+ Vẻ đẹp của tâm hồn Nguyễn Trãi: nhạy cảm với thiên nhiên và cuộc sống đời thường của nhân dân + Thấy được ý thức của Nguyễn Trãi trong việc tìm tòi, sáng tạo thể thơ Nôm-một thể thơ có[r]
Trang 1Tiết 26 Cảnh ngày hố
(Nguyễn Trói)
Ngày soạn: 17/2/2013
Ngày dạy: Lớp 10B: 21/2 Lớp 10A: 23/2/2013
A Mục tiêu bài học
Giúp học sinh :
- Nắm đợc kiến thức cơ bản:
+ Vẻ đẹp của bức tranh cảnh ngày hố được gợi tả sinh động
+ Vẻ đẹp của tõm hồn Nguyễn Trói: nhạy cảm với thiờn nhiờn và cuộc sống đời
thường của nhõn dõn
+ Thấy được ý thức của Nguyễn Trói trong việc tỡm tũi, sỏng tạo thể thơ Nụm-một thể thơ cú bản sắc riờng của thơ ca Việt Nam
- Rốn kĩ năng cảm thụ thơ ca dõn tộc ( thơ Nụm - từ lỏy sinh động; cõu thơ lục ngụn
tự nhiờn)
- Bồi dưỡng tỡnh cảm yờu mến, trõn trọng thơ Quốc õm của Nguyễn Trói
B Chuẩn bị
1 Thầy: Giỏo ỏn, SGK nõng cao
2 Trũ: Đọc hiểu, soạn bài theo cõu hỏi và hướng dẫn của thầy
C.Tiến trình dạy học
I ổn định lớp: Sĩ số: 10 A:……….10 B:………
II Kiểm tra bài cũ: Hệ thống lại kiến thức cơ bản tiết 25 ( thu một số bài làm của HS) III Bài dạy:
Hoạt động của thầy Nội dung
Hoạt động 1: Hướng dẫn tỡm
hiểu chung
+ GV yeu cầu HS tỏi hiện
xuất xứ và chủ đề bài thơ
+ HS trả lời
+ GV nhận xột, chốt lại
Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc
hiểu văn bản
+ GV nờu vấn đề, HS thảo
luận, trả lời:
- Cảnh ngày hố được Tg cảm
nhận trong tõm trạng như thế
nào? Căn cứ nào cho biết
điều đú?
- Vẻ đẹp của thiờn nhiờn
được Tg cảm nhận như thế
nào? Hóy diễn ra văn xuụi
cõu 2-4
+ GV nhận xột , chốt lại vấn
đề
I Tỡm hiểu chung:
1 Xuất xứ bài thơ: Là bài 43 thuộc chựm thơ "Bảo
kớnh cảnh giới" trong "Quốc õm thi tập"
2 Chủ đề : Bộc lộ nỗi lũng và chớ hướng của tỏc giả
II Đọc hiểu văn bản:
1 Nội dung:
a Vẻ đẹp rực rỡ của bức tranh thiờn nhiờn:
+ Tỏc giả cảm nhận vẻ đẹp thiờn nhiờn với một tõm trạng thư thỏi, thanh thản (cõu 1):
- Cõu 1: "Rồi/ húng mỏt/ thuở ngày trường"
* "Rồi": nhàn nhó, khụng vướng bận điều gỡ chỉ ngắm phong cảnh "húng mỏt" thuở ngày dài, thả hồn sống với thiờn nhiờn và mơ ước
* Cõu 2,3,4: Tõm trạng phấn chấn trong nột bỳt giàu sức gợi tả (qua cỏc động từ, tớnh từ)
+ Mọi hỡnh ảnh đều sống động:
- Cõy hoố trước sõn: lỏ lục đựn đựn, tỏn rợp giương ra
- Cõy lựu ở hiờn trong khi cũn liờn tục phun những bụng hoa đỏ thắm thỡ sen hồng ngoài ao đó kịp nức
Trang 2+ GV cho HS thảo luận nhóm
đôi về:
- Không khí của bức tranh
làng quê?
- Tấm lòng và tâm trạng nhà
thơ trong cảnh chiều hè nơi
thôn dã?
+ HS trả lời, nhận xét, bổ
sung
+ GV chốt lại
+ GV hỏi:
- Tg ngắm cảnh thụ động hay
chủ động? Tại sao?
- Có ý kiến cho rằng: Bài thơ
không chỉ miêu tả cảnh sắc
đặc trưng của mùa hè; mà còn
là "nhân tình sinh cảnh" Điều
đó đúng hay sai? Tại sao?
+ HS suy nghĩ, trả lời
+ GV giải đáp
Hoạt động 3: Tìm hiểu giá
trị nghệ thuật và ý nghĩa của
văn bản
+ GV gợi mở để HS tìm ra
nghệ thuật và ý nghĩa bài thơ
+ HS trả lời; GV chốt lại
mùi hương
=> Gợi tả sức sống căng đầy từ bên trong tạo vật tạo nên những hình ảnh mới lạ, gây ấn tượng
+ Mọi màu sắc, hương thơm đều đậm đà hoè lục, lựu
đỏ, sen hồng "nức mùi hương" kết hợp nhịp thơ luôn biến đổi: 4/3; 1/3/3; 3/4 => tạo cho cảnh vật vẻ rộn ràng,
b Vẻ đẹp thanh bình của bức tranh đời sống con người:
+ Âm thanh chiều hè làm nổi bật không khí nhộn nhịp của chiều hè nơi làng quê Các từ tượng thanh:"lao xao", dắng dỏi" đặt trước các danh từ: "chợ cá", "cầm ve"
+ Nhà thơ lắng nghe không khí làng quê với tấm lòng trìu mến: tiếng người mua bán cá lao xao vẳng đến từ chợ cá làng chài hoà với tiếng ve "dắng dỏi"- nó trở thành tiếng đàn vang dội, râm ran khiến không khí trong lầu rộn rã hẳn lên
c Niềm khát khao cao đẹp của một tấm lòng luôn tha thiết với đời:
+ Cảnh ngày hè không có tính chất thuần tuý khách quan mà theo sức tưởng tượng mạnh mẽ của con người Cảnh hoà quyện với tình như một sự hoà điệu, cộng hưởng sâu sắc Con người như trẻ lại, muốn được hoạt động sôi nổi, muốn được gắn bó với đời, với con người
+ ý kiến trên hoàn toàn đúng: Bài thơ không chỉ miêu
tả cảnh sắc đặc trưng của mùa hè mà còn là "nhân tình sinh cảnh" => Tả cảnh không chỉ vì cảnh mà còn vì niềm rung động trong lòng mình
+ Chính sự rung động sâu sắc trước cảnh vật và cuộc sống đã khiến nhà thơ mơ ước có cây đàn của vua Thuấn
gảy khúc "Nam phong" cầu mưa thuận gió hoà để "dân giàu đủ khắp đòi phương" Ngay trong lúc thư nhàn nhất, Nguyễn Trãi lại lấy Nghiêu, Thuấn làm gương báu răn mình Đó chính là sự bộc lộ một chí hướng cao cả: suốt đời luôn khao khát đem tài trí để thực hành tư tưởng yêu nước thương dân
2.Nghệ thuật:
+ Ngôn từ tả cảnh ngụ tình, sử dụng đối và điển tích + Sử dụng từ láy tinh tế tự nhiên
+ Những sáng tạo độc đáo tạo sự khác biệt với thể thơ Đường luật ( )
3 ý nghĩa văn bản:
Trang 3Tư tưởng lớn xuyên suốt sự nghiệp trước tác của Nguyễn Trãi là tư tưởng yêu nước thương dân được thể hiện qua những rung động trữ tình dạt dào trước cảnh thiên nhiên ngày hè
IV Củng cố:
1 Bài thơ thể hiện niềm vui sống, háo hức, tươi tắn, trẻ trung của một tâm hồn
nghệ sĩ luôn có những mơ ước cao cả
2 Bài thơ là một sáng tạo về hình thức thơ, ngôn ngữ thơ mở đường cho sự hình thành văn học viết bằng tiếng Việt cho nền văn học dân tộc
V Hướng dẫn tự học:
1 Học thuộc lòng bài thơ
2 Hãy bình luận về ước vọng cao đẹp của Nguyễn Trãi trong bài thơ, nhất là hai câu cuối bài
3 Ôn tập và đọc SGK nâng cao phần: Văn thuyết minh ( Đọc-hiểu, có ghi chép theo phiếu câu hỏi hướng dẫn)
D Rút kinh nghiệm:
.
*************************