slide bài giảng THANH TIẾT 79,80,81 vội VÀNG

ĐỌC HiỂU VĂN BẢN• b.Cảm xúc trước thiên nhiên và cuộc sống của nhà thơ : • Bức tranh thiên nhiên được cảm nhận của nhà thơ hiện lên bằng một loạt hình ảnh, âm thanh, màu sắc tươi đẹp,

Tiết 79- 81

I/ TÌM HIỂU CHUNG

Di ảnh của Xuân Diệu

1.Tác giả Xuân Diệu(1916- 1985 )

- Là nhà thơ “ mới nhất trong các nhà thơ mới” (Hoài Thanh)

- Là nhà thơ của tình yêu, của mùa xuân và tuổi trẻ với giọng thơ sôi nổi, đắm say, yêu đời thắm thiết.

- Là cây bút có sức sáng tạo dồi dào, bền bỉ, có đóng góp lớn trên nhiều Lĩnh vực đối với nền văn học

Việt Nam hiện đại

=> Xuân Diệu là một nhà thơ lớn, một nghệ sĩ lớn, một nhà văn hoá lớn của dân tộc.

Thủ bút của Xuân Diệu

• 2 Xuất xứ, thể loại và bố cục của bài thơ “Vội Vàng”:

• a Xuất xứ:

• “ Vội vàng” là một trong những bài thơ tiêu biểu

nhất của Xuân Diệu trước cách mạng tháng Tám

Bài thơ được in trong tập “Thơ thơ” của Xuân Diệu -

xuất bản năm 1938.

• Vội vàng không phải bài thơ hay nhất của Xuân

Diệu nhưng bài thơ rất XD là lời tự bạch là chân

dung tự họa của nhà thơ Một trong những bài thơ tiêu biểu trong tập thơ “ Thơ thơ”

• b Thể loại :

• Thể thơ: tự do ( kết hợp thơ ngũ ngôn và thơ mới tám

tiếng, thơ tự do)

• - 13 câu đầu: thể hiện tình yêu cuộc sống trần thế tha thiết

• + 4 câu đầu : ước muốn của nhà thơ trước cuộc sống.

• + 9 câu tiếp : Cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên như thiên đường.

• - 16 câu tiếp: Cảm nhận của nhà thơ về thời gian

• - Còn lại: Lời giục giã và tình yêu cuộc sống vội vàng của nhà thơ.

13 câu đầu thể hiện tình yêu cuộc sống trần thế tha thiết

Tôi muốn tắt nắng đi 

Cho màu đừng nhạt mất; 

Tôi muốn buộc gió lại 

Cho hương đừng bay đi. 

-> 4 câu đầu: ước muốn của nhà thơ trước cuộc sống

Của ong bướm này đây tuần tháng mật; 

Này đây hoa của đồng nội xanh rì; 

Này đây lá của cành tơ phơ phất; 

Của yến anh này đây khúc tình si; 

Và này đây ánh sáng chớp hàng mi, 

Mỗi sáng sớm, thần Vui hằng gõ cửa; 

Tháng giêng ngon như một cặp môi gần; 

Tôi sung sướng Nhưng vội vàng một nửa: 

Tôi không chờ nắng hạ mới hoaì xuân  

-> 9 câu tiếp : Cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên như thiên đường

16 câutiếp:Cảm nhận của nhà thơ về thời gian

• Xuân đang tới, nghĩa là xuân đang qua,  Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già, 

Mà xuân hết nghĩa là tôi cũng mất. 

Lòng tôi rộng, nhưng lượng trời cứ chật,  Không cho dài thời trẻ của nhân gian; 

Nói lam` chi rằng xuân vẫn tuần hoàn,  Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lạị 

Còn trời đất, nhưng chẳng còn tôi mãi,  Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời; 

Mùi tháng, năm đều rớm vị chia phôi,  Khắp sông, núi vẫn than thầm tiễn biệt  

Con gió xinh thì thào trong lá biếc,  Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi ?  Chim rộn ràng bỗng đứt tiếng reo thi,  Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa ? 

Chẳng bao giờ, ôi ! chẳng bao giờ nữa  

Còn lại: Lời giục giã và tình yêu cuộc sống vội vàng của

nhà thơ.

• Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm,

Ta muốn ôm

Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn;

Ta muốn riết mây đưa và gió lượn,

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,

Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều

Và non nước, và cây, và cỏ rạng

Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh

sáng,

Cho no nê thanh sắc của thời tươi;

- Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!

II ĐỌC HiỂU VĂN BẢN

• * Đọc 4 câu thơ đầu cùa bài

thơ, em cảm nhận được mong muốn gì của Xuân

Diệu?

• * Theo em, điều mà nhà thơ

mơ ước có trở thành hiện thực được không? Vì sao?

1.Tình yêu cuộc sống trần thế tha thiết của nhà

thơ (13 câu đầu):

II.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

1.Tình yêu cuộc sống trần thế tha thiết của nhà

a.4 Câu đầu : ước muốn của nhà thơ.

- Mở đầu bài thơ bằng 4 câu ngũ ngôn, nhà thơ nêu lên hai ước muốn :

• tắt nắng; quy luật tự nhiên

• buộc gió

 Khao khát đoạt quyền tạo hóa, cưỡng lại quy luật tự

nhiên, những vận động của đất trời.

 Ước muốn kì lạ, táo bạo, mãnh liệt muốn ngăn chặn thời gian để lưu giữ mãi hương sắc của cuộc đời, để cho màu nắng đừng phai và mùi hương đừng lan toả , đi mất.

II ĐỌC HiỂU VĂN BẢN

• Tuy nhiên, đây là ước muốn và mục đích rất thực Nó xuất phát từ tâm lý: sợ thời gian trôi, muốn níu kéo thời gian, muốn giữ niềm vui

và muốn mãi mãi được tận hưởng sắc màu và hương vị cuộc sống.-> tình yêu cuộc sống đến thiết tha, say mê, mãnh liệt, sôi nổi

 Ước muốn không tưởng, không bao giờ

thực hiện được

II ĐỌC HiỂU VĂN BẢN

• * Cái hay trong nghệ thuật biểu đạt của nhà thơ ở 4 câu thơ là :

• - Cách nói kỳ lạ, có vẻ như ngông cuồng của nhà thơ -> khẳng định cái tôi cá nhân

• - Thể thơ ngũ ngôn ngắn gọn

• - Điệp ngữ “Tôi muốn” nhắc lại 2 lần, kết hợp điệp từ “cho”  thể hiện thái độ muốn trực

tiếp can thiệp vào quy luật của tạo hoá, cũng

như ước muốn và tình yêu cuộc sống mãnh liệt của nhà thơ

II ĐỌC HiỂU VĂN BẢN

• ở 9 câu thơ tiếp theo, nhà thơ đã cảm

nhận thiên nhiên và cuộc sống bằng

những hình ảnh nào?

• * Những hình ảnh, màu sắc, âm

thanh…trong đoạn thơ đều có chung một đặc điểm gì? Theo em, câu thơ

nào là mới mẻ nhất? Vì sao

b.Cảm xúc trước thiên nhiên và cuộc sống của nhà thơ :

II ĐỌC HiỂU VĂN BẢN

• b.Cảm xúc trước thiên nhiên và cuộc sống của nhà thơ :

• - Bức tranh mùa xuân hiện ra như một khu vượt tràn ngập hương sắc thần tiên Cảnh vật thiên nhiên vừa gần gũi, vừa thân quen vừa mới lạ, độc đáo

• Của ong bướm này đây tuần tháng mật, 

Này đây hoa của đồng nội xanh rì, 

Này đây lá của cành tơ phơ phất, 

Của yến anh này đây khúc tình si

Và này đây ánh sáng chớp hàng mi.

•

II ĐỌC HiỂU VĂN BẢN

• b.Cảm xúc trước thiên nhiên và cuộc sống của nhà thơ :

• Bức tranh thiên nhiên được cảm nhận của nhà thơ hiện lên bằng một loạt hình ảnh, âm thanh, màu sắc tươi

đẹp, tràn đầy sức sống, sôi nổi: ong bướm, hoa đồng nội xanh rì, lá phơ phất, yến anh, ánh sáng, thần vui…

• Từ “ của” và “ này đây” -> liệt kê, những hình ảnh thiên nhiên tươi đẹp, tràn đầy sức sống-> như tiếng

reo vui, cảm giác hân hoan, sung sướng

• 

II ĐỌC HiỂU VĂN BẢN

• - Cuộc sống trần gian hiện lên thật sống động, tươi tốt, đáng yêu, đáng sống, tràn ngập âm thanh, màu sắc tươi sáng, khai mở

ra một thiên đường tồn tại chính trên cõi trần này.

•- Với Xuân Diệu, cuộc đời lúc nào cũng tràn ngập niềm vui,

mỗi ngày mới đến là niềm vui cũng gõ cửa ùa vào theo: Mỗi

buổi sớm thần Vui hằng gõ cửa

•“ Tháng giêng ngon như cặp môi gần” -> Một cách so sánh rất riêng, rất táo bạo, đầy tình yêu đời nồng nhiệt rất Xuân Diệu.

Thiên đường mặt đất

Của ong bướm này đây tuần tháng mật Này đây hoa của đồng nội xanh rì;

Này đây lá của cành tơ phơ phất

Của yến anh này đây khúc tình si

•Đang vui say, Xuân Diệu bỗng chốc lại buồn ngay

vì nhận ra một sự thật nghiệt ngã Ý thức dòng chảy của thời gian -> niềm vui không trọn vẹn.

• Tôi vui sướng Nhưng vội vàng một nửa

• Tôi không chờ nắng hạ mới hồi xuân

Tóm lại, đoạn thơ là chuỗi tiếng reo vui hồn

nhiên, hân hoan của nhà thơ như đang lạc vào một

khu vườn xuân đầy cảnh sắc.

 Qua đó, đoạn thơ thể hiện tình yêu cuộc sống thiết tha, mãnh liệt với một tâm hồn tràn trề nhựa

sống của nhà thơ

• 2.Cảm nhận của nhà thơ về thời gian

• a cảm nhận về hiện thực cuộc sống và giới hạn của đời người :

• -Thời gian trong mối quan hệ với mùa xuân và tuổi trẻ của con người.

• -Thời gian vân động không ngừng theo một tuyến tính 1

đi không trở lại:

• Xuân đang tới nghĩa là xuân đang qua

• Xuân còn non nghĩa là xuân đã già

• …xuân hết nghĩa là tôi cũng mất.

• +Phép điệp ngữ “nghĩa là” kết hợp với phép đối 

hiện thực phũ phàng của cuộc đời trước qui luật nghiệt ngã của thời gian

* Theo em, quan niệm

về thời gian của Xuân Diệu được thể hiện như thế nào trong 11 câu thơ tiếp theo của

bài thơ?

b.Tâm trạng và thái độ của nhà thơ :

- Cái đẹp của thiên nhiên là mùa xuân,cái đẹp của con người là tuổi trẻ:

Lòng tôi rộng >< lượng trời cứ chật

Tuổi trẻ chẳng hai lần >< xuân tuần hoàn

Chẳng còn tôi >< còn trời đất

+ Nghệ thuật đối lập  sự đối kháng giữa thiên

nhiên và con người.

Nghịch lý nhưng cũng là quy luật tất yếu.Tâm trạng bất lực của thi nhân khi ý thức được sự

hữu hạn của cuộc đời.

•Mùi tháng năm đều rớm vị chia phôi, 

Khắp sông núi vẫn than thầm tiễn biệt.

Con gió xinh thì thào trong lá biếc, 

Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi

Chim rộn ràng bỗng dứt tiếng reo thi, 

Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa

 Tất cả đều buồn bã, đều mất hết ý vị, chỉ còn “rớm vị chia phôi”, chỉ biết “than thầm tiễn biệt”, chỉ còn “hờn dỗi phải bay đi”, chỉ “sợ độ phai tàn sắp sửa ”

Tâm trạng hoài nghi, hụt hẫng tiếc nuối của nhà thơ vì tuổi xuân qua mau mà đời người thì giới

hạn.

• * Tóm lại, cảm nhận về thời gian của Xuân

Diệu được thể hiện trong đoạn thơ mang ý

vị triết lý nhân sinh sâu sắc

• Qua tâm trạng băn khoăn của Xuân Diệu trước cuộc đời, ta thấy hiện lên cái đẹp

nhất, hấp dẫn nhất trên cõi đời mà nhà thơ khao khát.Đó là tình yêu mùa xuân, yêu

tuổi trẻ, yêu cuộc đời tha thiết như muốn

sống mãi trong tuổi trẻ, trong mùa xuân

• 3.Tình yêu cuộc sống vội vàng của nhà thơ:

mởn; mây đưa, gió lượn; cánh bướm – tình yêu; cái hôn nhiều; non nước, cỏ cây…

• -Nhịp thơ dồn dập, giọng thơ sôi nổi, hối hả gấp

gáp,cuồng nhiệt được thể hiện bằng một loạt những câu dài ngắn đan xen.

• - Cách dùng các động từ mạnh kết hợp với nghệ

thuật tăng tiến ( ôm, riết, say, thâu, chuếch choáng,

đã đầy, no nê cắn)

• - Điệp ngữ “Ta muốn” mang ý nghĩa tình cảm

chung, có tính phổ quát ( không chỉ là nhà thơ mà tất cả mọi người)

* Kết thúc bài thơ, nhà thơ đã thể hiện tình yêu cuộc sống thiết tha mãnh liệt cả mình bằng những

từ ngữ , hình ảnh nào?

 Đó là cách bộc lộ cảm xúc vô cùng

mãnh liệt, độc đáo và mới mẻ chỉ có ở XD

Là niềm khát khao sống sôi nổi, mãnh liệt của tuổi trẻ

• * Tóm lại, đoạn thơ thể hiện trái tim sôi nổi, rạo rực đến độ vội vàng, gấp gáp của nhà thơ để tận hưởng vẻ đẹp của cuộc

sống, tình yêu

*Quan niệm sống của XD trong bài

thơ

+Xuân Diệu thế giới này đẹp nhất là vì con

người có tuổi trẻ, có tình yêu

+Thời gian quý giá nhất của con người là tuổi trẻ

+Biết hưởng thụ chính đáng những gì mà cuộc sống cho mình, hãy sống mãnh liệt,sống hết

mình nhất là những năm tháng tuổi trẻ

III/ TỔNG KẾT

• - Bài thơ là một trong những thi phẩm mang

đậm dấu ấn tâm hồn Xuân Diệu với những

hình ảnh mới lạ, độc đáo; nhịp thơ, giọng thơ

xúc chân thật của nhà thơ

• - “Vội vàng” còn được xem là “ tuyên ngôn”

về cuộc sống , thể hiện một trái tim yêu đời thiết tha với sự sống và lòng ham sống mãnh liệt của nhà thơ

Tóm tắt nội dung và nghệ thuật

của “ Vội Vàng”

Nội dung

Hai bức tranh thiên nhiên: Đẹp, đầy sức sống ( thiên đường ngay trên mặt đất) – Buồn, nhuốm màu li biệt

Tâm hồn khát khao sống, muốn tận hưởng cuộc sống: Tôi muốn …Ta

=> Bài thơ thể hiện lòng yêu đời, yêu người, yêu cảnh, đó là sự ham sống, thèm sống.

IV/ Luyện tập

• 1 Nêu tư tưởng chủ đạo của bài thơ Vội

vàng? Liên hệ , so sánh với lối sống thác loạn của một phận thanh niên hiện nay?

• 2 Những đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ?

• 3 Học thuộc lòng bài thơ.

• 4 Làm bài tập trong sách giáo khoa ( sau bài học).

• 5 Soạn bài thơ Tràng giang ( Huy Cận)