Sự cần thiết của đề tài: 1 2 Mục tiêu nghiên cứu
Định hướng và quan điểm kiểm soát chi ngân sách nhà nước tại Kho bạc nhà nước 62
3.1.1 Định hướng chi ngân sách nhà nước tại kho bạc nhà nước
KBNN xây dựng định hướng chi ngân sách nhà nước (NSNN) dựa trên quy định của Luật hiện hành, kết hợp với các yêu cầu đặc thù của huyện Định hướng này được thiết lập một cách hợp lý và chính xác, nhằm đảm bảo hiệu quả trong việc sử dụng ngân sách.
Tất cả các khoản chi từ ngân sách nhà nước cần được kiểm tra và kiểm soát trong suốt quá trình cấp phát thanh toán Các khoản chi này phải nằm trong dự toán Nhà nước đã được phê duyệt, tuân thủ đúng chế độ, tiêu chuẩn và định mức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định, đồng thời được Thủ trưởng đơn vị sử dụng kinh phí ngân sách chuẩn chi.
Các cơ quan, đơn vị và chủ dự án sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước (NSNN) cần mở tài khoản tại Kho bạc nhà nước (KBNN) Họ cũng phải tuân thủ sự kiểm tra và kiểm soát của cơ quan Tài chính - KBNN trong các quy trình lập dự toán, phân bổ dự toán, cấp phát thanh toán, hạch toán kế toán và quyết toán NSNN.
KBNN có trách nhiệm kiểm soát hồ sơ và chứng từ, đảm bảo điều kiện chi và thực hiện cấp phát, thanh toán kịp thời các khoản chi ngân sách nhà nước (NSNN) theo quy định Đồng thời, KBNN tham gia cùng cơ quan Tài Chính và các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền trong việc kiểm tra tình hình sử dụng NSNN và xác nhận số thực chi NSNN qua KBNN của các đơn vị.
KBNN có quyền tạm đình chỉ, từ chối thanh toán và chi trả, đồng thời thông báo cho đơn vị sử dụng kinh phí NSNN, gửi thông tin cho các cơ quan Tài chính cùng cấp để giải quyết trong các trường hợp cần thiết.
- Chi không đúng theo mục đích, đối tượng mà dự toán đã được duyệt.
- Chi không đúng chế độ, định mức và chỉ tiêu của nhà nước.
- Không đủ các điều kiện chi theo đúng quy định.
- Tồn quỹ ngân sách không còn đủ khả năng thanh toán.
Tất cả các khoản chi ngân sách nhà nước (NSNN) phải được ghi nhận bằng đồng Việt Nam, theo từng niên độ ngân sách, cấp ngân sách và mục lục NSNN Ngoài ra, các khoản chi NSNN bằng ngoại tệ, hiện vật hoặc ngày công lao động sẽ được quy định bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Trong quản lý và quyết toán chi ngân sách nhà nước (NSNN), việc thu hồi các khoản chi sai là cần thiết để giảm chi Dựa trên quyết định của cơ quan Tài chính hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền, Kho bạc Nhà nước (KBNN) thực hiện thu hồi và điều chỉnh giảm chi NSNN.
Bộ Tài chính quy định việc quản lý và cấp phát thanh toán cho các khoản chi đầu tư xây dựng cơ bản, chi đặc biệt liên quan đến Quốc phòng và An ninh, cũng như chi tiêu của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và ngân sách xã, dựa trên tính chất đặc thù của từng công việc.
3.1.2 Quan điểm kiểm soát chi ngân sách nhà nước tại kho bạc nhà nước
KBNN là cơ quan quản lý quỹ ngân sách nhà nước, có nhiệm vụ thống nhất quản lý, tổ chức thanh toán và điều hòa vốn, tiền mặt thuộc quỹ này Mục tiêu của KBNN là tập trung nhanh chóng và đầy đủ các khoản thu, đồng thời đáp ứng kịp thời nhu cầu thanh toán và chi trả của Nhà nước.
NSNN được thiết lập một cách khoa học, với các yếu tố nghiên cứu tỉ mỉ Tuy nhiên, khi thực hiện ngân sách, đặc biệt là chi ngân sách, nếu không có cơ chế quản lý và kiểm soát hoàn hảo, các cơ quan thi hành ngân sách sẽ khó giữ được vai trò của mình trong đời sống kinh tế - chính trị - xã hội, có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng và ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển quốc gia.
Chính vì vậy, quan điểm kiểm soát chi ngân sách của KBNN nói chung và KBNN được quán triệt như sau:
Việc chi tiêu quốc gia cần tuân thủ nguyên tắc ngân sách, trong đó Quốc Hội có quyền cưỡng bách theo Hiến pháp để đảm bảo sử dụng hiệu quả tài nguyên kinh tế đã được phê chuẩn Chính phủ phải thực hiện các hoạt động mang lại lợi ích thiết thực cho người dân với chi phí tối thiểu.
Quốc Hội có quyền biểu quyết và phê chuẩn ngân sách, đảm bảo chi tiêu không vượt quá giới hạn cho phép Việc phê chuẩn ngân sách là cách kiểm soát hoạt động của chính phủ và các chi phí liên quan Do đó, hàng năm, Chính phủ phải soạn thảo ngân sách và đề xuất số thu cần thiết.
Quốc Hội đại diện cho nhân dân, những người nộp thuế và có quyền lợi từ chi tiêu của Chính phủ Quốc Hội có trách nhiệm xem xét và quyết định các nhu cầu chi tiêu mà Chính phủ đề xuất, bao gồm cả các hoạt động cụ thể của từng cơ quan như Sở, Bộ và Ngành.
Kiểm soát chi NSNN chi phối sự điều hành ngân sách và đòi hỏi sự thi hành ngân sách không được vượt quá giới hạn cho phép.
Đảm bảo sự cân đối giữa chi tiêu ngân sách và khả năng thu ngân sách là điều cần thiết trong từng giai đoạn Chính sách này yêu cầu chính phủ phải giới hạn mức chi tiêu thường xuyên tương ứng với mức thu từ các nguồn thu trong nước như thuế, phí và lệ phí.
- Tránh hiện tượng lãng phí, tham ô, biển thủ công quỹ cũng như việc sử dụng kinh phí sai so với mục đích cấp phát.
Kiểm soát chi tiêu ngân sách nhằm đảm bảo công quỹ sử dụng đúng theo luật Tài chính hiện hành, ngăn ngừa gian lận, nhầm lẫn và hành vi bất hợp pháp Đồng thời, nó giúp tối ưu hóa hiệu quả và tiết kiệm trong việc sử dụng công quỹ Quá trình kiểm soát cần được thực hiện liên tục trước, trong và sau khi cấp phát thanh toán để kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh.
Giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát chi thường xuyên qua Kho bac nhà nướcHuyện Cần Giuộc Tỉnh Long An 64 1Tăng cường kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua KBNN Cần Giuộc Long An
3.2.1 Tăng cường kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua KBNN Cần Giuộc Long An
3.2.1.1 Tăng cường thanh toán trực tiếp từ Kho bạc nhà nước cho người cung cấp hàng hóa, dịch vụ và mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt
Thanh toán trực tiếp cho nhà cung cấp hàng hóa và dịch vụ qua hình thức chuyển khoản mang lại sự an toàn và giảm thiểu chi phí quản lý tiền mặt như in ấn, kiểm đếm, vận chuyển và bảo quản Hình thức này cũng giúp kiểm soát thu nhập cá nhân, hạn chế tiêu cực và lãng phí trong chi tiêu ngân sách nhà nước Để thực hiện hiệu quả, cần chú ý đến một số vấn đề quan trọng.
Tất cả các cá nhân và đơn vị đăng ký sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ phải mở tài khoản thanh toán tại ngân hàng Đồng thời, các đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước khi mua hàng hóa, dịch vụ với số tiền nhất định sẽ phải mua từ người bán có tài khoản ngân hàng.
Để mở rộng thanh toán qua thẻ ATM cho các khoản chi cá nhân như lương, phụ cấp, tiền công lao động, học bổng và sinh hoạt phí, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương Việc quy định bắt buộc các đơn vị có điều kiện thực hiện thanh toán qua thẻ ATM là rất quan trọng để đạt được mục tiêu này.
3.2.1.2 Áp dụng quy trình kiêm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước theo kết quả đầu ra Đây là một phương thức cấp phát NSNN được các nước tiên tiến áp dụng, nước ta đang nghiên cứu để có thể áp dụng trong thời gian tới.
Chế độ kế toán dựa trên đầu vào chuẩn chi NSNN kiểm soát lượng tiền chi tiêu cho các hạng mục khác nhau, nhưng hạn chế phân bổ nguồn lực để đạt kết quả tốt Ngược lại, kiểm soát chi theo kết quả đầu ra tập trung vào hàng hóa, dịch vụ mà cơ quan thụ hưởng NSNN tạo ra, với sự thỏa thuận của Nhà nước Nhà nước chú trọng vào hiệu quả và chất lượng hàng hóa, dịch vụ, không can thiệp vào cơ chế chi tiêu, mà chỉ quan tâm đến giá trị thu được từ chi phí đã bỏ ra Các cơ quan đơn vị được tự chủ trong việc sử dụng kinh phí NSNN đã cấp cho các chương trình, mục tiêu đã được phê duyệt.
Theo phương án này, hiệu quả chi tiêu được đánh giá toàn diện; nếu kết quả đầu ra đạt yêu cầu, cơ quan thụ hưởng NSNN sẽ giữ lại khoản tiền đã phân bổ mà không cần kiểm tra quy trình Ngược lại, nếu kết quả không đạt, quy trình chi tiêu và quyết toán sẽ chịu sự giám sát nghiêm ngặt từ cơ quan quản lý.
Yêu cầu đặt ra khi sử dụng kiểm soát chi theo kết quả đầu ra:
Nhà nước cần xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động và chất lượng đầu ra Các cơ quan, đơn vị phải lập dự toán chi dựa trên chức năng, nhiệm vụ, tiêu chuẩn và kết quả thực hiện của năm trước KBNN sẽ thực hiện trích chuyển kinh phí dựa trên dự toán và nhu cầu chi của đơn vị Thủ trưởng đơn vị có trách nhiệm sử dụng kinh phí đúng cam kết Cơ quan Tài chính sẽ theo dõi, kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ, và có quyền tạm dừng cấp kinh phí nếu phát hiện vi phạm Cơ chế phân bổ ngân sách đã chuyển từ kiểm soát “đầu vào” sang kiểm soát theo chất lượng đầu ra, tăng cường tính cạnh tranh và khuyến khích sự chủ động của các đơn vị Đồng thời, quy trình kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước được giao cho giao dịch viên, nhằm phân công nhiệm vụ rõ ràng, hướng dẫn khách hàng và rút ngắn thời gian giao dịch.
3.2.1.3 Hiện đại hóa công nghệ thông tin
Hiện nay, hệ thống Kho bạc Nhà nước (KBNN) cần không ngừng đổi mới và hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển xã hội, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế KBNN phải tham gia quản lý quỹ ngân sách nhà nước (NSNN) như một công cụ tài chính, không chỉ đơn thuần là cơ quan quản lý công quỹ Để thực hiện điều này, cần phân định rõ chức năng và nhiệm vụ cũng như tăng cường phối hợp giữa các cơ quan trong quản lý và kiểm soát chi NSNN Mục tiêu chung là xây dựng KBNN hiện đại, hoạt động an toàn, hiệu quả và bền vững thông qua cải cách thể chế, hoàn thiện tổ chức bộ máy và hiện đại hóa công nghệ Đến năm 2020, KBNN sẽ hoạt động trên nền tảng công nghệ thông tin hiện đại, hình thành Kho bạc điện tử, nhằm nâng cao năng lực, hiệu quả và tính minh bạch trong quản lý tài chính nhà nước.
Gắn kết quản lý quỹ ngân sách nhà nước với quy trình quản lý ngân sách từ lập, phân bổ, chấp hành đến kế toán, kiểm toán và quyết toán thông qua cải cách công tác kế toán ngân sách nhà nước Cần hoàn thiện chế độ thông tin và báo cáo tài chính, đồng thời kết nối các hệ thống thông tin trong và ngoài ngành Tài chính, bao gồm hệ thống Thuế, Hải quan, Ngân hàng và các cấp chính quyền Mục tiêu là hình thành một hệ thống thông tin tài chính hợp nhất.
Quản lý các quỹ Tài chính Nhà nước cần được thống nhất và phản ánh đầy đủ trong hệ thống thông tin tích hợp ngân sách - Kho bạc (TABMIS) Tất cả các khoản thu, chi của quỹ Nhà nước sẽ được thực hiện qua tài khoản thanh toán tập trung của KBNN, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc cải cách quản lý ngân quỹ và góp phần ổn định tình hình tài chính tiền tệ.
Xây dựng cơ chế và quy trình quản lý, kiểm soát, thanh toán các khoản chi ngân sách nhà nước (NSNN) là cần thiết để thực hiện quản lý chi theo kết quả đầu ra Cần thống nhất quy trình và tập trung đầu mối kiểm soát chi, đồng thời tăng cường cải cách thủ tục hành chính để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính.
68 công tác kiểm soát chi, tiến tới áp dụng thí điểm quy trình, thủ tục kiểm soát chi điện tử.
Xây dựng kho dữ liệu về thu, chi ngân sách nhà nước (NSNN) và thiết lập hệ thống báo cáo thống kê thống nhất phù hợp với chế độ kế toán Nhà nước để hoàn thiện hệ thống TABMIS và thống kê tài chính Chính phủ Phát triển các ứng dụng hiện đại như thanh toán điện tử, quản lý và kiểm soát thanh toán vốn đầu tư, cùng với chương trình quản lý phát hành và thanh toán trái phiếu Những ứng dụng này sẽ được tích hợp với hệ thống thông tin quản lý Ngân sách - Kho bạc (TABMIS).
Hiện đại hóa công nghệ thông tin tại KBNN là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng kiểm soát chi NSNN KBNN cần xây dựng một hệ thống thông tin thống nhất, đồng thời thực hiện các bước cần thiết để thúc đẩy tiến trình tin học hóa, mang lại hiệu quả thiết thực Việc phát triển hệ thống tin học sẽ giúp quản lý và điều hành hoạt động KBNN hiệu quả hơn, với các chương trình phần mềm hỗ trợ cho thanh toán, báo cáo và kiểm soát chi NSNN, bao gồm kiểm soát thanh toán theo dự toán và tổng hợp thông tin báo cáo.
Để nâng cao hiệu quả hoạt động của KBNN, cần tăng cường máy móc, thiết bị và chương trình xử lý thông tin, hình thành một trung tâm quản lý dữ liệu hoàn chỉnh Điều này sẽ giúp tạo ra một ngân hàng dữ liệu cho phép các bộ phận khai thác và phân tích thông tin phục vụ công tác chuyên môn, đặc biệt trong quản lý và kiểm soát chi NSNN Việc mở rộng ứng dụng tin học hiện đại vào hoạt động của KBNN theo hướng tập trung và tích hợp với hệ thống thông tin quản lý ngân sách (TABMIS) là rất quan trọng Đồng thời, phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật tiên tiến và triển khai hệ thống an toàn bảo mật cho thông tin KBNN, cũng như thiết lập hệ thống dự phòng khắc phục thảm họa, sẽ đáp ứng mục tiêu hiện đại hóa công nghệ thông tin của KBNN.
Tổ chức đào tạo cơ bản cho cán bộ, đặc biệt là cán bộ kiểm soát chi ngân sách nhà nước, đồng thời triển khai đào tạo chuyên sâu cho cán bộ tin học để chuẩn bị tiếp nhận và sử dụng kết quả từ các dự án công nghệ nước ngoài Cần kết hợp chặt chẽ hoạt động tin học của Kho bạc Nhà nước với hệ thống tin học chung của ngành Tài chính.