Đề tài nghiên cứu phương án công bố bản đồ quy hoạch sử dụng đất, giá đất bằng phần mềm mã nguồn mở theo quy định tại Điều 48 Luật đất đai 2013 nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân dễ dàng tiếp cận các thông tin quy hoạch sử dụng đất và thông tin giá đất thông qua môi trường mạng Internet.
Tính cấp thiết của đề tài
Sử dụng hợp lý tài nguyên đất đai là mục tiêu quan trọng trong chiến lược phát triển của Việt Nam, tuy nhiên, hiện tượng "quy hoạch treo" và "sai quy hoạch" đang gây lãng phí lớn và bức xúc trong xã hội Nhiều dự án quy hoạch không đủ vốn đầu tư hoặc gặp khó khăn trong việc giải phóng mặt bằng do sự phản đối từ người dân Để sử dụng đất hiệu quả, cần cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác về quy hoạch cho người dân, giúp họ hiểu rõ mục tiêu và nội dung quy hoạch, từ đó tạo niềm tin và sự ủng hộ Nhà quản lý cần theo dõi và đưa ra quyết định kịp thời để điều chỉnh các dự án quy hoạch kém hiệu quả Việc tạo kênh tương tác giữa người dân và nhà quản lý là cần thiết để đảm bảo hiệu quả của quy hoạch sử dụng đất.
Ngày nay, việc ứng dụng công nghệ WEBGIS trên Internet đã trở thành giải pháp hiệu quả trong việc truyền tải thông tin quy hoạch và giá đất đến người dân WEBGIS, hệ thống thông tin địa lý phân tán, có khả năng cung cấp thông tin địa lý một cách tiện lợi và sẵn có cho người truy cập Việc sử dụng WEBGIS trong quản lý đất đai không chỉ giúp khai thác và chia sẻ dữ liệu đất đai mà còn nâng cao năng lực quản lý nhà nước, đảm bảo tính minh bạch, dân chủ và bảo vệ quyền lợi của cá nhân, tổ chức sử dụng đất.
WEBGIS sử dụng phần mềm mã nguồn mở mang lại nhiều lợi ích vượt trội, bao gồm tính miễn phí hoàn toàn và khả năng phát triển mạnh mẽ nhờ sự hỗ trợ từ cộng đồng Với những ưu điểm này, việc áp dụng phần mềm mã nguồn mở để phát triển các ứng dụng trở nên ngày càng phổ biến.
GIS trên nên WEB trở thành một xu thế phổ biến trong thời đại hiện nay
Tỉnh Quảng Bình hiện chưa có hệ thống WEBGIS để công bố thông tin quy hoạch sử dụng đất và giá đất Thành phố Đồng Hới đóng vai trò là trung tâm quan trọng của tỉnh Quảng Bình.
Trong bối cảnh chiến lược phát triển kinh tế xã hội, cơ cấu sử dụng đất đã có sự thay đổi mạnh mẽ trong những năm gần đây, ảnh hưởng lớn đến công tác quản lý nhà nước về đất đai và tác động trực tiếp đến người dân Do đó, nhu cầu tìm kiếm thông tin về giá cả đất đai và quy hoạch sử dụng đất ngày càng gia tăng.
Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, dưới sự đồng ý của lãnh đạo khoa Tài Nguyên Đất và Môi Trường Nông Nghiệp, cùng với sự hướng dẫn của cô giáo TS Nguyễn, chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu và triển khai các giải pháp phù hợp.
Chúng tôi, Hoàng Khánh Linh, đã tiến hành nghiên cứu đề tài "Nghiên cứu phương án công bố bản đồ quy hoạch sử dụng đất và giá đất bằng phần mềm mã nguồn mở" Mục tiêu của nghiên cứu là phát triển một phương pháp hiệu quả để công bố thông tin quy hoạch đất đai và giá đất, sử dụng công nghệ phần mềm mã nguồn mở nhằm đảm bảo tính minh bạch và dễ tiếp cận cho người dân.
Mục tiêu chung, mục tiêu cụ thể của đề tài
Mục tiêu chung
Nghiên cứu về việc công bố bản đồ quy hoạch sử dụng đất và giá đất bằng phần mềm mã nguồn mở theo Điều 48 của Luật đất đai 2013 nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức và cá nhân trong việc tiếp cận thông tin quy hoạch và giá đất qua Internet.
Mục tiêu cụ thể
- Tạo bộ cơ sở dữ liệu bản đồ quy hoạch sử dụng đất, giá đất bằng phần mềm mã nguồn mở QGIS
- Thiết kế xây dựng trang WEBGIS công bố công khai thông tin quy hoạch sử dụng đất, giá đất tại thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.
Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
Ý nghĩa khoa học
Đề tài này nhằm nâng cao khả năng phát triển ứng dụng GIS thông qua việc sử dụng phần mềm mã nguồn mở, tích hợp dữ liệu không gian và thông tin thuộc tính thành một hệ thống hoàn chỉnh trên WEB Đây là nền tảng quan trọng cho việc nghiên cứu ứng dụng phần mềm mã nguồn mở trong công bố công khai quy hoạch sử dụng đất, giá đất, và các lĩnh vực liên quan khác.
Ý nghĩa thực tiễn
Nghiên cứu về việc phát triển WEBGIS cho UBND thành phố Đồng Hới là cần thiết, vì hiện tại chưa có nền tảng công khai dữ liệu quy hoạch và giá đất Việc này sẽ mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng và hỗ trợ trong công tác quản lý đô thị.
Để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về thông tin đất đai, đặc biệt là giá đất, quy hoạch sử dụng đất và thông tin địa chính, chúng tôi đã cung cấp giải pháp nhằm minh bạch hóa thị trường bất động sản tại thành phố Đồng Hới.
Xây dựng WEBGIS mã nguồn mở nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai, cho phép nhà quản lý quy hoạch và người dân tương tác dễ dàng Thông qua nền tảng WEBGIS, người dân có thể đóng góp ý kiến và phản hồi trực tiếp, từ đó tối ưu hóa phương án quy hoạch sử dụng đất.
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Cơ sở lý luận
1.1.1 Quy hoạch sử dụng đất
1.1.1.1 Khái niệm quy hoạch sử dụng đất
Quy hoạch sử dụng đất là quá trình phân bổ và xác định khu vực đất đai cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu Quá trình này dựa trên tiềm năng đất đai và nhu cầu sử dụng của các ngành, lĩnh vực trong từng vùng kinh tế - xã hội và đơn vị hành chính trong một khoảng thời gian nhất định, theo quy định tại Điều 3 Luật Đất Đai 2013.
Quy hoạch sử dụng đất là quá trình tổ chức và quản lý tài nguyên đất đai của một vùng lãnh thổ nhằm đạt được các mục tiêu kinh tế - xã hội đã định Dựa trên đơn vị hành chính nhà nước, quy hoạch không bị giới hạn bởi các cấp dưới, giúp giải quyết bài toán phát triển Với nguồn lực đất đai và lao động xác định, cần sắp xếp hợp lý để địa phương phát triển nhanh chóng và đồng bộ với cả nước Quy hoạch cũng phải chỉ rõ cách thức phối hợp sử dụng đất giữa các địa phương trong một vùng, đảm bảo sự phát triển hài hòa và đồng bộ.
Quy hoạch sử dụng đất đóng vai trò quan trọng trong việc tối đa hóa giá trị bất động sản, với việc quyết định sử dụng đất dựa trên các động lực thị trường Điều này có nghĩa là quy hoạch sử dụng đất cần phải trở thành một sản phẩm của cơ chế thị trường, đảm bảo rằng mỗi thửa đất được sử dụng một cách hiệu quả để tối đa hóa giá trị tổng thể của các thửa đất trong khu vực quy hoạch theo các tiêu chuẩn thị trường.
Mỗi thửa đất cần được khai thác để đạt giá trị tối đa, đồng thời không làm giảm giá trị của các thửa đất xung quanh trong khu vực.
Các thuật toán thông thường có thể được áp dụng để giải quyết những vấn đề phức tạp trong thị trường bất động sản, giúp giảm thiểu tính không hoàn thiện do quan hệ cung cầu Giá trị đền bù giải phóng mặt bằng khi chuyển đổi mục đích sử dụng đất được coi là khoản ứng trước lợi ích từ quy hoạch sử dụng đất Mục tiêu của quy hoạch sử dụng đất là nâng cao tổng giá trị đất đai trong khu vực.
Quy hoạch sử dụng đất đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng nhu cầu đất đai giữa các nhóm lợi ích, đồng thời đảm bảo sự hài hòa giữa nhu cầu sản xuất và đời sống vật chất, tinh thần của cộng đồng Điều này giúp đáp ứng nhu cầu đa dạng về đất đai của toàn xã hội.
Quá trình lập và thực hiện quy hoạch sử dụng đất không chỉ hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước mà còn thúc đẩy dân chủ hóa trong quản lý tài nguyên thiên nhiên và tài sản xã hội Dự thảo quy hoạch sử dụng đất cần được giới thiệu đến từng khu dân cư và niêm yết công khai tại trụ sở UBND xã, phường, thị trấn Các quy định pháp luật liên quan đến quy hoạch sử dụng đất đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự phát triển đồng bộ, ổn định và an toàn, được thể hiện rõ trong nội dung các đề án quy hoạch.
Trong bối cảnh công nghiệp hóa và tái cơ cấu nền kinh tế, việc điều chỉnh sử dụng đất giữa thành thị và nông thôn, cũng như giữa công nghiệp và nông nghiệp, là rất cần thiết Quy hoạch sử dụng đất đóng vai trò quan trọng trong việc thể hiện ý chí phát triển và là cơ sở quyết định cho kế hoạch phát triển các chuyên ngành.
Để đáp ứng yêu cầu hội nhập và hợp tác quốc tế, quy hoạch sử dụng đất tại Việt Nam cần nghiên cứu các kinh nghiệm quốc tế nhằm hoàn thiện quy trình và chính sách Việc này sẽ giúp tăng cường khả năng thu hút đầu tư và thích nghi với các định hướng mới của cộng đồng quốc tế.
1.1.1.2 Vai trò của quy hoạch sử dụng đất
Quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất là công cụ quản lý nhà nước quan trọng, giúp phân bổ và sử dụng tài nguyên đất đai một cách hợp lý, tiết kiệm và bền vững Đây là cơ sở để thực hiện các hoạt động như giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất và thu hồi đất Hơn nữa, quy hoạch sử dụng đất còn tạo ra cơ cấu sử dụng đất phù hợp với quá trình chuyển đổi kinh tế, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo an ninh lương thực.
Quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra quỹ đất phù hợp cho sự phát triển công nghiệp, dịch vụ và hạ tầng Điều này không chỉ giúp chỉnh trang và phát triển đô thị mà còn đáp ứng nhu cầu sử dụng đất trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Theo Điều 35 Luật đất đai 2013 việc lập QHSDĐ phải đảm bảo các nguyên tắc sau đây:
- Phù hợp với chiến lược, quy hoạch tổng thể, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh
Quy hoạch sử dụng đất cần được xây dựng từ tổng thể đến chi tiết, đảm bảo sự phù hợp giữa quy hoạch của các cấp khác nhau Kế hoạch sử dụng đất phải tuân thủ quy hoạch đã được phê duyệt bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền Quy hoạch sử dụng đất cấp quốc gia cần thể hiện tính đặc thù và liên kết giữa các vùng kinh tế - xã hội, trong khi quy hoạch cấp huyện phải phản ánh nội dung sử dụng đất của cấp xã.
- Sử dụng đất tiết kiệm và có hiệu quả
- Khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường; thích ứng với biến đổi khí hậu
- Bảo vệ, tôn tạo di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh
- Dân chủ và công khai
Đảm bảo ưu tiên quỹ đất cho các mục đích quốc phòng, an ninh, phục vụ lợi ích quốc gia và công cộng, đồng thời bảo vệ an ninh lương thực và môi trường là điều cần thiết.
Quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất của các ngành, lĩnh vực và địa phương cần phải tuân thủ và phù hợp với quy hoạch sử dụng đất đã được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và phê duyệt.
Quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh đóng vai trò trung tâm, kết nối giữa Trung ương và địa phương Nhiệm vụ chính của quy hoạch này là thiết lập cơ cấu sử dụng hợp lý cho các loại đất như nông nghiệp, phi nông nghiệp và đất chưa sử dụng Đồng thời, quy hoạch cũng phân bổ và bố trí đất đai cho các dự án đầu tư, phát triển đô thị, công trình công cộng, giao thông và thủy lợi trên địa bàn tỉnh trong thời gian quy hoạch.
Cơ sở thực tiễn
1.2.1 Tình hình ứng dụng WEBGIS trong quản lý và công bố dữ liệu
Công nghệ WEBGIS đã được áp dụng rộng rãi trên toàn cầu trong nhiều lĩnh vực, bao gồm việc xây dựng bản đồ trực tuyến về quy hoạch và hiện trạng sử dụng đất, như ở Victoria (Úc) và Maryland (Mỹ).
Hình 1.13 Bản đồ trực tuyến về QHSDĐ của bang Victoria (Úc)
Hình 1.14 Bản đồ trực tuyến về QHSDĐ của bang Maryland (Mỹ)
Vào năm 2012, Puyam S Singh và các cộng sự đã phát triển một hệ thống WEBGIS mã nguồn mở sử dụng PostgreSQL/PostGIS, PHP, Apache và MapServer để hỗ trợ ra quyết định và chia sẻ thông tin về tài nguyên thiên nhiên tại Ấn Độ Nghiên cứu này đã tạo ra một cổng thông tin cho phép người dùng xem, cập nhật, truy vấn và phân tích thông tin tài nguyên thiên nhiên theo nhu cầu cụ thể.
Năm 2015, Hadjimitsis và cộng sự đã phát triển hệ thống WEBGIS sử dụng công nghệ Oracle nhằm quản lý quy hoạch không gian biển tại Cộng hòa Síp Nghiên cứu này giúp các nhà quản lý và công chúng dễ dàng tiếp cận thông tin phân tích và đánh giá liên quan đến quy hoạch không gian biển hiện tại và tương lai.
Mặc dù WEBGIS đã cung cấp các chức năng cơ bản như quản lý người dùng và công cụ tương tác với bản đồ, nhưng vẫn còn một số hạn chế Giao diện thiết kế chưa được tối ưu, hình ảnh bản đồ thiếu sắc nét và sinh động, dẫn đến việc thiếu tính thẩm mỹ.
Nhiều WEBGIS hiện nay chứa nhiều lớp thông tin bản đồ nhưng không khai thác hiệu quả, dẫn đến tình trạng cồng kềnh và tốc độ tải dữ liệu chậm Ngược lại, một số WEBGIS chỉ có vài lớp thông tin, nhưng lại quá sơ sài và thiếu cụ thể, hạn chế khả năng tra cứu thông tin của người dùng.
Ngày 24/4/2013, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã ban hành Thông tư số 04/2013/TT-BTNMT, quy định về việc xây dựng CSDL đất đai Thông tư này hướng dẫn các cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ địa chính trong việc xây dựng, quản lý, khai thác, sử dụng và cập nhật CSDL đất đai CSDL đất đai bao gồm 04 nhóm thành phần: CSDL địa chính, CSDL quy hoạch sử dụng đất, CSDL giá đất và CSDL thống kê, kiểm kê đất đai, trong đó CSDL địa chính là thành phần cơ bản Thông tư cũng quy định 5 hình thức cung cấp thông tin từ CSDL đất đai.
Tra cứu trực tuyến thông qua WEBGIS cho phép người dân truy cập thông tin địa chính như số hiệu thửa, diện tích, tình trạng cấp Giấy chứng nhận và bản đồ quy hoạch sử dụng đất Việc ứng dụng công nghệ này tại Việt Nam là cần thiết để cung cấp dữ liệu đất đai hiệu quả hơn Mặc dù nhiều hãng GIS nổi tiếng đã có mặt tại thị trường Việt Nam, nhưng số lượng ứng dụng WEBGIS trên Internet vẫn còn hạn chế và chưa đạt hiệu quả mong muốn Một số địa phương đã bắt đầu công khai thông tin đất đai trên bản đồ, nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc phát triển công nghệ này.
WEBGIS tỉnh Thừa Thiên Huế và tỉnh Vĩnh Phúc được phát triển với mục tiêu công khai hóa dữ liệu từ cơ sở dữ liệu trung tâm của hệ thống GIS toàn tỉnh.
Hình 1.15 Trang WEB hệ thống thông tin tỉnh Thừa Thiên Huế
Trang WEBGIS của tỉnh Thừa Thiên Huế đã công bố dữ liệu bản đồ chuyên ngành, bao gồm thông tin quy hoạch chuyên ngành, quy hoạch các khu kinh tế và thông tin giá đất Người dùng có thể truy cập trang WEB tại địa chỉ https://GIS21.thuathienhue.gov.vn để tìm hiểu thêm chi tiết.
Hệ thống bao gồm hai chức năng chính: khai thác thông tin và quản trị dịch vụ Chức năng khai thác thông tin cho phép người dùng truy cập và tra cứu trực tiếp từ các bản đồ chuyên đề, trong khi chức năng quản trị dịch vụ đảm bảo quản lý toàn bộ hệ thống, bao gồm quản lý dịch vụ bản đồ, máy chủ, nhật ký hệ thống và phân quyền người dùng Mục tiêu của chức năng quản trị là cung cấp các dịch vụ bản đồ hỗ trợ cho việc khai thác thông tin Hệ thống cũng sở hữu nguồn thông tin bản đồ phong phú, được cập nhật liên tục.
Hình 1.16 Hệ thống WEBGIS tỉnh Vĩnh Phúc
Giao diện hệ thống hiện tại còn đơn giản và thiếu tính thẩm mỹ, với hình ảnh dữ liệu không sắc nét Hệ thống chủ yếu chỉ hỗ trợ tra cứu thông tin mà chưa phát triển kênh trao đổi để người dùng đóng góp ý kiến xây dựng Ngoài ra, thông tin cũng chưa được chia sẻ cho nhiều đối tượng sử dụng, như khả năng tải xuống các dữ liệu cần thiết.
Bến Tre là tỉnh tiên phong trong việc cung cấp thông tin trực tuyến về quy hoạch sử dụng đất thông qua công nghệ WEBGIS Bản đồ chi tiết từng thửa đất cho phép người dùng tra cứu thông tin như số tờ, số thửa và thông tin chủ sở hữu một cách dễ dàng.
Hình 1.17 Bản đồ quy hoạch sửdụng đất tỉnh Bến Tre
Hệ thống bản đồ hiện tại gặp khó khăn do giao diện rối mắt và tốc độ tải dữ liệu chậm, ảnh hưởng đến việc tra cứu thông tin Bản đồ thông tin quy hoạch tỉnh Bến Tre còn hạn chế trong việc thiết kế giao diện và quản lý các lớp thông tin Tương tự như hệ thống WEBGIS của tỉnh Vĩnh Phúc, hệ thống này chưa có kênh tương tác cho người dùng, dẫn đến việc thiếu khả năng tương tác, cập nhật thông tin và đóng góp ý kiến về quy hoạch sử dụng đất của tỉnh.
Công nghệ WEBGIS được ứng dụng trên trang web điện tử GIS.chinhphu.vn, cung cấp thông tin chi tiết về các đơn vị hành chính đến cấp quận, huyện Việc sử dụng WEBGIS trên các trang web này rất hữu ích cho người dân trong việc tìm hiểu quy hoạch sử dụng đất Tuy nhiên, hệ thống bản đồ hiện tại trên các trang web trong nước còn đơn giản và cần được phát triển, hoàn thiện hơn.
Hình 1.18 Bản đồ đơn vị hành chính các cấp
Việc công bố phương án quy hoạch sử dụng đất được thực hiện qua hai hình thức chính: công bố trên trang thông tin điện tử và công bố dưới dạng bản đồ giấy hoặc pano tại trụ sở UBND hoặc ở những địa điểm công cộng liên quan đến quy hoạch.