Ôi Đất Nước sau bốn ngàn năm đi đâu ta cũng thấy Những cuộc đời đã hóa núi sông ta…Tư tưởng“Đất Nước của Nhân dân” 2 a... Ôi Đất Nước sau bốn ngàn năm đi đâu ta cũng thấy Những cuộc đời
Trang 1VĂN HỌC VIỆT NAMĐẤT NƯỚC
Nguyễn Khoa Điềm
LỚ P12
(Trích trường ca Mặt đường khát vọng)
Trang 2Có cái nhìn mới mẻ, sâu sắc về Đất Nước: Đất Nước là của Nhân dân,
do Nhân dân sáng tạo, gìn giữ.
MỤC TIÊU BÀI GIẢNG
Đọc hiểu tác phẩm thơ trữ tình theo đặc trưng thể loại
Tư duy, sáng tạo để làm quen với giọng thơ giàu chất trí tuệ, suy tư.
*Về thái độ, tư tưởng
Tự nhận thức về tình yêu Đất Nước của thế hệ các nhà thơ trẻ
trong thời kì chống Mĩ qua đó tự rút ra bài học cho cá nhân.
Trang 31 42 câu đầu: Những cảm nhận của tác giả về Đất Nước
2 47 câu cuối: Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
Trang 4a Đoạn 1: 12 câu đầu
Những người vợ… núi sông ta: Nhân dân là người đã làm nên Đất Nước.
b Đoạn 2: 35 câu cuối:
Em ơi em… sông xuôi: Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
Trang 5Người học trò nghèo góp cho Đất Nước mình núi Bút non Nghiên Con cóc, con gà quê hương cùng góp cho Hạ Long thành thắng cảnh Những người dân nào đã góp tên Ông Đốc, Ông Trang, Bà Đen, Bà Điểm
Tư tưởng“Đất Nước của Nhân dân”
2
a Đoạn 1 (12 câu đầu): Nhân dân là người đã làm nên Đất Nước.
Trang 6Liệt kê các danh lam, thắng cảnh
Những danh thắng nổi tiếng trên khắp mọi miền Đất Nước.
Núi Vọng Phu, núi Con Cóc, hòn Con Gà, Đất Tổ
Hùng Vương,… (Miền Bắc)
Hòn Trống Mái, núi Bút, non Nghiên (Miền
Trung)
Núi Bà Đen, sông Ông Đốc,
cồn Ông Trang, vườn trầu cau Bà Điểm (Miền Nam)
Trang 7 người vợ, người chồng, người học trò nghèo, Ông
Đốc, Ông Trang, Bà Đen, Bà Điểm
Thánh Gióng, Hùng Vương
Những anh hùng trong truyền thuyết
Tư tưởng“Đất Nước của Nhân dân”
2
a Đoạn 1 (12 câu đầu): Nhân dân là người đã làm nên Đất Nước.
Trang 8 con rồng, con voi
Những loài vật linh thiêng trong tâm linh người việt
Tư tưởng“Đất Nước của Nhân dân”
2
a Đoạn 1 (12 câu đầu): Nhân dân là người đã làm nên Đất Nước.
Trang 9Sự quả cảm, gan dạ trong quá trình mở mang lãnh thổ
Những danh thắng ấy không chỉ điểm tô cho vẻ đẹp Đất Nước mà còn
thấm đẫm vẻ đẹp tâm hồn con người Việt Nam
Thông điệp từ những danh thắng Việt Nam
Tư tưởng“Đất Nước của Nhân dân”
2
a Đoạn 1 (12 câu đầu): Nhân dân là người đã làm nên Đất Nước.
Trang 10Ôi Đất Nước sau bốn ngàn năm đi đâu ta cũng thấy Những cuộc đời đã hóa núi sông ta…
Tư tưởng“Đất Nước của Nhân dân”
2
a Đoạn 1 (12 câu đầu): Nhân dân là người đã làm nên Đất Nước.
Trang 11Ôi Đất Nước sau bốn ngàn năm đi đâu ta cũng thấy Những cuộc đời đã hóa núi sông ta…
Hình ảnh ruộng đồng, gò bãi: những không gian quen thuộc với con người Việt Nam.
Trạng ngữ phiếm chỉ ở đâu, đi đâu, trên khắp: niềm tự hào của tác giả trước sự hiện diện của những dấu tích ông cha
Tư tưởng“Đất Nước của Nhân dân”
2
*Từ không gian địa lí
a Đoạn 1 (12 câu đầu): Nhân dân là người đã làm nên Đất Nước.
Trang 12Ôi Đất Nước sau bốn nghìn năm đi đâu ta cũng thấy Những cuộc đời đã hóa núi sông ta…
Tư tưởng“Đất Nước của Nhân dân”
2
*Từ không gian địa lí
Nỗi xúc động pha lẫn niềm kiêu hãnh của tác giả về bề dày lịch
sử dân tộc
Thán từ ôi
Số đếm phiếm chỉ bốn nghìn năm
Hình ảnh núi sông ta
a Đoạn 1 (12 câu đầu): Nhân dân là người đã làm nên Đất Nước.
Trang 13Ôi Đất Nước sau bốn ngàn năm đi đâu ta cũng thấy Những cuộc đời đã hóa núi sông ta…
Tư tưởng“Đất Nước của Nhân dân”
2
*Từ không gian địa lí
a Đoạn 1 (12 câu đầu): Nhân dân là người đã làm nên Đất Nước.
Trang 14*Từ không gian địa lí
a Đoạn 1 (12 câu đầu): Nhân dân là người đã làm nên Đất Nước.
Trang 15Khi có giặc người con trai ra trận Người con gái trở về nuôi cái cùng con Ngày giặc đến nhà thì đàn bà cũng đánh Nhiều người đã trở thành anh hùng
Nhiều anh hùng cả anh và em hôm nay đều nhớ
Tư tưởng“Đất Nước của Nhân dân”
2
*Từ thời gian lịch sử b Đoạn 2 (35 câu cuối): Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
Trang 16Tư tưởng“Đất Nước của Nhân dân”
2
Lời thơ mang dáng dấp một lời tâm tình thiết tha.
Đại từ nhân xưng em + hình thức câu cầu khiến
*Từ thời gian lịch sử b Đoạn 2 (35 câu cuối): Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
Trang 17Vào bốn nghìn năm Đất Nước
Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
b Đoạn 2 (35 câu cuối):
Trang 18Niềm tự hào, tin tưởng vào tinh thần tự giác tự nguyện cao độ của thế hệ trẻ trước những trọng trách.
Trang 19Năm tháng nào cũng người người lớp lớp Con gái con trai bằng tuổi chúng ta
Trang 21lòng yêu nước và quyết tâm đánh giặc đến cùng
*Từ thời gian lịch sử b Đoạn 2 (35 câu cuối): Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
Trang 22*Từ thời gian lịch sử b Đoạn 2 (35 câu cuối): Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
Trang 23Cặp tính từ giản dị, bình tâm đặt liền nhau
Phẩm chất cao đẹp của những người hùng - bình dị trong cuộc sống đời thường, bình thản trong gian lao chiến đấu.
*Từ thời gian lịch sử b Đoạn 2 (35 câu cuối): Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
Trang 24Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa ta trồng
Họ chuyền lửa cho mỗi nhà, từ hòn than qua con cúi
Họ truyền giọng điệu mình cho con tập nói
Họ gánh theo tên xã, tên làng trong mỗi chuyến di dân
Họ đắp đập be bờ cho người sau trồng cây hái trái
Có ngoại xâm thì chống ngoại xâm
Có nội thù thì vùng lên đánh bại
Tư tưởng“Đất Nước của Nhân dân”
2
*Từ thời gian lịch sử b Đoạn 2 (35 câu cuối): Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
Trang 25Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa ta trồng
Họ chuyền lửa cho mỗi nhà, từ hòn than qua con cúi
Họ truyền giọng điệu mình cho con tập nói
Họ gánh theo tên xã, tên làng trong mỗi chuyến di dân
Họ đắp đập be bờ cho người sau trồng cây hái trái
Có ngoại xâm thì chống ngoại xâm
Có nội thù thì vùng lên đánh bại
Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
b Đoạn 2 (35 câu cuối):
Trang 26Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa ta trồng
Họ chuyền lửa cho mỗi nhà, từ hòn than qua con cúi
Họ truyền giọng điệu mình cho con tập nói
Họ gánh theo tên xã, tên làng trong mỗi chuyến di dân
Họ đắp đập be bờ cho người sau trồng cây hái trái
Có ngoại xâm thì chống ngoại xâm
Có nội thù thì vùng lên đánh bại
Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
b Đoạn 2 (35 câu cuối):
Trang 27Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa ta trồng
Họ chuyền lửa cho mỗi nhà, từ hòn than qua con cúi
Họ truyền giọng điệu mình cho con tập nói
Họ gánh theo tên xã, tên làng trong mỗi chuyến di dân
Họ đắp đập be bờ cho người sau trồng cây hái trái
Có ngoại xâm thì chống ngoại xâm
Có nội thù thì vùng lên đánh bại
Tư tưởng“Đất Nước của Nhân dân”
2
Điệp từ họ (7 lần): vai trò to lớn của những con người đã làm nên Đất Nước.
*Từ thời gian lịch sử b Đoạn 2 (35 câu cuối): Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
Trang 28Những điệp ngữ Đất Nước Nhân dân, Đất Nước của Nhân dân: được viết hoa
Sự tôn vinh đầy thành kính đối với Nhân dân và Đất Nước.
Sự khẳng định chắc chắn cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
*Từ thời gian lịch sử b Đoạn 2 (35 câu cuối): Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
Trang 29Dạy anh biết “yêu em từ thuở trong nôi”
Biết quý công cầm vàng những ngày lặn lội Biết trồng tre đợi ngày thành gậy
Đi trả thù mà không sợ dài lâu
Ôi những dòng sông bắt nước từ đâu
Mà khi về Đất Nước mình thì bắt lên câu hát Người đến hát khi chèo đò, kéo thuyền vượt thác Gợi trăm màu trên trăm dáng sông xuôi.
*Từ bản sắc văn hóa
Tư tưởng“Đất Nước của Nhân dân”
2
Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
b Đoạn 2 (35 câu cuối):
Trang 30Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
b Đoạn 2 (35 câu cuối):
*Từ bản sắc văn hóa
Trang 31Dạy anh biết “yêu em từ thuở trong nôi”
Say đắm, thủy chung trong tình yêu.
Biết quý công cầm vàng những ngày lặn lội
Truyền thống quý trọng tình nghĩa.
Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
b Đoạn 2 (35 câu cuối):
Dạy anh biết “yêu em từ thuở trong nôi”
Biết quý công cầm vàng những ngày lặn lội
Biết trồng tre đợi ngày thành gậy
Đi trả thù mà không sợ dài lâu
*Từ bản sắc văn hóa
Trang 32Biết trồng tre đợi ngày thành gậy
Đi trả thù mà không sợ dài lâu
Quyết liệt trong chiến đấu với kẻ thù
Dạy anh biết “yêu em từ thuở trong nôi”
Biết quý công cầm vàng những ngày lặn lội
Biết trồng tre đợi ngày thành gậy
Đi trả thù mà không sợ dài lâu
Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
b Đoạn 2 (35 câu cuối):
*Từ bản sắc văn hóa
Trang 33Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
b Đoạn 2 (35 câu cuối):
Ôi những dòng sông bắt nước từ đâu
Mà khi về Đất Nước mình thì bắt lên câu hát Người đến hát khi chèo đò, kéo thuyền vượt thác Gợi trăm màu trên trăm dáng sông xuôi.
*Từ bản sắc văn hóa
Trang 34bắt lên câu hát: nghệ thuật nhân hóa
Niềm lạc quan của con người lao động trên sông nước.
Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
b Đoạn 2 (35 câu cuối):
Ôi những dòng sông bắt nước từ đâu
Mà khi về Đất Nước mình thì bắt lên câu hát
Người đến hát khi chèo đò, kéo thuyền vượt thác Gợi trăm màu trên trăm dáng sông xuôi.
*Từ bản sắc văn hóa
Trang 35Sự phong phú về sắc màu văn hóa
Ôi những dòng sông bắt nước từ đâu
Mà khi về Đất Nước mình thì bắt lên câu hát Người đến hát khi chèo đò, kéo thuyền vượt thác
Gợi trăm màu trên trăm dáng sông xuôi.
Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
b Đoạn 2 (35 câu cuối):
*Từ bản sắc văn hóa
Trang 36TIỂU KẾT
*Từ bản sắc văn hóa
Sự lí giải cho tư tưởng Đất Nước của Nhân dân.
b Đoạn 2 (35 câu cuối):
Trang 37Hình ảnh thơ vừa quen thuộc, gần gũi vừa có ý nghĩa biểu tượng
và mang tính trí tuệ cao Khai thác tài tình và sáng tạo chất liệu dân gian
2 Nghệ thuật
1 Nội dung
Trang 38II TÌM HIỂU VĂN BẢN
1 Những cảm nhận của tác giả về Đất Nước
Khẳng định: Nhân dân chính là người đã góp phần làm nên Đất Nước
2 Tư tưởng Đất Nước của Nhân dân
Kết hợp giữa yếu tố chính luận - trữ tình, chất liệu văn hóa dân gian, thủ pháp liệt kê, điệp từ:
Gửi gắm lòng tri ân sâu sắc, niềm tự hào vô hạn trước những đóng góp thầm lặng của cha ông.
Trang 39II TÌM HIỂU VĂN BẢN
1 Những cảm nhận của tác giả về Đất Nước
2 Tư tưởng Đất Nước của Nhân dân
Đoạn thơ là sự phát hiện thú vị và độc đáo của tác giả về Đất Nước với nhiều
ý nghĩa mới: muôn vàn vẻ đẹp của Đất Nước đều là kết tinh của bao công sức
và khát vọng của nhân dân, của những con người vô danh, bình dị Đất Nước
từ nhân dân mà ra, do nhân dân mà có và nhờ nhân dân mà tồn tại.
Trang 401 Những cảm nhận của tác giả về Đất Nước
2 Tư tưởng Đất Nước của Nhân dân
1 Nội dung
2 Nghệ thuật
Đoạn trích thể hiện những cảm nhận sâu sắc, mới mẻ về Đất Nước
Từ đó đề cập đến bổn phận trách nhiệm của thế hệ trẻ và toàn thể Nhân dân đối với Đất Nước.
Giọng thơ tâm tình vừa giàu cảm xúc vừa đậm chất suy tư, khai thác tài tình và sáng tạo chất liệu dân gian…