SKKN giáo dục tiết kiệm năng lượng điện

Hơn nữa với học sinh trường THPT Như Thanh nơi tôi đang trực tiếp giảng dạy môn Địa lý, tôi thấy ý thức học sinh của tôi còn hạn chế về việc vận dụng kiến thức khoa học vào việc sử dụng

A ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lời mở đầu.

Năm học 2010 – 2011 là năm học thực hiện chủ đề :“Tiếp tục đổi mới công tác quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục” Do vậy để vận dụng được phương

pháp mới thì nội dung cũng như phương pháp giảng dạy cũng phải đổi mới

Địa lý là một môn khoa học vừa mang tính tự nhiên vừa mang tính xã hội, mở

ra trong các em một thế giới khoa học; hơn nữa toàn bộ chương trình Địa lý THPT nghiên cứu vào các vấn đề về tự nhiên, KTXH rất phong phú và đa dạng gần gũi với cuộc sống thực tế của chúng ta, nên phương pháp dạy học môn Địa lý được xây dựng theo quan điểm chủ đề và đề cao các phương pháp dạy học tích cực của học sinh Trong quá trình dạy học môn Địa lý tôi luôn chú trọng vào việc tích hợp kỹ năng sống bảo vệ môi trường và sử dụng tiết kiệm năng lượng có hiệu quả Kỹ năng này thường được dạy học kết hợp trong các bài học Địa lý cũng như kết hợp với các môn học khác như: Sinh học Vật lý, Công nghệ

Qua gần 5 năm giảng dạy chương trình SGK đổi mới của BGDĐT và quá trình

dự giờ rút kinh nghiệm các đồng nghiệp tôi cảm thấy môn Địa lý là một môn khoa học có thể dạy học tích hợp cho các em các kỹ năng bảo vệ môi trường và tiết kiệm năng lượng trong nhà trường, gia đình và xã hội có hiệu quả là một yếu tố rất quan trọng trong chương trình dạy học

Hơn nữa với học sinh trường THPT Như Thanh nơi tôi đang trực tiếp giảng dạy môn Địa lý, tôi thấy ý thức học sinh của tôi còn hạn chế về việc vận dụng kiến thức khoa học vào việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cũng như bảo vệ môi trường

Chính vì những lý do trên và đối với đặc thù học sinh của trường, tôi đã mạnh

dạn lồng ghép “Giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả vào dạy-học môn Địa lý trường THPT Như Thanh”, là một vấn đề rất cần thiết, mong muốn với

phương pháp này, sẽ đóng góp một phần quan trọng nhằm thực hiện chủ trương sử dụng tiết kiệm năng lượng hiệu quả của Quốc Hội khoá XII đã đề ra

Để thực hiện được giải pháp dạy học kiến thức kết hợp với lồng ghép Giáo dục

sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả thì yêu cầu đặt ra là mỗi giáo viên và mỗi

em học sinh cần phải nắm kỹ các kiến thức cơ bản của môn học từ đó biết vận dụng vào thực tiễn cuộc sống hàng ngày

2 Lịch sử của đề tài:

Từ trước đến nay trường THPT Như Thanh chưa có một đề tài nghiên cứu về vấn

đề tích hợp “Giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả” thông qua các môn

học nói chung và môn Địa lý nói riêng

3 Mục đích nghiên cứu.

Nhằm đổi mới phương pháp, gây hứng thú học tập, phát triển tư duy và biết vận dụng vào thực tiễn cuộc sống, hình thành cho các em ý thức biết sử dụng tiết kiệm nguồn năng lượng, bảo vệ nguồn tài nguyên, bảo vệ môi trường sống

Góp phần nhỏ bé vào chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả theo CV số 50/2010 QH12 ngày 28/6/2010 của Quốc Hội Chương trình được thực hiện từ năm 2006 đến năm 2015, chia làm 2 giai đoạn: Mục tiêu của chương trình là tiết kiệm từ 3% đến 5% tổng mức tiêu thụ năng lượng toàn quốc trong giai đoạn 2006-2010 và từ 5% đến 8% tổng mức tiêu thụ năng lượng trong giai đoạn 2011-2015 so với dự báo hiện nay về phát triển năng lượng và phát triển kinh tế - xã hội theo phương án phát triển bình thường

Tuyên truyền cho những người xung quanh mình cũng cần phải có ý thức trong việc sử dụng nguồn năng lượng

4 Nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu.

4.1 Nhiệm vụ

- Nhằm nâng cao nhận thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành thái độ và hành vi đúng đắn cho học sinh trong việc sử dụng NLTK&HQ

- Thực hành tiết kiệm tài nguyên và năng lượng

- Có khả năng tìm hiểu các phương tiện sử dụng tiết kiệm điện, xăng, dầu

- Tham gia tích cực vào các hoạt động góp phần giải quyết một số vấn đề về khai thác,

sử dụng hợp lí, tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường

4.2 Phương pháp nghiên cứu.

- Nghiên cứu sách giáo khoa, nghiên cứu các tài liệu có liên quan

- Trao đổi kinh nghiệm, học hỏi các đồng nghiệp

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

5 Phạm vi nghiên cứu của đề tài.

- Học sinh trường THPT Như Thanh – Thanh Hoá

- Có ý thức sử dụng tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường

- Ủng hộ các hoạt động, các chính sách của Nhà nước về sử dụng NLTK& HQ ; phê

phán các hoạt động, hành vi sử dụng lãng phí điện, xăng, dầu ; khai thác tài nguyên không hợp lí làm ảnh hưởng xấu đến MT và lãng phí tài nguyên, cạn kiệt tự nhiên

6 Điểm mới trong kết quả nghiên cứu.

- Việc kết hợp giáo dục sử dụng NLTK&HQ thông qua môn học không những giúp học sinh hiểu sâu thêm, hiểu rộng hơn kiến thức cơ bản của bài học, mà còn giúp học sinh

có thêm những hiểu biết thực tế những vấn đề về nguồn năng lượng hiện nay Như vậy việc làm của giáo viên đã đạt được 2 mục đích giáo dục: Giáo dục môn học và giáo dục sử dụng NLTK&HQ

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.

1 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu

1.1 Thực trạng học sinh.

Nhìn chung, còn rất ít học sinh ham học môn Địa lý, tuy nhiên việc vận dụng kiến thức Địa lý vào trong cuộc sống thực tế để tích hợp với các môn khoa học khác để

sử dụng tiết kiệm năng lượng có hiệu quả đối với học sinh trường THPT Như Thanh còn rất khó khăn Trong quá trình lên lớp thiết kế hoạt động phát triển kỹ năng vận dụng kiến thức tích hợp của học sinh của trường THPT Như Thanh, tôi nhận định hầu hết các em học sinh còn gặp nhiều khó khăn khi rèn luyện kỹ năng này Cụ thể:

Trình độ nhận thức, khả năng tiếp thu và khả năng vận dụng kiến thức không đều, một số học sinh còn chây lười chưa tập trung chú ý, chưa tích cực trong giờ học

Vấn đề khó khăn về kiến thức cộng thêm ý tưởng nghèo nàn dẫn đến các em luôn rụt rè thiếu tự tin khi lấy ví dụ

Học sinh chưa thực sự bị lôi cuốn và hào hứng với phương pháp thiết kế bài dạy tích hợp của giáo viên cũng như các ĐDDH mà giáo viên sử dụng trong tiết đó

Với những nguyên nhân trên đã dẫn đến việc dạy học theo kiểu tích hợp về vấn

đề sử dụng năng lượng tiết kiệm có hiệu quả chưa đạt được kết quả như mong muốn Thực tế là tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng học sinh lớp 11B1 qua việc kiểm tra vấn

đáp hiểu biết của em về việc bảo vệ môi trường và tiết kiệm năng lượng có hiệu quả năm học 2010 – 2011 và thu được kết quả như sau:

- 25 học sinh có ý thức cao về việc “sử dụng năng lượng tiết kiệm có hiệu quả”

- 15 học sinh chưa có ý thức về việc “sử dụng năng lượng tiết kiệm có hiệu quả”

- 13 học sinh còn phân vân

Qua kết quả khảo sát trên cho thấy học sinh trường THPT Như Thanh ý thức về

“sử dụng năng lượng tiết kiệm có hiệu quả” trong nhà trường còn hạn chế vì thế tôi mạnh dạn đưa ra giải pháp dạy học tích hợp nội dung giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm có hiệu quả trong dạy học môn Địa lý ở một số lớp

1.2 Thực trạng giáo viên giáo viên:

Qua thực tế giảng dạy tại trường THPT Như Thanh, tôi nhận thấy mình còn tồn tại những khó khăn trong việc dạy học tích hợp với vấn đề sử dụng năng lượng tiết kiệm có hiệu quả:

Về trình độ chuyên môn nghiệp vụ: Bản thân tôi không ngừng học hỏi nâng cao trình độ tay nghề, chuyên môn nghiệp vụ, tuy nhiên việc trao đổi học hỏi kinh nghiệm

giảng dạy chưa đạt hiệu quả cao

Một số giáo viên còn trẻ chưa có kinh nghiệm trong giảng dạy nhiều, hơn nữa kiến thức của một số giáo viên còn hạn chế chưa thể thấu hiểu rộng rãi nên chưa thể tích hợp được nhiều môn học liên quan đến vấn đề sử dụng năng lượng tiết kiệm có hiệu quả

Một số giáo viên trong quá trình giảng dạy còn ít lấy các ví dụ cụ thể liên hệ vào trong cuộc sống hằng ngày, gần gũi với môi trường sống, gần gũi với các dạng năng lượng mà chúng ta đã và đang sử dụng hàng ngày

Ở trường, tôi chưa mạnh dạn đề xuất các tổ chức, các chương trình ngoại khóa

về vấn đề bảo vệ môi trường và sử dụng tiết kiệm năng lượng

Đồng thời, qua thực tế dự giờ, trao đổi giữa các đồng nghiệp, tôi nhận thấy việc

tổ chức học sinh hoạt động nhóm vận dụng tích hợp kiến thức Địa lý vào các môn khoa học khác chưa thực hiện được và đây là một trong những nguyên nhân cơ bản làm ảnh hưởng đến hiệu quả học tập theo hướng tích hợp của môn Địa lý nói riêng và các môn khoa học khác nói chung

Đứng trước thực trạng của giáo viên và học sinh đã nêu ra ở trên, làm thế nào để giúp học sinh luyện tập kỹ năng vận dụng kiến thức Địa lý vào đời sống đó là yêu cầu đặt ra cho chính bản thân tôi cũng như các giáo viên giảng dạy môn Địa lý tại trường

Là giáo viên giảng dạy môn Địa lý nhiều năm, tôi mạnh dạn đưa ra giải pháp dạy học

tích hợp “Giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả” với nội dung các giải

pháp như sau:

2 Các giải pháp thực hiện.

2.1 Xác định các địa chỉ được lồng ghép giáo dục sử dụng Năng lượng tiết kiệm và hiệu quả qua môn Địa lý trường THPT.

Địa lí được coi là môn học có nhiều cơ hội giáo dục sử dụng NLTK&HQ Vì nội dung của môn học có nhiều vấn đề liên quan chặt chẽ đến nguồn năng lượng, đến môi trường Các kiến thức trong môn học nếu đứng góc độ Địa lí thì nó là kiến thức địa

lí, nếu đứng ở góc độ môi trường, thì nó là kiến thức giáo dục môi trường, nếu đứng ở góc độ tài nguyên, nguồn năng lượng thì nó là nguồn lực để phát triển kinh tế xã hội

Kiến thức nguồn năng lượng ở đây rất đầy đủ: nguồn năng lượng truyền thống (than, củi, dầu mỏ, khí đốt, điện năng), nguồn năng lượng mới (năng lượng mặt trời, sức gió, NLNT, thuỷ triều ), vì thế khi khai thác để giáo dục sử dụng NLTK&HQ rất

tự nhiên, không gò bó, gượng ép Các vấn đề về địa lí tự nhiên chúng ta có thể giáo dục các vấn đề khai thác, sử dụng, cải tạo và bảo vệ các năng lượng Các vấn đề về địa lí kinh tế xã hội, chúng ta có thể giáo dục về mối quan hệ giữa con người và sử dụng năng lượng, hoạt động sản xuất xã hội của con người ảnh hưởng đến nguồn năng lượng, các biện pháp ngăn ngừa bảo vệ v.v … Như vậy đối với môn Địa lí nói chung thì trong chương trình hầu như bài nào cũng có thể khai thác nội dung giáo dục sử dụng NLTK&HQ ở khía cạnh khác với mức độ rộng hẹp khác nhau

Dưới đây là địa chỉ tích hợp Giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả vào một số bài dạy môn Địa lý trường THPT

10 Bài 12: Sự phân bố khí

áp Một số loại gió

chính

Mục II: Một số loại gió chính Liên hệ

Bài 16: Sóng Thuỷ

triều Dòng biển

Mục II: Thuỷ triều Liên hệ

Bài 32: Địa lí các ngành

công nghiệp Mục I: Công nghiệp năng lượng Liên hệ

11 Bài 5: Một số vấn đề

của châu lục và khu vực *Tiết 3: Mục II: Một số vấn đềcủa khu vực Tây Nam Á và khu

vực Trung Á

Liên hệ

Bài 9: Nhật Bản Tiết1:MụcI:Điều kiện tự nhiên.

Mục III: Tình hình phát triển kinh tế.Tiết2:Mục I: Các ngành

kinh tế (phần 1 “Công nghiệp”)

Liên hệ

Bài 10: Cộng hoà nhân

dân Trung Hoa (Trung

Quốc)

* Tiết 1: Mục II: Điều kiện tự nhiên Tiết 2: Mục II: Các

ngành kinh tế (phần 1 “Công nghiệp”)

Liên hệ

12 Bài 14: Sử dụng và bảo

vệ tài nguyên thiên

nhiên

Mục 1 : Sử dụng và bảo vệ tài nguyên sinh vật Mục 3 : Sử dụng và bảo vệ các tài nguyên khác

Liên hệ

Bài 27: Vấn đề phát

triển một số ngành công

nghiệp trọng điểm

Mục1:Công nghiệp năng lượng Liên hệ

Bài 32: Vấn đề khai

thác thế mạnh ở Trung

du và miền núi Bắc Bộ

- Mục 2 : Khai thác, chế biến khoáng sản và thuỷ điện

Liên hệ

Bài 42: Vấn đề phát

triển kinh tế, an ninh

quốc phòng ở Biển

Đông và các đảo, quần

đảo

- Mục 1 : Vùng biển và thềm lục địa của nước ta giàu tài nguyên

Liên hệ

2.2 Ứng dụng tích hợp giáo dục sử dụng NLTK&HQ vào dạy học Địa lý trong trường THPT.

2.2.1 Loại bài kiến thức năng lượng được lồng ghép thành một mục trong bài học

Trong chương trình Địa lí với loại bài kiến thức giáo dục sử dụng TKNL&HQ được lồng ghép thành một mục, một ý trong bài học cũng khá nhiều Nhưng việc giáo viên tìm ra và xác định đúng để có ý thức hướng dẫn, truyền đạt kiến thức về sử dụng NLTK&HQ, đảm bảo hiệu quả cao cũng không đơn giản Điều cần thiết là giáo viên phải có ý thức làm rõ kiến thức về năng lượng, chuẩn bị những nội dung, phương pháp

để thể hiện ý đồ, tư tưởng của tác giả sách giáo khoa, để học sinh hiểu và có hành vi,

thái độ về những vấn đề về sử dụng NLTK&HQ mà những mục đích đó, những ý đó cần thể hiện

Tính chất đặc biệt thể hiện ở chỗ, ngay trong mục tiêu bài giảng cũng nên đề cập đến kiến thức này Trong quá trình dạy học phải đạt được mục tiêu đề ra Muốn vậy phải chuẩn bị tài liệu, phương tiện, phương pháp hợp lí và có hiệu quả để thực hiện mục tiêu đề ra

2.2.2 Loại bài kiến thức năng lượng được lồng ghép vào kiến thức Địa lý

Trong chương trình Địa lí THPT có nhiều kiến thức giáo dục sử dụng NLTK&HQ được tích hợp trong kiến thức địa lí Có được những kiến thức này phải trên cơ sở GV quan tâm, lưu ý đến việc kết hợp, bổ sung, thêm vào một cách linh hoạt, khéo léo những kiến thức sử dụng NLTK&HQ Kiến thức sử dụng NLTK&HQ ở đây thường liên quan đến những hậu quả của việc khai thác bừa bãi nguồn tài nguyên, phát triển dân số, phát triển kinh tế, Hoặc những đường lối chính sách, biện pháp của các thời kì khác nhau đến việc sử dụng NLTK&HQ

3 Các biện pháp tổ chức thực hiện.

3.1 Biện pháp thứ nhất: Lồng ghép giáo dục sử dụng NLTK&HQ thành một mục

trong bài học

Giáo án 1: Bài 5 Tiết 3 Một số vấn đề của khu vực Tây Nam Á và khu vực Trung

Á (chương trình 11CB)

Nội dung tích hợp giáo dục sử dụng NLTK&HQ là: II.1: Vai trò cung cấp dầu mỏ

GỢI Ý TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TÍCH HỢP

Các hoạt động dạy – học Hoạt động 3: Tìm hiểu về vai trò cung cấp dầu mỏ (lớp/ cá nhân)

- Bước 1: HS dựa vào hình 5.8 nhận xét:

+ Khu vực nào trên thế giới có sản lượng dầu thô khai thác và tiêu dùng nhiều nhất/

ít nhất?

+ Khu vực nào vừa có khả năng thoả mãn nhu cầu dầu thô, vừa có khả năng cung

cấp cho thế giới?

+ Các nước ở khu vực khu vực Tây Nam Á và khu vực Trung Á có chịu ảnh hưởng

của những khu vực tiêu thụ dầu thô lớn không? (lấy ví dụ)

- Bước 2: HS trả lời, GV nhận xét và khắc sâu kiến thức :

+ Về vai trò của dầu mỏ, khí đốt trong cuộc sống hiện đại (chất đốt cho động cơ,

nguyên liệu cho công nghiệp hoá chất, ) và vai trò của nó đối với các nước phát

triển để dẫn đến nhận xét do tầm quan trọng của dầu mỏ, khí đốt, do sự thiếu hụt

các nguồn năng lượng trên quy mô toàn cầu nên hai khu vực này đã trở thành nơi

cạnh tranh ảnh hưởng của các cường quốc

+ GV nên liên hệ với sự biến động của giá xăng dầu trong nước/ quốc tế và tác

động của nó tới nền kinh tế và tới đời sống của người dân Từ đó có thể đưa ra yêu

cầu về tiết kiệm sử dụng nguồn năng lượng hạn chế, không tái sinh này

+ Trong những năm gần đây, khi thế giới càng sử dụng nhiều dầu mỏ thì khu vực

này luôn có những bất ổn về chính trị, thường xuyên xảy ra các cuộc chiến tranh,

xung đột hoặc khủng bố

- Bước 3 : Sau khi HS tìm hiểu vai trò cung cấp dầu mỏ của khu vực Tây Nam Á

và khu vực Trung Á, GV đặt câu hỏi: Nếu các nước tìm ra được nguồn năng lượng

mới; khai thác tốt nguồn năng lượng vô tận như các nước phát triển; có ý thức sử

dụng tiết kiệm năng lượng liệu có góp phần cải thiện hoà bình ở khu vực Tây Nam

Á và khu vực Trung Á không?

GV đưa ra một số hình ảnh về các nguồn năng lượng mới

Tuốc bin gió tại Tây Ban Nha 'Cây' điện mặt trời ở Styria, Áo

> Học sinh biết vận dụng kiến thức vào cuộc sống trong việc sử dụng NLTK có

hiệu quả

Bình nước nóng năng lượng mặt trời

Nên rút hẳn các phích cắm điện khi ra khỏi nhà

- Kết luận: Dầu mỏ, nguồn lợi hấp dẫn các thế lực, đây cũng là một trong những

nguyên nhân quan trọng gây ra sự bất ổn của khu vực

Giáo án 2: Bài 32: ĐỊA LÍ CÁC NGÀNH CÔNG NGHIỆP (Lớp 10 CB)

Địa chỉ tích hợp giáo dục sử dụng NLTK&HQ: Mục 1

GỢI Ý TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TÍCH HỢP

Các hoạt động dạy – học

Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ

Hoạt động 2 : I Tìm hiểu ngành công nghiệp năng lượng (cả lớp)

- Bước 1 : HS tự tìm hiểu trong SGK để thấy được vai trò của ngành công nghiệp

năng lượng Sau đó GV khắc sâu kiến thức : Từ khi xuất hiện trên Trái Đất, loài

người đã không ngừng tiêu dùng năng lượng Thông qua chỉ số tiêu dùng năng

lượng bình quân đầu người hàng năm có thể đánh giá trình độ phát triển kinh tế –

kĩ thuật và văn hoá ở các khu vực và trong từng quốc gia

- Bước 2 : Tìm hiểu các ngành công nghiệp năng lượng.

1 Khai thác than

Sau khi nêu vai trò, trữ lượng và sự phân bố than, GV nên đưa ra biểu đồ tình

hình khai thác than trên thế giới để HS nhận xét

2 Khai thác dầu mỏ

Sau khi nêu vai trò, trữ lượng và sự phân bố dầu mỏ, GV nên đưa ra biểu đồ tình

hình khai thác dầu mỏ trên thế giới để HS nhận xét

3 Công nghiệp điện lực

Sau khi nêu vai trò, sản lượng và sự phân bố điện, GV nên đưa ra biểu đồ tình

hình sản xuất điện trên thế giới để HS nhận xét