Trong năm học này, ngoài các cuộc vận động đã, đang thực hiện, ngành GD-ĐT tỉnh còn đặt ra những phương hướng, nhiệm vụ tập trung vào dạy học bám sát chuẩn kiến thức, kỹ năng phù hợp với[r]
Trang 1MỤC LỤC
Phần I: ĐẶT VẤN ĐỀ
I Lí do chọn đề tài
III Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
IV Nhiệm vụ nghiên cứu
V Các phương pháp nghiên cứu
Phần II: Nội dung và kết quả nghiên cứu.
Chương I: Cơ sở lí luận của đề tài
Chương II: Thực trạng vấn đề nghiên cứu
Chương III: Một số biện pháp nhằm giảm tỉ lệ học
33-44566710
2122
PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ
Trang 2I Lí do chọn đề tài
Đất nước ta đang ở trong thời kì đổi mới Sự phát triển kinh tế - xã hội đang đặt
ra những yêu cầu ngày càng cao đối với hệ thống giáo dục Nghị quyết TW4 KhoáVII (11/1993) về tiếp tục đổi mới sự nghiệp giáo dục đào tạo đã chỉ rõ: “Phải xácđịnh lại mục tiêu, thiết kế chương trình, kế hoạch, nội dung, phương pháp giáo dục
và đào tạo.” Toàn bộ nền giáo dục phải hướng vào mục tiêu đào tạo những “conngười có kiến thức văn hoá, khoa học, có kĩ năng nghề nghiệp, lao động tự chủ, sángtạo, có kĩ thuật, giàu lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, sống lành mạnh, đáp ứngnhu cầu phát triển của đất nước và chuẩn bị cho tương lai”
Năm học 2012-2013, với chủ đề “Tiếp tục thực hiện đổi mới mạnh mẽ, thực chấtcông tác quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục bền vững” với tinh thần “ chủ độngkiên quyết” phát triển phương châm “ Dạy thật, học thật, kiểm tra thật” đạt hiệu quảcao phong trào “ Dạy giỏi, học giỏi”, thực hiện khẩu hiệu hành động “ Tận tâm, tậntụy, tận lực, tất cả vì học sinh thân yêu” Trong năm học này, ngoài các cuộc vậnđộng đã, đang thực hiện, ngành GD-ĐT tỉnh còn đặt ra những phương hướng, nhiệm
vụ tập trung vào dạy học bám sát chuẩn kiến thức, kỹ năng phù hợp với từng đối
tượng học sinh; Mỗi giáo viên phải có sáng kiến đổi mới phương pháp dạy học, chủ
động, sáng tạo và có năng lực thực tiễn…
Bậc Tiểu học là bậc học góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng hìnhthành và phát triển nhân cách cho học sinh Do đó, trường học có thể nói là nơi kếttinh trình độ văn minh của một quốc gia trong một giai đoạn lịch sử, sản phẩm củanhà trường là con người – những chủ nhân tương lai của đất nước
Tuy nhiên, mỗi học sinh là một cá thể riêng biệt, các em không những khácnhau về ngoại hình, tính cách mà còn khác về khả năng tiếp thu, lĩnh hội kiến thứctrong học tập Bên cạnh những học sinh khá giỏi, tiếp thu nhanh thì không ít các emhọc yếu, tiếp thu rất chậm, thậm chí không hiểu gì Vậy làm thế nào để gây hứng thúhọc tập cho các em yếu giúp các em đạt chuẩn kiến thức kĩ năng theo yêu cầu giáo
Trang 3dục Đây quả là vấn đề nan giải mà không ít những người làm nghề dạy học phải trăntrở, băn khoăn Bản thân tôi cũng vậy.
Được sự phân công của nhà trường, tôi đứng lớp 4/1 Trong lớp học này cònmột số em khả năng đọc viết và tính toán của các em chậm, luôn thua kém các lớpkhác cùng khối Lớp 4 cũng là lớp học mà kiến thức trọng tâm nhiều nhất, kiến thứckhó nhất trong chương trình bậc tiểu học
Để đạt được mục tiêu giáo dục cuối năm, đảm bảo chỉ tiêu của một lớp thuộctrường chuẩn quốc gia giai đoạn 1; Luôn ghi nhớ lời Bác dạy: “Vì lợi ích mười nămtrồng cây; Vì lợi ích trăm năm trồng người”; Công việc trồng người không thể nói tớimột sớm, một chiều mà phải là cả một quá trình tìm tòi nghiên cứu, sáng tạo đầynhiệt huyết Cho nên tôi đã không ngừng học hỏi, trau dồi kinh nghiệm, mạnh dạn
chọn cho mình đề tài: “Một số biện pháp nhằm giảm tỉ lệ học sinh yếu lớp 4 trường tiểu học Tân Hiệp ” nhằm tìm hiểu thực trạng dạy và học của giáo viên, học
sinh lớp 4/1 , từ đó đề ra một số biện pháp giải quyết thực trạng trên
II Mục đích nghiên cứu.
Nghiên cứu đề tài này, tôi nhằm:
1/ Giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng, tự nhiên hơn Các em có phương pháp học tập cụ thể để hiểu sâu, hiểu lâu kiến thức, không còn mơ hồ
2/ Nâng cao chất lượng học tập, giảm tỉ lệ yếu kém từng mặt cho học sinh, từ đó các em sẽ tự tin, hứng thú hơn trong học tập
III Đối tượng :
- Đối tượng là học sinh yếu lớp 4/1trường tiểu học Tân Hiệp
IV Phạm vi nghiên cứu:
- Qua khảo sát tình hình, tôi nhận thấy học sinh lớp 4/1 mình đảm nhận cũng giống như học sinh lớp 4 nói chung, bên cạnh những học sinh giỏi có không ít
Trang 4học sinh yếu Do điều kiện của đề tài tôi chỉ đề cập đến các điểm yếu của học
sinh đối với hai môn học chủ đạo là “toán và Tiếng Việt” Học sinh thường
yếu về đọc, về viết và làm toán, đặc biệt là toán có lời văn và các phép tính có nhớ trong toán học
V Nhiệm vụ nghiên cứu.
Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, đề tài đã tự xác định cho mình những nhiệm vụ nghiên cứu sau đây:
1/ Khảo sát thực trạng dạy và học của giáo viên và học sinh khối lớp 4 ởtrường
2/ Tìm hiểu nguyên nhân của thực trạng
3/ Đề xuất một số biện pháp để góp phần giúp học sinh lớp 4/1 học tốt hơn,giảm tỉ lệ học sinh yếu
IV Các phương pháp nghiên cứu.
Để thực hiện tốt mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nêu trên của đề tài, tôi sử
dụng một số phương pháp sau đây:
1/ Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Đọc tài liệu, giáo trình,
chuyên đề có liên quan đến vấn đề nghiên cứu
2/ Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
Trang 5CƠ SỞ LÝ LUẬN ĐỀ TÀI.
Mục tiêu giáo dục tiểu học đã được xác định là giúp học sinh hình thành những
cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm
mĩ và các kĩ năng cơ bản, hình thành và phát triển những cơ sở nền tảng nhân cáchcon người Cho nên với giáo dục tiểu học, dạy người là mục tiêu lâu dài, có tínhquyết định đối với cuộc đời mỗi con người Để đạt được mục tiêu này có lẽ không ítgiáo viên đã phải trăn trở làm sao cho học sinh dễ hiểu, hứng thú với việc học tập.Không nói cũng thấy rõ, trên thị trường sách bày bán không ít các cuốn trình bày vềphương pháp cũng như các bài toán nâng cao nhằm bồi dưỡng học sinh khá giỏi.Nhưng kiếm được một cuốn sách nói về các phương pháp hay bài tập nhằm phụ đạohọc sinh yếu quả là rất khó khăn, hiếm có, rất hạn chế
Trong những năm qua, một thực trạng là càng ngày tính đa dạng về trình độ họcsinh trong các lớp càng tăng Do đó, làm cách nào để có thể giúp cho học sinh khaithác tối đa bài giảng của thầy, nhất là đối với học sinh yếu Ở các em có sự khác biệtvề: khả năng tiếp thu bài, phong cách nhận thức, sức khoẻ… so với những học sinhkhác Cần xem xét những học sinh này với những đặc điểm vốn có của các em để tìm
ra những biện pháp nhằm dẫn dắt các em đạt đến kết quả tối đa, tránh cho các em bịrơi vào những khó khăn thường trực trong học tập Đó chính là điều mà bản thânmuốn trao đổi, chia sẻ, học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp để giúp đỡ đối tượng họcsinh yếu
Vấn đề học sinh yếu hiện nay đã được xã hội quan tâm và tìm giải pháp đểkhắc phục Tuy nhiên, để đưa nền giáo dục nước nhà phát triển toàn diện thì ngườigiáo viên không những chỉ biết dạy mà còn phải biết tìm tòi phương pháp phát huytính tích cực của học sinh nhằm hạ thấp dần tỉ lệ học sinh yếu Giải quyết được điềunày là đã góp phần xây dựng trong bản thân mỗi giáo viên một phong cách vàphương pháp dạy học hiện đại, giúp cho học sinh có hướng tư duy mới trong việclĩnh hội kiến thức
Trang 6Việc vận dụng tìm tòi những phương pháp, đổi mới công tác dạy nhằm giảm tỉ
lệ học sinh yếu không chỉ là trách nhiệm mà còn là bổn phận, nghĩa vụ của ngườithầy Mặt khác, nếu quan tâm giúp đỡ học sinh yếu thì sẽ làm cho các em tự tin hơnkhi đến lớp, công tác duy trì sĩ số mới được đảm bảo, góp phần làm nên thắng lợi củacông tác phổ cập giáo dục tiểu học ở địa phương
CHƯƠNG II:
THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.
I Thực trạng.
1 Thực trạng về việc dạy học cho học sinh của giáo viên:
- Giáo viên mặc dù ý thức được việc đổi mới và vận dụng các phương pháp hiệnđại tích cực trong giảng dạy, tuy nhiên họ vẫn ngại sử dụng vì lí do thói quen làmviệc và sợ tốn kém về thời gian, công sức, tiền bạc đầu tư Vì vậy dạy học theo kiểutruyền thống vẫn còn phổ biến đâu đó: giáo viên thuyết trình, giảng giải; học sinh thụđộng ngồi nghe, đọc, viết và làm bài tập
- Giáo viên sử dụng các phương pháp dạy học đôi khi chưa phù hợp với từng đốitượng học sinh, với từng nội dung kiến thức; làm tiết học chưa thật hào hứng, kíchthích học sinh
2/ Thực trạng về việc học của học sinh:
- Học sinh tiếp thu kiến thức thụ động, chưa tích cực trong các hoạt động học tập
- Các em chỉ nắm kiến thức từ lời giảng của giáo viên và thông qua thực hành làmbài tập chứ chưa chủ động tự tìm tòi, khám phá kiến thức mới
- Rất nhiều em tính toán còn chậm, thiếu chính xác, không có kĩ năng làm toángiải
- Khả năng đọc thông, viết thạo của các em còn rất hạn chế
II Nguyên nhân của thực trạng trên:
Trang 7Qua thực tế giảng dạy tôi còn thấy một số hạn chế, tồn tại trong việc giải quyếtnhiệm vụ, nội dung dạy học lớp 4/1 thông qua các bài học là do:
1 Nguyên nhân từ phía học sinh:
- Học sinh lười học: Học sinh yếu là những em cá biệt, ngồi học không chuyêntâm lắng nghe; về nhà không chịu xem lại bài và làm bài tập
- Về môn Tiếng Việt (đọc) các em học sinh yếu thường đọc với tốc độ chậm; phát
âm sai; ngắt nghỉ hơi không đúng lúc, đúng chỗ; đọc nhỏ; đọc bỏ tiếng; ấp úng vàkhông có khả năng đọc diễn cảm
+ Tiếng Việt (viết) thường các em học sinh yếu hay sai nhiều lỗi như: không phânbiệt được phụ âm đầu, vần và thanh; chữ viết không đúng mẫu, khoảng cách và độcao con chữ không phù hợp; có em còn viết thiếu nét, Nguyên nhân chủ yếu là docác em không hiểu hoặc nắm không vững cấu tạo âm, vần, dấu thanh và cách ghéptiếng, từ
+ Phần lớn các em rất ngại học tập làm văn vì vốn từ nghèo, kỹ năng dùng từđặt câu còn yếu, chấm câu không phù hợp, chưa biết lồng cảm xúc của mình vào bàivăn
- Về môn toán các em còn lười học các quy tắc, công thức toán; lười thực hành,rèn luyện và làm thêm các bài tập đồng dạng , không đọc kĩ nội dung bài toán, chưabiết phân tích đề toán,
- Một số học sinh không xác định được mục đích việc học, chỉ khi đến lớp nghegiáo viên giảng bài rồi “học vẹt” chứ không hiểu nội dung đó nói gì
- Các em bị mất căn bản từ các lớp dưới; chưa thuộc bảng nhân chia, các tínhchất,…
- Học sinh không được kèm học ở nhà; ý thức tự học của học sinh rất yếu
2 Nguyên nhân từ phía giáo viên.
Trang 8- Xuất phát từ nguyên nhân trên, giáo viên phải dành nhiều thời gian giảng giảicho một số học sinh yếu về các khái niệm, câu từ hoặc các dạng bài tập tưởng chừngrất đơn giản đối với học sinh khá, giỏi.
- Giáo viên khi đầu tư vào việc thiết kế bài dạy, mới chỉ dừng lại ở mức nghiêncứu sách giáo viên, thiết kế bài giảng mà chưa thực sự tìm tòi những phương pháphay cách làm phù hợp với từng đối tượng học sinh của mình Khiến cho tiết dạykhông đủ khả năng kích thích hứng thú học tập ở một số đối tượng học sinh yếu
- Giáo viên vẫn còn tiết dạy “chay”, ít sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học khi lênlớp
- Giáo viên chưa chú ý quan sát đến các đối tượng học sinh, đặc biệt là học sinhyếu; chưa thật sự quan tâm đến hoàn cảnh gia đình của từng em
- Công tác làm cầu nối giữa nhà trường – gia đình còn lỏng lẻo
3 Nguyên nhân từ phía gia đình học sinh:
- Đa số gia đình học sinh yếu đều có hoàn cảnh khó khăn, phụ huynh mải vất vả,bươn chải lo kinh tế, ít có thời gian quan tâm, kèm cặp việc học cho con, em của họ.Bên cạnh đó một số em do không phải là học sinh sống ở địa bàn mà từ nơi khácchuyển đến hoặc bố mẹ li hôn,… nên phải ở cùng ông bà, người thân
- Do điều kiện hoàn cảnh khó khăn, lại có sự chênh lệnh về chương trình, kiếnthức học xưa và nay nên việc hướng dẫn, kèm cặp cho con, em mình của một số bậcphụ huynh gặp không ít khó khăn Đã có rất nhiều phụ huynh tâm sự rằng “việc dạykèm con ở lớp 1,2,3 thì dễ chứ lên lớp 4 khó quá, bố mẹ cũng không hiểu gì thì saokèm con được”
- Một số phụ huynh còn có tư tưởng phó thác hoàn toàn việc học của con mìnhcho giáo viên
Trang 9CHƯƠNG III:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM GIẢM TỈ LỆ HỌC SINH YẾU.
Để chất lượng giáo dục đạt hiệu quả giáo viên cần xác định thực hiện cácnhiệm vụ sau:
A/ Thực hiện nhiệm vụ giảng dạy
I Nắm tình hình lớp và xây dựng kế hoạch phụ đạo
- Từ khi nhận lớp, tôi đã bắt tay ngay vào việc kiểm tra trình độ, kĩ năng học củatừng hoc sinh, bằng cách:
+ Căn cứ điểm kiểm tra chất lượng đầu năm học
+ Kiểm tra kĩ năng đọc, viết, tính toán qua các tiết thực học: tạo điều kiện cho tất cảhọc sinh trong lớp đều được thể hiện hết mình với quá trình học tập
Trang 10+ Trao đổi, tâm sự với giáo viên chủ nhiệm cũ nhằm nắm bắt sơ bộ tính cách, nănglực, đặc điểm riêng của mỗi học sinh.
- Phân loại học sinh theo mức độ giỏi – khá – trung bình – yếu
- Lập danh sách học sinh yếu, ghi cụ thể điểm yếu từng mặt để làm hồ sơ theodõi
- Xây dựng kế hoạch phụ đạo học sinh yếu
Xác định rõ vấn đề này, ngoài việc tham khảo, vận dụng đề tài 8 – Tập sanSKKN “Giáo dục tiểu học” của tỉnh Bình Dương thì bản thân tôi cũng đã nghiên cứu,thử nghiệm những biện pháp rèn luyện phụ đạo học sinh yếu đạt hiệu quả Cụ thểnhư sau:
II Biện pháp phụ đạo học sinh yếu ở môn toán và Tiếng Việt.
1 Môn Tiếng Việt
a Phụ đạo phân môn tập đọc
* Rèn đọc cho học sinh yếu:
Các em học sinh yếu thường đọc với tốc độ chậm; phát âm sai; ngắt nghỉ hơikhông đúng lúc, đúng chỗ; đọc nhỏ; đọc bỏ tiếng; ấp úng và không có khả năng đọcdiễn cảm Vậy, để khắc phục điều này, tôi đã:
- Thường xuyên tăng cường cho đối tượng học sinh này đọc câu, đoạn, bài trướclớp
+ Theo dõi, nếu thấy học sinh đọc bỏ tiếng hoặc phát âm sai chính là do các em chưanắm vững cấu tạo của tiếng đó Giáo viên cần yêu cầu học sinh dừng lại, đánh vầntiếng đọc sai rồi đọc lại cho đến khi nào đúng mới thôi Với cách làm này, lâu dầncác em sẽ nhớ cách phát âm khi nhìn thấy tiếng đó
Trang 11+ Nếu học sinh đọc nhỏ, giáo viên phải luôn nhắc nhở để các em nhớ mà đọc to lên.Đồng thời hướng dẫn học sinh về nhà luyện phát âm, mở rộng cổ họng bằng cách:mỗi sáng thức dậy, ra trước sân, ngẩng cao mặt, mở rộng miệng và bắt đầu “A A AA ” càng to càng tốt Mới đầu các em có thể ngại, nhưng cứ làm nhiều lần sẽ quen
và tự tin hơn, khắc phục được chứng nói nhỏ Để làm được việc này giáo viên cầnchia sẻ với phụ huynh trong buổi họp cha mẹ học sinh lớp Bố mẹ các em sẽ là ngườitrực tiếp theo dõi cũng như động viên con mình mạnh dạn, tự tin, kiên trì rèn luyện
- Sắp xếp một học sinh đọc tốt kèm một học sinh đọc yếu trong quá trình rènđọc Chính các em đọc tốt sẽ phát hiện và điều chỉnh cách đọc cho các em đọc yếu.Làm như vậy không những giúp học sinh đọc yếu tiến bộ mà còn rèn cho các em khágiỏi khả năng biết giảng giải cho người khác hiểu, củng cố kiến thức bản thân, đồngthời tạo không khí học tập thi đua với nhau, xây dựng tinh thần tương thân tương áitrong lớp học
- Khắc phục được những vấn đề trên sẽ giúp học sinh đọc đúng, rồi đọc nhanh,đọc trôi chảy thậm chí đọc hay, đọc diễn cảm Cũng được coi là tiền đề cho việc cảmthụ bài đọc Tuy nhiên với học sinh yếu, giáo vên cần hướng dẫn gợi mở các em trảlời câu hỏi từ những câu hỏi đơn giản, cụ thể nhất
- Giáo viên cũng cần thường xuyên giáo dục để học sinh thấy tác hại của việcđọc yếu sẽ khiến người nghe không hiểu được nội dung bài mà con gây mơ hồ, nhầmlẫn Đây là công việc đòi hỏi tính lâu dài, giáo viên phải kiên trì theo dõi và kịp thờiđộng viên những tiến bộ của học sinh mặc dù là rất nhỏ Giáo viên không được nônnóng, đòi hỏi các em phải tiến bộ ngay lập tức mà cần tạo điều kiện cho các em đọcnhiều hơn mọi lúc, mọi nơi
- Kết thúc mỗi tháng học, giáo viên kiểm tra học sinh đọc bằng cách tổ chức cáchoạt động “học mà chơi, chơi mà học” như là: thi đọc truyện, thi đọc tiếp sức Giáoviên chuẩn bị nội dung, cho học sinh đọc rồi cảm thụ nội dung câu chuyện, bài thơ, qua trả lời các câu hỏi Kết thúc trò chơi, giáo viên cùng cả lớp bình chọn nhóm, cá