Trước tình hình đó, Chính Phủ đã yêu cầu các ngân hàng đưa ra hàng loạt các gói tín dụng ưu đãi, hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, sản xuất hàng xuất khẩu, hàng nông sản…Tuy nhiên khả năng
Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là đánh giá và phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại BIDV Chi nhánh Gia Định Đồng thời, đề tài đi sâu vào nghiên cứu và phân tích thực trạng rủi ro tín dụng của BIDV Chi nhánh Gia Định trong giai đoạn 2011-2013 Từ đó đưa ra đề xuất nhằm hạn chế rủi ro tín dụng tại Chi nhánh Đề tài thực hiện phân tích định tính, định lượng nhằm giải quyết các vấn đề sau:
Rủi ro tín dụng tại BIDV Chi nhánh Gia Định trong thời gian qua
Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại BIDV Chi nhánh Gia Định
Đưa ra một số giải pháp và kiến nghị nhằm hạn chế rủi ro trong hoạt động tín dụng tại BIDV Chi nhánh Gia Định.
Câu hỏi nghiên cứu
- Mức độ rủi ro tín dụng tại BIDV Chi nhánh Gia Định từ 2011 – 2013 như thế nào?
- Những nhân tố chủ yếu nào bên trong ngân hàng có ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng?
- Năng lực và uy tín của người vay có ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng không?
- Lĩnh vực hoạt động của người vay có ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng không?
- Môi trường bên ngoài có ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng không?
- Cần đưa ra những giải pháp gì để hạn chế rủi ro tín dụng tại Chi nhánh Gia Định?
4 Đối tƣợng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại BIDV Chi nhánh Gia Định
- Không gian nghiên cứu: BIDV Chi nhánh Gia Định
- Thời gian nghiên cứu: Từ năm 2011 đến 2013
- Quy mô nghiên cứu: 134 khoản vay của khách hàng cá nhân, doanh nghiệp phát sinh trước 01/01/2013 và còn dư nợ đến 31/12/2013 tại BIDV Chi nhánh Gia Định Kích thước mẫu này được xác lập dựa trên công thức kinh nghiệm thường dùng để tính kích thước mẫu cho mô hình hồi quy bội: (n: kích thước mẫu tối thiểu cần thiết, p: số lượng biến độc lập trong mô hình) (Nguyễn Đình Thọ, 2011)
6 Phương pháp và phương pháp luận nghiên cứu
- Mô hình nghiên cứu của đề tài chủ yếu dựa trên bài nghiên cứu của 2 tác giả Trương Đông Lộc & Nguyễn Thị Tuyết (2011) phân tích về các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại VCB Chi nhánh Cần Thơ
- Đề tài sử dụng phương pháp phân tích định tính và định lượng
Định tính: Đánh giá rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của BIDV Chi nhánh Gia Định
Định lượng: Sử dụng mô hình Probit trên phần mềm Eview 6.0 để xác định các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại BIDV Chi nhánh Gia Định
Bài nghiên cứu sẽ là cơ sở để BIDV Gia Định đề ra cách thức quản lý, giám sát tín dụng cũng như các biện pháp để hạn chế rủi ro tín dụng Từ đó Chi nhánh nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh và gia tăng lợi nhuận của mình
Chương 1: Lý luận về các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng của Ngân hàng thương mại
Chương 2: Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại BIDV Chi nhánh Gia Định
Chương 3: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm hạn chế rủi ro tín dụng tại BIDV Chi nhánh Gia Định
CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
1.1 Rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại
1.1.1 Khái niệm rủi ro tín dụng
Rủi ro tín dụng là rủi ro thất thoát tài sản có thể phát sinh khi một bên đối tác không thực hiện một nghĩa vụ tài chính hoặc nghĩa vụ theo hợp đồng đối với một ngân hàng bao gồm cả việc không thực hiện thanh toán nợ cho dù đấy là nợ gốc hay nợ lãi khi khoản nợ đến hạn Hiểu một cách khác thì rủi ro tín dụng đó là rủi ro không thu hồi được nợ khi đến hạn do người vay đã không thực hiện đúng cam kết vay vốn theo hợp đồng tín dụng, không tuân thủ theo nguyên tắc hoàn trả khi đáo hạn Đây là loại rủi ro gắn liền với hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng
Theo khoản 1, Điều 3 Thông tư số 02/2013/TT-NHNN ngày 21/01/2013 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước:
Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết
Hiểu theo nghĩa rộng, rủi ro tín dụng có thể xuất hiện trong các mối quan hệ mà trong đó ngân hàng là chủ nợ, mà khách hàng nợ lại không thực hiện hoặc không đủ khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ khi đến hạn Nó diễn ra trong quá trình cho vay, chiết khấu công cụ chuyển nhượng và giấy tờ có giá, cho thuê tài chính, bảo lãnh, bao thanh toán… của ngân hàng và kể cả ngân hàng mua các loại trái phiếu của các doanh nghiệp
Rủi ro tín dụng còn được gọi là rủi ro mất khả năng chi trả và rủi ro sai hẹn, là loại rủi ro liên quan đến chất lượng hoạt động tín dụng của ngân hàng
Như vậy có nhiều cách tiếp cận khái niệm rủi ro tín dụng nhưng có thể thấy rằng rủi ro tín dụng có hai cấp độ:
- Khách hàng trả nợ không đúng hạn
- Khách hàng không trả được nợ cho ngân hàng
1.1.2 Bản chất của rủi ro tín dụng
Rủi ro tín dụng gắn liền với hoạt động quan trọng của nhất, có quy mô lớn nhất của ngân hàng thương mại - hoạt động tín dụng
Rủi ro tín dụng sẽ xảy ra khi một trong hai yếu tố là khả năng trả nợ/ hoặc thiện chí trả nợ không được hình thành đầy đủ Trong đó, thiện chí trả nợ là một yếu tố vô hình, không thể định lượng được Do đó, rủi ro tín dụng xuất phát từ bản chất của quan hệ tín dụng, ngân hàng không thể triệt tiêu, loại bỏ hoàn toàn được Mặt khác, trong quá trình khách hàng sử dụng tín dụng có rất nhiều biến cố khách quan ngoài tầm kiểm soát của cả ngân hàng lẫn khách hàng, làm khả năng trả nợ thay đổi, vi vậy, độ rủi ro tiềm ẩn trong các quan hệ tín dụng là khá cao, các ngân hàng chỉ có thể kiểm soát để hạn chế nó mà thôi
1.1.3 Biểu hiện của rủi ro tín dụng
Khi tiến hành cấp tín dụng các ngân hàng thương mại đều mong muốn khoản tín dụng được hoàn trả đầy đủ và đúng thời hạn như đã thoả thuận Chính vì thế, sau khi cấp tín dụng cho khách hàng, ngân hàng thực hiện theo dõi, giám sát việc sử dụng vốn vay của họ Nếu thấy có biểu hiện sử dụng vốn sai mục đích hoặc có sự khác thường có thể dẫn đến việc không hoàn trả được vốn vay của khách hàng, ngân hàng phải tìm biện pháp ngăn ngừa, can thiệp kịp thời Các biểu hiện thường gặp là:
- Khách hàng trì hoãn nộp báo cáo tài chính hoặc không cung cấp được những thông tin mà ngân hàng yêu cầu
- Sử dụng vốn sai mục đích ban đầu
- Doanh số tiền gửi giảm sút
- Nguồn thu nhập không ổn định
- Thiếu sự hợp tác khi cán bộ tín dụng đến thăm cơ sở sản xuất kinh doanh
- Có sự biến động lớn về tổ chức của doanh nghiệp như thay đổi của ban lãnh đạo doanh nghiệp
- Hoạt động sản xuất kinh doanh bị ảnh hưởng do những yếu tố khách quan như bão lụt, hỏa hoạn hay do cháy kho hàng, mất trộm, tham ô
- Gia tăng các tài sản cố định qua việc sát nhập hoặc mua lại của doanh nghiệp khác
- Khách hàng có ý xin hoãn nợ hoặc khất nợ, gia hạn nợ, chậm chễ trong việc thanh toán lãi hàng kỳ, hoàn trả nợ vay ngân hàng chậm hoặc quá kỳ hạn, không được trả như cam kết
Các dấu hiệu trên đây là biểu hiện của những khó khăn về mặt tài chính từ phía khách hàng, khi các dấu hiệu này xuất hiện có khả năng là khách hàng khó hoàn trả các món vay Vì vậy, chúng là cơ sở để ngân hàng tìm hiểu biện pháp điều chỉnh và ngăn chặn kịp thời, tránh những khoản nợ quá hạn có thể gây rủi ro tín dụng
1.1.4 Phân loại rủi ro tín dụng
Bao gồm rủi ro giao dịch (Transaction risk) và rủi ro danh mục (Portfolio risk):
- Rủi ro giao dịch: nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, đánh giá khách hàng Rủi ro giao dịch có ba bộ phận chính là rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm và rủi ro nghiệp vụ
+ Rủi ro lựa chọn là rủi ro có liên quan đến quá trình đánh giá và phân tích tín dụng, khi ngân hàng lựa chọn những phương án vay vốn có hiệu quả để ra quyết định cho vay
+ Rủi ro bảo đảm phát sinh từ các tiêu chuẩn đảm bảo như các điều khoản trong hợp đồng cho vay, các loại tài sản đảm bảo, chủ thể đảm bảo, cách thức đảm bảo và mức cho vay trên trị giá của tài sản đảm bảo