Hoạt động ngoại khóa văn học là một trong những hoạt động thườngniên hàng năm nhằm củng cố kiến thức và phát huy sự sáng tạo của học sinh.Song, có một thực tế dễ thấy là do đặc trưng bộ
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lí do chọn đề tài:
Sêđrin từng nói: “Văn học luôn nằm ngoài mọi định luật của sự băng hoại, chỉ mình nó không bao giờ thừa nhận cái chết” Văn học chứa đựng một
sức sống vô cùng mãnh liệt bởi nó không chỉ mang đến cho con người những
“vùng trời tri thức” bao la rộng lớn mà nó còn mang đến cho chúng ta nhữngbài học làm người quý giá thiêng liêng Với ba chức năng: nhận thức, giáo dục
và thẩm mỹ; văn học đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc giáo dục conngười toàn diện, hướng họ tới những giá trị: chân - thiện - mỹ đích thực Từvai trò to lớn ấy của văn học đặt ra cho chúng ta một vấn đề làm sao để vănhọc thực sự trở thành niềm đam mê của học sinh? Muốn làm được điều ấy,việc trước hết đòi hỏi giáo viên phải tận tâm và nhiệt huyết đồng thời phải luônkhông ngừng tìm tòi, sáng tạo, đổi mới trong cách dạy để thu hút sự hứng thútrong tiếp nhận của các em
Hiện nay đổi mới phương pháp dạy - học đang trở thành nhu cầu tất yếucủa ngành giáo dục Việt Nam nhằm hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượngdạy và học Tự đổi mới cũng là con đường đưa giáo dục Việt Nam hòa nhậpvới nền giáo dục hiện đại toàn cầu, tiến kịp nền giáo dục tiên tiến của các quốcgia trên thế giới Đổi mới phương pháp dạy học diễn ra trên khắp các trườngtrong cả nước, ở tất cả các bộ môn và đi từ mỗi giáo viên, mỗi học sinh Trong
đó, đổi mới phương pháp dạy môn văn học ở trường THPT cũng thực sự đượcquan tâm chú trọng Nhiều tiết dạy, nhiều bài dạy đổi mới có hiệu quả dựa trênnhững phương pháp mới đã được các thầy cô ứng dụng Như vậy, đổi mớiphương pháp giảng dạy đòi hỏi sự cố gắng nỗ lực không nhỏ của các thầy côgiáo nhằm giúp học sinh cảm thụ sâu sắc tác phẩm, nâng cao thái độ học tập vàtình yêu đối với văn chương
Hoạt động ngoại khóa văn học là một trong những hoạt động thườngniên hàng năm nhằm củng cố kiến thức và phát huy sự sáng tạo của học sinh.Song, có một thực tế dễ thấy là do đặc trưng bộ môn thiên nhiều về cảm nhậntác phẩm văn học nên cách thức tổ chức cũng chưa thực sự mới mẻ Có thểngoại khóa dưới dạng cảm nhận tác phẩm và lên thuyết trình, hoặc tổ chức thitìm hiểu kiến thức giữa các đội Những hình thức này khá quen thuộc và chưathực sự cuốn hút học sinh Từ thực tế đó tôi đã mạnh dạn ứng dụng thử nghiệmmột trong những cách thức ngoại khóa mới nhằm thu hút học sinh hứng thútham gia đồng thời là cơ hội để các em hoạt động tập thể, phát huy khả năngsáng tạo và được thể hiện mình trước đám đông Đó là phương pháp sân khấuhóa tác phẩm văn học - một trong những dạng thức của trực quan hóa tronggiảng dạy Qua thử nghiệm tôi thấy kiến giải này đã có được những hiệu quảbước đầu
Song song với hoạt động ngoại khóa, tiết dạy tự chọn văn học nhất làvăn học dân gian cũng khiến tôi khá trăn trở Lâu nay, chúng ta quen với cáchdạy đào sâu thêm kiến thức lý thuyết trên cơ sở của bài dạy đã học trong giờchính khóa Tuy nhiên, ta biết rằng văn học dân gian hình thành và phát triển
Trang 2trong môi trường diễn xướng, nếu chỉ tìm hiểu kí tự trên văn bản không thôi thì
e rằng đã làm mất đi tính thực hành của thể loại văn học độc đáo này Theo tôi,phải chăng trong những tiết tự chọn văn học dân gian chúng ta có thể ứng dụngphương pháp sân khấu hóa một hoặc một vài trích đoạn hay nhất của tác phẩm
để học sinh có thể cảm nhận rõ nét hơn về các nhân vật trong truyện dân gian
Đó là cách để trả văn học dân gian về chính môi trường hình thành nên nó Các
em học sinh sẽ có dịp nghiên cứu tác phẩm kỹ hơn để các em hóa thân vàonhân vật nhằm giúp các em có những cảm nhận sâu sắc hơn về tác phẩm Đócũng là một cách giáo dục học sinh biết yêu mến, gìn giữ và trân trọng nhữnggiá trị văn học dân gian của dân tộc
Từ những căn nguyên trên, tôi mạnh dạn đề xuất một phương pháp dạy
mới đã được tôi thử nghiệm cho học sinh là: Ứng dụng phương pháp sân khấu hóa vào hoạt động ngoại khóa văn học và dạy học tiết tự chọn văn học dân gian ở trường THPT Như Thanh nhằm phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo của học sinh
2 Mục tiêu nghiên cứu:
Mạnh dạn nghiên cứu đề tài: Ứng dụng phương pháp sân khấu hóa vào hoạt động ngoại khóa văn học và dạy học tiết tự chọn văn học dân gian ở trường THPT Như Thanh, chúng tôi muốn phát huy hơn nữa tinh
thần chủ động, sáng tạo của học sinh Có như vậy, học sinh mới thực sự cảm
nhận được cái hay cái đẹp của tác phẩm không chỉ trên bề mặt câu chữ mà ở
“tầng sâu” của nó nhằm giúp các em củng cố niềm đam mê văn chương, tình yêu và khát khao khám phá những “gương mặt tinh thần” phong phú, quý
báu của các văn nhân Đây cũng là cách để chúng ta làm đẹp, làm giàu thêm
tâm hồn các em hướng học sinh tới “những miền khám phá” của nghệ thuật
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu, thể nghiệm
a Đối tượng
- Học sinh trường THPT Như Thanh
*Năm học 2010 - 2011, tôi nghiên cứu và thực nghiệm sáng kiến kinh nghiệm ở hai lớp: 12A3 và 12A5
*Năm học 2011 - 2012, tôi ứng dụng ở lớp 10A9 chương trình nâng cao
và lấy kết quả đối sánh ở lớp 10A7 cơ bản
b Phạm vi:
- Chương trình Ngữ văn lớp 10 kì I - phần văn học dân gian
- Chương trình Ngữ văn 12 - phần văn học cách mạng
4 Phương pháp nghiên cứu
- Nghiên cứu tài liệu và các văn bản về lý luận đổi mới phương pháp dạy học
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm
- Phương pháp thống kê toán học
Trang 3
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lý luận:
Thực hiện Nghị quyết số 40/2000/QH10 của Quốc hội khóa X; Chỉ thị
số 14/2001/CT-TTg của thủ tướng chính phủ về đổi mới chương trình Giáo dụcphổ thông; Chỉ thị số 40-CTTW ngày 15/6/2004 của ban bí thư về xây dựng,nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và các cán bộ quản lí giáo dục, từ nămhọc 2006-2007, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai thực hiện chương trình
và sách giáo khoa mới Trung học phổ thông Chương trình giáo dục phổ thôngban hành kèm theo quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT ngày 5/6/2006 của Bộ
trưởng Bộ GD và ĐT đã nêu: “Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, của học sinh; phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh, điều kiện của từng lớp học ” Thực hiện nghị quyết của Quốc Hội
khóa X và chỉ thị của ngành GD và ĐT, việc thực hiện đổi mới phương phápdạy học là yêu cầu tất yếu của mỗi nhà trường, mỗi giáo viên
Như chúng ta đã biết, quá trình tiếp nhận của con người bao giờ cũng đi
từ dễ đến khó, từ trực quan sinh động đến nghiền ngẫm, suy nghĩ, liên tưởng,tưởng tượng Quá trình học sinh tìm tòi tranh ảnh nguồn tư liệu, tự đóng vaicũng là một cách để các em chủ động trong việc tìm hiểu tác phẩm trước khilên lớp
2 Thực trạng của vấn đề.
2.1 Thực trạng chung.
Một thực tế hiện nay cho thấy ngành giáo dục Việt Nam đang phải đốimặt với không ít những khó khăn, thách thức trong đó việc tạo nên sự cân bằngtrong học tập các môn tự nhiên và xã hội bởi trước sức hút của nền kinh tế thịtrường khi nhu cầu công việc kỹ thuật tăng lên học sinh gần như dần lơ đãngtrong việc học các môn xã hội Hiện trạng diễn ra ở nhiều môn nhưng có thểthấy rõ nhất là môn Văn Từ hiện trạng trên dẫn tới mỗi giờ học văn, học sinhthường cảm thấy mệt mỏi, thiếu hứng thú, không chịu tham gia phát biểu xâydựng bài Thực tế này không chỉ là vấn đề nhức nhối ở một trường mà đã trởthành một hiện tượng phổ biến ở nhiều trường
Trung học phổ thông Như Thanh là một ngôi trường có bề dày về truyềnthống dạy và học tạo nên không ít những thế hệ học sinh thành đạt, đóng gópkhông nhỏ cho công cuộc xây dựng đất nước Đứng trước những yêu cầu thửthách mới của thời đại, mỗi thầy cô trong nhà trường đã không ngừng trau dồinâng cao kiến thức chuyên môn nghiệp vụ cũng như sáng tạo tìm tòi trong đổimới phương pháp Riêng về bộ môn Ngữ văn đây được xem là một môn họcthiên nhiều về xúc cảm Muốn tạo được hứng thú cho học sinh người giáo viênphải giúp học sinh cảm nhận từ nhiều phương diện Làm được điều này quả tốnkhông ít thời gian và công sức cho nên nhiều thầy cô đã thử làm nhưng chỉ làm
sơ qua hoặc làm không liên tục
2.2 Thực trạng hoạt động ngoại khóa văn học và dạy học tiết tự chọn văn học dân gian ở trường THPT Như Thanh.
Trang 4Trong quá trình quan sát tìm hiểu đi dự các chương trình ngoại khóa vănhọc của Tổ Ngữ văn và dự một số tiết dạy tự chọn Ngữ văn của các đồngnghiệp ở trường THPT Như Thanh, tôi thấy có khá nhiều vấn đề đáng quantâm, trăn trở.
*Thực tiễn hoạt động ngoại khóa văn học
Thông thường hoạt động ngoại khóa văn học lâu nay thường được tổchức khá đơn giản dưới hình thức thuyết trình văn học và chơi các trò chơi tìmhiểu Tuy nhiên các hình thức trên chỉ giúp các em tìm hiểu kiến thức qua ngôn
từ chứ chưa thực sự đưa học sinh vào thế giới cụ thể, sinh động của tác phẩmvới thế giới nhân vật đa dạng
Một buổi ngoại khóa văn học cấp tổ ở THPT Như Thanh thường được tổ chức như sau:
- Các phần chung: Tuyên bố lí do, giới thiệu đại biểu…
- Phần nội dung chính:
+Học sinh: Trình bày các tham luận về một tác phẩm văn học ấn tượngyêu thích, hoặc khám phá một chi tiết một ý nghĩa độc đáo nào đó của tácphẩm văn học
+ Giáo viên trình bày tham luận về nội dung giảng dạy văn học hoặc cácphương pháp giảng dạy văn học
+Xen kẽ các bài hát được phổ nhạc từ tác phẩm văn học
- Phần cuối: Tổng kết, bế mạc
Từ phần bố cục trên ta nhận thấy thiếu hẳn phần trực quan hóa cho họcsinh thành thử các em lắng nghe một cách mơ màng.Từ đó đặt ra câu hỏi, tạisao không có thêm phần sân khấu hóa tác phẩm văn học để buổi ngoại khóathêm hấp dẫn lôi cuốn được đông đảo học sinh tham gia và quan tâm?
*Thực tiễn hoạt động dạy học tiết tự chọn văn học dân gian
Bên cạnh hoạt động ngoại khóa, tiết học tự chọn văn học dân gian củahọc sinh lớp 10 nâng cao xưa nay cũng đi theo một lôgic quen thuộc Trong khi
đó văn học dân gian gắn liền với môi trường diễn xướng, vậy tại sao chúng ta không trả nó về với nơi sinh ra nó, tại sao chúng ta không tạo điều kiện cho các em trở thành những cô Tấm, cô Cám, những Thị Kính, Thị Mầu ? Đó không chỉ là cách giúp các em chủ động sáng tạo trong tiếp nhận
kiến thức mà còn giúp các em khám phá khả năng đặc biệt của mình
Một tiết tự chọn văn học dân gian thường gồm các bước:
- Tóm tắt lại tác phẩm trên cơ sở đã học ở giờ chính khóa
- Tìm hiểu thêm một vấn đề trọng tâm của tác phẩm hoặc một vấn đề cótính khái quát
- Tổng kết bài học
- Củng cố: bằng câu hỏi về nhà làm
Nhìn vào cấu trúc này có thể thấy các em sẽ nhàm chán khi học lại kiếnthức đã học, mặt khác các em vẫn hình dung cô Tấm, cô Cám một cách chungchung Nhiều giáo viên chưa thực sự đánh giá đúng về tiết tự chọn nên thiếu đi
Trang 5sự đầu tư và chú trọng đúng mức Vậy tại sao chúng ta không tự thay đổi đểkhơi dậy niềm đam mê văn chương ở học sinh?
Từ những thực tiễn trên tôi mạnh dạn ứng dụng phương pháp sân khấuhóa vào hoạt động ngoại khóa văn học lớp 12 và dạy học tiết tự chọn văn họcdân gian cho lớp 10 chương trình nâng cao nhằm phát huy khả năng chủ độngsáng tạo, giúp các em không tiếp nhận thụ động mà tự biến mình thành
“những nghệ sĩ” thực thụ trên sân khấu văn học.
3 Các giải pháp thực hiên
Đứng trước những thực tế trên tôi đề ra giải pháp thay thế bằng cách ứngdụng sân khấu hóa vào hai hoạt động: hoạt động ngoại khóa văn học và hoạtđộng dạy học tiết tự chọn văn học dân gian nhằm tạo sự hứng thú cho các emhọc sinh
3.1 Giải pháp thứ nhất
- Đối với hoạt động ngoại khóa văn học tôi thay hình thức phát biểu tham luận bằng hình thức sân khấu hóa tác phẩm văn học (Biện pháp thứ nhất) 3.2 Giải pháp thứ hai
- Đối với hoạt động dạy học tiết tự chọn văn học dân gian Ngữ văn 10, tôi thay
hình thức tóm tắt văn bản tác phẩm bằng hình thức sân khấu hóa tác phẩm văn học (Biện pháp thứ hai)
từ 20 đến 30 phút Thời gian còn lại của buổi ngoại khóa giành cho các hình
cơ bản nhất của tác phẩm Do đó, chuẩn bị một kịch bản sân khấu không phải
là chuyện qua loa Đây là một hoạt động cấp tổ có thể huy động học sinh ở
nhiều lớp tham gia nên có thể xây dựng một hoặc kết hợp từ hai tác phẩm trở lên để vở diễn thêm phần phong phú Muốn vậy, giáo viên phụ trách mảng
sân khấu hóa này phải giao nhiệm vụ cho từng lớp để hình thành kịch bản Saumột thời gian nhất định, giáo viên sẽ chỉnh sửa và chọn ra kịch bản hay nhất
Yêu cầu của kịch bản
- Bám sát nội dung tác phẩm văn học, làm nổi bật được vấn đề chính màtác giả muốn phản ánh qua những trích đoạn hay, độc đáo trong tác phẩm
Trang 6- Kịch bản phải có sự phân chia rõ ràng các phân cảnh, thứ tự xuất hiệncủa các diễn viên và phải có phần chỉ dẫn sân khấu.
- Đối với kịch bản cần có thêm phần nhạc, phải chỉ rõ tên ca khúc hoặcbản nhạc, thứ tự xuất hiện trong kịch bản
- Kịch bản phải có sự kết nối các phân cảnh sao cho hợp lí theo mộttrình tự lôgic
- Kịch bản phải thể hiện được sự sáng tạo hợp lý của người viết để tránh
sự khô khan cho vở diễn, có thể thêm hoặc cắt bớt các chi tiết để vở diễn côđọng hàm súc
*Bước 2: Chọn diễn viên cho các vai diễn
Sau khi đã có một kịch bản ưng ý, bước thứ hai là chọn dàn học sinh hóathân vào các vai diễn
Yêu cầu chọn diễn viên
- Học sinh phải có ngoại hình khá giống với vai diễn mà mình đảm nhận
Ví dụ: Nhân vật thị trong Vợ nhặt (kim Lân) phải gầy gò xanh xao,
khuôn mặt hốc hác Anh cu Tràng phải cao lớn nhưng người khá thô
- Học sinh phải có năng khiếu diễn xuất qua giọng nói và dáng điệu,không nói tiếng địa phương, phải yêu thích nhân vật mình đóng có như vậy các
em mới thật sự nhập thân vào tác phẩm
- Phải có nhân vật người dẫn chuyện để dẫn dắt và kết nối các phâncảnh Người dẫn có thể ở bên trong sân khấu
*Bước 3: Tập luyện diễn xuất
- Sắp xếp lịch tập luyện trong khoảng một đến hai tuần cho học sinh
sau khi đã phân theo nhóm
Ví dụ: Hai tác phẩm thì phân 2 nhóm
+ Nhóm 1: Vợ chồng A Phủ với các nhân vật: Mỵ, A Phủ, A Sử
+ Nhóm 2: Vợ nhặt với các nhân vật: Tràng, Thị, cụ Tứ
- Trong quá trình tập luyện yêu cầu các diễn viên phải học thuộc kịch
bản và thực hiện các điệu bộ theo chỉ dẫn sân khấu Trên cơ sở như một đạo diễn người giáo viên phải hướng dẫn chỉnh các động tác diễn xuất Còn học
sinh phải thực sự nhập thân vào nhân vật để phần diễn xuất được sinh động
*Bước 4: Làm đạo cụ, chuẩn bị các phục trang và âm nhạc
Phục trang, đạo cụ là một trong những yếu tố hết sức quan trọng trongmột vở diễn Để có được những phục trang và đạo cụ ưng ý chúng ta phải đọc
kỹ phần miêu tả trong tác phẩm và kết hợp với sự sáng tạo của Gv và Hs
Ví dụ: Mị là người Mông thì phải chuẩn bị trang phục người Mông váy
xòe bằng thổ cẩm, có khăn đội đầu Còn Thị là người đàn bà Kinh thời xưa ởBắc Bộ nên phải mặc áo bà ba, váy đụp, khăn mỏ quạ vấn đầu, áo yếm
- Phục trang có thể thuê hoặc thiết kế thêm trên cơ sở nguồn kinh phí của tổ và sự hỗ trợ của nhà trường Phục trang phải phù hợp với vai diễn và
bối cảnh xã hội lúc bấy giờ
- Đạo cụ phải phù hợp với từng cảnh trên cơ sở huy động sự sáng tạocủa học sinh
Trang 7*Bước 5: Duyệt sân khấu
Sau một thời gian tập luyện chu đáo bước cuối cùng trước khi lên sânkhấu là duyệt thử Trong quá trình duyệt chúng ta sẽ diễn thử với các đạo cụ vàtrang phục đầy đủ đồng thời giáo viên chỉnh sửa cách ra vào sân khấu trước sựchứng kiến của ban tổ chức buổi ngoại khóa
*Bước 6: Diễn xuất
Phần diễn xuất là phần học sinh hoàn toàn chủ động trong diễn xuất vàđối thoại Để có những cảnh diễn xuất thành công đòi hỏi các em phải diễnxuất hết mình và có sự phối hợp ăn ý với bạn diễn
b Ví dụ:
Để giúp thầy cô và các em hình dung rõ hơn, tôi sẽ đi vào một mảng văn
học cụ thể là mảng văn học cách mạng với sự xâu chuỗi hai tác phẩm Vợ
chồng A Phủ, Vợ nhặt (chương trình ngữ văn 12) Qua hai tác phẩm này tôi
hình thành một kịch bản nhằm giúp người xem thấy được những nét chung củavăn học cách mạng Việt Nam qua số phận hai người phụ nữ - Thị và Mỵ Tôi
đã ứng dụng kịch bản này vào hoạt động ngoại khóa văn học cách mạng
1945 - 1975 của tổ Ngữ văn với học sinh hai lớp tôi trực tiếp giảng dạy năm
học 2010 - 2011: 12A3 và 12A5
Bước 1: Lên kịch bản
Đây là những tác phẩm dài với dung lượng lớn bởi vậy để có thể diễn
xuất trong khoảng thời gian từ 20 đến 30 phút, chúng ta chỉ chọn lựa những
cảnh đặc sắc nhất Các phần còn lại người dẫn chuyện sẽ dẫn một cách khái
quát Kịch bản sẽ có phần kết nối và được đặt tên là: Cuộc hội ngộ của những số phận
Màn 1: Mỵ gặp Thị
Dẫn chuyện: Thấm thoắt thời gian trôi qua thật nhanh, bà Mỵ giờ không
còn là một thiếu nữ trẻ trung như trước nữa mà đã thành một cụ bà Nguyện vọng lớn nhất của bà là xuống thăm thủ đô một lần Giữa cái nóng nực ngoài trời, bà Mỵ rẽ vào quán nước của bà Thị uống nước
Mỵ (lúc già): Chào bà, bà cho tôi chén nước chè với?
Thị (lúc già): Vâng, bà chờ một chút Trông bà như mới ở miền ngược
xuống phải không ạ?
Mỵ: Bà nói phải, tôi ở vùng cao hôm nay muốn xuống thăm thủ đô một chuyến cho thỏa nguyện Thấm thoắt vậy mà đã bao nhiêu năm rồi Nhớ những ngày còn chúa đất, còn giặc chúng ta khổ quá bà nhỉ?
Thị: Bà nói khiến tôi càng nhớ những ngày cơ cực cầm cự với cái đói Mỵ: Vậy à, bà thử kể một chút về cuộc đời bà được không? Đằng nào tôi
cũng phải ngồi chờ ở đây khá lâu để chờ mấy đứa cháu tôi xuống đón
Thị: Kể ra thì thẹn quá Nhưng thôi bà đã muốn nghe thì tôi cũng chẳng
giấu làm gì (bà Thị hồi nhớ, chuyển sang bối cảnh 2)
Trang 8Câu chuyện của Thị
-Người dẫn: (kể thay Mỵ) Đó là một năm đói khủng khiếp mà chúng
tôi chưa bao giờ từng gặp phải Người đói lê la khắp đầu đường xó chợ trong sự đói rét và rách rưới Người chết như ngả rạ, người sống dật dờ như những bóng ma
(Mở âm nhạc: nhạc không lời với âm điệu thê lương phù hợp với bối cảnh Nhân vật quần chúng: trong vai những người đói xuất hiện trong tiếng nhạc và lời dẫn chuyện)
+quần chúng 1: trong bộ dạng rách rưới, nón tả tơi đang ngửa ra xin
ăn, mò mẫm bò trên mặt đất, tay run run cầm nón
+quần chúng 2: hai mẹ con dìu nhau đi, người mẹ quá yếu khuỵu
xuống đất
+quần chúng 3: nhìn thấy một mẩu bánh rơi chạy lại ăn ngấu nghiến.
Tất cả các nhân vật quần chúng diễn ăn khớp với lời kể chuyện)
- Người dẫn: Đúng vào lúc đói khát ấy, tôi tình cờ gặp được ông Tràng nhà tôi trong một lần ông ấy đẩy xe thóc lên tỉnh
- Tràng: (xuất hiện với bộ quần áo thâm quần ống xăn ống thả, vừa
đi vừa hò vu vơ)
+Này các cô: Muốn ăn cơm trắng mấy giò này!
Lại đây mà đẩy xe bò với anh, nì!
- Thị: (ngúng nguẩy đi lại, quần áo rách như tổ đĩa, tay cầm nón vẩy)
+Hứ, có khối cơm trắng mấy giò đấy? (bĩu môi)
+Này, nhà tôi ơi nói thật hay nói khoác đấy? (đon đả)
- Tràng: (gãi đầu cười) Thật đấy có đẩy thì ra mau lên!
- Thị: (lon ton lại đẩy xe bò, cười tít): Đẩy thì đẩy chứ sợ gì đằng ấy
nhỉ! (Hai người cùng đẩy xe đi vào sân khấu)
Trang 9- Người dẫn: Sau lần ấy tôi không gặp lại ông ấy Chợt một hôm lại thấy ông ấy đẩy xe qua, tôi tức tốc đến gần để nhắc ông ấy lời hứa hôm trước ông ấy chưa thực hiện.
- Thị: (dằn giọng, xưng xỉa, chống tay, cắp nón) Điêu! Người thế mà điêu! Hôm ấy leo lẻo cái mồm hẹn xuống thế mà mất mặt!
- Tràng: (cười trừ, gãi đầu) Chả hôm ấy thì hôm nay vậy! Hẵng ở lại
ăn miếng giầu đã
- Thị: (vênh mặt) Có ăn gì thì ăn chả ăn giầu!
- Tràng: (lần vành quần) Đấy ăn gì thì ăn! Rích bố cu hở!
- Thị (mừng rơn, cười đon đả): Ăn thật nhá! Ừ ăn thì ăn sợ gì! Ăn bánh đúc nhá!
(bà bán bánh đúc xuất hiện)
- Tràng: Bà lão cho mấy bát bánh đúc!
- Người dẫn: Vậy là tôi ăn một lúc bốn bát bánh đúc mà không biết no! Chắc hẳn ông nhà tôi cũng khiếp thật!
- Thị: (ăn xong, lấy đũa quệt miệng): Hà ngon! Về nhà chị ấy thấy hụt tiền thì bỏ bố?
- Tràng (cười): Làm đếch gì có vợ Này nói đùa chứ có về với tớ thì ra khuân hàng lên xe rồi cùng về?
- Thị: (nghĩ ngợi một lát): Ừ, về thì về sợ gì!(Thị và Tràng đẩy xe bò rồi cùng về)
- Người dẫn: Vậy là chúng tôi thành vợ chồng từ đó Về nhà mẹ chồng tôi không khỏi ngỡ ngàng Bà vừa mừng vừa lo nhưng vẫn chúc phúc cho tôi Tôi nhớ nhất buổi sáng đầu tiên về nhà chồng
Trang 10- Người dẫn: Sáng hôm sau, một không khí khác hẳn đã đến với gia
đình tôi, tôi dạy khá sớm cùng u dọn dẹp nhà cửa Xong đâu đấy cả nhà ăn cơm sáng (hai nhân vật xuất hiện theo lời dẫn)
- Bà cụ Tứ: Hôm nay, u đãi chúng mày món chè khoán đây (cảnh bà
cụ Tứ vui vẻ lễ mễ bưng nồi chè khoán bằng cám)
(hai vợ chồng Thị ăn đắng quá chun cả mặt lại để nuốt)
Xuất hiện tiếng trống thúc thuế (phát âm thanh trống)
- Bà cụ Tứ: Lại trống thúc thuế đấy mà!
- Thị: U ơi, con thấy trên mạn Thái Nguyên, Bắc Giang người ta không chịu đóng thuế nữa đâu u ạ
- Tràng: (Nghĩ đến cảnh đã trông thấy) Tôi còn thấy cả một đoàn
người đói cầm lá cờ đỏ chạy trên đê Sộp đi phá kho thóc Nhật Một
ngày nào đó tôi cũng sẽ đi! Tràng nghĩ ngợi
Thị (già): Câu chuyện của tôi là vậy đấy bà ạ Nghe chẳng ai tin nổi
phải không bà? Thế bà thì sao?
Mỵ (già) Chuyện của tôi ấy à? Câu chuyện của tôi không đơn giản bà
ạ Tôi và ông nhà tôi gặp nhau trong cảnh bi đát lắm Tôi sẽ kể bà nghe (hai người đi vào)
Câu chuyện của Mị
(Cho âm nhạc: bài Bài ca trên núi nhằm tạo âm hưởng núi rừng Mỵ
xuất hiện trong trang phục một cô gái Mông trẻ trung xinh đẹp cầm ô xoay tròn soi mình bên bờ suối và thổi sáo)
- Người dẫn (kể thay Mỵ): Ngày ấy tôi còn trẻ lắm lại thổi sáo rất hay
nên không ít chàng trai theo đuổi Nhưng cũng chính lúc đó tôi bị A
Sử bắt về làm dâu gạt nợ cho nhà thống lý Pá Tra để rồi từ đây cuộc đời tôi là những chuỗi ngày u ám đau khổ (Đúng lúc đó, một nhân vật người Mông chạy ra sân khấu trùm bao tải bắt Mỵ, Mỵ kêu cứu)
- Mỵ: Cứu tôi với!