BTL CPQT Phân tích vai trò của phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế trong hệ thống nguồn của luật quốc tế”

Trong những năm gần đây tình hình kinh tế, chính trị, xã hội ở các quốc gia trên thế giới và các khu vực khác nhau có nhiều biến đổi. Bên cạnh những thuận lợi để cộng đồng quốc tế phát triển bền vững không tránh khỏi các tranh chấp quốc tế. Giải quyết tranh chấp thông qua cơ quan tài phán quốc tế là một trong nhiều biện pháp. Bên cạnh đó phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế là một nguồn của luật quốc tế. Nhằm làm rõ vai trò của các phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế trong hệ thống nguồn luật quốc tế, em đã tìm hiểu và phân tích đề bài “Phân tích vai trò của phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế trong hệ thống nguồn của luật quốc tế.” Do kiến thức còn nhiều hạn chế nên làm bài không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong thầy cô và đóng góp ý kiến để bài làm của em được hoàn thiện hơn

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

KHOA LUẬT HỌC

BÀI TẬP HỌC KÌ MÔN: CÔNG PHÁP QUỐC TẾ

ĐỀ BÀI: 02

“Phân tích vai trò của phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế

trong hệ thống nguồn của luật quốc tế”

HỌ VÀ TÊN:

MSSV : LỚP :

Hà Nội – 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

I KHÁI QUÁT VỀ NGUỒN CỦA LUẬT QUỐC TẾ VÀ PHÁN QUYẾT CỦA CƠ QUAN TÀI PHÁN QUỐC TẾ 1

1 Nguồn của luật quốc tế 1

2 Cơ quan tài phán quốc tế 1

3 Phán quyết của cơ quan tài phán quốc tế 2

II VAI TRÒ CỦA CÁC PHÁN QUYẾT CỦA CÁC CƠ QUAN TÀI PHÁN QUỐC TẾ TRONG HỆ THỐNG NGUỒN LUẬT 2

III MỐI QUAN HỆ CỦA CÁC PHÁN QUYẾT CỦA CÁC CƠ QUAN TÀI PHÁN QUỐC TẾ VỚI NGUỒN CƠ BẢN 5

KẾT LUẬN 6

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 7

MỞ ĐẦU

Trong những năm gần đây tình hình kinh tế, chính trị, xã hội ở các quốc gia trên thế giới và các khu vực khác nhau có nhiều biến đổi Bên cạnh những thuận lợi để cộng đồng quốc tế phát triển bền vững không tránh khỏi các tranh chấp quốc tế Giải quyết tranh chấp thông qua cơ quan tài phán quốc tế là một trong nhiều biện pháp Bên cạnh đó phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế là một nguồn của luật quốc tế Nhằm làm rõ vai trò của các phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế trong hệ thống nguồn luật quốc tế, em đã tìm hiểu và phân tích đề bài

“Phân tích vai trò của phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế trong hệ thống nguồn của luật quốc tế.” Do kiến thức còn nhiều hạn chế nên làm bài không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong thầy cô và đóng góp ý kiến để bài làm của em được hoàn thiện hơn!

NỘI DUNG

I KHÁI QUÁT VỀ NGUỒN CỦA LUẬT QUỐC TẾ VÀ PHÁN QUYẾT CỦA CƠ QUAN TÀI PHÁN QUỐC TẾ

1 Nguồn của luật quốc tế

Nguồn của luật quốc tế là những hình thức chứa đựng hoặc ghi nhận các nguyên tắc, các quy phạm pháp luật quốc tế nhằm xác định quyền và nghĩa vụ cho các chủ thể khi tham gia vào quan hệ pháp luật quốc tế

Theo khoản 1 Điều 38 của Quy chế Tòa án công lý quốc tế 1945 ta có thể xác định được có 2 loại nguồn của LQT: Nguồn cơ bản và nguồn bổ trợ:

– Nguồn cơ bản là loại nguồn được hình thành từ sự thỏa thuận của các chủ thể luật quốc tế, trực tiếp chứa đựng các quy phạm pháp luật quốc tế, có giá trị ràng buộc đối với các chủ thể quan hệ pháp luật quốc tế, chủ yếu bao gồm điều ước quốc tế (nguồn thành văn) và tập quán quốc tế (nguồn bất thành văn)

– Nguồn bổ trợ (hay phương tiện bổ trợ nguồn của luật quốc tế) là loại nguồn không trực tiếp chứa đựng các quy phạm pháp luật quốc tế, hầu như chỉ có ý nghĩa khuyến nghị đối với các chủ thể luật quốc tế, chúng bao gồm các phán quyết của Tòa án công lý quốc tế, các nguyên tắc pháp luật chung, nghị quyết của tổ chức quốc tế liên chính phủ, hành vi pháp lý đơn phương của các quốc gia, các học thuyết của các học giả danh tiếng về luật quốc tế

2 Cơ quan tài phán quốc tế

Cơ quan tài phán quốc tế là cơ quan hình thành trên cơ sở sự thỏa thuận của các chủ thể Luật Quốc tế, thực hiện chức năng giải quyết bằng trình tự, thủ tục tư pháp các tranh chấp phát sinh trong quan hệ hợp tác giữa các chủ thể nhằm củng cố và duy trì trật tự pháp lý quốc tế Về tổng thể, các cơ quan tài phán quốc tế tồn tại chủ yếu dưới ba dạng là Tòa án quốc tế, Trọng tài quốc tế và cơ quan tài phán được thành lập trong khuôn khổ các tổ chức quốc tế Một số đặc điểm của cơ quan tài phán quốc tế:

- Cơ quan tài phán quốc tế được thành lập dựa trên sự thỏa thuận của các chủ thể Luật Quốc tế Hình thức của sự thỏa thuận này chính là điều ước quốc tế được các chủ thể Luật Quốc tế ký kết dựa trên cơ sở tự nguyện và bình đẳng

- Cơ quan tài phán quốc tế có chức năng chính là giải quyết tranh chấp quốc tế Giải quyết tranh chấp thông qua cơ quan tài phán quốc tế là biện pháp giải quyết tranh chấp được các chủ thể Luật Quốc tế lựa chọn sử dụng, với tính chất là công

cụ pháp lý khi nhu cầu bảo vệ lợi ích chủ thể được đặt ra

- Cơ quan tài phán quốc tế không có thẩm quyền đương nhiên trong quá trình giải quyết tranh chấp.Thẩm quyền của cơ quan tài phán quốc tế phụ thuộc vào sự thỏa thuận của các bên tranh chấp về việc đưa vụ tranh chấp ra giải quyết tại cơ quan tài phán quốc tế

- Luật áp dụng để giải quyết tranh chấp tại cơ quan tài phán quốc tế là các nguyên tắc và quy phạm của Luật Quốc tế Cụ thể là các điều ước quốc tế mà các bên ký kết hoặc tham gia và tập quán quốc tế

- Phán quyết của cơ quan tài phán quốc tế là chung thẩm và có giá trị pháp lý bắt buộc đối với các bên tranh chấp Các bên tranh chấp có nghĩa vụ thi hành phán quyết trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của Luật Quốc tế

3 Phán quyết của cơ quan tài phán quốc tế

Phán quyết của cơ quan tài phán quốc tế là kết quả quá trình cơ quan tài phán quốc

tế vận dụng các nguyên tắc, quy phạm pháp luật quốc tế giải quyết tranh chấp quốc

tế được đệ trình lên cơ quan này Vì vậy, phán quyết của cơ quan tài phán quốc tế không phải là luật quốc tế do các chủ thể của luật quốc tế thỏa thuận xây dựng nên

II VAI TRÒ CỦA CÁC PHÁN QUYẾT CỦA CÁC CƠ QUAN TÀI PHÁN QUỐC TẾ TRONG HỆ THỐNG NGUỒN LUẬT

Thực tiễn hoạt động của Toà án công lý quốc tế Liên hợp quốc cho thấy các kết quả xét xử thể hiện tại các bản án, ngoài chức năng giải quyết tranh chấp mà toà có thẩm quyền, tòa còn có ý nghĩa tư vấn quan trọng trong lĩnh vực thực thi luật quốc

tế Chức năng này thể hiện ở sự đóng góp của những phán quyết quan trọng trong việc làm sáng tỏ nội dung của một quy phạm luật quốc tế hiện hành, tạo tiền đề pháp lý hình thành quy phạm mới của luật quốc tế và có tác động tích cực đến quan niệm, cách ứng xử của chủ thể quan hệ pháp luật quốc tế đồng thời có tác dụng bổ sung nhất định những khiếm khuyết của luật quốc tế, cụ thể ở các điểm sau:

Thứ nhất, trong một số trường hợp, phán quyết của cơ quan tài phán quốc tế là cơ

sở để hình thành nên quy phạm pháp luật quốc tế mới;

Trong quá trình giải quyết các vụ việc, cơ quan tài phán quốc tế sẽ xem xét và lựa chọn quy phạm pháp luật để áp dụng Tuy nhiên, quy phạm pháp luật nhiều khi mới chỉ mang tính nguyên tắc, chung chung, chưa thể áp dụng vào một trường hợp

cụ thể để giải quyết vụ việc, chưa mang tính cụ thể Khi đó, vai trò của cơ quan tài phán là rất quan trọng bởi cơ quan tài phán không chỉ xem xét lựa chọn quy phạm nào để áp dụng mà nhiều khi lại phải giải thích ý nghĩa của các quy phạm đó Sự giải thích của cơ quan tài phán thường được viện dẫn áp dụng và giải quyết các vụ việc tương tự sau này Sự giải thích dần được thừa nhận rộng rãi và trở thành các quy phạm pháp luật quốc tế

Cơ quan tài phán quốc tế khi xem xét các vụ việc thuộc thẩm quyền để đưa ra các phán quyết thì thường xem xét cả các quy phạm điều ước quốc tế và quy phạm tập quán quốc tế, thường thì xét quy phạm điều ước trước, nếu vụ việc trên thực tế chưa có quy định nào trong điều ước điều chỉnh thì sẽ xét đến các quy phạm tập quán quốc tế Khi phán quyết áp dụng quy phạm trong một điều ước quốc tế, quy phạm đó nếu được áp dụng nhiều lần trong giải quyết các vụ việc sau này dần dần

có thể trở thành tập quán quốc tế và ngược lại, khi sử dụng tập quán để giải quyết

vụ việc thì sau này các nhà làm luật sẽ có thể pháp điển hóa và biến quy phạm tập quán trở thành quy phạm điều ước quốc tế

Một trong những ví dụ điển hình, chứng minh cho vai trò của cơ quan tài phán quốc tế trong việc hình thành các quy phạm pháp luật quốc tế là vụ Ngư trường Nauy (Anh kiện Nauy) năm 1951 Từ phán quyết về vụ ngư trường Nauy ngày 18/12/1951, có thể thấy:

- Phán quyết đã mở đầu cho việc công nhận rộng rãi phương pháp đường cơ sở thẳng dùng để tính chiều rộng lãnh hải Các tiêu chuẩn của đường cơ sở thẳng Na

Uy qua phán quyết của tòa, đã trở thành các tiêu chuẩn chung được Luật pháp quốc

tế thừa nhận và được điển chế hóa trong các Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật biển – Công ước Giơ-ne-vơ năm 1958 về lãnh hải và vùng tiếp giáp lãnh hải và Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển năm 1982

- Nguyên tắc áp dụng đường cơ sở thẳng năm 1935 của Nauy đã trở thành tiêu chuẩn mới của Luật quốc tế, thể hiện trong Công ước Giơ-ne-vơ về lãnh hải và vùng tiếp giáp lãnh hải năm 1958 và Điều 7 Công ước 1982 Như vậy, phán quyết của Tòa án công lý quốc tế đã tạo ra một bước ngoặt quan trọng trong việc xác định đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải Ngày nay, đường cơ sở thẳng

đã trở thành một quy phạm mang tính điều ước và tập quán

- Trong phán quyết ngư trường NaUy, Tòa án công lý quốc tế đã cố gắng định nghĩa thế nào là vịnh Các định nghĩa về vịnh của Tòa án đã được ghi nhận trong trong Điều 7 của Công ước 1958 và Khoản 2 Điều 10 của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển năm 1982

Thứ hai, làm sáng tỏ nội dung của các nguyên tắc, các quy phạm pháp luật quốc tế, tạo cơ sở để các chủ thể có những hiểu biết và áp dụng đúng đắn Luật Quốc tế;

Các phán quyết của các cơ quan tài phán khi được viện dẫn có ý nghĩa quan trọng làm sáng tỏ nội hàm của một khái niệm pháp lý trong luật quốc tế Đây là vai trò

cơ bản và rõ rệt nhất của các phán quyết của cơ quan tài phán Thông qua các phán quyết của cơ quan tài phán những nội dung cơ bản của các được làm rõ Từ một quy tắc, quy phạm chưa được giải thích, còn chung chung mơ hồ, khó hiểu, sau khi được giải thích chúng được định hình thành các quy tắc, quy phạm đã được giải thích và có tác động với cả các quốc gia ký kết điều ước nhưng không tham gia kiện

Chẳng hạn, trong phán quyết về vụ Las Palmas , khái niệm chủ quyền lãnh thổ được định nghĩa là sự “…bao hàm đặc quyền thể hiện các hoạt động của một quốc gia Quyền này có một nghĩa vụ tương ứng: nghĩa vụ của các quốc gia bảo vệ trong phạm vi lãnh thổ đó đối với quyền của các quốc gia khác, cụ thể là quyền đối với

sự toàn vẹn và bất khả xâm phạm trong chiến tranh và hòa bình, cùng với các quyền mà mỗi quốc gia có thể viện dẫn đối với công dân của mình ở lãnh thổ nước ngoài ”.Từ đó làm sáng tỏ hơn khái niệm chủ quyền lãnh thổ

Thứ ba, các phán quyết của cơ quan tài phán quốc tế có tác động tích cực đến quan niệm, cách ứng xử của chủ thể quan hệ pháp luật quốc tế đồng thời có tác dụng bổ sung nhất định những khiếm khuyết của luật quốc tế;

Vai trò này thể hiện ở việc các quốc gia tuân thủ các quy định trong các phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế cũng như trách nhiệm pháp lý mà quốc gia đó phải gánh chịu Vi dụ: trong vụ Spanish Zone of Marocco năm 1923, Tòa Thường trực Hội quốc liên đã kết luận: "trách nhiệm pháp lý là một hệ quả tất yếu của một quyền Tất cả các quyền của một chủ thể luật quốc tế đều liên hệ tới trách nhiệm pháp lý quốc tế Trách nhiệm pháp lý dẫn đến nghĩa vụ thực hiện việc bồi thường nếu những nghĩa vụ được nói đến là không được thực thi” Đồng thời, trong vụ kiện nhà máy Chorzow (Chorzow Factory Case - Đức và Ba lan (1928), Tòa án Thường trực Quốc tế của Hội Quốc liên (tiền thân của Tòa án quốc tế đã kết luận:

"Một nguyên tắc của luật quốc tế được thừa nhận rộng rãi là bất kỳ một sự vi phạm đối với một nghĩa vụ quốc tế nào đều sẽ dẫn đến việc bồi thường” Tòa án Quốc tế trong các bản án của mình đã công nhận trách nhiệm bảo đảm sự cân bằng về sinh thái của trái đất là một lợi ích thiết yếu của mọi quốc gia và mục đích của chúng chính là sự bảo vệ cộng đồng quốc tế nói chung

III MỐI QUAN HỆ CỦA CÁC PHÁN QUYẾT CỦA CÁC CƠ QUAN TÀI PHÁN QUỐC TẾ VỚI NGUỒN CƠ BẢN

Các phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế không trực tiếp chứa đựng quy phạm pháp luật quốc tế Vì vậy, trong một quan hệ quốc tế, luôn luôn phải xem xét đến nguồn cơ bản quy định thế nào Nếu nguồn cơ bản đã quy định rõ ràng, các bên áp dụng trực tiếp nguồn cơ bản để điều chỉnh quan hệ nảy sinh Nếu không chắc chắn về sự tồn tại của nguồn cơ bản (đặc biệt là tập quán quốc tế) hoặc nguồn

cơ bản quy định không rõ ràng, cụ thể thì xem xét viện dẫn các phán quyết của các

cơ quan tài phán quốc tế để chứng minh sự tồn tại hoặc giải thích làm sáng tỏ nội

Qua đó thể hiên mối quan hệ của các phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế với nguồn cơ bản, cụ thể:

Thứ nhất, nguồn cơ bản là cơ sở pháp lý để công nhận sự tồn tại và hình thành của các phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế Khi các cơ quan tài phán quốc tế đưa ra một phán quyết phải dựa trên các nguyên tắc quy phạm pháp luật và trong một số trường hợp thì quy phạm pháp luật của nguồn cơ bản là thước đo cho tính hợp pháp của các phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế

Thứ hai, Các phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế tác động đến nguồn cơ bản qua sự bổ sung, làm sáng tỏ, là tiền đề hình thành, phản ảnh sự phát triển, sự hoàn thiện của nguồn cơ bản

+ Các phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế sẽ được áp dụng khi không có các quy phạm pháp luật được ghi nhận trong nguồn cơ bản

+ Các phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế có vai trò trong việc giải thích, hướng dẫn áp dụng pháp luật quốc tế trong từng trường hợp cụ thể (khi quy định trong điều ước quốc tế còn mập mờ hay do tập quán quốc tế không thành văn nên khó xác định nội dung) Ngoài ra, còn góp phần làm sáng tỏ các quy định của Luật quốc tế, tạo tiền đề quan trọng để các chủ thể Luật quốc tế, có cơ hội tiếp cận và giải thích Luật quốc tế, theo nghĩa chung thống nhất Ví dụ: Quy chế, cấu trúc địa chất của đảo được giải thích qua phán quyết của Tòa án trong vụ kiện Philippin – Trung Quốc mà Điều 121 Công ước Luật Biển 1982 có quy định nhưng không rõ + Chứng minh sự tồn tại của các nguyên tắc, quy phạm pháp luật quốc tế trong nguồn cơ bản

+ Các chủ thể của Luật quốc tế có thể viện dẫn các phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế để xác định trách nhiệm của các chủ thể liên quan Ví dụ: Dựa vào phán quyết của tòa án quốc tế về việc giải quyết tranh chấp giữa Thái Lan và Campuchia liên quan đến đền PreahVihear, Thái Lan không thể khẳng định ngôi đền đó thuộc về mình

KẾT LUẬN

Qua những phân tích và dẫn chứng ở trên, không ai có thể phủ nhận vai trò của các phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế trong việc hình thành cũng như bổ trợ trong hệ thống nguồn của Luật quốc tế Do đó các phán quyết của các cơ quan tài phán quốc tế không chỉ giải quyết tranh chấp của các quốc gia trong vụ việc liên quan mà còn là một nguồn bổ trợ đắc lực cho hệ thống nguồn Luật quốc tế Bài phân tích trên đã phần nào lảm rõ được tầm quan trọng của các phán quyết của các

cơ quan tài phán quốc tế trong hệ thống nguồn luật quốc tế

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Quy chế Tòa án công lý quốc tế 1945

2 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật Quốc tế, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2019

3 ThS Nguyễn Thị Kim Ngân – ThS Chu Mạnh Hùng (Đồng chủ biên), Giáo trình Luật Quốc tế (Dùng trong các trường Đại học chuyên ngành Luật, Ngoại giao), Nxb Giáo dục Việt Nam, Hà Nội, 2012

4 PGS.TS Nguyễn Hồng Thao, Tòa án công lý quốc tế, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011

5 https://svhlu.blogspot.com/2016/03/vai-tro-cua-phan-quyet-cua-co-quan-tai.html?

fbclid=IwAR3j_l9Z73JWiHSBk4mWGhd5eVT443QmPofdip08c0KrKWLgUlQm 9v5zeAo

6 https://www.123doc.net/document/5226028-vai-tro-cua-phan-quyet-cua-co-quan-tai-phan-quoc-te-doi-voi-viec-hinh-thanh-va-ap-dung-cac-qppl-quoc-te.htm

7 https://hoidapphapluat.net/vai-tro-cu-phan-quyet-trong-viec-hinh-thanh-quy-pham-luat-quoc-te.html