Một số giải pháp giúp học sinh lớp 3 trường Tiểu học bảo vệ môi trường Xanh_sạch _đẹp: Tìm hiểu nguyên nhân, thực trạng và vận dụng một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 có ý thức tốt trong việc giữ gìn vệ sinh trường, lớp.Hiệu quả sau khi triển khai áp dụng sáng kiến: Học sinh có ý thức tốt trong giữ gìn vệ sinh trường, lớp và được thể hiện qua việc làm hàng ngày của các em ở trường. Ngoài việc biết giữ gìn vệ sinh ở trường, lớp các em còn biết giữ gìn vệ sinh ở nhà và nơi công cộng.
Trang 1A. MỞ ĐẦU
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát động, kêu gọi đồng bào ta bảo vệ môi trường,bảo đảm phát triển bền vững trên các lĩnh vực khác nhau, trong đó có phát độngtoàn dân thực hiện Tết trồng cây:
“ Mùa xuân là Tết trồng câyLàm cho đất nước càng ngày càng xuân.”
Hoặc với câu thơ đã đi vào tâm can của mỗi người dân Việt Nam:
“Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây
Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người.”
Trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, muốn bảo vệ môi trường sống củanhân dân thì phải bảo vệ "lá phổi xanh của đất nước" Như vậy, hoạt động trồng cây
mà Bác phát động không dừng ở những lợi ích kinh tế trước mắt mà còn để bảo vệmôi trường sinh thái Mục tiêu của những hoạt động này không dừng ở lợi ích củatừng cá nhân hay từng gia đình mà là của toàn xã hội Phong trào trồng cây do Bác
Hồ phát động đã trở thành một phong tục, tập quán tốt đẹp trong đời sống của nhândân Những con đường cây xanh, vườn quả, đồi cây "đời đời nhớ Bác" đã xuất hiện
ở khắp mọi nơi
Thực hiện lời căn dặn của Bác, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã thực hiện chỉ thị40/2008/CT – BGD – ĐT về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trườnghọc thân thiện và học sinh tích cực” Trường học xanh - sạch - đẹp - an toàn sẽ tạo
ra một môi trường học tập, sinh hoạt, vui chơi an toàn hấp dẫn học sinh, giúp họcsinh yêu trường lớp, yêu thầy cô, yêu bạn bè và tích cực học tập Hơn thế nữa, ngôitrường xanh – sạch – đẹp còn có ý nghĩa giáo dục học sinh ý thức, thói quen giữ gìn
và bảo vệ môi trường sống cho hôm nay và cho tương lai mai sau Thiết nghĩ đây làviệc làm đúng đắn và kịp thời theo lời dặn của Bác Nhưng vấn đề vệ sinh môitrường ở trường học cũng là những điểm nóng làm cho các cấp lãnh đạo đau đầu,các bậc phụ huynh băn khoăn lo lắng Bản thân tôi là một giáo viên đang trực tiếpđứng lớp, để thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ của ngành đề ra trước vấn đề lồng ghép
Trang 2nội dung giáo dục bảo vệ môi trường trong các tiết học cũng như các hoạt độngkhác Tôi luôn trăn trở, tìm tòi, học hỏi ở đồng nghiệp để tìm ra một số biện phápgiáo dục có hiệu quả nhất Các môn học có nội dung gần gũi thiết thực với cuộcsống, cấu trúc rõ ràng, hệ thống bài học logic Việc lồng ghép giáo dục bảo vệ môitrường vào các môn học, bài học có liên quan giúp cho học sinh có kĩ năng sống tốt,làm cho môi trường xanh, sạch, đẹp; học sinh có ý tính tự giác ở mọi nơi như: khiđến trường, sinh hoạt ở gia đình, các nơi công cộng,…
Nhận thức được tầm quan trọng nên tôi đã chọn đề tài "Một số giải pháp giúp học sinh lớp 3.3 trường Tiểu học Phú Long bảo vệ môi trường Xanh - sạch - đẹp năm học 2019 - 2020".
Trang 3Trước tiên muốn giáo dục đạt hiệu quả thì cần phải để học sinh biết được Môitrường là gì?
Còn giáo dục môi trường là tổng hợp các biện pháp nhằm duy trì sử dụng hợp lý,phục hồi, nâng cao hiệu quả môi trường tự nhiên, giúp con người và thiên nhiên có sựhài hòa Đối với hiện nay, công việc giáo dục môi trường là rất quan trọng và rất cầnthiết Một thực trạng ngày nay mà ta có thể thấy rõ, môi trường và tài nguyên thiênnhiên ngày càng bị suy thoái nghiêm trọng Muốn bảo vệ môi trường phát triển bềnvững mỗi chúng ta cần có nhận thức đúng đắn và biết cách bảo vệ tài nguyên thiênnhiên và môi trường
Ở lứa tuổi tiểu học, học sinh đang dần lớn lên nhưng sự tự ý thức về hành độngcủa mình còn chưa cao, đa phần các em bây giờ được ông bà, bố mẹ nuông chiều, việc
gì cũng làm giúp nên các em không còn các kĩ năng tự phục vụ cho bản thân như tựrửa tay, tự cất đồ dùng học tập, đồ chơi vào đúng nơi quy định, bỏ rác đúng nơi quyđịnh, bảo vệ cây xanh, trồng và chăm sóc cây xanh…
Trang 4vậy, để bảo vệ môi trường chúng ta phải thực hiện nhiều biện pháp khác nhau, trong đóbiện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường được xem là có hiệu quả, nhất là ở lứatuổi học sinh tiểu học Bởi học sinh ở lứa tuổi này, dễ hình thành những nề nếp, thóiquen tạo cơ sở cho việc hình thành nhân cách tốt
II CƠ SỞ THỰC TIỄN
Để việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho các em đạt hiệu quả, công táctuyên truyền là một yếu tố nhằm nâng cao sự hiểu biết về tầm quan trọng của môitrường đối với cuộc sống con người và sinh vật, cũng như ý thức tham gia bảo vệ môitrường của các em học sinh Căn cứ vào các văn bản hướng dẫn của các cấp, các ngành
về bảo vệ môi trường, tôi sưu tầm thêm tài liệu, tranh ảnh có nội dung về chủ đề môitrường để tuyên truyền đến tất cả các em học sinh Công tác tuyên truyền được thựchiện bằng nhiều hình thức như: tuyên truyền thông qua các buổi sinh hoạt 15 phútđầu giờ, thông qua các tiết sinh hoạt tập thể, sinh hoạt lớp, các hoạt động ngoài giờ lênlớp, tôi phổ biến các văn bản hướng dẫn về bảo vệ môi trường, giới thiệu tài liệu vàmột số bức ảnh chụp về chủ đề môi trường đã sưu tầm được đến tất cả các em họcsinh, cụ thể như: Nạn vứt rác bừa bãi làm ô nhiễm môi trường, xả nước thải sinh hoạt,nước thải trong các nhà máy chưa qua xử lý xuống nguồn nước làm ô nhiễm nguồnnước, trồng cây xanh để giữ cho môi trường luôn trong lành, dọn vệ sinh nơi côngcộng để bảo vệ môi trường…
Trang 51.2 Thuận lợi
Ngay từ đầu năm học nhà trường đã chú trọng tới công tác xây dựng cảnh quantrường lớp, 100% cán bộ giáo viên, nhân viên nhà trường đồng tình ủng hộ cùng chungtay xây dựng trồng được nhiều cây cảnh đẹp có giá trị, ở tại các bồn hoa của nhàtrường
Bản thân tôi luôn nỗ lực tìm tòi tài liệu liên quan đến việc bảo vệ môi trườnggiảng dạy trực tiếp trong các tiết học có thể gắn nội dung tích hợp bảo vệ môi trường.Luôn tận dụng những nguồn nguyên vật liệu thải bỏ để có thể biến chúng thành nhữngdụng cụ học tập và đồ chơi đơn giản giúp cho học sinh được học, được khám phá vàkhắc sâu kiến thức Học sinh luôn nhiệt tình trong các buổi lao động tại lớp, chăm sóccây xanh của lớp cũng như của trường
1.3 Khó khăn
Bản thân chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc giáo dục môi trường cho họcsinh Trong quá trình soạn giảng chưa chú ý đến việc lồng ghép giáo dục bảo vệ môitrường vào các tiết dạy và hoạt động giáo dục
Diện tích sân chơi cho học sinh rộng nhưng cây xanh còn ít nên chưa tạo đượcbóng mát cho học sinh trong các giờ hoạt động ngoài trời
Điểm trường gần khu dân cư, nơi tập trung khá đông người
Diện tích sân chơi của các em chưa được phù hợp, sân trường còn nhỏ so với số
Trang 6bẻ ngọn, bẻ cành hoặc leo lên cây làm gãy cành,
Các hàng quán quà vặt xung quanh trường học còn quá nhiều nên không thể tránhkhỏi hiện tượng học sinh ăn quà vặt và xả rác xung quanh trong và ngoài trường học.Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến việc giáo dục học sinh bảo vệ môi trường sống vàchưa tạo thói quen bảo vệ môi trường sống cho các em
Một số phụ huynh do mải làm kinh tế nên ít quan tâm đến con em mình, tôi nhìnthấy nhiều phụ huynh do vội vàng đưa con đi học nên nhiều khi đi xe máy lấm bết bụiđường, nổ máy phóng thẳng vào sân trường Một số khác chỉ mua cho con hộp xôihoặc cái bánh sau đó chở con đến trường nên học sinh ăn xong rồi vứt luôn vỏ hộpxuống sân trường
Chính vì thế tôi đã suy nghĩ một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trườngcho học sinh đạt hiệu quả cao
1.4 Thực trạng giữ gìn vệ sinh môi trường của lớp
Thực tế ý thức bảo vệ môi trường của lớp 3/3 hiện nay không đồng đều, một số
em chưa biết tự giác nhặt rác, ăn quà bánh còn tiện tay xả rác xuống sân, chưa biết tựgiác tưới cây, chưa có ý thức giữ gìn khu vệ sinh, khu nhà ăn
Để tìm hiểu nhận thức và nhu cầu của học sinh nhằm thực hiện giáo dục môitrường cho học sinh đạt hiệu quả cao, tôi cũng đã khảo sát ý kiến từng học sinh đầu năm
và kết quả như sau:
Khảo sát nhận thức học sinh về bảo vệ môi trường sống:
Trang 7( Biết nhặt rác, chăm sóc cây, biết
giữ vệ sinh nhà ăn, khu vệ sinh, )
III GIẢI PHÁP THỰC HIỆN:
Xây dựng trường lớp “ Xanh, sạch, đẹp, an toàn” là một trong 5 nội dung củaphong trào “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” vì vậy ngay từ đầu nămhọc nhà trường luôn có kế hoạch cũng như luôn triển khai trongS các cuộc họp
Trên cơ sở đó nhằm hình thành cho học sinh tính sạch sẽ, gọn gàng, ngăn nắp khivào lớp học, biết bỏ rác đúng nơi quy định, biết chăm sóc cây xanh và yêu quý trườnghọc, tạo cho học sinh thái độ thiện cảm với môi trường ở mọi lúc, mọi nơi… Dưới đây
là một số giải pháp tôi đã thực hiện trong công tác giảng dạy năm học 2019 - 2020 tạilớp 3.3 Trường Tiểu học Phú Long
1 Cùng với nhà trường thực hiện chương trình “Xây dựng trường học thân thiện – học sinh tích cực”
Để giáo dục học sinh thực hiện tốt công tác bảo vệ môi trường sống thì việchướng dẫn học sinh thực hiện tốt phong trào “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”theo chỉ thị 40/2008/CT-BGD&ĐT là không thể tách rời Bởi vì nội dung thứ nhất củachỉ thị 40 là “Xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn.” Cụ thể:
• Bảo đảm trường an toàn, sạch sẽ, có cây xanh, thoáng mát và ngày càng đẹp hơn, lớphọc đủ ánh sáng, bàn ghế hợp lứa tuổi học sinh
Trang 8• Có đủ nhà
vệ sinh được đặt ở vị trí phù hợp với cảnh quan trường học, được giữ vệ sinh sạch sẽ
• Học sinh tích cực tham gia bảo vệ cảnh quan môi trường, giữ vệ sinh các công trìnhcông cộng, nhà trường, lớp học, cá nhân”
• Phối kết hợp với nhà trường và Đoàn, Đội tổ chức trồng cây xanh trong khuôn viên nhàtrường, chăm sóc vườn cây thuốc nam, bồn hoa cây cảnh trang trí lớp học bằng câyxanh để cải thiện môi trường và giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh
Để thực hiện tốt các nội dung trên tôi đã tiến hành một số biện pháp sau:
Hướng dẫn học sinh trang trí lớp học bằng cây xanh (cây phát tài, trầu bà, cây lưỡi hổ,các cây cảnh khác…), các cây xanh này do các em đưa từ nhà đi Hướng dẫn, phân côngcác em chăm sóc về sinh sạch sẽ hàng ngày
Hướng dẫn học sinh đi vệ sinh đúng nơi quy định, rửa tay sạch sẽ sau khi đi đại tiện
Giáo dục thường xuyên ý thức bảo vệ, giữ gìn vệ sinh môi trường sống: nhà ở, trườnghọc và các nơi công cộng mà em đến
Phân công các tổ làm trực nhật lớp hàng ngày để tạo cho các em thói quen tham gia laođộng giữ gìn vệ sinh lớp học
Cứ đến thứ sáu hàng tuần, vào buổi sinh hoạt lớp, tôi luôn biểu dương hoặc tích điểm Anhững học sinh có ý thức tham gia giữ gìn vệ sinh trường lớp sạch sẽ, có ý thức bảo vệmôi trường; ngoài ra, tôi còn nhắc nhở một số em học sinh chưa thực hiện tốt để các em
cố gắng tham gia thực hiện tốt hơn trong thời gian tới Tổ chức cho học sinh thực hiện
công tác bảo vệ môi trường theo nội dung:“1 không-2 có ”
Không vứt rác thải bừa bãi
Có trồng và chăm sóc cây xanh
Có tích cực tham gia bảo vệ môi trường, làm kế hoạch nhỏ
Kết quả: Học sinh trường tôi đã có một số kiến thức, hành vi, thái độ của mình vềbảo vệ môi trường ( biết nhắc nhở ba, mẹ người đến trường không được hút thuốc vàbiết tránh xa người hút thuốc, biết thu gom rác thải, trồng và chăm sóc cây xanh, tích
Trang 9cực tham
gia bảo vệ môi trường, làm kế hoạch nhỏ)
2 Giáo dục học sinh ý thức giữ gìn vệ sinh chung ở trường
2.1 Giáo dục học sinh ý thức giữ gìn vệ sinh nguồn nước ở trường
Nước có vai trò quan trọng đối với đời sống con người và sinh vật, nước khôngnhững sử dụng để ăn, uống, tắm, giặt và sinh hoạt hàng ngày, mà nước còn được dùngtrong sản xuất công nghiệp và nông nghiệp Thế nhưng hiện nay nguồn nước cũng bị ônhiễm do con người xả rác, nước thải sinh hoạt, nước thải trong các nhà máy khôngqua xử lý xuống nguồn nước Để giữ vệ sinh nguồn nước, tôi đã hướng dẫn, nhắc nhởcác em phải có ý thức giữ gìn vệ sinh nguồn nước ở nhà, ở trường và ở nơi công cộng
Đối với nguồn nước ở trường, nhà trường đã xây bể nước và lắp đặt hệ thống xử
lý nước để cho các em uống nước; và có vòi nước rồi bơm nước từ giếng lên để phục
vụ các em rửa tay, chân sau mỗi buổi lao động, sau giờ ra chơi, và dùng để tưới hoa,tưới cây, lau nền phòng học của các lớp…Song để giữ gìn vệ sinh nguồn nước ởtrường, tôi đã quán triệt tất cả các em không tự ý xả nước khi không cần thiết, khôngvứt rác vào bể nước và khu vực ngoài bể nước, đồng thời phải khóa vòi nước mỗi khidùng xong
Để tạo cho các em thói quen giữ gìn vệ sinh nguồn nước, tôi phân công các tổtrưởng cùng ban cán sự lớp theo dõi các bạn trong lớp mỗi khi lấy nước để sử dụng,qua đó sẽ phát hiện ra những học sinh chưa có ý thức tham gia giữ gìn vệ sinh nguồnnước để kịp thời nhắc nhở, uốn nắn giúp các em thực hiện tốt hơn trong thời gian tới
2.2 Giáo dục học sinh ý thức giữ gìn khu vực nhà vệ sinh ở trường
Nhà trường đã xây dựng khu vệ sinh dành riêng cho giáo viên và học sinh Để giữgìn khu vực nhà vệ sinh, vào mỗi buổi sinh hoạt 15 phút đầu giờ, tôi luôn nhắc nhởcác em phải đi vệ sinh đúng nơi quy định, đi vào khu vực nhà vệ sinh dành cho các emhọc sinh Nhắc nhở các em không nên bôi bẩn, vẽ bậy lên tường nhà vệ sinh; dội nướcsạch sẽ sau mỗi lần đi đại tiện, tiểu tiện; luôn nhắc nhở các em rửa tay sạch sẽ sau mỗi
Trang 10lần đi vệ
sinh để giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ Không những thế, tôi còn đưa ra biện pháp nhằmkhuyến khích các em tham gia vào việc giữ gìn khu vực nhà vệ sinh, bằng cách nếuhọc sinh nào nhìn thấy các bạn trong lớp hoặc các bạn ở lớp khác đi vệ sinh khôngđúng nơi quy định thì báo cho giáo viên chủ nhiệm hoặc báo cho giáo viên Tổng Phụtrách Đội để có biện pháp giáo dục các em thực hiện tốt hơn, có thể trừ hoặc cộng vàophiếu tích điểm A tùy theo việc làm của các em
2.3 Giáo dục học sinh ý thức giữ gìn vệ sinh nơi công cộng
Ở những nơi công cộng như: trường học, bệnh viện, các trụ sở cơ quan, các khu
du lịch, những nơi diễn ra các các lễ hội, … là nơi có nhiều người người tham gia.Chính vì vậy mà việc giữ gìn vệ sinh nơi công cộng không phải dễ dàng, bởi ở nhữngnơi này có nhiều đối tượng khác nhau Đặc biệt là các em học sinh tiểu học, các emchưa ý thức được việc giữ gìn vệ sinh nơi công cộng, vì thế tôi luôn nhắc nhở các emkhi đến những nơi công cộng, các em phải giữ gìn vệ sinh nơi công cộng như: khôngđược vứt rác bừa bãi, không leo trèo, bẻ phá cành cây, không làm ồn ào nơi công cộng,
đi vệ sinh đúng nơi quy định, Ngoài ra tôi còn nhắc nhở các em tham gia các hoạtđộng để giữ gìn vệ sinh nơi công cộng, góp phần bảo vệ môi trường tạo môi trườngtrong sạch, an toàn, lành mạnh
3 Những cải tiến cho phù hợp với thực tiễn:
3.1 Xây dựng kế hoạch cá nhân:
Xây dựng kế hoạch thực hiện là một trong các biện pháp quan trọng, kế hoạch thểhiện nội dung, mục đích, phương pháp tiến hành cho mọi hoạt động Do đó công việccần có kế hoạch thực hiện cụ thể và chi tiết Muốn thực hiện tốt công tác dạy lồng ghépgiáo dục môi trường cho học sinh thì bản thân người giáo viên phải có kế hoạch địnhhướng giáo dục môi trường
Để thực hiện giáo dục môi trường cho học sinh theo đúng tinh thần chỉ đạo củangành, trước hết bản thân tôi đã nghiên cứu kế hoạch chỉ đạo của nhà trườnđ, căn cứ
Trang 11vào chương
trình dạy học từ đó lập kế hoạch thực hiện công tác giáo dục môi trường Học sinh tiểuhọc của chúng ta còn nhỏ, rất hiếu động các em học thì tiếp thu rất nhanh nhưng cũngchóng quên Mà giáo dục môi trường lồng ghép qua các tiết học chỉ là giáo dục tư tưởngcho các em, muốn các em có các hành vi, thói quen bảo vệ môi trường thì chúng ta phải
tổ chức được các hoạt động để các em được tham gia trực tiếp vào các hoạt động bảo vệmôi trường Giáo dục môi trường qua các tiết học muốn đạt hiệu quả cao thì tôi luôn
chú trọng lên kế hoạch các hoạt động ngoài giờ lên lớp “Tổ chức các hoạt động
NGLL” Dựa vào kế hoạch này, tôi đã thiết kế các hoạt động cụ thể (thể hiện qua kế
hoạch chủ nhiệm tháng và cụ thể hóa qua nội dung tiết sinh hoạt tập thể hàng tuần) đểcác em được tham gia và thể hiện các việc làm bảo vệ môi trường tương ứng với nộidung mà tôi đã giáo dục tư tưởng cho các em thông qua các tiết dạy hàng tuần
Với việc lập kế hoạch trên còn giúp tôi chủ động hơn trong việc phối kết hợp giáodục môi trường với các bộ phận trong nhà trường
* Ví dụ: Phân môn Tập đọc: Khi dạy bài: Nắng phương Nam
- Mục tiêu: Giáo dục HS ý thức yêu quý cảnh quan môi trường của quê hương miền
Nam
- Xác định mức độ tích hợp (khai thác trực tiếp nội dung bài).
- Lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường ở phần tìm hiểu bài GV sử dụng phương phápquan sát và hỏi đáp
- GV hỏi Vì sao các bạn chọn cành mai làm quà tết cho Vân?
(HS trả lời, GV sửa chữa và kết luận: từ đó cho học sinh thấy được Hoa mai là loại hoatiêu biểu cho miền Nam vào dịp Tết là nét đẹp đặc trưng của quê hương miền Nam)
- Giáo dục môi trường: -> Hỏi: Em đã làm gì để bảo vệ nét đẹp đặc trương ấy?
- Học sinh trả lời, GV kết luận: Các em phải biết bảo vệ bằng cách trồng, chăm sócthường xuyên để mai vàng nở rộ làm cho quê hương càng đẹp hơn
* Ví dụ: Môn Đạo đức