ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Mức độ ô nhiễm đất tại trung tâm và quang khu đất kho chứa hóa chất BVTV
Nghiên cứu tập trung vào kho hóa chất bảo vệ thực vật tồn lưu tại kho hợp tác xã nông nghiệp Đức Chính, thuộc thôn 1, phường Đức Chính, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh.
Địa điểm và thời gian nghiên cứu
- Địa điểm: Tại xã Đức Chính, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh
- Thời gian tiến hành: từ 11/02/2019 đến 13/4/2019
Nội dung nghiên cứu
- Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của xã Đức Chính, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh
- Đánh giá giá mức độ ô nhiễm đất do tồn dư hóa chất BVTV
- Đánh giá phạm vi ô nhiễm đất do tồn dư hóa chất BVTV
- Đề xuất biện pháp xử lý
Phương pháp nghiên cứu
3.4.1 Phương pháp thu thập, tổng hợp và phân tích tài liệu, số liệu
- Thu thập, nghiên cứu tất cả các tài liệu liên quan đến đề tài, các quy định, các tiêu chuẩn môi trường cho các mục đích khác nhau
Hệ thống tài liệu và số liệu về ô nhiễm môi trường do hóa chất bảo vệ thực vật cần được phân tích và đánh giá kỹ lưỡng Việc so sánh các số liệu này với tiêu chuẩn môi trường tương ứng sẽ giúp xác định phạm vi và mức độ ô nhiễm tại các khu vực nghiên cứu Từ đó, có thể khoanh vùng các điểm ô nhiễm và đưa ra các biện pháp khắc phục phù hợp.
3.4.2 Phương pháp lấy mẫu đất
Mẫu đất được thu thập và phân tích theo quy định của QCVN 54:2013/BTNMT, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về ngưỡng xử lý hóa chất bảo vệ thực vật hữu cơ khó phân hủy tồn lưu, nhằm đảm bảo an toàn cho mục đích sử dụng đất.
Bảng 3.1 Vị trí các điểm lấy mẫu đất ( ngày 15/02/2019)
STT Vị trí Ký hiệu mẫu Ghi chú
Tại trung tâm nền kho hóa chất
Cách trung tâm nền kho 4m về phía Tây
Cách trung tâm nền kho 4m về phía Nam
Cách trung tâm nền kho 4m về phía Bắc
Cách trung tâm nền kho 4m về phía Đông
* Các thông số giám sát
3.4.3 Phương pháp lấy mẫu nước
Mẫu nước được lấy và phân tích theo QCVN 09-MT:2015/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước dưới đất
Bảng3.2 Vị trí các điểm lấy mẫu nước ( ngày 17/02/2019)
TT Ký hiệu Tên mẫu
1 MN1 Nước tại nhà Ông Nguyễn Văn Hồng – Thôn 1, Phường Đức
2 MN2 Nước tại nhà Ông Trần Văn Nam – Thôn 1, Phường Đức
Nước tại nhà Ông Đỗ Hữu Ban – Thôn 1, Phường Đức Chính
4 MN4 Nước tại nhà Ông Nguyễn Văn Bảy – Thôn 1, Phường Đức
* Các thông số giám sát
- Nhóm Photpho: Parathion – methyl (Wofatox)
3.4.4 Phương pháp phân tích trong phòng thí nghiệm
A Đối với chỉ tiêu DDT
- Áp dụng theo TCVN 6124:1996 để xác định dư lượng DDT trong đất
- Áp dụng theo TCVN 7876:2008 – Nước: Xác định hàm lượng thuốc trừ sâu clo hữu cơ
B Đối với chỉ tiêu Lindan
- Áp dụng theo TCVN 6132:1996 để xác định hàm lượng Lindan trong đất
- Áp dụng theo TCVN 7876:2008 – Nước: Xác định hàm lượng thuốc trừ sâu clo hữu cơ Lindan
- Áp dụng theo TCVN 7876:2008 – Nước: Xác định hàm lượng thuốc trừ sâu clo hữu cơ
C Đối với chỉ tiêu Wofatox
- Chưa có TCVN quy định để xác định
3.4.4 Phương pháp tổng hợp, so sánh:
Tổng hợp và phân tích số liệu thu thập được, so sánh với tiêu chuẩn môi trường Việt Nam, nhằm đánh giá hiện trạng chất lượng môi trường đất trong khu vực nghiên cứu và đưa ra kết luận cuối cùng.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
Kết quả đánh giá điều kiện tự nhiên và kinh tế xã của xã Đức Chính, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh
Thị xã Đông Triều, tọa lạc ở phía tây tỉnh Quảng Ninh, có tọa độ địa lý từ 21°29'04" đến 21°44'55" vĩ độ Bắc và từ 106°33' đến 106°44'57" kinh độ Đông Khu vực này giáp huyện Sơn Động và huyện Lục Nam tỉnh Bắc Giang ở phía bắc, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng và huyện Kinh Môn tỉnh Hải Dương ở phía nam, thành phố Uông Bí ở phía đông, và thị xã Chí Linh tỉnh Hải Dương ở phía tây.
Thị xã Đông Triều, tọa lạc trên Quốc lộ 18A (Hà Nội - Quảng Ninh), đóng vai trò là cửa ngõ phía Tây của tỉnh Quảng Ninh và nằm trong tam giác kinh tế trọng điểm Bắc Bộ gồm Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Ninh.
Địa chất thị xã Đông Triều bao gồm bốn thành hệ địa chất chính, với các loại đá đặc trưng như đá cát bột kết chứa than, đá phun trào, các thành tạo carbonat và các thành tạo Đệ Tứ Trầm tích Đệ Tứ được chia thành bốn hệ tầng: Thái Bình, Hải Hưng, Vĩnh Phúc, Hà Nội và Hòn Gai Ngoài ra, trầm tích Trias bao gồm ba hệ tầng: Hòn Gai, Bình Liêu và Nà Khuất, trong khi đá vôi tuổi Cacbon - Pecmi thuộc hệ tầng Bắc Sơn và trầm tích Ocdovic - Silua cũng được ghi nhận trong khu vực này.
Thị xã Đông Triều có địa hình thấp dần từ bắc xuống nam, gồm 4 dạng: núi, đồi, đồng bằng và thung lũng:
Địa hình núi chủ yếu phân bố tại các xã An Sinh, Bình Khê, Tràng Lương, cùng với một phần của phường Mạo Khê, Hồng Thái Đông, Hồng Thái Tây và Hoàng Quế.
Địa hình đồi tại khu vực này chủ yếu là các đồi thấp, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển cây ăn quả, cây công nghiệp, sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi Đặc biệt, dải đồi kéo dài từ xã An Sinh (Đông Triều) đến Nam Mẫu - Uông Thượng (Uông Bí) tạo nên một địa hình đồi dọc thung lũng kiến tạo Ngoài ra, địa hình đồi rìa đồng bằng được hình thành từ quá trình bóc mòn và mài mòn, phân bố ở phía nam dải núi Đá Trắng - núi Bình Hương, với cấu tạo chủ yếu từ các đá trầm tích chứa than thuộc hệ tầng Hòn Gai.
Địa hình thung lũng được hình thành chủ yếu từ quá trình xâm thực và tích tụ vật chất, tạo nên dải trũng kéo dài từ An Sinh đến xã Tràng Lương.
Địa hình đồng bằng chủ yếu nằm ở phía nam và tây nam thị xã, tiếp giáp với sông Kinh Thầy và sông Đá Bạc, kéo dài từ xã Bình Dương đến xã Hồng Thái Đông.
Khí hậu mang nét đặc trưng của miền Bắc, nóng và ẩm vào mùa hè (tháng V - đầu tháng X), khô và lạnh vào mùa đông (từ tháng XI - tháng IV)
Khí hậu thị xã Đông Triều có những đặc trưng sau (Theo trung tâm dự báo khí tượng, thuỷ văn Quảng Ninh)
Nhiệt độ: Nhiệt độ trung bình năm là 23,8 0 C, dao động từ 16,6 0 C - 29,4 0 C
Lượng mưa trung bình hàng năm đạt 1.444 mm, giảm dần về phía tây và có hai mùa rõ rệt Mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, chiếm 80-90% tổng lượng mưa hàng năm, trong khi mùa ít mưa từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau chỉ chiếm 10-15% Độ ẩm không khí trung bình năm đạt 82%, với sự phân hóa theo mùa, mùa mưa có độ ẩm cao hơn mùa khô, đặc biệt tháng 3 có độ ẩm cao nhất đạt 91%.
Bão: Mỗi năm thị xã ảnh hưởng trực tiếp của 3-5 cơn bão với sức gió từ cấp 8 đến cấp 10, thường gây nên mưa lớn 100 - 200 mm, có nơi lên đến
Lượng bốc hơi: Lượng bốc hơi trung bình năm là 1.289 mm, chỉ số khô hạn trung bình năm là 0,9 Như vậy, đây là khu vực tương đối khô
4.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội
- Ngành nông – lâm – ngư nghiệp
Tổng diện tích gieo trồng đạt 11.345,7 ha, tương đương 99,2% kế hoạch và 99,7% so với cùng kỳ năm trước Diện tích lúa là 8.985,9 ha, đạt 98,6% kế hoạch và 98,8% so với cùng kỳ, trong đó lúa chất lượng cao chiếm 8.324,7 ha, đạt 101% kế hoạch Diện tích cây màu đạt 2.359,8 ha, tương ứng 102% kế hoạch và 103% so với cùng kỳ Tổng sản lượng lương thực ước đạt 51.904,7 tấn, đạt 99% kế hoạch và 98,5% so với cùng kỳ, trong đó sản lượng lúa đạt 51.319,7 tấn, bằng 97% so với năm trước, cùng với sản lượng ngô đạt 585 tấn.
Trong năm 2017, tổng đàn gia súc đạt 80.496 con, tương đương 84% kế hoạch, giảm 16.407 con so với cùng kỳ, trong đó đàn lợn giảm 11.194 con Đàn gia cầm đạt 663.170 con, đạt 89,3% kế hoạch nhưng cũng giảm 78.000 con so với năm trước Các biện pháp phòng chống dịch bệnh đã được triển khai hiệu quả, bao gồm thống kê đàn gia súc, gia cầm và tiêu độc khử trùng Kết quả tiêm phòng đợt 1 đã đạt kế hoạch và tăng so với cùng kỳ, hiện đang đẩy nhanh tiến độ tiêm phòng đợt 2 Tình hình dịch bệnh ổn định, thu hút đầu tư cho dự án giết mổ gia súc, gia cầm tại xã Hồng Thái Tây với tổng diện tích 15.281,7 m² và tổng mức đầu tư gần 15 tỷ đồng.
Trong năm qua, toàn thị xã đã trồng được 253,9ha rừng, đạt 101% kế hoạch, nâng tỷ lệ che phủ rừng lên 53,7% Công tác quản lý và bảo vệ rừng, cũng như quản lý khai thác và kinh doanh lâm sản, đã được tăng cường kiểm tra Tuy nhiên, trên địa bàn đã xảy ra một vụ cháy rừng tại xã Thủy An, thiệt hại 3,5ha.
13 vụ cháy nhỏ, cháy lướt không ảnh hưởng đến cây rừng
Thủy sản: Diện tích nuôi trồng thủy sản trên địa bàn thị xã là 1.500ha
Diện tích nuôi cá chuyên dụng đạt 990ha, trong đó nuôi thâm canh và bán thâm canh chiếm 962,18ha Tổng sản lượng đạt 7.296 tấn, tương đương 99,9% kế hoạch năm và tăng 103,3% so với cùng kỳ Cụ thể, sản lượng nuôi đạt 6.400 tấn, hoàn thành 100% kế hoạch năm và tăng 103,2% so với năm trước; sản lượng khai thác ước đạt 896 tấn, đạt 99,6% kế hoạch năm và tăng 104,2% so với cùng kỳ Các địa phương được chỉ đạo rà soát số lượng hộ nuôi tôm và giếng khoan phục vụ nuôi tôm, đồng thời cam kết không nuôi tôm nước lợ trong vùng quy hoạch nuôi trồng thủy sản cá nước ngọt, đặc biệt tại các xã như Hoàng Quế, Hồng Thái Đông, Hồng Thái Tây, Yên Đức, Kim Sơn.
Thủy lợi cần tiến hành rà soát và kiểm tra các công trình để kịp thời khắc phục, sửa chữa, đảm bảo an toàn cho hồ đập và nguồn nước tưới phục vụ sản xuất cũng như phòng chống mưa bão Đồng thời, cần đánh giá và phân loại lại các tuyến đê theo tiêu chí của Thông tư số 54/2013/TT-BNNPTNT ngày 17/12/2013 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việc xây dựng kế hoạch thực hiện Chỉ thị số 05/CT-UBND cũng là một nhiệm vụ quan trọng trong công tác quản lý thủy lợi.
Vào ngày 24 tháng 3 năm 2017, UBND tỉnh đã ban hành quyết định tăng cường công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn Đề án di dân ra khỏi các khu vực có nguy cơ sạt lở và ngập lụt nguy hiểm được triển khai, trong đó thị xã đã thực hiện tái định cư cho 11 hộ dân tại xã Tràng Lương và phường Hưng Đạo Ngoài ra, phương án bồi thường và hỗ trợ cho 30 hộ gia đình thuộc phường Mạo Khê cũng đã được phê duyệt, với tổng kinh phí lên tới 27 tỷ đồng.
- Công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp
Năm 2017, tổng giá trị sản xuất công nghiệp đạt 3.787 tỷ đồng, chủ yếu từ các sản phẩm như gạch, đá xây dựng, cát xây dựng, khai thác than và đất sét.
Đề xuất biện pháp xử lý
Trong quá trình thực hiện đề tài “Đánh giá mức độ ô nhiễm đất do tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật tại xã Đức Chính, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh”, tôi đã rút ra một số kết luận quan trọng Đầu tiên, mức độ ô nhiễm đất tại khu vực nghiên cứu cho thấy sự tồn dư đáng kể của hóa chất bảo vệ thực vật, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường và sức khỏe cộng đồng Thứ hai, cần có các biện pháp quản lý và giám sát chặt chẽ hơn để giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ đất đai Cuối cùng, việc nâng cao nhận thức của người dân về tác hại của hóa chất bảo vệ thực vật là rất cần thiết để bảo vệ môi trường sống.
1 Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội:
Thị xã Đông Triều, nằm ở cửa ngõ phía tây tỉnh Quảng Ninh, là một phần quan trọng trong tam giác kinh tế Bắc Bộ (Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh) Với hệ thống giao thông vận tải phát triển bao gồm đường bộ, đường thủy và đường sắt, Đông Triều đã tạo ra những lợi thế quan trọng cho việc giao lưu kinh tế với các khu vực trong và ngoài tỉnh, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội.
- Các ngành như nông – lâm – ngư nghiệp khá phát triển và mang lại nguồn lợi kinh tế lớn cho thị xã Đông Triều
Công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp đóng góp đáng kể vào nền kinh tế, với tổng giá trị sản xuất đạt 3.787 tỷ đồng vào năm 2017 Các sản phẩm chủ yếu bao gồm gạch, đá xây dựng, cát xây dựng, cũng như khai thác than và đất sét.
Thị xã Đông Triều hiện đang phát triển một số cụm công nghiệp và làng nghề, cùng với các cụm bến bãi thủy nội địa, với tổng diện tích trên 250 ha Những khu vực này nằm tại các xã như Bình Dương, Hồng Phong, Đức Chính, Xuân Sơn, Mạo Khê, Yên Thọ và Hoàng Quế.