkiến đó của ông là sự đúc kết kinh nghiệm sau bao năm nghiền ngẫm và ápdụng trong thực tế phương pháp dạy và học của Chu Tử, một bậc thầy của Nhogiáo đời Tống bên Trung Quốc.

Học: là tiếp thu kiến thức, hiểu biết mới từ sách vở, từ cuộc sống xung quanhlàm giàu thêm vốn tri thức của mỗi cá nhân Chúng ta có thể học ở trường qua

sự truyền thụ của thầy cô, học ở bạn bè; tự học qua sách vở và học ở thực tế đờisống Học để làm giàu tri thức, nâng cao trình độ hiểu biết Học để có thể làmchủ bản thân, làm chủ công việc của mình và góp phần hữu ích vào sự nghiệpchung của đất nước, dân lộc… Trước hết phải học từ thấp đến cao Khi học phảibiết tóm lược kiến thức cơ bản để dễ nhớ, dễ vận dụng Theo cách nói bây giờ là

ta phải biết sơ đồ hóa kiến thức, biết tóm tắt nội dung văn bản đã học

Hành: là quá trình vận dụng những kiến thức đã học vào những công việc hằngngày Ví dụ như một bác sĩ được những kiến thức tiếp thu được trong suốt quátrình đào tạo sáu, bảy năm ở trường đại học để vận dụng vào việc chữa bệnh chonhân dân Những kiến trúc sư, kĩ sư xây dựng đem kiến thức đã học để thiết kế

và thi công bao công trình như nhà máy, bệnh viện, trường học, công viên… đểphục vụ đời sống con người.Anh công nhân trong xưởng máy vận dụng lí thuyết

để cải tiến kĩ thuật, nâng cao chất lượng sản phẩm Chị nông dân áp dụng khoahọc vào đồng ruộng để có được những vụ mùa bội thu… Học sinh vận dụngnhững điều thầy dạy để làm một bài toán, một bài văn… đó là hành

Học đi đôi với hành là việc học lí thuyết và thực hành đều quan trọng và cầnthiết như nhau, song song với nhau Nếu học được lí thuyết dù cao siêu đến đâuchăng nữa mà không đem ra vận dụng vào thực tế thì việc học ấy chỉ tốn thờigian, công sức, tiền bạc mà thôi Ngược lại, hành mà không học thì hành khôngtrôi chảy, nhầm lẫn thậm chí dẫn tới sai sót

Mối quan hệ giữa học và hành: Chủ tịch Hồ Chí Minh nói “Học phải đi đôi vớihành Học mà không hành thì vô ích Hành mà không học thì hành không trôichảy.Việc thực hành có tác dụng củng cố kiến thức, khắc sâu những điều đã học.Người có học mà không biết ứng dụng những điều đã học vào thực tế thì việchọc ấy trở thành vô ích Sau mỗi bài học lí thuyết là bài bài tập để củng cố, saumỗi tiết thí nghiệm thực hành là kiến thức đã học được khắc sâu hơn Nếukhông có những tiết bài tập và thí nghiệm thì những điều chúng ta đã học sẽ trởthành mớ lý thuyết suông không có tác dụng gì Những kiến thức đã học luôn cótác dụng định hướng, dẫn dắt để việc thực hành được tốt hơn Người thực hành

mà không có sự dẫn dắt của học vấn thì khó có hy vọng đạt được mục đích,chẳng khác gì một người đi trong bóng đêm mà không có ánh sáng của ngọnđuốc soi đường

Trong học tập, học sinh muốn học tốt, đạt kết quả cao không những phải nắmvững bài học mà còn chăm chỉ luyện tập, rèn luyện kĩ năng làm bài thành thạo,

xử lí các vấn đề, liên kết tri thức Trong công việc, nếu ta chỉ làm theo thói quen,kinh nghiệm, vận dụng tri thức hạn hẹp mà không có lí thuyết soi sáng thì hiệuquả công việc không có, có thể dẫn đến sai lầm, gây ra thiệt hại lớn Làm theothói quen, kinh nghiệm, bí quyết truyền đời chỉ thích hợp với những công việcđơn giản, ít biến đổi, không cần nhiều đến trí tuệ Ngày nay, nền khoa học kĩthuật phát triển cao, lượng tri thức tăng nhanh đòi hỏi con người không nhữngkhông ngừng học tập nâng cao tri thức thức, kiện toàn bản thân mà còn phải biếthợp tác, liên kết, thực hành thực tế nhiều lần để thành công trong công việc Cólàm được như vậy mới đáp ứng được yêu cầu của thời đại

Nếu học tập có vai trò tích lũy tri thức thì thực hành sẽ hoàn chỉnh, khẳng địnhtri thức ấy Người giỏi lí thuyết mà không biết vận dụng thực hành chỉ giỏi nóisuông, khoe khoang, sáo rỗng, thường hay gặp trở ngại, thất bại trong cuộc sống.Người giàu có tri thức, học tập bài bản, thực hành kiện toàn kĩ năng thường

sai lầm có thể sẽ phải trả giá bằng một sự nghiệp, đôi khi là cả tính mệnh, thậmchí còn làm ảnh hưởng đến nhiều người khác Bởi thế, để tránh thất bại, chúng

ta cần phải biết kết hợp chặt chẽ học và hành

Lấy việc học làm nhiệm vụ bồi dưỡng tri thức nền tảng Lấy thực hành làmnhiệm vụ thực chứng, kiểm chứng lí thuyết, hoàn thiện bản thân hướng đến tínhhiệu quả trong công việc Dĩ nhiên, đó là một nhiệm vụ khó khăn, không dễ gìhoàn thành Thế nhưng, nếu chúng ta biết nỗ lực, phấn đấu trong thời gian dài,không ngại vất vả, gian nan thì điều đó lại hết sức dễ dàng Học và hành là haimặt của một vấn đề Không thể hành động một chiều mà có thể đem lại kết quảtốt đẹp Bởi thế, không được xem nhẹ mặt nào

Khẳng định học phải đi đôi với hành: Thực tế cho thấy ngày nay, phương châmhọc đi đôi với hành là hoàn toàn đúng Những kiến thức mà chúng ta tiếp thuđược từ nhà trường, sách vở… phải được áp dụng vào thực tiễn cuộc sống đểsáng tạo ra những thành quả vật chất, tinh thần phục vụ con người Có mộtphương pháp học tập tốt và đúng đắn, kết hợp với những thao tác thực hành bàibản, chắc chắn kết quả học tập sẽ được nâng cao

Phân tích tác phẩm Bàn về phép học - Mẫu 2

Đối với mỗi con người chúng ta việc học vô cùng quan trọng Học giúp chúng

ta tiếp thu thêm kiến thức và tương lai trở nên rộng mở hơn Bàn về vấn về takhông thể không nhắc đến bài luận về phép học của Nguyễn Thép Trong bàinày ông nêu rõ quan niệm của mình về mục đích học thực sự là đạo đức là trithức, để góp phần hưng thịnh cho đất nước

Đây là một phần trong bản tấu của Nguyễn thiếp gửi lên vua Quang Trung đểnói lên quan điểm của mình Đầu tiên chúng ta cần hiểu tấu là gì? Tấu là mộtloại văn bản của quan lại hoặc thần dân để trình bày một ý kiến về chính sách

châm ngôn để thấy mục đích chân chính của việc học “ Ngọc không mài khôngthành đồ vật, người không học không biết rõ đạo” Thông qua câu nói này tácgiả muốn nói lên mục đích học tập Một viên ngọc không được mài giũa, khôngđược trải qua quá trình tạo lắn thì mãi vẫn chỉ là một viên ngọc không có côngdụng, chỉ làm đồ trang trí và giá trị của nó không được cao Cũng giống như conngười không được trải qua quá trình rèn luyện học tập để trở thành người có đạođức có tri thức giúp ích cho xã hội được Học ở đây không chỉ tiếp thu kiến thức

mà còn học cách làm người, học cách đối nhân xử thế, học để sống tốt

Bởi con người quan trọng nhất là phải có đạo đức, người có tài mà không cóđức thì sẽ không dùng được Dưới thời phong kiến xưa theo Nho giáo, học hànhthi cử chính là con đường dẫn đến chốn quan trường, là cơ hội để đấng nam nhigóp sức mình cho đất nước.học tập là quy luật trong cuộc sống Đạo học ngàyxưa lấy đạo đức làm chính, đó là những cư xử trong tam cương ngũ thườngngày xưa Tác giả dùng mục đích cao cả của việc học để soi vào thực tế, từ đóphê phán những biểu hiện lệch lạc sai trái trong xã hội đương thời gây tác hại tolớn cho quốc gia dân tộc Ông nêu lên nền học chính truyền của ta đã bị mấtthay vào đó và lối học, hòng mau danh lợi Như vậy chúa tầm thường mà thầnnịnh hót thì việc nước mất nhà tan là đương nhiên

Học mà không hiểu nội dung là gì chỉ chăm chăm chú ý đến việc nhận đượcbổng lộc sau khi làm quan Không tiếp thu được kiến thức lại còn đạo đức cũngkhông được Vậy những con người như vậy làm quan thì đất nước ngày càng đixuống chúng trở thành những con sâu mọt đi đục khoét của cải để hưởng vinhhoa phú quý Ngày nay chúng ta gọi đó là học vẹt, học chỉ để đi thi chứ khôngnhớ gì Thật lãng phí thời gian và tiền bạc Một đất nước mà mà toàn những conngười học như vậy thì sẽ ngày càng đi xuống và trì trệ, không có bước phát triển.Chúng ta cần phải thay đổi cách học Tiếp theo Nguyễn Thiếp bàn về phươngpháp và nội dung học tập Ông xin vua Quang Trung mở rộng việc học trở nên

học và học ở bất cứ đâu “Thầy trò của các phủ huyện, trường tư, con cháu cácnhà văn võ, thuộc lại ở các trấn cựu triều, đều tùy đâu tiện đấy mà học”.

Nguyễn Thiếp quả là người có tầm nhìn xa trông rộng, quan điểm của ông đượcnêu ra sau hai thế kỉ nhưng nó rất gắn liền chủ trương xã hội hóa giáo dục củaĐảng và nhà nước ta hiện nay Chúng ta đang áp dụng ý tưởng của ông vào thực

tế Về trình tự học thì theo ông ta phải học từ thấp đến cao từ nhỏ đến lớn, phảibiết được những chữ cái trong bảng thì mới mong ghép lại được với nhau “ lúcđầu học tiểu học để bồi làm gốc Tuần tự rồi học đến tứ thư, ngũ kinh, chư sử.Học rộng rồi tóm lược cho gọn, theo điều học mà làm.” Có thể nói muốn họcrộng biết sâu trước tiên chúng ta cần phải học cái căn bản làm gốc rễ thì sau nàymới có thể ở mang tầm kiến thức của mình một cách tốt nhất, giúp ích được chođất nước Còn nếu như không cái căn bản làm nền tảng mà muốn mở rộng kiếnthức thì rất khó và nó sẽ sai lệch đi rất nhiều bởi nó không có gốc thì làm sao

mà có ngọn

Qua đây ta có thể thấy được tầm hiểu biết của ông vô cùng rộng lớn, bởi ông cónhững cái nhìn và quan niệm vô cùng đúng đắn về việc học Bác hồ cũng đãdạy: học để hành, học với hành phải phải đi đôi: học mà không hành thì vô ích,hành mà không học thì hành không trôi Vậy học là gì, hành là gì Học là quátrình tiếp thu kiến thức được đúc kết từ hàng ngàn năm trước Chúng ta ở trườngđược học qua thầy cô, bạn bè học qua sách vở, đài, báo internet Học còn làmgiàu kiến thức mở mang tầm hiểu biết giúp chúng ta biết nhiều hơn về mọi mặtcủa cuộc sống giúp công việc trở nên thuận lợi và tốt đẹp hơn Hành là quá trìnhtrình vận dụng kiến thức vào thực tế Giống như người bác sỹ trải qua quá trìnhhọc tập tiếp thu kiến thức 6, 7 năm để sau khi ra trường dùng kiến thức củamình chữa bệnh cho bệnh nhân, hay như người công nhân vận dụng kiến thức

và kinh nghiệm của mình để tạo ra sản phẩm tốt hơn,…

Rất nhiều những con người đang ngày ngày vận dụng kiến thức của mình vàothực tế Nguyễn Thiếp khẳng định “ học để hành, nghĩa là học để hành tốt hơn.Trên thực tế thì học rất quan trọng tuy nhiên thì nếu ta học những kiến thức quácao siêu mà không biết đem ra vận dụng thì việc học ấy trở nên tốn thời gian,tốn tiền của mà không có kết quả thì Ngược lại hành mà không học thì cũng rấtkhó Nếu ta chỉ làm theo thói quen và dựa vào kinh nghiệm của mình thì sẽkhông đem lại hiệu quả cao và chậm Và nó chỉ phù hợp với những công việcđơn giản nhẹ nhàng không cần dùng đến đầu óc trí tuệ, còn những công việckhoa học kỹ thuật cần những kiến thức chuyên môn thì kinh nghiệm không thìkhông đủ cần phải được học kiến thức.

Nguyễn Thiếp khi bày tỏ kiến của mình với vua luôn chân thành, khiêm tốndùng những từ như: cầu xin, xin chớ bỏ qua,…” đồng thời thể hiện ông cũng thểhiện niềm tin của mình vào những điều được tấu Cuối cùng tác giả khẳng địnhvai trò to lớn và lâu dài của việc học Họa may kể nhân tài mới lập được công,nhờ thế nhà nước mới vững yên Đó là mới thực là cái đạo ngày nay có quan hệtới lòng người Xin chớ bỏ qua Đạo học thành thì người tốt nhiều, mà người tốtnhiều thì đạo học chân chính sẽ có sức mạnh Nếu nói theo cách hiểu hôm naycủa chúng ta thì đạo học chân chính sẽ có thể thay đổi được con người, xã hội

và giúp ích được đất nước

Thông qua bài tấu của tác giả chúng ta đã học được nhiều điều về phương pháphọc đúng đắn, học sao cho đúng cho phù hợp đừng lãng phí thời gian và tiềnbạc của mình Đừng học theo kiểu học vẹt, học đối phó, học là để cho mình chứđừng lười biếng xem nhẹ việc học

Phân tích tác phẩm Bàn về phép học - Mẫu 3

Trong lịch sử nước ta, giới học thuật có đủ căn cứ để xếp bốn nhân vật vào hàngPhu tử, đó là Chu Văn An (1292-1370), Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491-1585), Võ

Trường Toản (1720-1792) và Nguyễn Thiếp (1723-1804) Trong bốn bậc phu tử

đó, La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp, sống thời Quang Trung - Nguyễn Huệ báchchiến bách thắng La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp sinh ngày 24-9-1723, mất ngày6-2-1804, quê làng Nguyệt Ao, huyện La Sơn (nay là huyện Đức Thọ, tỉnh HàTĩnh) Ông đỗ Hương giải (1743) ra làm quan huấn đạo, tri phủ ít lâu thì cáo về,

ở ẩn trên núi Thiên Nhẫn, đọc sách, nghiên cứu lý học Ông nổi tiếng là ngườiđạo hạnh thanh cao, có trình độ uyên bác Cả nước hâm mộ tôn ông là bậc thầy.Ông cũng là con người cao sĩ, sống ẩn dật Chúa Trịnh nhiều lần mời ông ra làmquan, nhưng ông từ chối Chỉ đến khi vua Quang Trung kiên nhẫn cầu hiền đến

ba bốn lần, ông mới nhận lời giúp Chúa Trịnh nhiều lần mời ông ra làm quan,nhưng ông từ chối Chỉ đến khi vua Quang Trung kiên nhẫn cầu hiền đến ba bốnlần, ông mới nhận lời giúp

Bàn luận về phép học là đoạn văn trích từ bài tấu của Nguyễn Thiếp gửi vuaQuang Trung vào tháng 8 - 1791 Vua Quang Trung từng mời Nguyễn Thiếp rahợp tác với triệu Tây Sơn nhưng vì nhiều lý do nên ông chưa nhận lời Ngày10/7/1791, vua lại viết chiếu thư mời Nguyễn Thiếp vào Phú Xuân hội kiến vì

có nhiều điều bài nghị Lần này ông lòng vào Phú Xuân và dựa bàn quốc sự.Nhân lúc này, ông làm bài tấu bàn về 3 việc mà bậc quân vương nên biết Một

là về quân đức: Mong bậc đế vương một lòng tu đức, lấy sự học vấn mà tăngthêm tài sản, bởi sự học mà có đức, hai là bài về dân tộc (lòng dân) Khẳng định

"Dân là gốc nước, gốc vững nước mới mạnh", Ba là bàn về học pháp (phép học).Văn bản Bàn luận về phép học chính là nội dung thứ ba của bài tấu

Đoạn trích Bàn luận về phép học có bố cục ba phần chặt chẽ: Bàn về mục đíchcủa việc học, bàn về cách học, tác dụng của phép học

Phần mở đầu, Nguyễn Thiếp nêu mục đích chân chính của việc học Tác giả sửdụng câu châm ngôn vừa dễ hiểu vừa tăng thêm sức mạnh thuyết phục: 'Ngọckhông mài, không thành đồ vật; người không học, không biết rõ đạo" Nhưng

đạo ấy là gì? Ấy là cái đích của sự học vậy Theo tác giả thì "Đạo là lẽ đối xửhằng ngày giữa mọi người" Đạo dạy người ta về những mối quan hệ: hẹp thìvới bản thân, trong gia đình, rộng ra là ngoài xã hội Mối quan hệ ấy trongkhuôn khổ của xã hội phong kiến không nằm ngoài khái niệm "tam cương",

"ngũ thường" quen thuộc Tóm lại, học trước hết là học đạo làm người, học để

"lập đức" cho mình, để "lập công" nghĩa là phải cống hiến tài năng cho xã hội

Đó là nền tảng của "chính học", là cơ sở của một quốc gia nước mạnh dân giàu,

xã hội thái bình, thịnh trị Cách nhìn của tác giả đoạn văn có tầm chiến lược dàilâu vì nó đụng đến sự an nguy của xã tắc (tức đất nước)

Sau khi xác định mục đích của việc học, tác giả soi vào thực tế đương thời đểphê phán những biểu hiện lệch lạc, sai trái trong việc học Đó là "lối học hìnhthức hòng cầu danh lợi, không còn biết đến tam cương, ngũ thường" Vậy thếnào là lối học hình thức hòng cầu danh lợi? Đó là lối học theo kiểu tầm chươngtrích cú, thuộc lòng từng câu từng chữ mà không hiểu kĩ về nội dung, học theokiểu hữu danh vô thực Học chỉ để đi thi, để ra làm quan, được trọng vọng, nhànnhã và thu nhiều bổng lộc

Tác hại của lối học lệch lạc, sai trái đó là làm cho "chúa trọng nịnh thần", ngườitrên, kẻ dưới đếu thích sự chạy chọt, luồn cúi, không có thực chất, dẫn đến cảnh

"nước mất, nhà tan"

Ngày nay, chúng ta gọi lối học đó là học vẹt, học để đối phó, thực chất chẳngtiếp thu được bao nhiêu Kiến thức Thuộc bài là yếu tố rất cần trong học tậpnhưng điều cốt yếu là phải hiểu nội dung, bản chất của vấn đề, từ đó có cách suynghĩ, cách cảm nhận, sáng tạo riêng

Sau khi phê phán những biểu hiện tiêu cực trong nhận thức về việc học, NguyễnThiếp đã nêu ra quan điểm và phương pháp học tập đúng đắn

Việc học phải được phổ biến rộng khắp: mở thêm trường, mở rộng thành phầnngười học, tạo điều kiện thuận lợi cho người đi học: "Cúi xin từ nay ban chiếuthư cho thầy trò trường học của phủ, huyện, các trường tư, con cháu các nhà văn

võ, thuộc lại ở các trấn cựu triều, đều tùy đâu tiện đấy mà đi học" NguyễnThiếp quả là một bậc hiền tài có tầm nhìn xa trông rộng Quan điểm hết sức tiến

bộ của ông tuy nêu ra cách đây đã hai thế kỉ nhưng nó rất gần gũi với chủtrương xã hội hóa giáo dục của Đảng và Nhà nước ta hiện nay Chúng ta đang

áp dụng ý tưởng sáng suốt của ông vào thực tế giáo dục

Theo Nguyễn Thiếp, việc học phải được bắt đầu từ những kiến thức có tính chấtnền tảng Và ông đưa ra các phương pháp học cụ thể

Phương pháp thứ nhất, học tuần tự tiến lên, từ thấp đến cao: "Phép dạy, nhấtđịnh theo Chu Tử Lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc Tuần tự tiến lên học đến

tứ thư, ngũ kinh, chư sử"

Phương pháp thứ hai, đó là học rộng, nghĩ sâu biết tóm lược những điều cơ bản,cốt yếu nhất Với phương pháp này, Nguyễn Thiếp hướng dẫn người học mộtcách học đúng đắn, dễ nhớ kiến thức Chúng ta thường mắc bệnh học nhiều, họctràn lan, nhưng cuối cùng lại không ghi nhớ được gì cả vì không biết nghĩ chosâu, tóm cho gọn Có như thế này thì người học mới có thể ghi nhớ được kiếnthức của mình lâu và khoa học

Phương pháp thứ ba học phải biết kết hợp với hành Nói theo quan điểm củaPhu Tử đó là "theo điều học mà làm" Học không chỉ để biết mà còn để làm.Học đi đôi với hành là cách để hiểu và ứng dụng điều học có hiệu quả, điều đókhác với việc học chay, học vẹt, học lý thuyết suông, học một cách máy móc,sáo rỗng, có thể đọc nghìn cuốn sách "chữ chứa đầy bụng" nhưng khi bước vàođời thì ngu ngơ, rỗng tuếch, trở thành "thầy dở, thợ dốt" Vì không "học đi đôivới hành", vì không biết "theo điều học mà làm" nên nhiều người "đua học hình

được kết quả thiết thực và hữu ích Sau này, Bác Hồ trong "Thư trung thu"

-1952, cũng khẳng định:

"Mong các cháu cố gắng Thi đua học và hành Tuổi nhỏ làm việc nhỏ Tùy theo sức của mình

Để tham gia kháng chiến

Để gìn giữ hòa bình"

Ở phần cuối văn bản tiên sinh đã khẳng định tầm quan trọng của đạo học, ýnghĩa to lớn của đạo học: "Đạo học thành thì người tốt nhiều; người tốt nhiều thìtriều đình ngay ngắn mà thiên hạ thịnh trị" Đúng là việc học góp phần đào tạonhân tài, mở mang dân trí, góp phần xây dựng đất nước thịnh trị Chiến lược

"trồng người" được tiên sinh nói lên thật sáng tỏ

Tóm lại, bằng lời tấu rất thẳng thắn và chân thành, La Sơn Phu Tử NguyễnThiếp đã nêu lên mục đích chân chính của việc học và thực trạng tiêu cực củaviệc học đang hiện hành cùng các phương pháp học tập đúng đắn Những bàihọc mà Nguyễn Thiếp mang lại không chỉ có giá trị đối với đất nước trong xãhội phong kiến mà còn bổ ích đối với tất cả chúng ta trong mọi thời đại

Phân tích tác phẩm Bàn về phép học - Mẫu 4

Nguyễn Thiếp (1723 - 1804) tên chữ là Khải Xuyên, hiệu là Lạp Phong Cư Sĩ,được người đương thời gọi một cách kính trọng là La Sơn Phu Tử, quê ở làngMật Thôn, xã Nguyệt Ao, huyện La Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, ông là người "thiên tư

sáng suốt, học rộng hiểu sâu", từng đỗ đạt và ra làm quan dưới triều Lê, nhưngsau đó vì bất bình nên cáo quan về nhà dạy học.

Sau khi lên ngôi vua, Nguyễn Huệ mấy lần viết thư, tha thiết mời Nguyễn Thiếp

ra hợp tác với triều Tây Sơn nhưng vì nhiều lý do, ông chưa nhận lời Ngày 10tháng 7 niên hiệu Quang Trung năm thứ tư (1791), nhà vua lại viết chiếu thưmời Nguyễn Thiếp vào Phú Xuân hội kiến vì quốc sự có nhiều điều cần bànnghị Lần này, La Sơn Phu Tử bằng lòng, ông làm bài tấu nêu ý kiến của mình

về ba việc lớn mà bậc quân vương nên làm Một là bàn về Quân đức (đạo đứccủa vua): Mong bậc đế vương một lòng tu đức lấy sự học vấn mà tăng thêm tài,bởi sự học mà có đức Hai là bàn về Dân tâm (lòng dân) : Dân là gốc, gốc vững,nước mới yên Ba là bàn về Học pháp (phép học) Đoạn trích này là phần thứ bacủa bài tấu, nội dung bàn luận về phương pháp học tập Qua bài tấu dâng lênvua Quang Trung, Nguyễn Thiếp bày tỏ sự quan tâm và chủ kiến của mình vềviệc chấn chỉnh sự nghiệp giáo dục của quốc gia

Trước hết, chúng ta nên hiểu sơ qua về thể loại tấu Tấu là một loại văn bản củaquan lại hoặc của thần dân trình lên vua chúa để trình bày một ý kiến, đề nghịnào đó có liên quan đến chính sách cai trị hoặc các vấn đề quan trọng của triềuđình, quốc gia Gần Giống với loại văn bản này còn có nghị, biểu, khải, sớ Tấu có thể được viết bằng chữ Hán hoặc chữ Nôm, theo hình thức văn xuôi hayvăn biền ngẫu

Ở bài tấu này, Nguyễn Thiếp trình bày quan điểm về phép học qua hai luận cứ:Bàn về mục đích của việc học và tác dụng của phép học

Trong phần mở đầu, La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp nêu mục đích quan trọngcủa việc học bằng cách so sánh việc dạy người cũng giống như việc mài đáthành ngọc: Ngọc không mài, không thành đồ vật; người không học, không biết

rõ đạo Ông khẳng định chỉ có học tập thì con người mới trở nên hoàn thiện, tốt

thường đạo lý để làm người Vậy đạo là gì? Tác giả giải thích: Đạo là lẽ đối xửhằng ngày giữa mọi người Kẻ đi học là học điều ấy Đạo học ngày trước lấymục đích rèn luyện đạo đức nhân cách là chính Đó là đạo tam cương (tức làhọc để hiểu và giữ đúng quan hệ vua tôi, cha con, vợ chồng); đạo ngũ thường(tức là học để hiểu và để sống theo năm đức tính của con người: nhân, nghĩa, lễ,trí, tín) Nói cụ thể ra thì lẽ đối xử chính là mối quan hệ giao tiếp giữa người vớingười, giữa cá nhân với cộng đồng.

Chính vì thế, Nguyễn Thiếp nhấn mạnh rằng tất cả những điều cần thiết trongcuộc sống đều phải học Con người không được giáo dục cũng giống như ngọckhông mài không sáng: Ngọc bất trắc, bất thành khí

Tác giả đã dùng câu châm ngôn dễ hiểu để tăng thêm sức mạnh thuyết phục của

lí lẽ Khái niệm đạo vốn trừu tượng, khó hiểu được tác giả giải thích thật ngắngọn, rõ ràng Như vậy, mục đích tối thượng của việc học là để làm người

Quan điểm ấy đề cao mục đích giáo dục đạo đức của việc học Khẩu hiệu Tiênhọc lễ, hậu học văn trong nhà trường hôm nay cũng là sự tiếp nối và phát huymục đích ấy Điểm cần bổ sung thêm là việc học không chỉ rèn luyện đạo đức

mà còn rèn luyện năng lực trí tuệ để con người có sức mạnh xây dựng, cải tạo

xã hội trên mọi lĩnh vực văn hóa, kinh tế, khoa học kĩ thuật

Tác giả lấy mục đích cao cả của việc học để soi chiếu vào thực tế; từ đó phêphán những biểu hiện lệch lạc, sai trái trong đường lối giáo dục đương thời đãgây ra những tác hại to lớn cho quốc gia, dân tộc:

Nước Việt ta, từ khi lập quốc đến giờ, nền chính học đã bị thất truyền Người tađua nhau lối học hình thức hòng cầu danh lợi, không còn biết đến tam cương,ngũ thường Chúa tầm thường, thần nịnh hót Nước mất, nhà tan đều do nhữngđiều tệ hại ấy

Vậy thế nào là lối học hình thức hòng cầu danh lợi ? Đó là lối học theo kiểu tầmchương trích cú, thuộc lòng từng câu từng chữ mà không hiểu kĩ về nội dung,học theo kiểu hữu danh vô thực Học chỉ để đi thi, để ra làm quan, được trọngvọng, nhàn nhã và thu nhiều bổng lộc

Những kẻ học hành như vậy, nếu có ra làm quan thì cũng chỉ là những viênquan dốt nát, hỏi làm sao có thể lo đời giúp nước? Tác hại của lối học lệch lạc,sai trái đó gây tác hại nghiêm trọng và lâu dài vì những kẻ bất tài thường hay xunịnh, luồn lọt để được thăng quan tiến chức, dần dần trở thành lũ sâu mọt, chỉbiết vinh thân phì gia mà quên đi lợi ích chung của đất nước, dân tộc

Ngày nay, chúng ta gọi lối học đó là học vẹt, học để đối phó, thực chất chẳngtiếp thu được bao nhiêu Kiến thức Thuộc bài là yếu tố rất cần trong học tậpnhưng điều cốt yếu là phải hiểu nội dung, bản chất của vấn đề, từ đó có cách suynghĩ, cách cảm nhận, sáng tạo riêng

Sau khi phê phán những biểu hiện tiêu cực trong nhận thức về việc học, NguyễnThiếp đã nêu ra quan điểm và phương pháp học tập đúng đắn

Theo ông, trước tiên việc học phải được phổ biến rộng rãi Triều đình nên chodựng thêm trường lớp ở khắp nơi, khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi chomọi người học tập:

Cúi xin từ nay ban chiếu thư cho thầy trò trường học của phủ, huyện, các trường

tư, con cháu các nhà văn võ, thuộc lại ở các trấn cựu triều, đều tùy đâu tiện đấy

mà đi học

Nguyễn Thiếp quả là một bậc hiền tài có tầm nhìn xa trông rộng Quan điểm hếtsức tiến bộ của ông tuy nêu ra cách đây đã hai thế kỉ nhưng nó rất gần gũi vớichủ trương xã hội hóa giáo dục của Đảng và Nhà nước ta hiện nay Chúng tađang áp dụng ý tưởng sáng suốt của ông vào thực tế giáo dục