Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử, bài học kinh nghiệm của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975). Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta thắng lợi là nhờ là nhờ có sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Đảng, phát huy cao độ nghệ thuật quân sự độc đáo Việt Nam- Đây là nhân tố quyết định nhất.
Trang 1Câu 2: Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử, bài học kinh nghiệm của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975).
Năm 1975, chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vĩ đại của nhân dân ta, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước Thắng lợi ấy trở thành một trong những trang chói lọi nhất của lịch sử dân tộc, đồng thời đi vào lịch sử thế giới như một chiến công vĩ đại của thế
kỷ XX Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước là do nhiều nhân tố hợp thành.Việc tìm hiểu nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử, bài học kinh nghiệm của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975) có ý nghĩa rất lớn
cả về lý luận lẫn thực tiến
Trở lại theo dòng thời gian, nhìn lại bối cảnh quốc tế và trong nước, cho thấy: Trên thế giới, sau Chiến tranh thế giới thứ hai, đế quốc Mỹ có tiềm lực rất mạnh, nổi lên cầm đầu phe đế quốc, hiếu chiến và âm mưu bá chủ thế giới, từng bước khẳng định sự có mặt ở Đông Dương Sau thất bại của thực dân Pháp ở Điện Biên Phủ, chủ nghĩa thực dân cũ sụp đổ, đế quốc Mỹ nhảy vào miền Nam Việt Nam, áp đặt chủ nghĩa thực dân mới, âm mưu chia cắt lâu dài đất nước ta Lúc này trên thế giới đã phân chia thành hai hệ thống đối đầu gay gắt bằng cuộc “chiến tranh lạnh”
và chạy đua vũ trang quyết liệt Hệ thống chủ nghĩa xã hội (XHCN), phong trào công nhân ở các nước tư bản, phong trào giải phóng dân tộc ở khắp nơi trên thế giới dâng cao
Trong nước, sau chín năm kháng chiến chống thực dân Pháp, miền Bắc được giải phóng và bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội, miền Nam vẫn dưới ách thống trị của đế quốc Mỹ và tay sai Đấu đấu giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước trở thành nhiệm vụ thiêng liêng của toàn dân tộc ta
Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta trải qua gần 21 năm,
là cuộc kháng chiến lâu dài, gian khổ và nhiều thách thức, ác liệt Đảng và nhân dân
ta phải đấu trí và đấu sức chống tên đế quốc giàu mạnh và hung bạo nhất trong phe
đế quốc Và chiến thắng đã thuộc về chính nghĩa Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta thắng lợi là do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan tạo nên Cụ thể:
1- Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta thắng lợi là nhờ là nhờ có sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Đảng, phát huy cao độ nghệ thuật quân sự độc đáo Việt Nam- Đây là nhân tố quyết định nhất.
Đó là đường lối tiến hành đồng thời cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam và cách mạng XHCN ở miền Bắc Với đường lối đó, cách mạng nước ta
đã kết hợp được sức mạnh chiến đấu của tiền tuyến lớn với tiềm lực của hậu phương lớn; đã động viên đến mức cao nhất lực lượng của toàn dân, toàn quân vào cuộc chiến đấu cứu nước; đã kết tinh, tổng hợp và phát triển lên một trình độ mới những truyền thống cách mạng và sáng tạo của Đảng và dân tộc Đường lối đó cũng đã kết hợp được cuộc chiến đấu cứu nước của nhân dân ta với cuộc chiến đấu của các lực lượng cách mạng, dân chủ, hòa bình trên thế giới Đường lối đó đồng thời đã đem lại cho cách mạng Việt Nam sức tiến công mạnh mẽ Đó là cơ sở làm nảy sinh
Trang 2những phương pháp cách mạng vừa kiên quyết, triệt để, vừa uyển chuyển linh hoạt, những hình thức đấu tranh muôn màu muôn vẻ
Ví dụ, Trước tình hình chính quyền tay sai Ngô Đình Diệm thực hiện chính sách "tố cộng", "diệt cộng", lê máy chém đi khắp miền Nam, thẳng tay đàn áp các chiến sĩ cách mạng và quần chúng nhân dân, phong trào cách mạng miền Nam phát triển khó khăn, tháng 01-1959, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã tổ chức Hội nghị lần thứ 15 (mở rộng), dưới sự chủ trì của Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định con đường tiến lên của cách mạng miền Nam, vạch rõ mục tiêu và phương pháp cách mạng, mối quan hệ giữa hai chiến lược cách mạng ở hai miền, giữa cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới nhằm giải phóng miền Nam, bảo vệ miền Bắc, thống nhất nước nhà
2- Chủ nghĩa dân tộc là một động lực lớn của đất nước Việt Nam Nhân dân
ta có truyền thống yêu nước nồng nàn, chống ngoại xâm kiên cường, dũng cảm Mỗi khi đất nước gặp họa ngoại xâm, truyền thống đó lại được phát huy mạnh mẽ Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước do Đảng lãnh đạo, truyền thống đó được phát huy cao độ Đó là sức mạnh tinh thần to lớn của quân và dân ta ở hai miền, cả tiền tuyến và hậu phương, trong cuộc chiến đấu đầy hy sinh, gian khổ và chiến thắng vẻ vang, đặc biệt là của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân yêu nước ở miền Nam, xứng đáng với danh hiệu “thành đồng Tổ quốc” Hồ Chí Minh đã nêu cao
chính sách đại đoàn kết dân tộc, "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết; thành công, thành công, đại thành công" với tinh thần "Cuộc kháng chiến của ta là toàn dân, thực sự là một cuộc chiến tranh nhân dân 31 triệu đồng bào ở cả hai miền Nam Bắc, bất kỳ già trẻ gái trai phải là 31 triệu chiến sĩ anh dũng diệt Mỹ, cứu nước"
Với hình ảnh
“Mỗi gié lúa đều muốn thêm nhiều hạt,
Gỗ trăm cây đều muốn hóa nên trầm, Mỗi chú bé đều nằm mơ ngựa sắt, Mỗi con sông đều muốn hóa Bạch Đằng ”
(Chế Lan Viên)
Chính Mc Namara đã tổng kết: một trong những nguyên nhân gây ra thảm họa
cho Mỹ tại Việt Nam là chúng “đã đánh giá thấp sức mạnh của chủ nghĩa dân tộc thúc đẩy một dân tộc đấu tranh và hy sinh cho lý tưởng và các giá trị của nó”.
3- Miền Bắc XHCN được bảo vệ vững chắc, được xây dựng, củng cố và
tăng lên không ngừng về tiềm lực kinh tế, quốc phòng, đảm bảo thực hiện nghĩa vụ hậu phương lớn, đáp ứng ngày càng cao yêu cầu chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến lớn miền Nam Nhất là từ năm 1965, khi cả nước có chiến tranh, miền Bắc đã tập trung sức mạnh của chế độ XHCN vào cuộc chiến đấu cứu nước và giữ nước, làm tròn một cách xuất sắc nghĩa vụ căn cứ địa cách mạng của cả nước và hậu phương lớn của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước
Ở miền Bắc có các phong trào “Mỗi người làm việc bằng hai", “Phụ nữ ba đảm đang", “Thanh niên ba sẵn sàng", “Tay cày tay súng”, “Tay búa tay súng",
Trang 3“Nhằm thẳng quân thù mà bắn", “Tiếng hát át tiếng bom", “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người", “Xe chưa qua, nhà không tiếc", “Xẻ dọc Trường Sơn đi đánh Mỹ" Đường Trường Sơn, đường Hồ Chí Minh trên bộ và trên biển -con đường vận tải chiến lược - đã trở thành "-con đường huyền thoại" phát huy sức mạnh của hậu phương lớn chi viện cho tiền tuyến lớn.
4 Mối quan hệ gắn bó giữa nhân dân ba nước Việt Nam Lào -Campuchia đã có từ lâu trong lịch sử và được thử thách trong ngọn lửa đấu tranh
cách mạng chống kẻ thù chung Trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước mối tình đoàn kết và liên minh chiến đấu giữa ba dân tộc trong một chiến lược chung và trên một chiến trường thống nhất
Ví dụ, Lào đồng ý cho đường mòn Hồ Chí Minh đi qua vùng giải phóng Lào nhằm đảm bảo cho việc tiếp tế và liên lạc giữa hai miền Việt Nam Chính phủ Campuchia đồng ý cho quân giải phóng Việt Nam vận chuyển hậu cần qua cảng Sihanouk và có căn cứ trên lãnh thổ Campuchia
Chính mối quan hệ gắn bó giữa nhân dân ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia
đã tạo nên sức mạnh to lớn cho lực lượng cách mạng ba nước ở Đông Dương, góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân mỗi nước ở Đông Dương
5- Thắng lợi của nhân dân ta giành được trong cuộc kháng chiến chống
Mỹ, cứu nước còn do tác động của thời đại và không tách rời sự giúp đỡ to lớn của Liên Xô, Trung Quốc và các nước XHCN khác, sự đồng tình ủng hộ mạnh mẽ
của phong trào giải phóng dân tộc, của các lực lượng cách mạng dân chủ, hòa bình
và của loài người tiến bộ, trong đó có nhân dân Mỹ Tình đoàn kết và sự ủng hộ quốc tế đã cổ vũ mạnh mẽ, tăng thêm sức mạnh cho nhân dân ta trong cuộc đấu tranh chống Mỹ, cứu nước, giải phóng miền Nam, bảo vệ miền Bắc, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, thống nhất đất nước
Ví dụ, Với Liên Xô, từ năm 1955, Việt Nam, Liên Xô đã ký kết hàng loạt hiệp định, hình thành một hành lang pháp lý thông thoáng, thuận tiện cho hợp tác giữa hai nước Với Trung Quốc giúp đỡ Việt Nam cơ sở vật chất, các trang thiết bị, các loại vũ khí, đạn dượt Nhiều đoàn đại biểu của Đảng, Chính phủ các nước Ba Lan, Hunggari, Cộng hòa Dân chủ nhân dân Triều Tiên, Cộng hòa Dân chủ Đức, Cu ba, đã đến thăm và tạo những điều kiện thuận lợi để mở rộng, phát triển các chương trình hợp tác về văn hóa, giúp đào tạo về cán bộ chuyên môn và cử chuyên gia sang giúp Việt Nam
Ý nghĩa lịch sử
Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước “mãi mãi được ghi vào lịch sử dân tộc ta một trong những trang chói lọi nhất, một biểu tượng sáng ngời về
sự toàn thắng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng và trí tuệ con người, và đi vào lịch
sử thế giới như một chiến công vĩ đại của thế kỷ XX, một sự kiện có tầm quan trọng quốc tế to lớn và có tính thời đại sâu sắc”
Trang 4Đối với Việt Nam, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước thắng lợi đã kết
thúc 21 năm chiến đấu chống Mỹ và 30 năm chiến tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ
Tổ quốc từ Cách mạng tháng Tám năm 1945, chấm dứt vĩnh viễn ách thống trị của chủ nghĩa đế quốc và chế độ phong kiến ở nước ta, rửa sạch nỗi đau mất nước hơn một thế kỷ Đánh bại cuộc chiến tranh xâm lược với quy mô lớn nhất, dài ngày và
ác liệt nhất của đế quốc Mỹ kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai Trên cơ sở đó, hoàn thành về cơ bản cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trong cả nước, bảo
vệ và phát triển những thành tựu của cách mạng XHCN ở miền Bắc, xóa bỏ chướng ngại trên con đường thực hiện thống nhất đất nước
Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đã mở ra kỷ nguyên mới của dân tộc Việt Nam - kỷ nguyên đất nước độc lập, thống nhất, đi lên CNXH
Đó là một trong những thắng lợi vĩ đại nhất, hiển hách nhất trong lịch sử dựng nước
và giữ nước của dân tộc Chiến dịch Hồ Chí Minh, trận kết thúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, là một mốc vinh quang, chói lọi trong quá trình đi lên của lịch
sử dân tộc
Đối với thế giới, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước thắng lợi đã đập
tan cuộc phản kích lớn nhất vào các lực lượng cách mạng sau Chiến tranh thế giới thứ hai của tên đế quốc đầu sỏ, phá vỡ phòng tuyến quan trọng, ngăn chặn chủ nghĩa cộng sản ở Đông Nam Á của đế quốc Mỹ, góp phần làm đảo lộn “chiến lược toàn cầu” phản cách mạng của chúng
Thắng lợi của nhân dân ta và thất bại của đế quốc Mỹ đã tác động mạnh đến nội tình nước Mỹ và cục diện thế giới, là nguồn cổ vũ to lớn đối với phong trào cách mạng thế giới, các dân tộc đang đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc, giành độc lập dân tộc và chủ quyền đất nước, đặc biệt là nhân dân Lào và Campuchia
Đánh giá thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Đại hội IV
của Đảng đã khẳng định: “Năm tháng sẽ trôi qua, nhưng thắng lợi của nhân dân ta trong sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước mãi mãi được ghi vào lịch sử dân tộc ta như một trong những trang chói lọi nhất, một biểu tượng sáng ngời về sự toàn thắng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng và trí tuệ con người, và đi vào lịch
sử thế giới như một chiến công vĩ đại của thế kỷ XX, một sự kiện có tầm quan trọng quốc tế to lớn và có tính chất thời đại sâu sắc”.
Bài học kinh nghiệm
Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đã để lại cho Đảng ta nhiều bài học kinh nghiệm có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc
Thứ nhất: Xác định đường lối cách mạng đúng đắn, sáng tạo, phù hợp với đặc
điểm của cách mạng Việt Nam
Đường lối cách mạng của giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, cứu nước do Đảng ta vạch ra đó là đường lối chiến lược gương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, tiến hành đồng thời hai chiến lược cách mạng: cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam và cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc, kết hợp chặt chẽ nhịp nhàng trong mối tương quan, biện chứng hai chiến lược cách mạng
Trang 5đó, nhằm thực hiện mục tiêu chung là hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trong cả nước tiến lên chủ nghĩa xã hội
Thứ hai: Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, kết hợp sức mạnh dân tộc
với sức mạnh thời đại
Trên cơ sở giữ vững tinh thần độc lập tự chủ, suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Đảng chủ trương đoàn kết, tranh thủ tối đa các lực lượng cách mạng và tiến bộ trên thế giới, ủng hộ sự nghiệp cách mạng chính nghĩa của nhân dân ta Chủ trương đó đã đem lại hiệu quả trong thực tế góp phần tăng thêm thế và lực cho cách mạng Việt Nam; cô lập cao độ kẻ thù, góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước Mặt khác, Đảng ta rất chú trọng xây dựng liên minh chiến đấu ba nước Đông Dương, thực hiện nhất quán chính sách đoàn kết, liên minh với Lào và Campuchia trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền của mỗi nước
và giữ vững độc lập, tự chủ của ta, nhằm đạt được mục đích chiến thắng kẻ thù chung của nhân dân ba nước Đông Dương Hơn nữa đối với từng nước vẫn có hình thức và nội dung liên minh phù hợp
Thứ ba: Vận dụng một cách sáng tạo, linh hoạt phương pháp đấu tranh cách
mạng, phương thức tiến hành chiến tranh toàn dân và nghệ thuật quân sự chiến tranh toàn dân, xây dựng và phát triển lý luận chiến tranh cách mạng, chiến tranh nhân dân Việt Nam
Đó là phương pháp sử dụng bạo lực cách mạng tổng hợp bao gồm: lực lượng chính trị quần chúng kết hợp với lực lượng vũ trang nhân dân, bắt đầu khởi nghĩa từng phần ở nông thôn và từ khởi nghĩa phát triển thành chiến tranh cách mạng, kết hợp chặt chẽ đấu tranh quân sự với đấu tranh chính trị, và đến một giai đoạn nào đó thì kết hợp chặt chẽ đấu tranh quân sự, đấu tranh chính trị với đấu tranh ngoại giao; kết hợp khởi nghĩa quần chúng với chiến tranh cách mạng, kết hợp nổi dậy với tiến công, tiến công với nổi dậy; đánh địch trên cả ba vùng: rừng núi, nông thôn đồng bằng và đô thị, đánh địch bằng ba mũi giáp công: quân sự, chính trị và binh vận, kết hợp ba thứ quân: bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương với chiến tranh của các binh đoàn chủ lực, kết hợp đánh lớn, đánh vừa và đánh nhỏ, thực hiện làm chủ để tiêu diệt địch, tiêu diệt địch để làm chủ; nắm vững phương châm chiến lược đánh lâu dài, đồng thời biết tạo thời cơ mở những cuộc tiến công chiến lược làm thay đổi cục diện chiến tranh, tiến lên thực hiện tổng tiến công và nổi dậy đồng loạt, đè bẹp quân địch, giành thắng lợi cuối cùng
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Đảng ta đã kế thừa tài đánh giặc đầy mưu lược của tổ tiên, đồng thời phát huy kinh nghiệm phong phú của cuộc Cách mạng Tháng Tám và cuộc kháng chiến chống Pháp Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân ta đã đánh giặc Mỹ bằng mọi phương tiện và vũ khí có trong tay, từ
vũ khí thô sơ đến vũ khí hiện đại, đánh giặc với khí thế cả nước lên đường, toàn quân ra trận Đó là đường lối chiến tranh nhân dân đã được phát triển đến một đỉnh cao mới Tất cả những hh́ình thức, phương pháp đấu tranh trên đây là một thể thống nhất, có quan hệ hữu cơ với nhau, tạo thành chiến lược tổng hợp và nghệ thuật quân
sự của chiến tranh cách mạng Việt Nam
Trang 6Thứ tư: Chủ động, nhạy bén, linh hoạt trong chỉ đạo chiến lược chiến tranh
cách mạng và nghệ thuật tạo và nắm thời cơ giành những thắng lợi quyết định
Sự lãnh đạo và chỉ đạo đúng đắn, kịp thời và chính xác của Đảng đã đánh bại
từng bước âm mưu và hành động của địch, tạo điều kiện để tiến lên giành thắng lợi cuối cùng
Cuộc chiến tranh vừa leo thang vừa thăm dò, vừa đánh vừa thí nghiệm các chiến lược của đế quốc Mỹ là cuộc chiến tranh chưa có tiền lệ trong lịch sử Do
đó việc lãnh đạo và chỉ đạo của Đảng là một quá trình, thông qua thực tiễn chiến trường mà nhận thức của ta ngày càng sâu sắc, rõ ràng hơn Bài học về chỉ đạo chiến lược của Đảng là trên cơ sở phương hướng chiến lược đúng, thông qua hành động sẽ cho phép ta hiểu rõ sự vật hơn
Thứ năm: Phải luôn luôn chú trọng xây dựng Đảng trong mọi hoàn cảnh,
nâng cao sức chiến đấu và phát huy hiệu lực lãnh đạo của Đảng
Lực lượng cách mạng đó là các Đảng bộ miền Nam được tôi luyện thành các bộ tham mưu dày dạn trên tiền tuyến lớn, là khối liên minh công - nông được Đảng dày công xây đắp trong suốt quá trình cách mạng dân tộc dân chủ, là đội quân chính trị quần chúng và lực lượng vũ trang nhân dân, hai lực lượng cơ bản hùng hậu trong chiến tranh cách mạng, là Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam cùng với Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam đã động viên, tập hợp ngày càng rộng rãi, đông đảo các tầng lớp nhân dân, không phân biệt giai cấp, tôn giáo, dân tộc vào cuộc kháng chiến, cứu nước; đồng thời tranh thủ được sự đồng tình ủng hộ ngày càng to lớn của nhân dân và chính phủ nhiều nước yêu hòa bình
và công lý trên thế giới
Trong điều kiện hiện nay, tình hình quốc tế và trong nước có những diễn biến phức tạp Các thế lực phản động, thù địch không ngừng chống phá cách mạng Việt Nam bằng âm mưu, chiến lược “diễn biến hòa bình” với nhiều thủ đoạn mới ngày càng tinh vi và xảo quyệt hơn, quyết liệt và thâm độc hơn Do đó, vấn đề kết hợp giữa hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đang đặt ra những yêu cầu mới Ý nghĩa và những bài học kinh nghiệm quý báu được rút ra từ chiến thắng
vĩ đại đó còn nguyên giá trị đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày nay
Ở vào thời điểm quan trọng này, cần nhìn lại quá khứ hào hùng của dân tộc với nền văn hiến Việt Nam và những võ công oanh liệt, ôn lại chặng đường chiến đấu dưới sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh để rút
ra những bài học dựng nước và giữ nước cho ngày nay và mai sau Đây sẽ là những chỉ dẫn quan trọng cho nhận thức và hành động của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân
ta trong điều kiện mới để bảo vệ và phát triển đất nước