Vận dụng dạy học tích hợp chuyên đề chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử việt nam (trước cách mạng tháng 81945) lớp 11 chương trình phổ thông mới 2018

Để đảm bảo được điều đó, nhất định phải thực hiện thành công việc chuyển từ phương pháp dạy học truyền thống sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành nă

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRẦN THỊ THANH HÀ

VẬN DỤNG DẠY HỌC TÍCH HỢP CHUYÊN ĐỀ “CHIẾN TRANH BẢO VỆ TỔ QUỐC VÀ CHIẾN TRANH GIẢI PHÓNG DÂN TỘC TRONG LỊCH SỬ VIỆT NAM (TRƯỚC CÁCH MẠNG THÁNG 8/1945) LỚP 11 CHƯƠNG TRÌNH PHỔ THÔNG MỚI 2018”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

NGÀNH SƯ PHẠM LỊCH SỬ

Hà Nội - 2020

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VẬN DỤNG DẠY HỌC TÍCH HỢP CHUYÊN ĐỀ “CHIẾN TRANH BẢO VỆ TỔ QUỐC VÀ CHIẾN TRANH GIẢI PHÓNG DÂN TỘC TRONG LỊCH SỬ VIỆT NAM (TRƯỚC CÁCH MẠNG THÁNG 8/1945) LỚP 11 CHƯƠNG TRÌNH PHỔ THÔNG MỚI 2018”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC NGÀNH SƯ PHẠM LỊCH SỬ

Người hướng dẫn: TS Đoàn Nguyệt Linh Sinh viên thực hiện: Trần Thị Thanh Hà

Hà Nội - 2020

LỜI CẢM ƠN

Đề tài “Vận dụng dạy học tích hợp chuyên đề Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc( trước cách mạng tháng 8/1945) lớp 11 chương trình phổ thông mới là nội dung tôi chọn để nghiên cứu và làm khóa luận tốt nghiệp

Lời đầu tiên, tôi xin chân thành cảm ơn với giảng viên T.S Đoàn Nguyệt Linh – Giảng viên trường Đại học Giáo Dục – ĐHQGHN đã trực tiếp chỉ bảo và hướng dẫn tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu này

Để hoàn thành quá trình nghiên cứu và hoàn thiện đề tài, tôi gửi lời cảm ơn chân thành đến các thầy cô trong Khoa Sư phạm, Trường Đại học Giáo Dục – ĐHQGHN giúp tôi có những nguồn tài liệu quý giá, những lời nhận xét và chỉ dẫn tận tâm để tôi

có thể hoàn thành đề tài nghiên cứu này

Đồng thời, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến các thầy cô cùng các em học sinh tại trường THPT Phan Đình Phùng – Hà Nôi đã luôn tạo điều kiện giúp đỡ chúng tôi hoàn thành tốt phần khảo sát thực hành

Do bản thân còn hạn chế về kiến thức và tìm hiểu thông tin, đề tài không thể không tránh khỏi những hạn chế, sơ xót, tôi rất mnong nhận được phản hồi, cũng như những góp ý của thầy cô để rút kinh nghiệm và tiếp tục hoàn thiện trong quá trình học tập và nghiên cứu sau này

Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình và bạn bè đã động viên ủng hộ và giúp đỡ tôi trong thời gian qua

Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 03 tháng 04 năm 2020 Sinh viên thực hiện

Trần Thị Thanh Hà

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC HÌNH ẢNH

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 4

2.1 Tài liệu nước ngoài 4

2.2 Tài liệu trong nước 5

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài 6

3.1 Đối tượng nghiên cứu 6

3.2 Phạm vi nghiên cứu 7

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 7

4.1 Mục đích nghiên cứu 7

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 7

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 8

5.1 Phương pháp luận 8

5.2 Phương Pháp nghiên cứu 8

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn đề tài 8

7 Cấu trúc của đề tài 9

CHƯƠNG 1 10

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC VẬN DỤNG DẠY HỌC TÍCH HỢP CHUYỆN ĐỀ “CHIẾN TRANH BẢO VỆ TỔ QUỐC VÀ CHIẾN TRANH GIẢI PHÓNG DÂN TỘC TRONG LỊCH SỬ VIỆT NAM( TRƯỚC CÁCH

MẠNG THÁNG 8/1945) LỚP 11 CHƯƠNG TRÌNH PHỔ THÔNG MỚI 2018” 10

1.1 Cơ sở lí luận 10

1.1.1 Các khái niệm liên quan đến đề tài 10

1.1.1.1 Khái niệm tích hợp 10

1.1.1.2 Khái niệm dạy học tích hợp 12

1.1.1.3 Mục tiêu dạy học tích hợp 13

1.1.1.4 Đặc điểm của dạy học tích hợp 13

1.1.1.5 Phân loại dạy học tích hợp 15

1.1.1.6 Quan điểm tích hợp trong dạy học bộ môn lịch sử lịch sử 16

1.1.1.7 Vai trò và ý nghĩa của dạy học tích hợp 17

1.1.1.8 Nguyên tắc tích hợp của chương trình dạy học chuyên đề lịch sử trong nhà trường 19

1.2 Cơ sở thực tiễn 21

1.2.1 Về phía GV 22

1.2.2 Về phía HS 28

CHƯƠNG 2 33

VẬN DỤNG DẠY HỌC TÍCH HỢP CHUYÊN ĐỀ “CHIẾN TRANH BẢO VỆ TỔ QUỐC VÀ CHIẾN TRANH GIẢI PHÓNG DÂN TỘC TRONG LỊCH SỬ VIỆT NAM (TRƯỚC CÁCH MẠNG THÁNG 8/1945) LỚP 11 CHƯƠNG TRÌNH PHỔ THÔNG MỚI 2018” TRONG DẠY DHLS Ở TRƯỜNG THPT 33

2.1 Vị trí, mục tiêu và nội dung cơ bản của chuyên đề “Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam (trước cách mạng tháng 8/1945)” 33

2.1.1 Vị trí chuyên để “Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam ( trước cách mạng tháng 8/1945) 33

2.1.2 Mục tiêu chuyên đề “Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam (trước cách mạng tháng 8/1945)” 34

2.1.3 Nội dung chuyên đề “Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam ( trước cách mạng tháng 8/1945) 36

2.2 Quy trình tổ chức dạy học chuyên đề “Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam (trước cách mạng tháng 8/1945)

72

2.2.1 Các bước tiến hành dạy học chuyên đề trong DHLS theo hướng dạy học tích hợp 72

2.2.2 Một số nguyên tắc, yêu cầu khi tổ chức dạy học chuyên đề lịch sử theo hướng dạy học tích hợp 73

2.2.2.1 Một số nguyên tắc khi tổ chức dạy học chuyên đề lịch sử theo hướng dạy học tích hợp 73

2.2.2.2 Một số yêu cầu khi tổ chức dạy học chuyên đề lịch sử theo hướng dạy học tích hợp 76

2.3 Tổ chức dạy học chuyên đề “Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam (trước cách mạng tháng 8/1945)” theo hướng dạy học tích hợp 77

2.4 Đề xuất kế hoạch dạy học tích hợp chuyên đề “Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam (trước cách mạng tháng 8 /1945)” 79

2.5 Thử nghiệm sư phạm 93

2.5.1 Mục đích thử nghiệm 93

2.5.2 Nội dung và phương pháp thử nghiệm 94

2.5.3 Tiến trình thử nghiệm 94

2.5.4 Phân tích kết quả thử nghiệm 95

KẾT LUẬN 101

có phạm vi ảnh hưởng rộng lớn trên toàn quốc, Đảng và Nhà nước ta đã hết sức chú trọng phát triển Giáo dục và Đào tạo, coi “Giáo dục – Đào tạo và quốc sách hàng đầu” Giáo dục nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh vận dụng được cái gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó, nhất định phải thực hiện thành công việc chuyển từ phương pháp dạy học truyền thống sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất; đồng thời phải chuyển cách đánh giá kết quả giáo dục từ nặng về kiểm tra trí nhớ sang kiểm tra, đánh giá năng lực vận dụng kiến thức giải quyết vấn đề, coi trọng cả kiểm tra đánh giá kết quả học tập với kiểm tra đánh giá trong quá trình học tập để có thể tác động kịp thời nhằm nâng cao chất lượng của các hoạt động dạy học và giáo dục Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc về giáo dục chỉ rõ: “Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, phương pháp thi và kiểm tra theo hướng hiện đại, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục lý tưởng, giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội” Như vậy, phát triển giáo dục và đào tạo đã trở thành mục tiêu chiến lược của công cuộc đổi mới đất nước, được xem là cuộc cách mạng mang tính thời đại sâu sắc Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là lực lượng quan trọng, quyết định đến thắng lợi sự nghiệp đổi mới giáo dục, góp phần triển đất nước

Việc nâng cao chất lượng dạy học, đổi mới kỹ thật dạy học, trong giáo dục luôn được coi là nhiệm vụ cơ bản, đầu tiên, quan trọng nhất của nhà trường

Dạy học tích hợp là một xu thế được các quốc gia trên thế giới và Việt Nam triển khai thực hiện, nhất là trong bối cảnh nước ta đang đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Dạy học tích hợp nhằm định hướng hình thành một số năng lực cho người học, thực hiện yêu cầu giảm tải và tránh sự trùng lặp giữa các môn học Tư tưởng sư phạm tích hợp cũng đã được nghiên cứu, vận dụng để xây dựng chương trình, sách giáo khoa và vận dụng vào thực tế đổi mới phương pháp dạy học nhiều môn Tuy nhiên, việc vận dụng đầy đủ và chặt chẽ lý thuyết sư phạm tích hợp vào thực tế dạy học là một khó khăn lớn, đặc biệt đối với bậc phổ thông hiện nay khi các môn học đã được phân hóa sâu sắc, khối lượng kiến thức khoa học ở mỗi môn học khá lớn Trong khi đó năng lực dạy học tích hợp của giáo viên còn rất hạn chế Để có một đội ngũ giáo viên có đầy đủ năng lực dạy học tích hợp, cần phải nghiên cứu các biện pháp hình thành và phát triển kĩ năng dạy học tích hợp cho giáo viên, biên soạn các tài liệu hướng dẫn để giáo viên vận dụng.Vì vậy, nghiên cứu hình thành kỹ năng dạy học tích hợp cho giáo viên THPT là một việc làm cần thiết

Quan điểm tích hợp được xây dựng trên cơ sở những quan niệm tích cực về quá trình học tập và quá trình dạy học Đưa tư tưởng sư phạm tích hợp vào trong quá trình dạy học là cần thiết Môn lịch sử là môn học thuộc nhóm khoa học xã hội, có tầm quan trọng trong việc giáo dục quan điểm, tư tưởng, tình cảm cho học sinh Nhận thức được vai trò to lớn đó, yêu cầu giảm lý thuyết và tăng cường thực hành gắn với đời sống đối với môn lịch sử là cần thiết Để làm tốt điều này chúng ta phải có phương pháp dạy học tốt Một trong những phương pháp ưu việt đó chính là dạy học theo hướng tích hợp

Ngày 26/12/2018 Bộ GD và ĐT đã chính thức ban hành Chương trình giáo dục

phổ thông tổng thể Theo đó, chương trình giáo dục phổ thông môn lịch sử 2018 được

xây dựng theo hướng phát triển năng lực cho học sinh để năng cao chất lượng nguồn nhân lực, trang bị cho các thế hệ tương lai nền tảng văn hóa vững chắc và nhấn mạnh

các quan điểm: khoa học, hiện đại; hệ thống, cơ bản; thực hành, thực tiễn; dân tộc, nhân văn; mở, liên thông, giúp học sinh tiếp cận lịch sử thế giới, lịch sử khu vực Đông Nam Á và lịch sử dân tộc một cách khoa học Biểu hiện của năng lực đã được hình thành ở cấp THCS, góp phần giáo dục tinh thần dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại, các phẩm chất, năng lực của người công dân Việt Nam, công dân toàn cầu phù hợp với xu thế phát triển của thời đại Bên cạnh đó giúp học sinh tiếp cận và nhận thức rõ vai trò, đặc điểm của khoa học Lịch sử cũng như có sự kết nối giữa sử học với các lĩnh vực khoa học và ngành nghề khác, tạo cơ sở để học sinh định hướng nghề

nghiệp trong tương lai Chương trình môn Lịch sử cấp THPT lần này đã có những

thay đổi rõ rệt, tri thức lịch sử không còn thiết kế theo mạch thông sử mà theo hệ thống các chyên đề lịch sử Với hình thức dạy học lịch sử theo chuyên đề, học sinh

có khả năng hệ thống kiến thức cơ bản, nâng cao nhận thức về lịch sử Việt Nam, khu vực và thế giới thông qua hệ thống chuyên đề về lịch sử chính trị, kinh tế, văn hóa,

xã hội, tư tưởng, tôn giáo - tín ngưỡng, nghệ thuật - kiến trúc, ngoại giao và quan hệ quốc tế, dân cư và tộc người…Dân tộc ta có lịch sử bốn nghìn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước Một vấn đề nổi bật xuyên xuyết lịch sử dân tộc là vấn đề đấu tranh chống giặc ngoại xâm oanh liệt thể hiện qua hàng loạt các cuộc khởi nghĩa và chiến tranh cứu nước lớn nhỏ Thực tiễn lịch sử đấu tranh chống giặc ngoại xâm đó không chỉ là một truyền thống vẻ vang rất đấng tự hào của dân tộc mà còn để lại nhiều kinh nghiệm quý báu đối với chúng ta ngày nay Thật ý nghĩa, khi chương trình giáo dục

phổ thông mới đưa chuyên đề Lịch sử Việt Nam lớp 11 với tên gọi “ Chiến tranh bảo

vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam (trước cách mạng tháng 8/1945)” đưa đến cho học sinh những trải nghiệm, những kiến thức bổ ích khi

học sinh được tìm hiểu về các cuộc chiến tranh lớn nhỏ trong quá trình dựng nước và giữ nước của cha ông ta Tuy nhiên, đến khi đưa chương trình giáo dục mới ban hành vào thực tế sẽ gây rất nhiều khó khăn cho giáo viên và học sinh vì các chuyên đề chưa được cung cấp nội dung và kế hoạch dạy học cụ thể

Từ trước đến nay, môn Lịch sử vẫn chủ yếu được giảng dạy theo lối truyền thống, trong đó giáo viên là người truyền thụ kiến thức, học sinh nghe thầy đọc rồi chép, học

thuộc theo thầy, theo sách giáo khoa, dẫn đến học sinh rất thụ động trong việc tiếp nhận kiến thức và không có cơ hội để thể hiện được năng lực bản thân Bên cạnh đó thì nội dung kiểm tra chủ yếu mang tính sự kiện, diễn biến học thuộc, làm cho người học dễ chán nản, không hứng thú với việc học tập Do vậy, tôi quyết định lựa chọn

đề tài: “ Vận dụng dạy học tích hợp chuyên đề chiến tranh bảo vệ tổ quốc và

chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam (trước cách mạng tháng 8/1945) lớp 11 chương trình phổ thông mới 2018” làm đề tài khóa luận của mình

Tôi hi vọng đề tài của mình sẽ giúp các em học sinh lớp 11 có thêm niềm say mê, yêu thích đối với chuyên đề “Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam (trước cách mạng tháng 8/1945)”, đồng thời hỗ trợ giáo viên triển khai thực hiện chuyên đề tích cực và hiệu quả

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

2.1 Tài liệu nước ngoài

Trên thế giới, cũng đã có nhiều nhà nghiên cứu, nhiều hội nghị đề cập đến quan điểm tích hợp ở nhiều góc độ khác nhau qua các môn khoa học tự nhiên và khoa học

xã hội Dạy học tích hợp đã trở thành một trào lưu sư phạm hiện đại và được áp dụng vào nhà trường ở nhiều nước trên toàn thế giới trong đó có Việt Nam Tháng 9 –

1968, “Hội nghị tích hợp về giảng dạy các khoa học” đã được hội đồng Liên quốc gia

về giảng dạy khoa học tổ chức tại Varna( Bungari), với sự bảo trợ của UNESCO Hội nghị đã nêu ra hai vấn đề là vì sao phải dạy học tích hợp và tích hợp khoa học là gì Tác giả Giselle O Martin - Kniep trong cuốn “ Tám đổi mới để trở thành người giáo viên giỏi” khi đề cập đến quy trình xây dựng các đơn vị bài học tích hợp ông cho rằng: “ Tích hợp nội dung là hình thức kết nối nội dung trong nội bộ môn học và giữa các môn học với nhau” Còn trong công trình nghiên cứu về quan điểm dạy học tích hợp với đề tài “ Khoa học sư phạm tích hợp hay cần làm như thế nào để phát triển năng lực ở trường học” Xavier Roegiers nhà nghiên cứu giáo dục học nổi tiếng người Bỉ đã nhấn mạnh rằng cần đặt toàn bộ quá trình học tập vào một tình huống có

ý nghĩa đối với học sinh, đồng thười với việc phát triển các mục tiêu đơn lẻ cần tích hợp các quá trình học tập này trong tình huống có ý nghĩa với học sinh

Tại Australia, chương trình dạy học tích hợp đã được nước này áp dụng vào trường học từ những thập niên cuối thế kỉ XX và đầu thế kỉ XXI Mục tiêu của chương trình giáo dục tích hợp cho giáo dục phổ thông của Australia được xác định rõ ràng như sau: Chương trình giáo dục tích hợp là hệ thống giảng dạy tích hợp đa ngành, trong

hệ thống đó tầm quan trọng của việc phát triển và ứng dụng kỹ năng được chú trọng, quá trình dạy học tích hợp này bao gồm việc dạy, học và kiểm tra đánh giá năng lực tiếp thu kiến thức cũng như ứng dụng của học sinh THPT

Quan điểm tích hợp còn được thể hiện khá rõ trong nhiều công trình nghiên cứu cũng như SGK của một số nước như Trung Quốc, Pháp, Đức,… Tuy nhiên việc đưa tích hợp vào các môn KHXH và KHTN ở mỗi nước lại khác nhau Như vậy tích hợp

là một hiện tượng khá phổ biến đã xuất hiện từ lâu ở các nước trên TG Nhưng mỗi nước lại có những cách nhìn nhận và áp dụng riêng tùy thuộc đặc điểm tình hình từng quốc gia, từng môn học mà không lệch khỏi đường ray cốt lõi của nó

2.2 Tài liệu trong nước

Ở Việt Nam, từ những năm 90 của thế kỉ XX tư tưởng tích hợp bắt đầu được nghiên cứu và áp dụng Các tác giả Việt Nam cũng có một số công trình nghiên cứu cơ sở lí luận về tích hợp và các biện pháp nhằm vận dụng giảng dạy tích hợp vào thực tiến như:

Tác giả Lê Trọng Sơn với công trình “ Vận dụng tích hợp giáo dục dân số qua dạy học phàn sinh lý người ở lớp 9 THCS” tác giả đã nhấn mạnh việc tích hợp dân số vào môn Sinh học 9 là thích hợp với nội dung cũng như độ tuổi học sinh

Tác giả Đinh Xuân Giang trong luận văn thạc sĩ ( 2009) với đề tài “ Vận dụng tư tưởng sư phạm tích hợp trong dạy học một số vấn đề về khí chất và cơ sở nhiệt động lực học Vật lý 10 cơ bản nhằm phát triển hứng thú và năng lwucj vận dụng kiến thức của học sinh” Trong đề tài này, tác giả đã nhấn mạnh sự phát triển hứng thú và năng

lực vận dụng kiến thức của học sinh khi vận dụng có hiệu quả việc dạy học tích hợp với các kiến thức về chất khí và cơ sở nhiệt động lực học

Tác giả Đỗ Ngọc Thống đã nêu một hệ thống quan điểm hợp và dạy học theo hướng tích hợp, đã nhấn mạnh sự khác biệt giữa cộng gộp kiến thức và tích hợp kiến thức trong cuốn “ Đổi mới dạy và học Ngữ Văn ở THCS”

Tác giả Đào Trọng Quang với bài “ Biên soạn SGK theo quan điểm tích hợp, cơ

sở lí luận và một số kinh nghiệm” đã đề cập tới bản chất sư phạm tích hợp, quan điểm tích hợp, một số nguyên tắc chủ đạo và một số kỹ thuật của tích hợp

Tác giả Nguyễn Phúc Chỉnh đã đưa ra một số định hướng về việc tích hợp liên môn với những cơ sở rất thuận tiện khoa học như: sinh học, Vật lý, Hóa học, Ngữ Văn, Lịch sử, Địa lý là những môn có nhiều tiềm năng thực hiện dạy học liên môn Tuy nhiên tác giả chú ý đề cập nhiều đến liên môn theo chủ đề mà ít nói đến vấn đề

sử dụng kiến thức liên môn trong nội dung từng bài học ở trường THPT

Tác giả Trần Viết Thụ ( 1997) trong công trình nghiên cứu “ Vận dụng nguyên tắc liên môn khi dạy các vấn đề văn hóa trong SGK trong lịch sử THPT” đã vận dụng kiến thức văn học, địa lý, chính trị vào giảng dạy bộ môn lịch sử theo quan điểm liên môn

Như vậy, ở nước ta vấn đề xây dựng môn học tích hợp đã hình thành với những mức độ khác nhau Tinh thần giảng dạy tích hợp mới chủ yếu thực hiện ở mức độ thấp như liên hệ, phối hợp các kiến thức, kĩ năng thuộc các môn hay phân môn khác nhau để giải quyết vấn đề dạy học Vậy nên, các đề tài nghiên cứu cần nêu nên các

ưu điểm của dạy học tích hợp trong việc phát huy tính tích cực nhận của học sinh, khẳng định dạy học theo quan điểm tích hợp là tất yếu và cần thiết trong nhà trường hiện nay

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là dạy học Lịch sử theo định hướng tích hợp

và vận dụng dạy học tích hợp chuyên đề “Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh

giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam (trước cách mạng tháng 8/1945) lớp 11

chương trình phổ thông mới 2018” trong DHLS ở trường THPT theo định hướng tích

hợp

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về lý luận: Nghiên cứu cơ sở lý luận về dạy học theo định hướng tích hợp

và vận dụng dạy học tích hợp chuyên đề “Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam (trước cách mạng tháng 8/1945) lớp 11

chương trình phổ thông mới 2018” trong DHLS ở trường THPT theo định hướng tích

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu về phương pháp dạy học tích hợp trong giáo dục

- Nghiên cứu chuyên đề “Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam (trước cách mạng tháng 8/1945)” trong chương trình giáo dục môn Lịch sử (Ban hành ngày 26 tháng 12 năm 2018) và xác định nội dung cơ bản của chuyên đề

- Xây dựng kế hoạch vận dụng dạy học tích hợp cho chuyên đề “Chiến tranh bảo vệ

tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam (trước cách mạng tháng 8/1945)” theo hướng tích hợp

- Tiến hành thử nghiệm sư phạm để chứng minh tính khả thi của kế hoạch dạy học đã

đề xuất, từ đó rút ra kết luận khoa học liên quan đến đề tài

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Dựa trên quan điểm chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm,

đường lối của Đảng và Nhà nước về giáo dục đào tạo nói chung, DHLS nói riêng

5.2 Phương Pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu lý thuyết: nghiên cứu văn bản, nghị quyết của Đảng, của Chính phủ,

của ngành giáo dục về đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông

- Nghiên cứu lý luận qua việc sưu tầm, tổng hợp, phân tích, hệ thống, khái quát hóa các tài liệu từ sách, báo, tạp chí…về giáo dục học, sử học, phương pháp DHLS, dạy học theo chuyên đề, phân tích nội dung chuyên đề và các vấn đề có liên quan đến

đề tài

- Nghiên cứu chương trình giáo dục môn Lịch sử phổ thông mới, nội dung cụ thể phần chuyên đề “Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam (trước cách mạng tháng 8/1945)”

- Thực nghiệm sư phạm: Tổ chức thực nghiệm kế hoạch dạy học đã xây dựng để tiến hành kiểm chứng các giải pháp đề xuất

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn đề tài

* Ý nghĩa khoa học:

- Đề tài nghiên cứu, phân tích một cách cụ thể, rõ ràng và đầy đủ về khái niệm, cách vận dụng dạy học tích hợp, những đặc trưng khi dạy học các chuyên đề Lịch Sử

Đồng thời trình bày ý nghĩa của việc vận dụng dạy học tích hợp làm tăng hiệu quả giờ học cũng như sự chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh

* Ý nghĩa thực tiễn:

Góp phần nâng cao nhận thức cho GV và học sinh, sinh viên sư phạm về vai trò và ý nghĩa của việc vận dụng dạy học tích hợp chuyên đề lịch sử, đồng thời là tài liệu tham khảo cho GV trong giảng dạy lịch sử, nâng cao năng lực sư phạm cho chính bản thân trong quá trình giảng dạy sau này

7 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục thì khóa luận bao gồm 2 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc vận dụng dạy học chuyên đề “Chiến

tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam (trước cách mạng tháng 8/1945) lớp 11 chương trình phổ thông mới 2018” trong DHLS ở trường THPT

Chương 2: Vận dụng dạy học tích hợp chuyên đề “Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và

chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam (trước cách mạng tháng 8/1945) lớp 11 chương trình phổ thông mới 2018” trong DHLS ở trường THPT

có nhiều nghiên cứu về vấ đề tích hợp Một vài các khái niệm về tích hợp như là: Tích hợp, theo từ điển Tiếng anh ( Oxford Advance Leamer’s Dictionary) từ Integration có nghĩa là kết hợp những phần, những bộ phận với nhau trong tổng thể Những phần, những bộ phận có thể khác nhau nhưng tích hợp với nhau

Tích hợp( Integrtion) có nghĩa là sự hợp nhất, sự hòa hợp Nội hàm khoa học khái niệm tích hợp có thể hiểu một cách khái quát là sự hợp nhất hay nhất thể hóa bộ phận khác nhau để đưa tới đối tượng mới như là một hệ thống nhất trên những nét bản chất nhất của các thành phần đối tượng, chứ không phải là phép cộng giản đơn những thuộc tính của thành phần ấy

Theo từ điển Giáo dục học: “ Tích hợp là hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc một vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học”

Theo từ điển Tiếng Việt: “ Tích hợp là sự kết hợp của những hoạt động, chương trình hoặc các thành phần thành phần khác nhau thành một khối chức năng Tích hợp

có nghĩa là sự thống nhất, sự hòa hợp, sự kết hợp”

Theo Sacier Rogiers: “Sư phạm tích hợp lừ một quan điểm về quá trình học tập góp phần hình thành ở học sinh, nhằm phục vụ cho các quá trình học tập góp phần hình thành ở học sinh, nhằm phục vụ cho các quá trình học tập tương lai, hoặc nhằm hòa nhập học sinh vào cuộc sống lao động”

Theo tác giả Dương Tiến Sĩ và Nguyễn Phúc Chỉnh thì đều cho rằng: “ Tích hợp

là một sự kết hợp một cách hữu cơ, có hệ thống các kiến thức, khái niệm thuộc các môn học khác nhau thành một nội dung thống nhất dựa trên các mối liên hệ về lý luận

và thực tiễn được đề cập trong các môn học đó

Tác giả Nguyễn Phúc Chỉnh đã cho rằng: Ngày nay, khoa học tiếp tục phân hóa sâu song song với tích hợp liên môn Đặc biệt, do hình thái khoa học cuối thế kỉ XX

đã chuyển từ phân tích – cấu trúc tổng hợp – hệ thống làm xuất hiện các gian ngành, liên ngành với tốc độ phát triển ngày càng nhanh Trong khi đó, dạy học phản ánh sự phát triển của khoa học, và vì thời gian học tập trong nhà trường không thể kéo dài nhiều nên xuất hiện xu hướng phải dạy từ các môn học riêng rẽ dang dạy tích hợp các khoa học

Như vậy, tích hợp có hai tính chất cơ bản, liên hệ mật thiết với nhau, quyết định lẫn nhau, đó là tính liên kết toàn vẹn.Nhờ có tính liên kết, mà có thể tạo nên một thực thể toàn vẹn trong đó không cần phân chia giữa các thành phần kết hợp Tính toàn vẹn dựa trên sự thống nhất nội tại các thành phần liên kết, chứ không phải sự sắp đặt các thành phần bên cạnh nhau Không thể gọi là tích hợp nếu các tri thức, kĩ năng không có sự liên kết, phối hợp với nhau trong lĩnh hội nội dung hoặc giải quyết một vấn đề tình huống

Từ đó có thể định nghĩa tích hợp một cách khái quát nhất là: “ Tích hợp là sự hợp nhất, sự hòa nhập, sự kết hợp giữa các “ đối tượng” để tạo thành một thể thống nhất Trong dạy học, tích hợp là sự kết hợp có hệ thống các kiến thức có liên quan và kiến thức môn học thành một nội dung thống nhất gắn bó chặt chẽ với nhau dựa trên mối liên hệ về lý luận và thực tiễn được giáo viên đưa vào bài học Tích hợp bao hàm cả tích hợp nội dung và hoạt động”

1.1.1.2 Khái niệm dạy học tích hợp

Trong giáo dục, khái niệm Tích hợp xuất hiện từ thời kì Khai sáng ( thế kỷ XVIII) dùng để chỉ một quan niệm giáo dục toàn diện con người, chống lại hiện tượng làm cho phát triển thiếu hài hòa, cân đối Trong dạy học các bộ môn, tích hợp được hiểu

là sự kết hợp, tổ hợp các nội dung từ môn học thành “môn học” mới như Vật Lý, Hóa học, Sinh học được tích hợp thành Khoa học tự nhiên, Lịch sử, Địa lý, Xã hội học, Kinh tế học thành môn Nghiên cứu xã hội

Tích hợp cũng có thể hiểu là sự lồng ghép các nội dung cần thiết vào nội dung vốn

có của môn học, ví dụ: lồng ghép nội dung giáo dục dân số, giáo dục môi trường,…vào nội dung các môn học: Địa lý, Sinh học, Giáo dục công dân, xây dựng các môn học truyền thống

Về phương diện Lý luận học, tích hợp được hiểu là sự kết hợp một cách hữu cơ,

có hệ thống các kiến thức trong một môn học hoặc giữa các môn học thành một nội dung thống nhất Cũng có thể hiểu: Tích hợp là một hoạt động mà ở đó cần phải kết hợp, liên hệ, huy động các yếu tố, nội dung gần và giống nhau, có liên quan với nhau của nhiều lĩnh vực để giải quyết, làm sáng tỏ vấn đề và cùng một lúc đạt được nhiều mục tiêu khác nhau

Dạy học tích hợp là định hướng dạy học giúp học sinh phát triển khả năng huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng, thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết có hiệu quả các vấn đề trong học tập và trong cuộc sống, được thực hiện ngay trong quá

trình lĩnh hội kiến thức và rèn luyện kỹ năng, phát triển được các năng lực cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề

1.1.1.3 Mục tiêu dạy học tích hợp

- Dạy học tích hợp làm cho quá trình học tập có ý nghĩa

- Dạy học tích hợp giúp phân biệt cái cốt yếu với cái ít quan trọng hơn

- Dạy học tích hợp quan tâm đến việc sử dụng kiến thức trong tình huống cụ thể

- Dạy học tích hợp giúp người học xác lập mối liên hệ giữa các khái niệm đã học

- Dạy học theo hướng tích hợp phát huy được tính tích cực của học sinh, góp phần đổi mới nội dung và phương pháp dạy học

1.1.1.4 Đặc điểm của dạy học tích hợp

Dạy học tích hợp có một số đặc điểm sau:

Thứ nhất là dạy học tích hợp lấy người học là trung tâm, được xem là phương pháp đáp ứng yêu cầu cơ bản của mục tiêu giáo dục, có khả năng định hướng việc tổ chức qua trình dạy học thành quá trình tự học Dạy học lấy người học là trung tâm đòi hỏi người học là chủ thể của hoạt đông học, học sinh phải tự học, tự nghiên cứu để tìm

ra kiến thức bằng hành động của chính mình, người học không chỉ được đặt trước những kiến thức có sẵn ở trong bài giảng của giáo viên mà phải tự đặt mình vào tình huống có vấn đề thực tiễn, cụ thể và sinh động rồi từ đó tìm ra cái chưa biết, cái cần khám phá học để hành, tức là tự tìm kiếm kiến thức cho bản thân Khi đó, người học

tự thể hiện mình, phát triển năng lực làm việc nhóm, hợp tác với nhóm, với lớp Sự làm việc theo nhóm này sẽ đưa ra cách thức giải quyết đầy tính sáng tạo, kích thích các thành viên trong nhóm hăng hái tham gia vào giải quyết vấn đề

Và người dạy phải dạy cái mà người học cần, quan hệ giữa người dạy và người học được thực hiện dựa trên cơ sở tin cậy và hợp tác với nhau Trong quá trình tìm kiếm kiến thức của người học có thể chưa chính xác, chưa khoa học, người học có thể căn cứ vào kết luận của người dạy để tự kiểm tra, tự đánh giá rút kinh nghiệm về

cách học của mình Nhận ra những sai sót và biết cách sửa sai đó chính là biết cách học Dạy học tích hợp biểu hiện cách tiếp cận lấy người học là trung tâm, đây là xu hướng chung có nhiều ưu thế so với dạy học truyền thống

Thứ hai là định hướng phân hóa năng lực người học, chú ý vào kết quả đầu ra của quá trình đào tạo, xem người học có thể làm được cái gì vào những công việc thực tiễn để đạt chuẩn đầu ra Người học đạt được những tiêu chuẩn đó còn tùy thuộc vào khả năng của mỗi người Trong đào tạo việc đinh hướng kết quả đầu ra nhằm đảm bảo chất lượng trong quá trình đào tạo, cho phép người sử dụng sản phẩm đào tạo tin tưởng và sử dụng trong một thời gian dài

Dạy học tích hợp chú ý đến kết quả học tập của người học để vận dụng vào công việc, tương lai nghề nghiệp sau này, đòi hỏi quá trình học tập phải đảm bảo chát lượng

và hiêu quả để thực hiện nhiệm vụ Do dó, đòi hỏi người dạy phải dạy được cả lý thuyết chuyên môn nghề nghiệp, vừa phải hướng dẫn quy trình công nghệ, thao tác nghề nghiệp chuẩn xác, phổ biến được kinh nghiệm, nêu được các dạng sai lầm, hư hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục, biết cách tổ chức hướng dẫn luyện tập Thứ ba là dạy học tích hợp xác định được các năng lực mà người học cần năm vững Dạy học phải làm cho người học có các năng lực tương ứng với chương trình Trong dạy học tích hợp, lý thuyết là hệ thống tri thức khoa học chuyên ngành về những vấn đề cơ bản, về những quy luật chung của lĩnh vực chuyên ngành đó Hơn nữa, việc dạy lý thuyết thuần túy sẽ dẫn đến tình trạng lý thuyết suông, kiến thức sách

vở không ma không mạng lại lợi ích thực tiễn Do đó, cần gắn lý thuyết với thực hành trong quá trình dạy học

Để hình thành cho người học một kỹ năng thì cần phải dạy cho họ biết cách kết hợp và huy động hợp lý các nguồn nội lực ( kiến thức, khả năng thực hiện, thái độ)

dạy phải định hướng, giúp đỡ, tổ chức, điều chỉnh và động viên hoạt động của người học Người dạy vừa có sự trợ giúp vừa có sự định hướng để giảm bớt những sai lầm cho người học ở phần thực hành; đồng thời kích thích, động viên người học nẩy sinh

nhu cầu, động cơ hứng thú để tạo ra kết quả mới, tức là chuyển hóa những kinh nghiệm đó thành sản phẩm của bản thân

Người học được đặt vào những tình huống của đời sống thực tế, họ phải trực tiếp quan sát, thảo luận, làm bài tập, giải quyết nhiệm vụ đặt ra theo cách nghĩ của mình,

tự lực tìm kiếm nhằm khám phá những điều mình chưa rõ chứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức đã được giáo viên sắp xếp Người học cần phải tiếp nhận đối tượng qua các phương tiện nghe, nhìn, và phân tích đối tượng nhằm làm bộc lộ và phát hiện ra các mối quan hệ bản chất, tất yếu của sự vật, hiện tượng Từ đó, người học vừa nắm được kiến thức vừa nắm được phương pháp thực hành Như vậy, người dạy không chỉ đơn thuần truyền đạt kiến thức mà còn hướng dẫn các thao tác thực hành

1.1.1.5 Phân loại dạy học tích hợp

Theo quan điểm của Xavier Rogier về dạy học tích hợp: Tích hợp được chia ra làm

4 loại chính:

theo hệ thống của mỗi môn học riêng biệt

nghiên cứu theo những quan điểm khác nhau, nghãi là theo những môn học khác nhau Tiếp cận tích hợp đa môn tập trung trước hết vào các môn học Các môn liên quan với nhau có chung một định hướng về nội dung và phương pháp dạy học nhưng mỗi môn lại có một chương trình riêng Tích hợp đa môn được thực hiện theo cách tổ chức các “chuẩn” từ các môn học xoay quanh một chủ đề, đề tài, dự

án, tạo điều kiện cho người học vận dụng tổng hợp kiến thức của các môn học có liên quan

hợp lý qua sự soi sáng của nhiều môn học

- Tích hợp “xuyên môn”: có thể phát triển những kỹ năng mà học sinh có thể sử dụng trong tất cả các môn học, trong tất cả các tình huống Trong cách tiếp cận tích hợp xuyên môn, giáo viên tổ chức chương trình học tập xoay quanh các vấn

đề và quan tâm của người học Học sinh phát triển kĩ năng sống khi áp dụng các

kĩ năng môn học và liên môn vào ngữ cảnh thực tế Hai con đường dẫn đến tích hợp xuyên môn là học tập theo dự án và thương lượng chương trình học Có thể coi tích hợp xuyên môn là đỉnh cao của tích hợp, khi mà ranh giới giữa các môn học bị xóa nhòa

1.1.1.6 Quan điểm tích hợp trong dạy học bộ môn lịch sử lịch sử

Dạy học tích hợp (hay dạy học theo chủ đề) là cách tiếp cận giảng dạy liên ngành theo đó các nội dung giảng dạy được trình bày thành nhiều bài học nhỏ mà trong đó mỗi bài học sẽ được thiết kế theo kiểu tích hợp kiến thức từ nhiều ngành học mà qua

đó, người học có thời gian đọc và tìm hiểu rõ vấn đề được đặt ra trong bài, đồng thời phát triển các mối liên hệ với những gì mà người học đã biết

Lịch sử là quá khứ, là cái đã qua đi và còn để lại dấu vết qua kí ức nhân loại, các thành tự về vật chất và tinh thần, qua ghi chép của người xưa, tranh ảnh và báo chí Lịch sử có liên quan đến các môn học về KHTN, văn hóa Lịch sử có tính kế thừa qua nhiều giai đoạn và các phần như lịch sử Việt Nam, lịch sử khu vực và lịch sử thế giới luôn có mối quan hệ mật thiết với nhau Dù trước đây có nhiều giáo viên hiểu thuật ngữ này có nghĩa là “ liên môn” trong dạy học lịch sử Tuy nhiên, việc liên môn trong dạy học môn này cũng gặp nhiều khó khăn do hầu hết giáo viên còn chưa quen (dù đã có lần dạy rồi) vì xã hội hiện nay theo hướng CNTT – coi thường môn Sử, hơn nữa nhiều người còn cho rằng môn Sử là “môn phụ” nên dạy học chưa được nghiêm túc và đàng hoàng, điều đó gây ra tác hại rất lớn cho người học Đó là khả năng tư duy, xâu chuỗi kiến thức để tìm ra ngọn nguồn của mỗi vấn đề mà bài học đặt ra – học sinh chỉ biết chứ chưa hiểu lịch sử

Vậy để giải quyết tình trạng này người GV cần có sự chuẩn bị và đầu tư chu đáo cẩn thận cho bài giảng theo kế hoạch và yêu cầu đặt ra Việc chuẩn bị đó được thể hiện trong giáo án mà giáo viên đã biên soạn, bao gồm các bước chuẩn bị và tiến hành một bài giảng theo hướng tích hợp như sau:

 Xác định mục tiêu bài học: Mục tiêu được thể hiện bằng các động từ có thể lược hóa được với 3 mức độ: Biết, Hiểu, Vận dụng Phải đối chiếu với mặt bằng trình

độ của học sinh để giải quyết thứ bậc cụ thể của mục tiêu

 Xác định công việc chuẩn bị của giáo viên và học sinh: GV và HS cần chuẩn

bị những đồ dùng dạy học cần cho bài học GV dựa trên tình hình chương trình học, mặt bằng kiến thức chung của lớp để đề xuất, xây dựng một số chủ đề cụ thể mà mỗi chủ đề tập hợp những bài học liên quan đến chủ đề đó Ở mỗi bài học trong chủ đề, giáo viên sẽ lựa chọn các hình thức tích hợp phù hợp với bài học

 Xác định kỹ năng và tiểu kỹ năng cần thực hiện, lồng ghép các kiến thức liên quan vào từng kĩ năng đã vạch sẵn – xác định trình tự thực hiện các kĩ năng Trong môn lịch sử, các kỹ năng được dùng chủ yếu là:m sưu tầm tài liệu, phân tích, so sánh, giải thích các khái niệm, thuật ngữ, đối chiếu để rút ra kết luận và bài học lịch sử Mỗi loại bài sẽ có những kỹ năng khác nhau nên sau khi đã chọn được bài dạy, giáo viên nên lựa chọn những kĩ năng của bài đó( có trong giáo án và sách GV) được đề sẵn, lựa chọn kiến thức cần thiết và phương pháp tích hợp chủ yếu để đưa vào bài

 Xác định tài liệu dùng cho phương pháp này : tài liệu liên môn, tài liệu Sử - Địa và tài liệu ở các lĩnh vực khác Và việc sử dụng tài liệu như thế nào tùy thuộc vào suy nghĩ, ý đồ của giáo viên và bài giảng của họ

 Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ mọi mặt, bài giảng của giáo viên theo phương pháp mới có thể bắt đầu

1.1.1.7 Vai trò và ý nghĩa của dạy học tích hợp

Vai trò:

Dạy học tích hợp đang là một xu thế chung của giáo dục phổ thông các nước Bởi dạy học tích hợp giúp học sinh trở thành người tích cực, người công dân có năng lực

giải quyết tốt các tình huống có vấn đề mang tính tích hợp trong thực tiễn cuộc sống

và hội nhập quốc tế Dạy học tích hợp cho phép rút ngắn được thời gian dạy học, đồng thời tăng cường được khối lượng và chất lượng thông tin Bên cạnh đó, còn có thể thiết lập các mối quan hệ, giữa các kiến thức kĩ năng và phương pháp của các môn học, tránh trùng lặp kiến thức

Chia sẻ về nội dung dạy học tích hợp, G.S Nguyễn Minh Thuyết – Tổng chủ biên chương trình giáo dục Phổ thông mới đã trình bày những nội dung đang được dư luận quan tâm nhất trong dự thảo Chương trình Giáo dục phổ thông mới: Huy động kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vực Theo đó, dạy học tích hợp là định hướng dạy học trong đó giáo viên tổ chức, hướng dẫn để học sinh biết huy động tổng hợp kiến thức,

kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập, đời sống, thông qua đó hình thành những kiến thức, kĩ năng mới, phát triển được những năng lực cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề trong học tập và trong thực tiễn cuộc sống

Ý nghĩa:

Đối với việc dạy và học, dạy học tích hợp có ý nghĩa quan trọng rất quan trọng trong việc giáo dục, rèn luyện và phát triển kĩ năng tư duy, phân tích tổng hợp, khái quát hóa, trừu tượng hóa cho học sinh, giúp học sinh có những năng lực cụ thể để giải quyết vấn đề trong thực tiễn cuộc sống một cách sáng tạo Dạy học theo chủ đề tích hợp đòi hỏi người giáo viên bộ môn không chỉ nắm vững kiến thức bộ môn mình dạy

mà còn không ngừng trau dồi kiến thức các môn học khác để tổ chức, hướng dẫn cho các em học sinh giải quyết các tình huống trong thực tiễn, các vấn đề đặt ra trong môn học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất

Dạy học theo chủ đề tich hợp khuyến khích học sinh tìm hiểu sâu về các chủ đề, tìm đọc tài liệu từ nhiều nguồn và tham gia vào các hoạt động khác nhau Việc sử dụng nhiều nguồn thông tin khuyến khích người học chủ động tham gia vào việc chuẩn bị bài học, tài liệu, và tư duy tích cực và sâu hơn so với cách học truyền thống Kết quả là học sinh sẽ hiểu rõ hơn và cảm thấy tự tin hơn trong việc học của mình

Đối với thực tiễn xã hội, thì trong những năm gần đây, với sự phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ cùng với sự bùng nổ thông tin, lượng tri thức của nhân loại phát minh ngày càng nhiều, kiến thức giữa các lĩnh vực có liên quan mật thiết với nhau Đồng thời do yêu cầu của xã hội, do nhu cầu thực tế đang đòi hỏi con người phải giải quyết rất nhiều tình huống trong cuộc sống Khi giải quyết các vấn đề

đó, kiến thức của một lĩnh vực, chuyên môn sẽ không thể thực hiện được mà cần phải vận dụng kiến thức của một lĩnh vực, chuyên môn sẽ không thể thực hiện được mà cần phải vận dụng kiến thức liên ngành một cách sáng tạo

1.1.1.8 Nguyên tắc tích hợp của chương trình dạy học chuyên đề lịch sử trong nhà trường

sinh, chính vì vậy người giáo viên phải không ngừng học tập để năng cao kiến thức

và trang bị thêm những điểm mới về kĩ năng cũng như phương pháp dạy học Làm thế nào để vận dụng những kiến thức đó vào xây dựng các chủ đề dạy học, thiết kế tiến trình dạy học thành các hoạt động của học sinh, biên soạn câu hỏi, bài tập để đánh giá năng lực học sinh, tổ chức dạy học để dự giờ, phân tích, rút kinh nghiệm Việc vận dụng kiến thức đó trong các hoạt động dạy học tích hợp cần tuân thủ các yêu cầu sau:

+ Hướng đến mục tiêu giáo dục phổ thông, đảm bảo mục tiêu giáo dục môn học + Đảm bảo tích hợp được nội dung bài học luôn gắn liền với thực tiễn, phù hợp với trình độ và tình cảm đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh

+ Đảm bảo để tổ chức cho học sinh học tập tích cực, giúp học sinh khai thác kiến thức môn, phát hiện một số kĩ năng, năng lực chung

Ngoài ra thì GV cần cải thiện, học cách sử dụng được các trang thiết bị có liên quan đến công nghệ thông tin, học thêm các phần mềm liên quan đến dạy học như Activ Inspire( phần mền dạy học bằng bảng tương tác), Adobe Presenter(phần mền tạo bài giảng điện tử), để phục vụ tích cực vào bài giảng Bên cạnh đó GV cũng cần

tuân thủ theo kế hoạch của Bộ GD&ĐT, tăng cường giao lưu với các tỉnh, đơn vị khác thông qua diễn đàn trên mạng mà Bộ GD&ĐT mới xây dựng Phải sáng tạo, linh hoạt khi lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp với mỗi chủ đề tích hợp trong phương pháp dạy học mới này Tuy nhiên, việc đổi mới phương pháp với các giáo viên thì phải có qua trình lâu dài vì phương pháp dạy học mới này, nhiều giáo viên còn bỡ ngỡ và lúng túng, chưa thực hiên được do nhiều lý do khác nhau

những người và giới chuyên gia chưa nhận thức đầy đủ về phương pháp dạy học mới này và có những ý kiến trái ngược nhau Trước hết cần đào tạo bồi dưỡng đội ngũ chuyên gia về tích hợp môn học, bồi dưỡng và nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên để đáp ứng được yêu cầu học tạp tích hợp Nhưng đa số giáo viên khi nói về dạy học tích hợp còn e ngại, bởi tích hợp đồng nghĩa với giáo viên phải dạy 2-3 môn trong

1, lượng kiến thức vẫn thế nhưng làm thế nào để cắt, giảm mà vẫn phải đủ, không thừa không thiếu Bởi đã quen với giảng dạy truyền thụ đơn thuân nhiều năm, để mà thay đổi được họ là điều không hề dễ Cho nên, để đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ chuyên gia về tích hợp môn học, bồi dưỡng và nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên để đáp ứng được yêu cầu học tập tích hợp là cả một qua trình lâu dài với nhiều cam go thử thách, cần nhiều thời gian và công sức thực hiện

Thiết kế lại nội dung chương trình – SGK các môn học theo hướng tích hợp Đổi mới cách quản lý trong nhà trường, cách kiểm tra đánh giá theo hướng tích hợp

Về nội dung và chương trình dạy học, thực hiện theo tinh thần Nghị quyết về “ Đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH – HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”

đã được thông qua hội nghị trung ương 8 khóa XI đề ra mục tiêu đổi mới chương trình nhằm phát triển năng lực và phẩm chất của người học, hài hòa đức, trí , thể, mỹ, dạy người, dạy chữ và dạy nghề, nhiều nhà nghiên cứu có tâm huyết với giáo dục đề nghị nên xây dựng lại chuẩn kiến thức chung để nhìn vào đó, người viết sách giáo khoa, người dạy, người học sẽ tập trung vào đó để giáo dục, đánh giá Cùng với việc thiết kế chương trình theo năng lực học sinh, các giáo viên trên lớp có thể phát huy

sáng tạo tối đa Về lộ trình viết sách, thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển cho biết: “ Trước hết chúng ta phải viết sách theo tích hợp nông, rồi sau này khi giáo viên có năng lực hơn, kể cả người viết sách có điều kiện hơn thì mình sẽ hướng tới làm tốt hơn PGS.TS Trần Trung Ninh cũng thể hiện quan điểm “ Tích hợp chương trình giảng dạy nhằm tạo mối liên hệ chặt chẽ giữa các môn khoa học tự nhiên và khoa học

xã hội, hình thành hệ thống kiến thức thống nhất, từ đó bồi dưỡng năng lực khoa học

và kĩ năng sống cho học sinh, tạo hứng thú và động lực cho việc học Về đánh giá học tập theo phương pháp học mới, Th.S Nguyễn Hồng Liên ( Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam) cho rằng: đánh giá kết quả học tập cần nhấn mạnh vào quá trình tiến

bộ của học sinh và tài liệu không bị bó hẹp trong SGK Việc lựa chọn nội dung cần chú ý hơn đến tính ứng dụng, thực tiễn, phù hợp và gần gũi hơn với cuộc sống của

HS, tránh lệ thuộc quá lớn vào logic khoa học bộ môn làm cho kiến thức đưa vào nhà trường quá mang tính hàn lâm, nặng nề, Vậy nên cần tiếp tục khai thác nghiên cứu thử nghiệm nội dung tích hợp theo các phương án khác nhau Cùng với đó, chúng ta cần học hỏi kinh nghiệm và phương pháp dạy học, nội dung dạy học theo một số quốc gia có nền giáo dục tiên tiến trên thế giới để có thể triển khai một cách cho thực tiễn Việt Nam

- Nội dung khảo sát:

+ Nhận thức và thái độ của GV, HS về việc vận dụng dạy học tích hợp chuyên đề lớp 11 trong DHLS tại trường THPT theo chương trình phổ thông mới năm 2018

- Các phương pháp điều tra , khảo sát:

+ Phỏng vấn GV Lịch sử, HS ở trường THPT về vấn đề cần khảo sát

+ Phát phiếu điều tra nhằm thu thập ý kiến của GV và Hs về các vấn đề cần nghiên cứu

+ Dự giờ, quan sát hoạt động dạy – học trên lớp của GV và HS

Thông qua phiếu điều tra, phỏng vấn giáo viên dạy học bộ môn Lịch sử, các em HS, tôi đã điều tra 3 GV, 140 HS và thu được kết quả thực tế như sau:

1.2.1 Về phía GV

Tôi đưa ra một số câu hỏi nhằm tìm hiểu về thực trạng và nhận thức của GV đối với việc vận dụng dạy học tích hợp trong DHLS chuyên đề lớp 11 chương

trình phổ thông mới 2018, kết quả thu được như sau:

Thứ nhất, về nhận thức của GV về vận dụng dạy học tích hợp trong DHLS: Khi được hỏi về việc vận dụng dạy học tích hợp trong DHLS tôi thu được kết quả như sau:

Bảng 1.1 Kết quả khảo sát dạy học tích hợp trong DHLS

Thầy/cô đã từng vận dụng dạy học

tích hợp trong dạy học Lịch sử?

Tìm hiểu về mức độ cần thiết của việc dạy học tích hợp thì 100% các thầy/cô đều trả lời là cần thiết Qua trò chuyện với cô giáo Nguyễn Thị Hằng - GV lịch sử

trường THPT Phan Đình Phùng chia sẻ rằng: “Dạy học tích hợp thực sự là cần thiết,

đó là một bước chuyển từ cách tiếp cận nội dung giáo dục sang tiếp cận năng lực

nhằm đào tạo con người có tri thức mới, năng động, sáng tạo khi giải quyết các vấn

đề trong thực tiễn cuộc sống Qua đó học sinh có thể rèn luyện và phát triển kỹ năng

tư duy, phân tích tổng hợp, khái quát hóa, trừu tượng hóa Tuy nhiên, hiện tại, dạy học tích hợp mới chỉ được tổ chức thường xuyên ở khối lớp 12 và chưa có điều kiện thực hiện rộng ở các khối 10 và 11”

Các hình thức dạy học được thầy cô sử dụng linh hoạt khi tổ chức dạy học tập trung nhiều nhất vào 3 hình thức là: dạy học theo nhóm, dạy học cá nhân và dạy học

cả lớp Tuy nhiên đây là những hình thức dạy học khá truyền thống, vì nhiều lý do khách quan như khung chương trình đào tạo, điều kiện cơ sở vật chất, kinh phí lớp học, thời gian nên hình thức dạy học ngoài lớp và tham quan, dã ngoại chưa được áp dụng để thực hiện dạy học tích hợp

Như vậy, kết quả điều tra cho thấy các thầy/cô giáo rất quan tâm đến việc vận dụng dạy học tích hợp với các hình thức khác nhau Tuy nhiên , dạy học tích hợp mới tập trung vào các lớp 12, đặc biệt là các lớp ban D ôn thi môn Lịch sử chuẩn bị cho kỳ thi THPT Quốc gia Còn ở các lớp dưới tần suất các thầy/ cô sử dụng vẫn còn rất thấp Thứ 2, về thái độ của GV về việc đưa chuyên đề “Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và

chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam ( trước cách mạng tháng

8/1945)” vào chương trình giảng dạy môn lịch sử tại trường THPT Để tìm hiểu

được thái độ của các thầy/ cô, chúng tôi đưa ra 4 mức độ (rất phù hơp, phù hơp, phân vân, không phù hơp) Các thầy cô đều đồng ý rằng chuyên đề này rất phù hợp

để giáo dục HS phổ thông

Thứ 3, tìm hiểu nhận thức và thái độ của thầy/ cô về dạy học tích hợp Khi được hỏi “Thầy/ cô đã từng tiếp cận dạy học tích hợp?” Có 25% thầy/cô “hiểu đôi chút về dạy học tích hợp” và 75% giáo viên “Chưa biết đến dạy học tích hợp” Chính vì lẽ

đó mà tất cả các thầy/cô đều “chưa từng” vận dụng dạy học tích hợp Kết quả trên

cho thấy, dạy học tích hợp còn rất là mới mẻ và chưa được phổ rộng trong giảng dạy ở trường THPT nói chung và môn Lịch sử nói riêng

Vì chưa từng thực hiện tiết dạy vận dụng dạy học tích hợp nên tôi không khai thác được những điểm tích cực và hạn chế khi vận dụng dạy học tích hợp Tuy nhiên để

có thêm dẫn chứng cho nội dung này, tôi xin khai thác từ nguồn thông tin khác là internet- mạng xã hội facebook Đối tượng tôi tìm hiểu là một nhóm tập hợp các thầy/

cô là GV dạy học trên cả nước quan tâm đến dạy học tích hợp dưới sự quản lý của

TS Trần Khánh Ngọc chuyên gia đào tạo phương pháp dạy học tích cực hiện đang công tác tại hệ thống giáo dục Alpha school Group “Dạy học tích cực” là nơi các thầy giáo chia sẻ các kinh nghiệm, thắc mắc, các sản phẩm hay của HS khi thực hiện

Một group dạy học tích hợp khác dưới sự quản lý của Thầy Nguyễn Văn Biên, hiện đang công tác tại trường ĐHSP Hà Nội 1 cũng là nơi được các thầy/cô giáo trên

cả nước quan tâm, thường xuyên giao lưu chia sẻ các tiết học hay, sáng tạo và các sản

Hình 1.1 Dạy học tích hợp tại trường Hội nhập quốc tế Ischool – Quảng Trị

1 https://www.facebook.com/groups/dayhoctichcuc

2 https://www.facebook.com/groups/tichhop

Trên đây là một số hình ảnh về sản phẩm HS thực hiện sau giờ học tích hợp được ứng dụng trong môn Ngữ Văn được chia sẻ bởi cô giáo Lê Thị Phương Thảo (GV

trường Hội nhập quốc tế Ischool – Quảng Trị) Theo những chia sẻ của các thầy cô thì khi thực hiện những tiết dạy như trên HS rất hứng thú và sôi nổi và đặc biệt thể hiện được sự sáng tạo thông qua việc thực hiện các hoạt động Tuy nhiên điều mà các

GV lo ngại đó chính là hạn chế về mặt thời gian giờ học

Cuối cùng, khi được hỏi về ý kiến rằng có mong muốn được tiếp cận giáo dục tích hợp vào DHLS thì có 50% thầy/cô tỏ ra rất hào hứng muốn thực hiện; 50% thầy/cô còn ngập ngừng phân vân Các cô chia sẻ rằng : rất muốn thực hiện song cảm thấy rất khó thực hiện được vì nhiều điều kiện chưa đáp ứng tốt để có thể tổ chức dạy học tích hợp

1.2.2 Về phía HS

Để tìm hiểu sự hứng thú học tập của HS đối với bộ môn và việc vận dụng dạy học tích hợp chuyên đề “Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc

trong lịch sử Việt Nam ( trước cách mạng tháng 8/1945)” tôi đã tiến hành khảo sát,

điều tra thực tiễn thu được kết quả như sau:

Khi được hỏi “Theo các em, có cần thiết tổ chức dạy học tích hợp chuyên đề hay không?” thì có 24% các em cho rằng: “Cần thiết” Đa số 65% HS cho rằng: “Bình thường” và 11% HS chọn “Không cần thiết

Biểu đồ 1.1 Biểu đồ mức độ cần thiết của dạy học tích hợp chuyên đề

Mức độ cần thiết của dạy học tích hợp

chuyên đề

Cần thiết Bình thường Không cần thiết

Lý giải cho số lượng lớn HS thấy việc tổ chức dạy học chuyên đề chủ yếu nằm ở mức độ “Bình thường” bởi theo yếu tố khách quan đối tưởng chúng tôi thực hiện khảo sát là các lớp khối 11, các em đã được tham gia một số tiết dạy chuyên đề mà chủ yếu vẫn học theo đợn vị bài trong sách giáo khoa và có thể vì yếu tố chủ quan xuất phát từ thực tế HS không hứng thú với môn Lịch sử như hiện nay Cùng với đó, chúng tôi đưa ra câu hỏi “Em cảm thấy thế nào khi tham gia các giờ học chuyên đề” thì có tới 50% các em cảm thấy hứng thú, 26% cảm thấy bình thường và 24% cảm thấy không hứng thú Như vậy, ít nhiều những giờ dạy chuyên đề đã thu hút tạo hứng thú cho 1/2 đối tượng học sinh Trao đổi với 1 HS chọn “Không hứng thú” để hiểu hơn lý do chúng tôi được em chia sẻ rằng: “ Những tiết học chuyên đề thực sự vẫn có nhiều lý thuyết, em chưa cảm thấy sự mới mẻ trong các giờ học” Như vậy, thay đổi từ dạy học theo bài sang dạy học chuyên đề đã là 1 sự thay đổi lớn trong việc tổ chức dạy học nhưng việc thiết kế hoạt động là một thử thách lớn hơn

Khảo sát về thái độ của HS về việc đưa chuyên đề “Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và

chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam ( trước cách mạng tháng

8/1945)” vào chương trình giảng dạy Lịch sử với các mức độ khác nhau (Rất phù hơp,

phù hợp, phân vân và không phù hợp” Kết quả thu được là 23% đồng ý là “Rất phù hơp”; 31% cho rằng “Phù hợp”; 34% chọn “Phân vân” và 12% thấy “Không phù hợp”

Số lượng HS lựa chọn các đáp án với tỉ lệ phần trăm tương đối gần nhau cho, bởi lẽ các

em HS chưa biết cụ thể nội dung chuyên đề đó mà nhận định còn khá mơ hồ thông qua tên đề tài

Để tìm hiểu về sự hiểu biết và nhu cầu học tập với phương pháp tích hợp của HS chúng tôi đưa ra câu hỏi:

Câu hỏi thứ nhất : “Em đã từng được nghe tới cụm từ “dạy học tích hợp chưa” thì có tới 78% HS “chưa từng” và còn lại chỉ 22% HS “đã từng” nghe tới Từ số liệu bảng hỏi khảo sát GV và số liệu trên đưa đến kết luận rằng dạy học tích hợp còn vô cùng mới mẻ

ở trường THPT

Câu hỏi thứ hai: Nếu chưa được tham gia tiết học tích hợp nhưng em được biết rằng “Trong dạy học, tích hợp là sự kết hợp có hệ thống các kiến thức có liên quan

và kiến thức môn học thành một nội dung thống nhất gắn bó chặt chẽ với nhau dựa trên mối liên hệ về lý luận và thực tiễn được giáo viên đưa vào bài học Tích hợp bao hàm cả tích hợp nội dung và hoạt động” Các thành tố này sẽ được thầy/cô sử dụng trong DHLS thì em có muốn tham gia không?” Trả lời câu hỏi này, 38% HS “rất muốn tham gia”; 47% HS “phân vân” và 15% HS “không muốn tham gia” Kết quả này được cụ thể hoá trong biểu đồ trực quan dưới đây:

Biểu đồ 1.2 Nhu cầu tham gia giờ học chuyên đề Lịch sử theo hướng vận dụng dạy

học tích hợp

Câu hỏi các em thắc mắc nhiều nhất là: “ Lịch sử có liên quan như thế nào đến toán học, kỹ thuật?” và điều này cho thấy các em chưa có cái nhìn tổng quát về mối liên hệ giữa các môn học trong cuộc sống và lịch sử vẫn chỉ là các mốc thười gian, các sự kiện khô khan Từ đó, chúng tôi mong muốn thiết kế một kế hoạch giảng dạy chuyên đề này theo hướng tích hợp để các em có cái nhìn mới mẻ và thấy được những điều thú vị giữa môn Lịch sử với các môn học tự nhiên

Rất muốn tham gia

Phân vân không muốn tham gia

triển năng lực người học

Thông qua việc tìm hiểu thực trạng dạy học tích hợp và hoạt động tổ chức dạy học chuyên đề lịch sử ở trường THPT, tôi nhận thấy một thực trạng: dạy học chuyên đề

đã dần được đưa vào giảng dạy tại trường phổ thông đánh dấu sự thay đổi linh hoạt thay đổi cách dạy và học lịch sử với những phương pháp dạy học khác nhau Tuy nhiên việc thực hiện dạy học chuyên đề chưa đồng đều giữa các khối lớp và chưa thực sự hấp dẫn mang tính ưu việt vượt trội hơn hẳn dạy học truyền thống Đồng thời quá trình khảo sát về dạy học tích hợp cho thấy hướng tiếp cận tích hợp còn rất xa lại

và bỡ ngỡ với cả GV và học sinh Bởi vậy, đặc biệt đây còn là ẩn số khi vận dụng vào DHLS mà tôi đang từng bước đi tìm lời giải

Tại hội nghị tích hợp về việc giảng dạy các khoa học vào tháng 9 – 1968, đã nêu

ra hai vấn đề vì sao phải dạy tích hợp và tích hợp các khoa học là gì Theo đó, UNESCO đã định nghĩa như sau: “ Một cách trình bày các khai niệm và nguyên lí khoa học cho phép diễn đạt sự thống nhất cơ bản của tư tưởng khoa học, tránh nhấn quá mạnh hoặc quá sớm sự sai khác giữa các lĩnh vực khoa học khác nhau” Định nghĩa của UNESCO cho thấy dạy học tích hợp xuất phát từ quan niệm về quá trình học tập hình thành ở học sinh (HS) những năng lực ở trình độ cao, đáp ứng yêu cầu

của xã hội Quá trình dạy học tích hợp bao gồm những hoạt động tích hợp giúp HS biết cách phối hợp các kiến thức, kĩ năng và thao tác một cách có hệ thống Bên cạnh

đó, cách vận dụng các quan điểm tích hợp và hoạt động trải nghiệm sẽ giúp các em

có thể liên hệ kiến thức các môn học khác nhau để khai thác, sáng tạo và giải quyết những vấn đề cụ thể trong cuộc sống

CHƯƠNG 2 VẬN DỤNG DẠY HỌC TÍCH HỢP CHUYÊN ĐỀ “CHIẾN TRANH BẢO VỆ

TỔ QUỐC VÀ CHIẾN TRANH GIẢI PHÓNG DÂN TỘC TRONG LỊCH SỬ VIỆT NAM (TRƯỚC CÁCH MẠNG THÁNG 8 NĂM 1945) LỚP 11 CHƯƠNG TRÌNH PHỔ THÔNG MỚI 2018” TRONG DẠY DHLS Ở

TRƯỜNG THPT

2.1 Vị trí, mục tiêu và nội dung cơ bản của chuyên đề “ Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam ( trước cách mạng tháng 8 năm 1945)”

2.1.1 Vị trí chuyên để “ Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam ( trước cách mạng tháng 8/1945)”

Năm 2018, Bộ GD&ĐT ban hành Chương trình giáo dục phổ thông mới với tất cả các bộ môn trong đó có môn Lịch sử Điểm khác biệt đó là chương trình phổ thông mới chuyển từ tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực, không lấy sự trang bị kiến thức mà lấy sự phát triển năng lực và phẩm chất của HS làm mục đích chủ đạo Toàn

bộ nội dung dạy học sẽ được tổ chức thành các chủ đề và các chuyên đề học tập Các chủ đề, chuyên đề này được xác định dựa trên các lĩnh vực của sử học và các mạch nội dung chính của lịch sử Việt Nam, thế giới

Theo Bộ GD&ĐT, Lịch sử thuộc nhóm môn KHXH, được lưạ chọn theo định hướng nghề nghiệp ở cấp THPT Ở cấp học này, chương trình được thiết kế theo các chủ đề về lịch sử thế giới, khu và Việt Nam trên các lĩnh vực: Lịch sử chính trị, kinh

kế, văn hóa, xã hội, tư tưởng và những chủ đề có tính định hướng, giúp học sinh hiểu

rõ hơn về giá trị nền tảng và ý nghĩa thực tiễn của khoa học lịch sử trong việc lựa chọn nghề nghiệp trong tương lại Từ đó, môn Lịch sử góp phần vào xây dựng những năng lực cốt lõi và phẩm chất cho học sinh, đặc biệt là giáo dục tình yêu quê hương, đất nước, lòng tự hào dân tộc, có thái độ trân trọng với các giá trị truyền thống, các

di sản lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Phát triển năng lực chuyên môn